Các cuộc tấn công của Nga nhằm phong tỏa hoàn toàn hành lang đường biển đến Ukraine vẫn tiếp diễn, với việc thành phố cảng Odessa một lần nữa trở thành mục tiêu vào đêm 27/4.
Đại tá Yuriy Ignat, người phát ngôn lực lượng không quân Ukraine, cho biết phòng không nước này đã bắn hạ 123 UAV Nga, nhưng vẫn có 28 chiếc lọt lưới, gây ra thiệt hại đáng kể.
Theo New Voice of Ukraine, nhiều vụ nổ và tiếng pháo phòng không đã vang lên trước bình minh. Các cuộc tấn công đã đánh trúng một khách sạn và cơ sở hạ tầng cảng, nhưng may mắn không có thường dân thiệt mạng.
Báo Odessa Journal nhận định, các sự kiện gần Odessa giống như sự khởi đầu của việc tái áp đặt lệnh phong tỏa hải quân. Một số tàu đang đậu tại cảng Odessa đã bị tấn công và hư hại.
Những diễn biến này đặt ra nghi vấn về tuyên bố của Bộ Quốc phòng Ukraine rằng lực lượng phòng không của họ đã bảo vệ được “hành lang vận chuyển ngũ cốc” an toàn. Về mặt hình thức, điều này đúng, nhưng chỉ dọc theo bờ biển các nước NATO (Romania, Bulgaria và Thổ Nhĩ Kỳ), nơi Nga không được quyền tấn công.
Tuy nhiên, tình hình gần các cảng Biển Đen lại khác, mặc dù cảng Odessa và khu vực ven biển được bảo vệ bởi hệ thống phòng không đa tầng vô cùng dày đặc của lực lượng vũ trang Ukraine (AFU), bao gồm các hệ thống phòng không Gepard, IRIS-T và NASAMS, cùng nhiều nhóm hỏa lực cơ động (MTF).
Nga thay đổi chiến thuật, sử dụng tên lửa mới
Trang Black Sea News dẫn nguồn tin từ AFU cho biết quân đội Nga (RFAF) liên tục thay đổi chiến thuật, ví dụ như phóng UAV tấn công lên độ cao trên 2.000-2.500m để vượt qua các khu vực tác chiến của pháo phòng không cỡ nhỏ và đơn vị phòng không cơ động.
Đáng chú ý, Tổng cục Tình báo quốc phòng Ukraine (GUR) xác nhận RFAF sử dụng tên lửa hành trình S-71K Kover mới, có khả năng vượt qua lưới lửa phòng không của AFU ở Odessa.
Tên lửa S-71K Kover, phóng từ máy bay chiến đấu tàng hình Su-57, được cho là mang theo đầu đạn nổ mạnh OFAB-250-270 nặng 250kg, có thể phá hủy các mục tiêu kiên cố chỉ bằng một đòn đánh trúng. Với động cơ phản lực R500 và tầm bay hơn 300km, việc phát hiện tên lửa này trở nên khó khăn hơn đáng kể.
Đại tá Ignat trấn an dư luận Ukraine rằng không nên quá lo lắng, vì máy bay chiến đấu tàng hình Su-57 với tên lửa S-71K Kover được cho là không có khả năng “phá hủy hoàn toàn” một cảng lớn như Odessa chỉ trong một hoặc nhiều lần tập kích. Tuy nhiên, ông lại giữ im lặng về việc tên lửa hành trình S-71K Kover được thiết kế chủ yếu để tấn công các mục tiêu điểm, ví dụ như hệ thống phòng không.
Chiến lược “vô hiệu hóa và gây sức ép kinh tế”
Đại tá Ignat nói đúng về một điều: cảng Odessa thực sự là một quần thể khổng lồ gồm các bến bãi, nhà kho và cầu tàu. Việc phá hủy hoàn toàn quần thể này sẽ đòi hỏi sử dụng một lượng lớn vũ khí chiến lược, hoặc hàng nghìn tên lửa chiến thuật.
Trung tâm Nghiên cứu Hòa bình (CPS) của Thụy Sĩ đưa ra một tính toán đáng quan tâm, cho rằng, trong bối cảnh quân sự và địa chính trị hiện tại (tính đến tháng 4), Nga không thể phá hủy hoàn toàn cảng Odessa về mặt vật chất, mà chỉ có thể ưu tiên chiến lược “vô hiệu hóa và gây sức ép kinh tế”.
Tất cả những gì đang diễn ra liên quan đến các cuộc tấn công của Nga đều phù hợp với mô hình gây áp lực kinh tế hơn là phá hủy. Điều này thể hiện rõ qua những mục tiêu mà RFAF đang tấn công vào Odessa.
Thay vì phá hủy hoàn toàn các nhà ga và bến cảng, UAV tự sát và tên lửa của Nga đang tiến hành tập kích vào những mục tiêu trọng yếu (kho chứa ngũ cốc, kho nhiên liệu, dịch vụ kỹ thuật) để khiến hoạt động cảng biển trở nên bất khả thi hoặc tốn kém đối với Ukraine. Điều này làm mất đi nguồn thu xuất khẩu của Kiev và gây ra sự sụp đổ về mặt hậu cần mà không cần đến một cuộc tấn công trực diện.
Tầm quan trọng của cảng Odessa
Mặt khác, các cảng của vùng Odessa vẫn nằm trong số những cảng quan trọng đối với an ninh lương thực toàn cầu. Theo Thông tấn xã Quốc gia Ukraina (UNN), cảng Odessa là cảng thương mại đường biển lớn nhất Ukraina và là một trong những cảng quan trọng nhất ở Biển Đen.
Cảng có diện tích khoảng 1.410 ha, bao gồm 21km đường sắt và 8,2km đường nội bộ. Tổng chiều dài khu vực neo đậu tàu thuyền là hơn 10km cầu cảng. Cảng có 55-56 bến, đủ khả năng tiếp nhận nhiều loại tàu khác nhau.
Từ thời Liên Xô, cảng Odessa được thiết kế để xử lý từ 40 đến 50 triệu tấn hàng hóa mỗi năm (bao gồm tới 25 triệu tấn hàng rời dạng lỏng và từ 15 đến 25 triệu tấn hàng rời dạng khô).
Odessa là mục tiêu số một của RFAF, vì phần lớn hàng xuất nhập khẩu của Ukraine đều đi qua đây. Theo số liệu chính thức, kể từ đầu năm, đã có 63 cơ sở hạ tầng cảng bị hư hại do các cuộc tấn công, điều này chắc chắn ảnh hưởng đến việc bốc xếp hàng hóa.
Theo Sergei Lebedev, điều phối viên của tổ chức kháng chiến ngầm Nikolaev (thân Nga), thông tin từ thành phố Izmail về các cuộc tấn công của Nga vào Odessa cho biết: “Cảng Odessa vẫn đang hoạt động, tuy nhiên hai phần ba cảng đã bị san bằng thành đống đổ nát, nhưng các bến tàu còn lại vẫn chưa bị phá hủy”.
"Sẽ không còn hoạt động làm giàu uranium nào nữa. Mỹ sẽ hợp tác cùng Iran để khai quật và loại bỏ tất cả bụi hạt nhân đã bị chôn vùi", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 8/4, ám chỉ tới các cơ sở hạt nhân Iran bị Mỹ không kích tháng 6/2025.
Mỹ khi đó tiến hành Chiến dịch Búa đêm, sử dụng 125 máy bay quân sự, 14 quả bom xuyên phá hầm GBU-57 khối lượng 14 tấn và hơn 20 tên lửa Tomahawk để tấn công các cơ sở hạt nhân Iran gồm Fordow, Natanz và Isfahan.
Ông Trump cũng cho biết Mỹ sẽ "hợp tác chặt chẽ với Iran, quốc gia mà chúng tôi xác định đang trải qua quá trình thay đổi chế độ hiệu quả".
Ông thêm rằng nhiều phần trong đề xuất 15 điểm mà Mỹ đưa ra trước đó với Iran "đã được chấp thuận". Mỹ sẽ thảo luận với Iran về việc dỡ thuế quan và lệnh trừng phạt.
Tổng thống Mỹ trong bài đăng khác sau đó cảnh báo Mỹ sẽ áp thuế 50% "ngay lập tức" lên hàng hóa của bất kỳ quốc gia nào cung cấp vũ khí cho Iran. "Sẽ không có ngoại lệ hay miễn trừ nào", ông nói.
Ông Trump ngày 7/4 thông báo chấp nhận thỏa thuận ngừng bắn hai tuần với Iran. Ông thêm rằng lý do đưa ra quyết định này là Mỹ đã đạt được mọi mục tiêu quân sự, đồng thời đang tiến rất gần tới thỏa thuận dứt điểm về hòa bình lâu dài với Iran, cũng như hòa bình tại Trung Đông.
Iran sau đó xác nhận thỏa thuận, thông báo nước này sẽ mở cửa eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn với Mỹ.
Vài giờ sau khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, truyền hình nhà nước Iran đưa tin cơ sở lọc dầu trên đảo Lavan của nước này bị tấn công. Họ cho biết thêm Iran đã phóng tên lửa đáp trả vào Kuwait, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Arab Saudi.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố "không tin tưởng" cam kết của Mỹ bất chấp lệnh ngừng bắn, cảnh báo "ngón tay đang đặt sẵn trên cò súng" và không ngần ngại đáp trả mạnh mẽ những hành động gây hấn.
"NATO rốt cuộc tỏ ra hèn nhát. Có lẽ chúng ta cần một NATO mới, một cấu trúc phòng thủ mới", tướng về hưu Keith Kellogg, đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump về vấn đề Ukraine, nói trong phỏng vấn ngày 2/4 với FOX News.
Tướng Kellogg chỉ trích các đồng minh trong NATO vì đã không triển khai lực lượng hỗ trợ Mỹ trong chiến sự Iran, lặp lại quan điểm của Tổng thống Trump. Ông Trump trước đó cũng cho rằng NATO "hèn nhát, hổ giấy" vì không giúp Mỹ mở lại eo biển Hormuz, đồng thời dọa rút Mỹ khỏi liên minh quân sự lớn nhất thế giới.
Kellogg cho hay Điều 13 của Hiệp ước NATO quy định bất kỳ thành viên nào cũng có thể rời khỏi liên minh sau một năm kể từ khi gửi thông báo rút lui, đồng thời gợi ý những phương án lập liên minh thay thế.
"Hãy cấu trúc lại các mạng lưới phòng thủ mà chúng ta sẵn có, có thể xây dựng một liên minh mới với Nhật Bản, Australia và một số quốc gia châu Âu như Đức, Ba Lan. Kể cả Ukraine, nước đã chứng minh mình là một đồng minh tốt", ông nói.
Cũng trong cuộc phỏng vấn, cựu phó cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Victoria Coates bày tỏ lo ngại tương tự, cho rằng NATO "đã thể hiện mình là tổ chức không còn nhiều ý nghĩa thực chất" khi không thể tự mình xử lý cuộc chiến ở Ukraine.
"Tôi không nghĩ chúng ta thực sự cần họ ở Trung Đông. Dĩ nhiên sẽ là điều tốt nếu có sự ủng hộ của họ, nhưng điều Tổng thống Trump đang cho thấy là nước Mỹ có thể làm được gì khi sát cánh cùng một đồng minh thực sự quyết tâm như Israel", bà nói.
Tổng thống Trump đang đẩy NATO vào tình thế mong manh nhất từ trước tới nay, khi mô tả các đồng minh châu Âu "ủng hộ hời hợt" chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran và đưa ra những lời chỉ trích gay gắt chưa từng thấy với liên minh.
Theo luật, ông Trump không thể đơn phương rút Washington khỏi liên minh, bởi quyết định này cần 2/3 thượng nghị sĩ tại Thượng viện ủng hộ, hoặc một đạo luật được lưỡng viện quốc hội thông qua. Tuy nhiên, hầu hết nghị sĩ Mỹ đều cho rằng nước này cần ở lại trong NATO.
Tàu hộ vệ tên lửa Đô đốc Grigorovich của hải quân Nga ngày 23/4 di chuyển qua eo biển Anh, còn gọi là eo biển Manche, cùng tàu hàng Sparta, tàu dầu General Skobelev và tàu tiếp liệu Akademik Pashin.
Báo Telegraph của Anh cho biết tàu Sparta, phương tiện được cho là thuộc "hạm đội bóng tối" của Nga và từng vận chuyển thiết bị quân sự tới Syria, được cho là đang trên đường tới cảng Said ở miền bắc Ai Cập. Tàu dầu Tướng Skobelev trong nhóm này cũng nằm trong danh sách trừng phạt của phương Tây.
Dữ liệu từ trang theo dõi hàng hải Marine Traffic cho thấy hộ vệ hạm Đô đốc Grigorovich đi ở cuối đội hình, còn tàu dầu Tướng Skobelev đi đầu.
Nga triển khai tàu chiến hộ tống tàu hàng đi qua eo biển sau khi Thủ tướng Anh Keir Starmer tháng trước cho phép quân đội Anh truy đuổi các tàu thuộc "hạm đội bóng tối" của Nga. Đội tàu này chủ yếu được Moskva sử dụng để xuất khẩu dầu đi khắp thế giới và lách lệnh trừng phạt do phương Tây ban hành.
Theo tuyên bố của Anh, lực lượng đặc nhiệm nước này và các sĩ quan hành pháp thuộc Cơ quan Phòng chống tội phạm Quốc gia có thể lên kiểm tra những tàu trên. Dù vậy, London tới nay vẫn chưa tiến hành chiến dịch nào, trong bối cảnh xuất hiện tranh cãi về việc tàu bị bắt sẽ được đưa tới đâu và bộ phận nào của chính phủ sẽ thanh toán chi phí quản lý các phương tiện này.
Telegraph cho biết không có tàu hải quân Anh nào bám theo đội tàu Nga khi chúng di chuyển qua eo biển sáng 23/4.
Đây không phải lần đầu tiên hộ vệ hạm Đô đốc Grigorovich hộ tống tàu đi qua eo biển Anh. Telegraph hôm 8/4 cho biết Nga đã điều chiến hạm này bảo vệ hai tàu dầu đi qua eo biển nằm giữa Anh và Pháp. Tàu tiếp liệu Tideforce của hải quân Anh đã bám đuôi đội tàu, song không có hành động can thiệp.
Hơn 100 tàu thuộc "hạm đội bóng tối" được cho là đã đi ngang qua eo biển Anh trong tháng qua.
Tàu hộ vệ Đô đốc Grigorovich là chiếc đầu tiên trong loạt 6 tàu thuộc Đề án 11356M, một trong những lớp tàu hộ vệ hiện đại nhất trong biên chế hải quân Nga. Tàu được thiết kế cho nhiệm vụ chống hạm, chống ngầm và phòng không hạm đội, có thể hoạt động độc lập hoặc theo các biên đội tàu chiến hỗn hợp.
Tàu dài 125 m, rộng 15 m, lượng giãn nước đầy tải 4.035 tấn. Tàu được trang bị tên lửa diệt hạm Oniks, tên lửa hành trình Kalibr và tên lửa siêu vượt âm Zircon, cùng pháo hạm 100 mm, hai hệ thống phòng thủ tầm cực gần (CIWS) AK-630, ống phóng ngư lôi, tên lửa phòng không và các vũ khí khác.
