“Chúng tôi đã tập trung lực lượng tác chiến cùng hỏa lực đáng kể ở trong và khu vực quanh eo biển Hormuz. Trong số này có trực thăng AH-64 Apache và MH-60 Seahawk, những khí tài đã được sử dụng ngay trong sáng nay để hạ 6 xuồng cao tốc của Iran đe dọa hoạt động hàng hải thương mại”, đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) của quân đội Mỹ, nói ngày 4/5.
Ông Cooper cho biết lực lượng Mỹ còn “đánh chặn hiệu quả toàn bộ tên lửa và thiết bị bay không người lái (drone) phóng vào cả chiến hạm của Washington lẫn tàu thương mại”.
“Chúng tôi đã tự bảo vệ mình và toàn bộ tàu thương mại, đúng với cam kết đã đưa ra”, tư lệnh CENTCOM tiếp tục.
Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết số xuồng của Iran bị tấn công là 7 chiếc và “hiện chưa có thiệt hại nào xảy ra đối với các tàu đi qua eo biển”, ngoại trừ một phương tiện của Hàn Quốc bị trúng đòn tấn công. Ông không nêu thêm chi tiết về sự việc.
Trong khi đó, Iran bác bỏ thông tin mà phía Mỹ đưa ra. “Mỹ tuyên bố đánh chìm một số tàu của Iran là sai sự thật”, truyền hình nhà nước Iran dẫn lời một quan chức quân sự cấp cao nước này.
Kể từ khi xung đột nổ ra cuối tháng 2, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz với hầu hết tàu thuyền, ngoại trừ tàu của nước này và một số quốc gia “thân thiện”, trong khi Mỹ áp đặt phong tỏa ngược lại lên mọi cảng biển của Iran từ ngày 13/4. Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế, hàng trăm tàu và khoảng 20.000 thủy thủ đã không thể đi qua eo biển này trong suốt cuộc xung đột.
Tổng thống Trump ngày 3/5 cho biết nhiều nước đã liên hệ với Mỹ đề nghị hỗ trợ các tàu đang mắc kẹt tại vùng Vịnh và Washington triển khai “Dự án Tự do” để hộ tống những phương tiện này qua Hormuz. CENTCOM tuyên bố triển khai lực lượng quy mô lớn gồm khu trục hạm, khoảng 100 máy bay, phương tiện không người lái và 15.000 quân nhân cho chiến dịch.
Đô đốc Cooper cho biết quân đội Mỹ không trực tiếp hộ tống mà triển khai nhiều lớp bảo vệ gồm tàu chiến, trực thăng, máy bay, hệ thống cảnh báo sớm trên không và tác chiến điện tử, hình thành “thế trận phòng thủ bao quát hơn nhiều so với hộ tống đơn thuần”.
Ông Cooper thêm rằng “Dự án Tự do” được triển khai sau khi lực lượng Mỹ sử dụng một “công nghệ đặc biệt tinh vi” để mở thông một hành lang qua Hormuz trong vài tuần qua, rồi “dựng lên một chiếc ô bảo vệ bao trùm lên khu vực”.
“Hành lang này cuối cùng sẽ trở thành tuyến lưu thông hai chiều, nhưng điều quan trọng nhất trong ngắn hạn là đưa các tàu rời đi an toàn”, ông nói.
Trong khi đó, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran ngày 4/5 công bố bản đồ mới về khu vực lực lượng này tuyên bố kiểm soát ở eo biển Hormuz. Khu vực này nằm giữa hai ranh giới, trong đó một đường từ cực tây đảo Qeshm của Iran đến thành phố Umm Al Quwain, Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Đường còn lại kẻ từ khu vực Kuh-e Mobarak, Iran tới phía nam Fujairah, UAE.
Reuters ngày 3.7 đưa tin đợt nắng nóng lần này kéo dài từ ngày 20 - 28.6 là đợt nắng nóng nghiêm trọng nhất từng được ghi nhận ở châu Âu, khiến nhiệt độ tăng vọt, gây gián đoạn sản xuất điện, làm hư hại cơ sở hạ tầng và quá tải hệ thống chăm sóc sức khỏe.
Tại Pháp, Bộ trưởng Y tế Stephanie Rist ngày 3.7 cho biết nước này ghi nhận 2.025 ca tử vong vượt mức bình thường trong đợt nắng nóng, với sự gia tăng đặc biệt ở nhóm người trên 45 tuổi.
Theo thông báo, số ca tử vong tại nhà đã tăng 91% trong khoảng thời gian từ ngày 22 - 28.6 so với tuần trước đó, trong khi số ca tử vong tại các viện dưỡng lão và cơ sở chăm sóc sức khỏe cũng tăng lên. "Tỷ lệ tử vong sẽ cao hơn so với những con số ban đầu này", cơ quan chức năng Pháp cảnh báo.
Tại Bỉ, Bộ Y tế ngày 2.7 cho biết đã ghi nhận khoảng 1.200 ca tử vong vượt mức bình thường từ ngày 18 - 29.6, trong đó 530 ca là người từ 85 tuổi trở lên. Nhóm dưới 65 tuổi chiếm 180 ca tử vong. "Tỷ lệ tử vong vượt mức bình thường trong đợt nắng nóng này là điều chưa từng có ở nước ta", Bộ Y tế Bỉ cho hay.
Trong khi đó, giới chức Hà Lan cho biết đợt nắng nóng đã dẫn đến khoảng 480 ca tử vong, chủ yếu là ở những người trên 80 tuổi.
Trong một diễn biến khác, Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) ngày 3.7 cảnh báo hiện tượng El Nino đã bắt đầu và có thể nhanh chóng mạnh lên trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 9, làm gia tăng nguy cơ thời tiết cực đoan.
"Các điều kiện của hiện tượng El Nino đã bắt đầu và được dự báo sẽ nhanh chóng mạnh lên thành một hiện tượng mạnh. Điều này sẽ làm gia tăng nguy cơ hạn hán, mưa lớn, sóng nhiệt trên đất liền và sóng nhiệt trên biển ở nhiều khu vực", Tổng thư ký WMO Celeste Saulo cho biết.
El Nino là một hiện tượng khí hậu tự nhiên làm tăng nhiệt độ bề mặt ở khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương xích đạo, dẫn đến những thay đổi trên toàn thế giới về gió, áp suất và lượng mưa. Theo AFP, hiện tượng El Nino gần đây đã góp phần khiến năm 2023 trở thành năm nóng thứ 2 trong lịch sử và năm 2024 đạt mức nhiệt độ cao nhất mọi thời đại.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và Phó tổng thống JD Vance hiện được coi là những ứng viên hàng đầu của đảng Cộng hòa trong cuộc đua vào Nhà Trắng năm 2028, khi Tổng thống Donald Trump kết thúc nhiệm kỳ thứ hai.
Theo khảo sát công bố ngày 28/5 của Emerson College Polling, trung tâm thăm dò dư luận phi đảng phái thuộc Emerson College, tỷ lệ cử tri Cộng hòa ủng hộ ông Vance là 36%, trong khi Ngoại trưởng Rubio bám sát nút phía sau với 35%.
Tỷ lệ ủng hộ ông Rubio tăng 15 điểm phần trăm so với khảo sát hồi tháng 2, cho thấy bước nhảy vọt đáng kể. Cùng giai đoạn, tỷ lệ chọn ông Vance làm ứng viên hàng đầu giảm 16 điểm phần trăm.
Emerson College Polling là một trong các đơn vị thăm dò uy tín hàng đầu tại Mỹ, thường được các hãng truyền thông lớn trích dẫn trong các khảo sát bầu cử toàn quốc và cấp bang.
Theo USA Today, kết quả này cho thấy cuộc đua chọn người kế nhiệm Tổng thống Trump làm ứng viên tổng thống đảng Cộng hòa có thể sẽ rất cạnh tranh.
Xếp phía sau ông Vance và ông Rubio là Thống đốc Florida Ron DeSantis và cựu đại sứ Mỹ tại LHQ Nikki Haley, mỗi người được 5% cử tri Cộng hòa lựa chọn. 15% người tham gia khảo sát cho biết họ chưa quyết định.
Khảo sát được thực hiện trong hai ngày 24-25/5 với 432 cử tri trên toàn quốc nhiều khả năng tham gia bầu cử sơ bộ của đảng Cộng hòa. Biên độ sai số là 4,7 điểm phần trăm.
Ông Vance và ông Rubio chưa tuyên bố ý định ra tranh cử tổng thống, nhưng hai người gần đây liên tục xuất hiện trong các cuộc họp báo ở Nhà Trắng, thay thế vai trò của phát ngôn viên Karoline Leavitt đang nghỉ thai sản.
Tỷ lệ ủng hộ Ngoại trưởng Rubio tăng lên trong bối cảnh vai trò của ông trong chính quyền Trump ngày càng nổi bật, sau khi Mỹ có hành động quân sự tại Venezuela và Iran. Trong khi đó, Phó tổng thống Vance gần đây chủ yếu tập trung quảng bá nỗ lực của chính quyền trong việc xử lý gian lận ở các chương trình an sinh xã hội liên bang.
Ông Trump từng nhắc đến cả Rubio và Vance như những người có thể kế thừa ông để dẫn dắt phong trào MAGA, nhưng đến nay chưa chọn đứng về phía ai. Tổng thống Mỹ còn từng công khai úp mở khả năng tranh cử nhiệm kỳ ba vào năm 2028, dù hiến pháp không cho phép.
Khảo sát riêng biệt của Emerson cho thấy ông Pete Buttigieg, cựu bộ trưởng giao thông, đang dẫn đầu nhóm ứng viên Dân chủ với 18%, tiếp theo là Thống đốc California Gavin Newsom với 16%, nghị sĩ Alexandria Ocasio Cortez của New York với 11%, Thống đốc Pennsylvania Josh Shapiro với 10%, cựu phó tổng thống Kamala Harris với 10%.
Khảo sát với phía Dân chủ cũng được thực hiện trong cùng thời gian, với 432 cử tri, biên độ sai số là 4,7 điểm phần trăm.
Khảo sát của Emerson còn cho thấy tỷ lệ ủng hộ ông Trump hiện là 39%, trong khi 55% người Mỹ không tán thành cách ông điều hành đất nước.
Sáng qua 2.4 (giờ VN), Tổng thống Donald Trump lần đầu phát biểu trước toàn dân vào giờ vàng trên truyền hình Mỹ kể từ khi phát động chiến dịch quân sự tại Iran hôm 28.2.
Trong bài phát biểu kéo dài gần 20 phút, nhà lãnh đạo Mỹ khẳng định Washington sẽ sớm hoàn tất chiến dịch và quân đội Mỹ gần như đạt được mọi mục tiêu chiến lược cốt lõi. Ông Trump cũng tuyên bố Mỹ tiếp tục chiến dịch cho đến khi đạt được toàn bộ mục tiêu quân sự. "Chúng tôi sẽ tấn công họ dữ dội trong 2 đến 3 tuần tới. Chúng tôi sẽ đưa họ quay về thời đồ đá", AFP dẫn lời Tổng thống Mỹ nói.
Cuộc xung đột cũng đối mặt nguy cơ tiếp tục leo thang sau khi Tổng thống Trump cảnh báo có thể phá hủy tất cả các nhà máy điện và tấn công những cơ sở dầu mỏ của Iran nếu nước này không đồng ý ký vào thỏa thuận. Dù nhấn mạnh mục tiêu ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, ông Trump thừa nhận "không quá quan tâm" đến lượng uranium làm giàu đang được tồn trữ sâu trong lòng đất, và cho rằng Mỹ có thể giám sát số vật liệu hạt nhân này bằng vệ tinh.
Bên cạnh đó, nhà lãnh đạo cũng quy trách nhiệm cho chính quyền Iran trong việc giá xăng dầu tăng cao tại Mỹ và trên toàn cầu. Ông kêu gọi các nước phụ thuộc vào eo biển Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng vận chuyển dầu mỏ toàn cầu, phải "tự đứng ra bảo vệ và kiểm soát" khu vực. Còn nếu vẫn thiếu dầu, ông Trump khuyên các nước nên mua dầu Mỹ, vì "chúng tôi có rất nhiều".
Phát biểu của Tổng thống Trump rất được chờ đợi bởi Nhà Trắng trước đó thông báo rằng tổng thống sẽ "cập nhật thông tin quan trọng". Truyền thông Mỹ đã đồn đoán nhà lãnh đạo sẽ thông báo phát động tấn công trên bộ hay đưa ra tuyên bố "chấn động" nào đó. Tuy nhiên, bài phát biểu của ông Trump gần như không có gì mới so với những thông điệp được ông đưa ra trước đó trên mạng xã hội và các cuộc phỏng vấn.
Iran lập tức đáp trả bài phát biểu của Tổng thống Trump bằng những đợt tấn công mới nhằm vào Israel và các quốc gia vùng Vịnh vào hôm qua, theo AP. Quân đội Iran cũng cho biết các cơ sở sản xuất và kho chứa vũ khí của nước này được che chắn kỹ và nằm ngoài tầm tấn công của Israel lẫn Mỹ. Quân đội Iran đồng thời tuyên bố sẽ tiếp tục cuộc chiến ở Trung Đông cho đến khi Mỹ và Israel phải đối mặt với tình thế "đầu hàng và mãi mãi hối tiếc". Cùng ngày, giới chức Iran cho hay nhận được nhiều thông điệp thông qua các bên trung gian, trong đó có Pakistan, nhưng hiện không có bất kỳ cuộc thương thuyết trực tiếp nào với Mỹ.
Diễn biến trên một lần nữa làm dấy lên quan ngại cho vùng Vịnh, bởi cuộc xung đột có thể kết thúc nhưng sẽ không đạt được những đảm bảo rõ ràng về cục diện tiếp theo. "Vấn đề nằm ở việc chấm dứt xung đột mà không đạt được kết quả thực chất", Reuters hôm qua dẫn nhận định của ông Mohammed Baharoon, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu B'huth (UAE). Theo chuyên gia này, Tổng thống Trump có thể ngừng chiến dịch quân sự, nhưng lại không đảm bảo Iran sẽ làm điều tương tự.
Bên cạnh đó, trong thư ngỏ gửi người dân Mỹ vào rạng sáng 2.4 (giờ VN), Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đặt câu hỏi liệu cuộc xung đột tại Trung Đông có thực sự vì chính sách "Nước Mỹ trước hết" hay không. Ông Pezeshkian cho hay các cuộc tấn công của Mỹ và Israel đang gieo rắc sự bất ổn, làm gia tăng tổn thất về con người và kinh tế, đồng thời gieo xuống những mầm mống oán hận sẽ kéo dài suốt nhiều năm nữa. "Vậy thì cuộc xung đột này đang mang lại lợi ích gì cho người dân Mỹ?", Tổng thống Iran viết.
