Nhà Trắng bị phong tỏa sau vụ đấu súng

Phong trào đòi tách tỉnh Alberta khỏi Canada đang tạo ra áp lực chưa từng có đối với Ottawa. Phe ly khai tại Alberta ngày 5/5 cho biết họ đã nộp khoảng 302.000 chữ ký lên cơ quan bầu cử ở thủ phủ Edmonton, vượt xa ngưỡng cần thiết để đề xuất tổ chức trưng cầu dân ý.

Chính quyền Alberta cuối năm 2025 cho phép Stay Free Alberta bắt đầu thu thập chữ ký cử tri về tổ chức trưng cầu dân ý độc lập khỏi Canada. Ngưỡng tối thiểu mà phong trào này cần đạt được để yêu cầu tổ chức trưng cầu dân ý là 178.000 chữ ký.

"Đây là ngày lịch sử đối với Alberta. Chúng tôi đã vượt qua vòng loại trực tiếp và giờ bước vào trận chung kết", Mitch Sylvestre, lãnh đạo nhóm vận động Stay Free Alberta, nói, ví von nỗ lực như một giải đấu khúc côn cầu.

Nếu trưng cầu dân ý diễn ra, cử tri Alberta sẽ phải trả lời câu hỏi: "Bạn có đồng ý rằng Alberta nên chấm dứt là một phần của Canada để trở thành một quốc gia độc lập hay không?". Dù vậy, khoảng cách từ một cuộc trưng cầu dân ý tới việc tỉnh 5 triệu dân này thực sự rời Canada vẫn còn rất lớn, khi nỗ lực ly khai đối mặt rất nhiều trở ngại.

Rào cản đầu tiên đến từ các cộng đồng bản địa First Nations ở Alberta, những người hồi tháng 1 đệ đơn kiện phản đối nỗ lực của Stay Free Alberta, cho rằng động thái vi phạm các quyền theo hiệp ước giữa họ với Ottawa.

Theo luật Canada, chính quyền có nghĩa vụ phải tham vấn các cộng đồng First Nations khi ra các quyết định có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của họ. Vì Alberta cho phép tiến trình ly khai diễn ra mà chưa tham vấn đầy đủ người bản địa, các nhóm này cho rằng quy trình đó là "phi pháp".

"Cộng đồng bản địa sẽ tiếp tục dùng các cơ chế pháp lý như tòa án để ngăn tiến trình ly khai diễn ra", Daniel Beland, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học McGill ở Montreal, nói.

Thẩm phán Shaina Leonard tại Edmonton đầu tháng 4 yêu cầu giới chức Alberta không xúc tiến quá trình bỏ phiếu trước khi bà ra phán quyết về vụ kiện của cộng đồng bản địa First Nations. Nếu thuận lợi, một cuộc trưng cầu dân ý có thể diễn ra sớm nhất vào tháng 10. Nếu tòa đứng về phía cộng đồng bản địa, tiến trình trưng cầu dân ý có thể bị đình chỉ.

Trong khi đó, việc Stay Free Alberta thu thập đủ chữ ký không đồng nghĩa chính quyền tỉnh này chắc chắn sẽ tổ chức bỏ phiếu trưng cầu dân ý. Cơ quan bầu cử Alberta cần phải xác minh các chữ ký thu thập được, đề phòng các trường hợp gian lận.

Trên thực tế, mức độ ủng hộ của người dân Alberta dành cho phong trào ly khai chưa đủ mạnh, khiến nhiều chuyên gia chính trị cho rằng khả năng cuộc trưng cầu dân ý được thông qua là không cao. Một cuộc thăm dò do CBC thực hiện tháng 4 cho thấy chỉ 27% người tham gia khảo sát nói rằng họ sẽ bỏ phiếu ủng hộ việc tách khỏi Canada, trong khi 67% cho biết sẽ phản đối đề xuất này.

"Phong trào ly khai đã tồn tại từ lâu. Trong vài tháng gần đây, họ trở nên ồn ào hơn, nhưng dường như không tìm thêm được sự ủng hộ", Janet Brown, chuyên gia thăm dò dư luận, cho biết.

Thomas Lukaszuk, cựu phó thủ hiến Alberta có quan điểm thân chính quyền Canada, nói với AFP rằng phong trào ly khai này đại diện cho điều mà phần lớn người dân Alberta và Canada vốn không ủng hộ.

"Đây là một dạng phản quốc", theo ông Lukaszuk.

Ngay cả khi cuộc trưng cầu dân ý được đưa lên lá phiếu và được thông qua, tỉnh Alberta cũng sẽ không lập tức trở thành một quốc gia độc lập.

Thủ tướng Canada Mark Carney khẳng định mọi nỗ lực ly khai phải tuân thủ Đạo luật Minh bạch, được ban hành sau cuộc trưng cầu dân ý tại Quebec năm 1995, khi phe ủng hộ ly khai chỉ thua sít sao.

Theo Đạo luật Minh bạch, Hạ viện Canada có quyền quyết định nội dung câu hỏi trưng cầu dân ý có "rõ ràng" hay không. Kết quả bỏ phiếu cũng phải có cách biệt đủ lớn, thay vì chỉ thắng sát nút. Ngay cả khi trưng cầu dân ý thành công, tỉnh đó cũng không tự động độc lập mà phải đàm phán với chính phủ liên bang và các bên liên quan về biên giới, tài sản, nợ công và quyền của người bản địa.

"Có pháp quyền, có Đạo luật Minh bạch", ông Carney nói. "Mọi cuộc trưng cầu dân ý ở bất kỳ nơi nào tại Canada đều phải phù hợp với khuôn khổ đó".

Kinh tế cũng là bài toán nan giải đối với phe ly khai. Alberta dù giàu dầu khí nhưng là tỉnh không giáp biển, phụ thuộc lớn vào hệ thống hạ tầng vận chuyển năng lượng xuyên Canada cũng như thị trường Mỹ. Một Alberta độc lập sẽ phải đối mặt hàng loạt câu hỏi về tiền tệ, thương mại, biên giới, quốc phòng và quan hệ quốc tế.

Các chuyên gia cảnh báo một cuộc ly khai, ngay cả khi không thành công, cũng có thể gây bất ổn đầu tư kéo dài. Trong khi đó, Canada đang cần hàng tỷ USD cho các dự án năng lượng và cơ sở hạ tầng mới.

"Chúng ta đã chứng kiến những gì xảy ra với Quebec khi tỉnh này đòi ly khai", ông Lukaszuk nói. "Hàng trăm nghìn người đã thu dọn đồ đạc, bán nhà và rời khỏi Quebec. Các công ty lớn rời Quebec. Dòng vốn đầu tư cạn kiệt".

Không chỉ Canada, nhiều nhà phân tích tại Mỹ cũng cho rằng Washington không thực sự hưởng lợi nếu nước láng giềng bị chia rẽ.

Christopher Hernandez-Roy, phó giám đốc Chương trình châu Mỹ tại Trung tâm Chiến lược và Nghiên cứu Quốc tế (CSIS), cảnh báo một Canada rạn nứt có thể làm gián đoạn hoạt động của Bộ Tư lệnh Phòng không Bắc Mỹ (NORAD), cũng như gây phức tạp cho quan hệ thương mại giữa hai nước.

Vấn đề kinh tế, nỗi lo thiếu tiếng nói, thiếu quyền tự chủ xuất khẩu dầu mỏ là những lý do khiến nhiều người Alberta ủng hộ tỉnh này tách khỏi Canada. Alberta nắm khoảng 85% trữ lượng dầu cả nước, đóng góp 17% GDP quốc gia, nhưng các nghị sĩ tỉnh này chỉ chiếm khoảng 10% tổng số ghế quốc hội Canada.

Thủ hiến Danielle Smith trước đó cáo buộc các chính phủ liên bang tiền nhiệm đã ban hành nhiều đạo luật cản trở khả năng khai thác và xuất khẩu dầu của Alberta, khiến tỉnh thiệt hại hàng tỷ USD. Bà tuyên bố sẽ xúc tiến quy trình ly khai nếu số chữ ký được xác minh hợp lệ.

Trước nguy cơ phong trào ly khai lan rộng, Thủ tướng Carney đang tìm cách xoa dịu Alberta bằng các điều chỉnh chính sách. Sau khi lên nắm quyền, ông đã hủy thuế carbon tiêu dùng, dừng kế hoạch áp trần phát thải dầu cát và để ngỏ khả năng xây dựng thêm đường ống dẫn dầu tới tỉnh này.

Chính phủ liên bang cũng đạt thỏa thuận hợp tác mới với Alberta nhằm thúc đẩy xuất khẩu năng lượng và đầu tư hạ tầng. Ông Carney cho biết cách tốt nhất để chống lại chủ nghĩa ly khai là "làm cho đất nước vận hành hiệu quả".

"Tạo ra một Canada hiệu quả cho Alberta, cho người bản địa và cho mọi người dân Canada", ông Carney nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Phát biểu từ Ankara ngày 7-7, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông sẽ dỡ các lệnh trừng phạt mà Washington áp đặt lên Thổ Nhĩ Kỳ do nước này mua hệ thống tên lửa phòng không S-400 của Nga.

"Chúng tôi sẽ dỡ bỏ các lệnh trừng phạt. Đã đến lúc rồi. Chúng tôi không muốn trừng phạt bạn bè", ông Trump nói với báo giới trước cuộc gặp Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan, bên lề hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Ông cũng phát tín hiệu về khả năng để Ankara mua tiêm kích F-35. Đáp lại, Tổng thống Erdogan bày tỏ hy vọng sẽ có kết quả tích cực về việc mua F-35, cho rằng ông Trump "luôn giữ lời hứa". Tuy nhiên nhiều khả năng việc này sẽ bị Quốc hội Mỹ phản đối.

Thổ Nhĩ Kỳ bị loại khỏi chương trình F-35 và chịu các lệnh trừng phạt của Mỹ từ năm 2020 sau khi mua hệ thống S-400 của Nga. Theo luật hiện hành của Mỹ, Ankara không thể quay lại chương trình F-35 nếu vẫn sở hữu S-400.

Nhiều nghị sĩ bày tỏ phản đối việc bán F-35 do Thổ Nhĩ Kỳ vẫn duy trì quan hệ với Iran và sở hữu hệ thống phòng không của Nga.

Theo Hãng tin Reuters, một phương án đang được cân nhắc là chuyển S-400 sang một nước thứ ba, dù chưa đạt được thỏa thuận và cũng chưa rõ Nga có chấp nhận hay không.

Theo Hãng tin AFP, hàng loạt vụ nổ đã làm rung chuyển thủ đô Kiev của Ukraine vào rạng sáng 8-7.

Thị trưởng Vitali Klitschko cho biết thành phố đang bị tấn công với tên lửa đạn đạo và kêu gọi người dân di chuyển vào hầm trú ẩn. Ông cho biết Kiev đã ghi nhận vụ cháy ở một số nhà kho và một tòa nhà không có dân cư. Hai người đã bị thương do các vụ tấn công.

Vụ tấn công diễn ra trong bối cảnh Nga tiếp tục gia tăng các đợt không kích vào Ukraine khi các nhà lãnh đạo NATO đang nhóm họp tại hội nghị thượng đỉnh ở Thổ Nhĩ Kỳ.

Từ Ankara, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky kêu gọi các đồng minh tăng cường hỗ trợ hệ thống phòng không cho Kiev, do nước này đang thiếu các tên lửa đánh chặn.

Pakistan ngày 8-7 đang triển khai chiến dịch tìm kiếm một máy bay chở hàng Boeing mất tích ngoài khơi thành phố cảng Karachi.

Theo Cơ quan Quản lý sân bay Pakistan (PAA), máy bay do hãng hàng không tư nhân K2 Airways của Pakistan khai thác đã mất liên lạc khi đang trên hành trình từ Sharjah (Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất) đến Karachi, sau khi phi hành đoàn báo cáo sự cố với hệ thống dẫn đường. Trên máy bay có 5 thành viên phi hành đoàn.

Lúc 21h21 ngày 7-7, radar ghi nhận máy bay "hạ độ cao rất nhanh và đổi hướng đột ngột". Máy bay bị mất liên lạc hoàn toàn khi đang ở cách Karachi khoảng 155 hải lý về phía tây.

PAA đã kích hoạt trung tâm điều phối cứu nạn và triển khai lực lượng tìm kiếm trên biển để xác định vị trí máy bay này.

Theo trang Airfleets.net, chiếc Boeing được sản xuất năm 1999 và từng là máy bay chở khách cho Aeroflot và Garuda Indonesia. Năm 2012, nó được chuyển đổi thành máy bay chở hàng.

Thủ đô Copenhagen của Đan Mạch tiếp tục đứng đầu bảng xếp hạng các thành phố đáng sống nhất thế giới năm 2025 do Economist Intelligence Unit (EIU), cơ quan nghiên cứu và phân tích thuộc Tập đoàn Economist Group, công bố. Đây là năm thứ hai liên tiếp Copenhagen chiếm lĩnh vị trí quán quân.

Theo bảng xếp hạng của EIU, Copenhagen đạt điểm tuyệt đối 100 ở ba tiêu chí: sự ổn định, giáo dục và cơ sở hạ tầng. Vienna (Áo) và Melbourne (Úc) giữ nguyên vị trí thứ hai và thứ ba so với năm trước. Các thành phố khác nằm trong top 10 thuộc về Sydney và Adelaide (Úc), Zurich và Geneva (Thụy Sĩ), Osaka và Tokyo (Nhật Bản), Vancouver (Canada).

Báo cáo Chỉ số Đáng sống toàn cầu của EIU đánh giá 173 thành phố trên thế giới dựa trên 30 tiêu chí thuộc các hạng mục khác nhau, gồm sự ổn định, chăm sóc y tế, văn hóa và môi trường, giáo dục và cơ sở hạ tầng.

Theo báo cáo, Tây Âu tiếp tục là khu vực có chất lượng sống cao nhất thế giới, tiếp đến là Bắc Mỹ. Trong khi đó, châu Á được ghi nhận mức cải thiện mạnh nhất, với điểm số trung bình tăng 0,3 điểm, lên 73,9 điểm.

Cuba đã khôi phục điện ở hầu hết các tỉnh trên cả nước vào ngày 7-7, một ngày sau khi gặp sự cố mất điện diện rộng lần thứ ba kể từ đầu năm.

Đến chiều 7-7 giờ địa phương, 10 trên 15 tỉnh đã được kết nối trở lại với lưới điện quốc gia, tuy nhiên sản lượng điện vẫn còn thấp.

Cuba đã nhiều lần gặp phải tình trạng mất điện kéo dài trong nhiều giờ hoặc nhiều ngày trong thời gian qua. Nguyên là do sự xuống cấp của hệ thống điện và việc nguồn cung nhiên liệu bị gián đoạn do lệnh cấm vận dầu mỏ của Mỹ.

Đầu năm nay, chính quyền Mỹ đã ngăn nguồn cung nhiên liệu từ Venezuela tới Cuba và gây sức ép để Mexico ngừng xuất khẩu dầu sang quốc đảo này, đồng thời cảnh báo sẽ áp thuế đối với bất kỳ quốc gia nào cung cấp dầu cho Cuba.

Bí thư thứ nhất, Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel hôm 6-7 lên án lệnh phong tỏa năng lượng của Mỹ và cáo buộc Washington tìm cách gây bất ổn xã hội bằng cách bóp nghẹt nguồn cung của nước này.

Trong khi đó, tranh luận tại Đại hội đồng Liên hợp quốc, Ngoại trưởng Bruno Rodriguez cũng cáo buộc Mỹ tiến hành "một cuộc chiến đa chiều, phi truyền thống" nhằm vào Cuba.

Theo TTXVN, Tòa phúc thẩm Paris ngày 7-7 đã tuyên phạt bà Marine Le Pen - lãnh đạo Đảng Tập hợp Quốc gia (RN) - 3 năm tù trong vụ án biển thủ công quỹ liên quan đến các trợ lý nghị sĩ của Nghị viện châu Âu (EP). Trong đó, bà phải chấp hành 1 năm tù dưới hình thức đeo vòng giám sát điện tử và 2 năm tù treo.

Đáng chú ý, phán quyết mới mở đường để bà Le Pen tham gia cuộc bầu cử tổng thống Pháp năm 2027. Theo tòa, bà bị cấm ứng cử 45 tháng, trong đó 30 tháng được hưởng án treo, đồng nghĩa thời gian cấm thực tế chỉ còn 15 tháng, tính từ khi bản án sơ thẩm có hiệu lực ngày 31-3-2025 và sẽ kết thúc trước cuộc bầu cử năm 2027.

Ngay lập tức, bà tuyên bố sẽ tiếp tục kháng cáo và tham gia cuộc đua đến ghế tổng thống, theo AFP.

Ngoài ra, Đảng RN bị phạt 2 triệu euro, trong đó 1 triệu euro là khoản phạt được hoãn thi hành có điều kiện và 1 triệu euro bị tịch thu. Tòa cho rằng hành vi phạm tội là nghiêm trọng, song thời hạn cấm ứng cử được xác định dựa trên sự cân bằng giữa yêu cầu xử lý vi phạm, quyền tự do ứng cử và quyền lựa chọn của cử tri.

Phán quyết thu hút sự chú ý do có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, khi Tổng thống Emmanuel Macron không thể tái tranh cử sau hai nhiệm kỳ. Bà Le Pen (57 tuổi) từng hai lần lọt vào vòng hai các cuộc bầu cử tổng thống năm 2017 và 2022 và luôn nằm trong nhóm ứng cử viên có tỉ lệ ủng hộ cao trong các cuộc thăm dò gần đây.

Tổng thống Macron từ chối bình luận với lý do không can thiệp vào hoạt động tư pháp.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Theo phóng viên TTXVN tại Brussels, ngày 11-5, Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) đã thông qua khuyến nghị về Phong trào Bauhaus Mới của châu Âu (NEB), kêu gọi các quốc gia thành viên lồng ghép các giá trị của phong trào này vào chính sách quốc gia và các chương trình tài trợ nhằm hướng tới xây dựng môi trường sống bền vững, bao trùm và lấy con người làm trung tâm trên toàn EU.

Được khởi xướng từ năm 2021, Phong trào Bauhaus Mới của châu Âu hướng tới kết hợp hài hòa giữa tính bền vững, giá trị kinh tế và yếu tố thẩm mỹ trong quá trình xây dựng và cải tạo các không gian sống.

Theo Hội đồng EU, khuyến nghị mới nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh thông qua việc phát triển các khu dân cư có chi phí hợp lý, thiết kế chất lượng cao và có sự tham gia rộng rãi của cộng đồng.

Khuyến nghị của Hội đồng EU đưa ra 8 định hướng hành động trọng tâm nhằm thúc đẩy triển khai phong trào này trên thực tế. Trong đó, EU khuyến khích các quốc gia thành viên tích hợp các nguyên tắc về tính bền vững, tính bao trùm và thẩm mỹ vào toàn bộ chính sách và chương trình tài trợ có liên quan.

Khuyến nghị cũng nhấn mạnh việc xây dựng môi trường sống theo hướng tuần hoàn và bền vững, ưu tiên cải tạo các công trình hiện có thay vì phá dỡ, đồng thời thúc đẩy sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường nhằm giảm phát thải và hạn chế tác động tiêu cực tới khí hậu.

Một nội dung đáng chú ý khác là tăng cường sự tham gia của người dân trong quá trình chuyển đổi không gian sống, bao gồm việc ứng dụng các công cụ kỹ thuật số để người dân cùng tham gia thiết kế và xây dựng môi trường sống chung theo hướng bình đẳng và dễ tiếp cận hơn.

Hội đồng EU đồng thời nhấn mạnh vai trò của nghệ thuật, văn hóa và giáo dục trong thúc đẩy đổi mới và chuyển đổi sạch. Theo khuyến nghị, các quốc gia thành viên cần công nhận và hỗ trợ vai trò của nghệ sĩ, nhà thiết kế và các lĩnh vực sáng tạo trong quá trình phát triển đô thị và cộng đồng.

Ngoài ra, EU cũng kêu gọi tăng cường các chương trình giáo dục và đào tạo nhằm trang bị cho người lao động các kỹ năng cần thiết trong lĩnh vực xây dựng và cải tạo bền vững, đáp ứng nhu cầu chuyển đổi xanh của nền kinh tế.

Khuyến nghị của Hội đồng cũng đề cập việc nâng cao nhận thức về phong trào Bauhaus Mới thông qua phát triển nhãn hiệu NEB và mở rộng cộng đồng NEB, hiện quy tụ gần 2.000 tổ chức địa phương và quốc tế tham gia.

Bên cạnh đó, đặt mục tiêu cải thiện khả năng tiếp cận nguồn vốn cho các dự án thuộc khuôn khổ NEB thông qua cơ chế hỗ trợ của chương trình Horizon Europe, đồng thời khuyến khích thu hút đầu tư từ khu vực tư nhân.

Hội đồng EU cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường phối hợp đa ngành, đa cấp và mở rộng hợp tác quốc tế, trong đó có hỗ trợ công cuộc tái thiết tại Ukraine.

Phát biểu với tư cách Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU, Bộ trưởng Nông nghiệp, Phát triển Nông thôn và Môi trường Cộng hòa Cyprus Maria Panayiotou cho rằng Bauhaus Mới của châu Âu không chỉ liên quan đến kiến trúc hay các công trình đẹp về hình thức, mà còn hướng tới việc xây dựng những cộng đồng năng động và thúc đẩy lối sống bền vững trong các khu dân cư trên toàn liên minh.

Theo bà Panayiotou, khuyến nghị mới sẽ tạo động lực để các quốc gia thành viên tiếp nhận đầy đủ tinh thần của phong trào Bauhaus Mới vì một tương lai xanh hơn, bao trùm hơn và chất lượng sống tốt hơn cho người dân.

Mặc dù khuyến nghị của Hội đồng không mang tính ràng buộc pháp lý như các quy định hoặc chỉ thị của EU, văn bản này được xem là định hướng quan trọng nhằm khuyến khích các quốc gia thành viên điều chỉnh chính sách quốc gia phù hợp với các mục tiêu phát triển bền vững và bao trùm mà EU đang theo đuổi.

Đây cũng được xem là một trong những sáng kiến hỗ trợ triển khai Thỏa thuận Công nghiệp sạch và quá trình chuyển đổi sạch của EU.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ