Sáng 30/3, chương trình 60 Minutes của Đài truyền hình CBS, Mỹ, phát sóng phóng sự dài 12 phút về hang Sơn Đoòng. Phóng sự giới thiệu hành trình thám hiểm của ê-kíp làm phim tới hàng triệu khán giả toàn cầu, mô tả đây là một “thế giới ẩn giấu” có quy mô đủ lớn để chứa một tòa nhà chọc trời, với hệ thống thạch nhũ và dòng sông ngầm được kiến tạo qua hàng triệu năm.
Việc Đài CBS làm chương trình tại đây được giới chuyên môn đánh giá là sự kiện truyền thông có ý nghĩa đối với du lịch tỉnh Quảng Trị nói riêng và Di sản thiên nhiên thế giới Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng nói chung.
Theo số liệu từ Oxalis Adventure, đơn vị độc quyền được cấp phép khai thác tour thám hiểm hang Sơn Đoòng, tính đến ngày 31/3, 24 giờ sau khi phát sóng, nền tảng trực tuyến của 60 Minutes Sunday Show ghi nhận 8 triệu lượt xem. Trên các nền tảng mạng xã hội của đài, 69 bài đăng cắt từ video phóng sự đã thu hút khoảng 18 triệu lượt xem.
Ông Nguyễn Châu Á, Giám đốc Oxalis Adventure, cho biết các chỉ số tương tác dự kiến đạt mốc 100 triệu lượt, sau một tháng đăng tải trên các nền tảng quốc tế. Hiệu ứng từ phóng sự khiến lượng truy cập vào website của công ty tăng đột biến gấp 20 lần so với trước đây.
Theo ông Á, việc Sơn Đoòng liên tục được truyền thông thế giới chú ý giúp duy trì sự hiện diện của hang động đối với các lớp khán giả khác nhau. Những người xem các thước phim đầu tiên về hang động này từ năm 2010 đã nắm rõ thông tin, một số người trong đó đã hoàn thành chuyến thám hiểm trực tiếp. Việc xuất hiện các đoạn phim mới với công nghệ và chất lượng hình ảnh cao hơn là cách để tiếp cận lớp khán giả mới, những người đang bắt đầu tìm kiếm các mục tiêu chinh phục.
Dù vậy, mức độ nhận diện về hang Sơn Đoòng tại thị trường quốc tế vẫn còn dư địa lớn. “Sơn Đoòng phổ biến tại Việt Nam, nhưng tại Mỹ, hỏi 10 người thì một người biết đến địa danh này”, ông Á nói và nhấn mạnh việc duy trì quảng bá là cần thiết để tiếp cận nhóm khách hàng chưa biết đến hang.
Để hoàn thành 12 phút phim phát sóng trên CBS, công tác hậu cần và đảm bảo an toàn được chuẩn bị khắt khe. Đoàn làm phim thực hiện ghi hình trong 4 ngày 14-17/1, với sự tham gia của nhà sản xuất Nicole Young, Jonathan Partridge, người dẫn chương trình Scott Pelley cùng đội ngũ quay phim, ánh sáng và nhiếp ảnh gia Ryan Deboodt.
Do môi trường thám hiểm khắc nghiệt và yêu cầu kỹ thuật ghi hình đặc thù, đơn vị vận hành đã mời ông Howard Limbert, chuyên gia hang động từ Hiệp hội Hang động Hoàng gia Anh, trực tiếp đi cùng đoàn. Sự hiện diện của chuyên gia quốc tế nhằm đảm bảo an toàn cho đoàn làm phim, hỗ trợ chuyên môn sâu cho các cảnh quay dưới sông ngầm và trên các khối thạch nhũ. 30 nhân viên hậu cần tham gia vận chuyển và vận hành hệ thống ánh sáng chuyên dụng trong lòng hang.
Trong phóng sự, nhà báo Scott Pelley, 67 tuổi, bày tỏ sự tự hào khi lần đầu thám hiểm Sơn Đoòng. Ông nhận định trên Trái Đất hiện không còn nhiều nơi để con người thực hiện các cuộc khám phá lần đầu tiên. Đáp lại, nhà thám hiểm Peter MacNab nhấn mạnh rằng con người phải tìm kiếm rất kỹ mới có thể phát hiện ra một kỳ quan có quy mô lớn như vậy.
Tác động từ truyền thông quốc tế đã thúc đẩy nhu cầu đặt chỗ tại Sơn Đoòng tăng mạnh. Hiện, toàn bộ suất thám hiểm cho các năm 2026 và 2027 đã được đặt kín. Lượt đăng ký từ khách quốc tế cho năm 2028 bắt đầu ghi nhận sự tăng trưởng. Dù chưa chính thức mở bán rộng rãi, đã có khoảng 200 khách đặt chỗ trước tour năm 2028.
Đến tháng 12/2025, sau 12 năm chính thức mở cửa đón khách, Sơn Đoòng đã đón 8.552 nhà thám hiểm, mang về 25,5 triệu USD doanh thu và tạo việc làm trực tiếp cho 130 lao động địa phương. Theo Oxalis Adventure, khách quốc tế chiếm 85% tổng lượng khách, trong đó Mỹ là thị trường gửi khách lớn nhất. Mức giá cho một lộ trình thám hiểm hiện duy trì ở mức khoảng 6.000 USD (tương đương 150 triệu đồng).
Đơn vị vận hành cho biết, sứ mệnh của Sơn Đoòng là tạo ra giá trị từ sự khan hiếm. Bằng cách giới hạn số lượng khách ở mức 1.000 người mỗi năm, Sơn Đoòng vừa được bảo vệ về môi trường, vừa trở thành mục tiêu mang tính biểu tượng mà du khách đam mê mạo hiểm trên thế giới luôn khát khao được chinh phục.
Kể từ khi được công bố rộng rãi vào năm 2010, Sơn Đoòng liên tục xuất hiện trên các phương tiện truyền thông lớn của thế giới.
Năm 2010, tạp chí National Geographic công bố hình ảnh và bài viết chi tiết, đưa hang động trở thành hiện tượng toàn cầu. Một năm sau, các báo lớn của Anh như The Telegraph, Daily Mail tiếp tục đăng tải loạt hình ảnh về quy mô hang. Đến năm 2013, tour du lịch thám hiểm chính thức được vận hành, đánh dấu bước ngoặt khi Oxalis Adventure tiên phong đưa loại hình du lịch mạo hiểm, vốn trước đây chỉ dành cho các chuyên gia, đến với công chúng.
Năm 2023, Sơn Đoòng xuất hiện trong phim tài liệu Planet Earth III của đài BBC (Anh). Tập phim có tựa đề Extremes đã giới thiệu khả năng sinh tồn của thiên nhiên trong môi trường khắc nghiệt, giúp chương trình nhận hai đề cử tại giải thưởng Emmy 2024. Năm 2025, kênh Channel 12, Israel, tiếp tục phát sóng tập phim về hành trình thám hiểm hang trong chương trình phiêu lưu “Tới tận cùng: Danny Kushmaro trong lòng đất”.
Hiện, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Bình tiếp tục triển khai chiến dịch truyền thông cho Di sản thiên nhiên thế giới Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng. Chiến dịch được thực hiện với nhiều phương thức nhằm khẳng định vị thế của khu vực này là trung tâm du lịch mạo hiểm hàng đầu châu Á và là điểm đến hấp dẫn tại Việt Nam.
Người Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ từ lâu đã bất đồng về nguồn gốc hàng loạt món ăn, từ cà phê, lá nho nhồi đến cả baklava - di sản để lại từ nhiều thế kỷ cùng tồn tại dưới thời Đế chế Ottoman. Giờ đây, người Thổ Nhĩ Kỳ bức xúc khi cho rằng người Hy Lạp "nhận vơ" công lao với món súp mà họ gọi là iskembe, vốn được xem là một phần văn hóa lâu đời của đất nước. Iskeme là súp lòng bò, nổi tiếng với hương vị đậm đà, hấp dẫn và được gọi là patsa tại Hy Lạp.
Dimitris Tsarouhas, chủ một nhà hàng ở thành phố Thessaloniki của Hy Lạp chuyên về món "patsa", đang nỗ lực đăng ký món súp này với UNESCO như một món ăn truyền thống độc đáo của Hy Lạp, có nguồn gốc từ thời sử thi "Odyssey" của Homer .
Chủ nhà hàng Tsarouhas đã tập hợp một hồ sơ đồ sộ, chi tiết với sự hỗ trợ của một tổ chức văn hóa địa phương và Lena Oflidis, tác giả cuốn sách duy nhất ghi chép về lịch sử món súp này, nhằm đưa patsa vào danh mục di sản văn hóa của Hy Lạp.
Tại nhà hàng Tsarouhas, hàng chục thực khách ghé đến vào mọi thời điểm trong ngày, đặc biệt là lúc rạng sáng, để thưởng thức patsa. Nhiều người tin rằng món súp ăn cùng ớt này giúp làm dịu dạ dày sau một đêm quá chén.
Đầu bếp Pantazis Koukoumvris của nhà hàng Tsarouhas cho biết công thức món ăn này được người Byzantine tiếp nhận từ người Hy Lạp cổ đại, rồi truyền lại cho người Ottoman.
Ông Dimitris Tsarouhas cũng chỉ ra rằng công thức patsa từng được nhắc đến trong sử thi Odyssey, trong bữa tiệc mà Penelope, vợ của Odysseus, chuẩn bị cho những kẻ cầu hôn vào ngày chồng bà trở về sau hành trình dài.
Theo ông, đoạn này mô tả món dạ dày bò nhồi mỡ động vật và huyết.
"Nếu đó không phải là patsa, thì còn có thể là gì nữa?", ông đặt câu hỏi.
Dù phía Thổ Nhĩ Kỳ khẳng định đây là phát minh của họ, Tsarouhas tỏ ra không lo ngại. Ông cho rằng phía bên kia hoàn toàn có thể thử chứng minh nếu có đủ cơ sở.
"Không ai ngăn họ thử cả", ông nói và tin mình có đầy đủ cơ sở để bảo hộ, công nhận món ăn này. Ông tin hai nước sẽ không vì điều này mà chia rẽ vì hương vị món ăn chính là thứ gắn kết.
Tuy nhiên, "sự gắn kết qua ẩm thực" không phải điều mà Ali Turkmen nghĩ đến. Chủ nhà hàng người Thổ Nhĩ Kỳ 59 tuổi cho rằng món ăn này mang tính đặc trưng lịch sử và văn hóa của người Thổ, dù tại Hy Lạp, nó cũng được xem là món ăn quen thuộc vào đêm khuya hoặc sau những cuộc nhậu.
"Cũng giống như baklava và nhiều thứ khác, họ muốn nhận đó là của riêng mình. Lòng bò là thứ rất riêng của người Thổ", Turkmen nói về nỗ lực của Hy Lạp. Nhưng sẽ rất khó để họ tuyên bố sở hữu một thứ vốn là đặc trưng của Thổ Nhĩ Kỳ, theo Turkmen vì món ăn này đã là một phần văn hóa của họ hàng trăm năm.
Tại Istanbul, Ali Ohtamis là người phụ trách căn bếp tại nhà hàng Alem Iskembe của Turkmen, một địa chỉ chuyên phục vụ món súp truyền thống tại khu phố Kiziltoprak. Mỗi ngày, từ 4h, Ohtamis bắt đầu đun sôi dạ dày bò (lòng bò) sau khi đã làm sạch kỹ lưỡng. Theo ông, quá trình nấu kéo dài 8-9 tiếng, trước khi thịt được cắt theo khẩu vị của từng thực khách, to hoặc nhỏ.
Dù cả phiên bản Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ đều dựa trên nền nước dùng đậm đà, nhiều tỏi, món iskembe của Thổ Nhĩ Kỳ chỉ sử dụng duy nhất phần lòng bò.
Truyền thông Thổ Nhĩ Kỳ đã cáo buộc Hy Lạp "chiếm dụng" một món ăn được xem là niềm tự hào quốc gia. Cổng tin tức Onedio dẫn lại ghi chép của nhà du hành thế kỷ 17 Evliya Celebi, trong đó mô tả những người bán súp lòng và súp móng giò tại Istanbul, như bằng chứng cho thấy món ăn này đã có lịch sử 400 năm tại Thổ Nhĩ Kỳ.
Khách quen của Alem Iskembe, Murat Pajik, bày tỏ quan điểm dứt khoát rằng Thổ Nhĩ Kỳ không nên chấp nhận động thái từ phía Hy Lạp.
"Cần phải có biện pháp. Súp lòng là một trong những món ăn mà chúng ta nên quảng bá ra thế giới", Pajik nói.
Trong khi đó, tại Hy Lạp, Christos Mousoulis lại có góc nhìn khác. Là khách quen của nhà hàng Tsarouhas, ông cho biết món patsa đã được chế biến theo cách truyền thống trong các gia đình Hy Lạp qua nhiều thế hệ.
"Món ăn có thể tương đồng. Nhưng chúng tôi lớn lên cùng với patsa của Hy Lạp", ông nói.
Theo chuyên gia hàng không Li Hanming, các chuyến bay từ châu Âu tới Trung Quốc đang tăng mạnh do nhu cầu lớn. Ông Li cho rằng du khách châu Âu đang xem Trung Quốc là điểm đến hấp dẫn trong hè này, bởi các chuyến bay tới Đông Nam Á vẫn bị hạn chế.
Các nhà phân tích cho biết những tuyến bay vốn đông khách giữa châu Âu và Đông Nam Á trở nên khó khai thác hơn do xung đột Trung Đông khiến việc bay qua không phận Iran tiềm ẩn rủi ro.
Giá nhiên liệu máy bay cũng tăng vọt trong bối cảnh căng thẳng tại khu vực này. Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), giá nhiên liệu đạt 181,22 USD mỗi thùng tính đến ngày 1/5. Trong khi đó, Trung Quốc đã nới lỏng quy định miễn thị thực cho du khách châu Âu từ năm 2023.
Nga đã cấm nhiều hãng hàng không châu Âu và Bắc Mỹ sử dụng không phận từ năm 2022, nhằm đáp trả các lệnh trừng phạt của phương Tây liên quan đến chiến sự ở Ukraine.
Theo ước tính của công ty chuyên phân tích dữ liệu hàng không Anh OAG, lệnh cấm này tạo lợi thế cho các hãng hàng không Trung Quốc trên các tuyến bay tới châu Âu. Các hãng hàng không châu Âu muốn đến Trung Quốc phải bay vòng tránh không phận Nga, đồng thời làm tăng chi phí ít nhất 10.000 USD mỗi giờ bay.
OAG cho biết tần suất các chuyến bay thẳng Trung Quốc - châu Âu sẽ tăng từ 3.011 chuyến trong tháng 5 lên mức cao nhất theo tháng là 4.151 chuyến vào tháng 8 - giai đoạn cao điểm hè. Cùng kỳ năm ngoái, OAG ghi nhận tần suất chuyến bay tương tự trong tháng 5, nhưng đến tháng 8 chỉ tăng lên 10%, 3.393 chuyến.
Theo đó, phần lớn các chuyến bay tăng cường đến từ hãng hàng không Trung Quốc. Nhiều hãng bay quốc tế cũng tăng thêm hàng trăm chuyến giữa châu Âu và Trung Quốc như Air France, Air Serbia, British Airways, Finnair, KLM-Royal Dutch Airlines, Lufthansa, Swiss International Air Lines và Turkish Airlines.
Dữ liệu của OAG cho thấy trong tháng này, tần suất khai thác của các hãng hàng không châu Âu (không bao gồm các hãng của Nga) trên các đường bay Trung Quốc - châu Âu dự kiến đạt 508 chuyến, trước khi tăng lên 551 chuyến vào tháng 7 và tháng 8. Trong khi đó, cùng giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 8 năm ngoái, con số này chỉ tăng nhẹ từ 445 lên 463 chuyến.
Người phát ngôn của Air France cho biết hãng sẽ tăng tần suất đường bay Thượng Hải - Paris từ 7 chuyến mỗi tuần lên 10 chuyến trong tháng 9 và 10. hãng KLM-Royal Dutch Airlines sẽ khai thác tổng cộng 29 chuyến bay chở khách mỗi tuần, kết nối Bắc Kinh, Thượng Hải với Paris và Amsterdam.
Các du khách đang tránh hành trình trung chuyển qua khu vực Vùng Vịnh cũng khiến nhu cầu bay thẳng giữa châu Á và Âu gia tăng, đặc biệt trong những tháng gần đây.
Để đáp ứng xu hướng dịch chuyển này, nhiều hãng ngoài tăng chuyến còn triển khai các dòng máy bay lớn hơn, tăng tải trên một số tuyến phổ biến.
Bãi Bàng là một bãi biển dài khoảng 300m, nằm cách Di tích quốc gia đặc biệt Gành Đá Đĩa chừng 100m. Giữa Bãi Bàng trải dài cát trắng và sóng xanh, một giếng nước nhỏ nằm sát mép biển khiến nhiều du khách không khỏi tò mò.
Giếng chỉ cách sóng biển vài bước chân, nước trong vắt ngọt lành, mát lạnh quanh năm, không hề bị nhiễm mặn dù thủy triều lên xuống liên tục.
Buổi sáng, khi nắng vừa phủ vàng mặt biển, nhiều người dân địa phương mang can nhựa, xô chậu ra giếng lấy nước.
Điều đặc biệt là miệng giếng khá nhỏ, được dân đắp bằng những viên đá đen, chỉ với tay là có thể chạm được đáy giếng. Nhưng theo người dân, giếng như "nồi cơm Thạch Sanh", tuy nhỏ và nước ngọt chỉ lưng miệng giếng, nhưng múc không bao giờ cạn. Nước ngọt từ lòng cát trong vắt dần đầy lên sau từng gàu múc.
Ông Mai Văn Mười, người dân địa phương, cho biết: "Từ thời cha ông tôi đã có giếng rồi, dùng để uống hay nấu ăn đều được. Giếng sử dụng chủ yếu vào mùa biển êm từ mùa hè trở đi, chứ mùa biển động, mưa bão giếng bị cát bồi lấp mất. Đến mùa này người dân xác định vị trí rồi dùng xẻng đào cát lên, để lộ miệng giếng cứ thế mà múc nước dùng".
Theo người dân địa phương, giếng nước ngọt được hình thành từ các mạch nước ngầm tự nhiên từ ngọn núi sau giếng chảy xuống.
Nhiều du khách lần đầu ghé Bãi Bàng không giấu được sự thích thú khi tận tay múc thử nước ngọt giữa bãi biển.
"Gia đình tôi tham quan Gành Đá Đĩa sẵn theo review trên mạng đến đây. Tôi nghĩ nước trong giếng sẽ lợ hoặc hơi mặn do nằm sát biển, nhưng uống thử thì rất ngọt và mát. Đây đúng là điều hiếm thấy", chị Trần Minh Anh, du khách từ TP.HCM, chia sẻ.
Không chỉ là nguồn nước sinh hoạt quen thuộc của người dân vùng biển, giếng nước ngọt ở Bãi Bàng còn tạo nên nét độc đáo riêng cho địa phương.
