“Mẹ đã được giải thoát khỏi những cơn đau, nhưng khi bà mất tôi nhận ra mình thực sự cô độc trên đời”, chị My, 37 tuổi, ở Bắc Ninh nói.
Năm 2023, mẹ chị phát hiện ung thư giai đoạn ba trên nền bệnh Parkinson. Chị My nghỉ việc tại Hà Nội, chuyển sang làm tự do để vừa chăm con nhỏ, vừa lo cho mẹ. Thời điểm bà bị bệnh viện trả về, con thứ hai của chị mới ba tháng tuổi. Một mình chị xoay xở với 5 cữ thuốc, bơm cháo qua ống sonde, thay băng và xử lý dịch khối u mỗi ngày.
Chồng đi làm xa đến khuya, họ hàng chỉ hỗ trợ được lúc ngặt nghèo. Mẹ chị không nói được nên mỗi khi cần con gái trợ giúp, bà vỗ tay. “Có những đêm vừa chợp mắt đã bật dậy vì tiếng vỗ tay. Mọi thứ cứ lặp lại đến kiệt sức”, chị kể.
Anh Trần Quốc Trung, 26 tuổi, ở Ninh Bình cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự. Hai năm trước, anh nghỉ việc ở nước ngoài về chăm mẹ đột quỵ nằm liệt giường. Không có anh chị em, Trung vừa làm việc tự do, vừa hỗ trợ bố chăm mẹ. Để duy trì tài chính chi trả viện phí của mẹ, anh làm hai, ba công việc một lúc, mỗi ngày chỉ ngủ 4 tiếng.
“Một bên là mẹ bệnh, một bên là bố đã già yếu. Nhiều lúc tôi muốn trốn đi đâu đó nhưng không thể vì mình là điểm tựa duy nhất”, Trung nói.
Theo tiến sĩ tâm lý Nguyễn Thị Minh, Học viện Chính trị Khu vực II, những người con một phải gánh chịu áp lực như Hà My, Quốc Trung không hiếm, tương lai sẽ tăng lên bởi quy mô gia đình Việt Nam có xu hướng ít người hơn.
Theo thống kê của Bộ Y tế, mức sinh toàn quốc đang giảm mạnh, từ 2,11 con/phụ nữ năm 2021 xuống 1,91 vào năm 2024 và tiếp tục xu hướng giảm. Báo cáo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019 cho thấy nhóm hộ gia đình từ 1 đến 3 người chiếm 50% trên cả nước. Đây là sự dịch chuyển cấu trúc xã hội rất lớn khi mô hình gia đình truyền thống (4-5 người trở lên) không còn áp đảo. Điều này đồng nghĩa số gia đình một con, trong đó người con phải gánh toàn bộ trách nhiệm chăm sóc cha mẹ, ngày càng tăng.
GS TS Giang Thanh Long, chuyên gia về dân số, nhận định hệ thống chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam vẫn chủ yếu dựa vào gia đình. Khi quy mô gia đình thu hẹp theo mô hình “1-2-4” (một người con phải lo cho hai bố mẹ và bốn ông bà), gánh nặng sẽ dồn lên vai từng cá nhân. “Khoảng trống giữa nhu cầu chăm sóc và hệ thống hỗ trợ cộng đồng đang ngày càng lớn”, ông Long nhấn mạnh.
Nghiên cứu từ Đại học Missouri (Mỹ) trên 1.800 người cũng chỉ ra con một có mức độ căng thẳng cao hơn hẳn khi chăm sóc người thân. Họ thường rơi vào tình trạng “caregiver burnout” (người chăm sóc kiệt sức) nhanh hơn vì không có người cùng chia sẻ những ký ức gia đình hay cùng bàn bạc trước các quyết định sinh tử của cha mẹ.
Tuy vậy, giáo sư Long cho rằng không nên nhìn vấn đề một chiều. Sinh nhiều con không đồng nghĩa cha mẹ sẽ được chăm sóc tốt. Trong những gia đình khó khăn, sự thiếu thốn có thể kéo dài qua nhiều thế hệ. Ngược lại, nếu con một được đầu tư tốt về giáo dục, sức khỏe và tài chính, việc chăm sóc cha mẹ sẽ được thực hiện tốt trong khả năng.
Ở góc nhìn khác, tiến sĩ Nguyễn Thị Minh cho biết rằng con một không chỉ gánh trách nhiệm tài chính, thể chất mà còn gánh toàn bộ kỳ vọng tình cảm. Trong khi những gia đình đông con có thể bù đắp cho nhau (người góp tiền, người góp công sức), con một hoàn toàn không có “hệ thống dự phòng” này.
Một bất lợi nữa là mối gắn kết sâu sắc giữa con một và cha mẹ. Khi cha mẹ yếu, họ không chỉ mất người thân mà còn mất luôn chỗ dựa tinh thần. Đồng thời, họ cũng thiếu người cùng chia sẻ ký ức gia đình, yếu tố giúp giảm cảm giác cô lập trong quá trình chăm sóc.
Trường hợp của Diệu Linh, 40 tuổi, ở Hưng Yên là minh chứng. Năm năm trước, mẹ chị mắc Alzheimer ở tuổi 54, không còn nhận ra người thân. Tài chính không phải vấn đề, nhưng Linh dần đối diện mất mát lớn hơn khi mẹ, chỗ dựa tinh thần quan trọng nhất, không còn như trước. “Tôi mất hai năm để làm quen với cú sốc này”, chị nói. Chị đón mẹ về sống cùng để tiện chăm sóc.
Nhưng khi mẹ bệnh, bố chị sống một mình tại Thái Nguyên cũng bắt đầu yếu. Ông từng đi phẫu thuật một mình vì không muốn con gái thêm gánh nặng. “Những lúc đó, tôi thấy mình bất lực vì không thể phân thân để ở bên cả hai”, chị Linh nói.
Để giảm bớt áp lực này, các chuyên gia cho rằng cần có sự chuẩn bị từ cả hai phía. Cha mẹ cần xây dựng nền tảng tài chính và sức khỏe độc lập sớm nhất có thể. Với những người con, thay vì tâm lý “tự mình phải làm tất cả”, cần chủ động kết nối với các dịch vụ chăm sóc chuyên nghiệp hoặc mạng lưới họ hàng ngay từ khi cha mẹ còn minh mẫn.
Ở tầm vĩ mô, GS. Giang Thanh Long cho rằng Việt Nam cần sớm hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội toàn diện, phát triển các mô hình dưỡng lão cộng đồng và dịch vụ chăm sóc tại nhà chuyên nghiệp để giải phóng sức lao động cho “thế hệ bánh mì kẹp”.
Mới đây, hình ảnh chụp người đàn ông cầm trên tay con cá dài hơn 1m được chia sẻ trên mạng xã hội, nhận về nhiều lượt tương tác.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, anh Khánh (sống tại phường Vũng Tàu, TPHCM) xác nhận mình câu được con cá hôm 5/7.
Đây là giống cá nhồng nặng 9,5kg, dài khoảng 1,6m. Chúng sinh sống ngoài tự nhiên, tự bơi vào khu vực bè nuôi hải sản của gia đình qua những vị trí lưới bao quanh bị rách.
Theo anh Khánh khi phát hiện cá cắn câu, anh lập tức chạy ra kiểm tra. Thời điểm đó, con cá quẫy đuôi dữ dội, liên tục vùng vẫy, tìm cách thoát thân.
Với chiều dài và cân nặng ấn tượng như vậy, người đàn ông nhận định, con cá nhồng này đã 5-6 năm tuổi.
"Cá nhồng có hàm răng sắc nhọn, nếu không cẩn thận dễ bị cắn. Ban đầu, tôi chỉ nghĩ mình câu được một con cá bình thường. Lúc kéo lên, mọi người bất ngờ vì nó dài 1,6m. Tôi phải nhờ thêm 2 người cùng hỗ trợ mới đưa được con cá lên bờ", anh kể.
Sau khi bắt được cá, gia đình anh Khánh làm sạch, cắt thành từng khúc rồi chia cho người thân và hàng xóm cùng thưởng thức.
Cá nhồng là loài cá săn mồi nổi tiếng nhờ thân hình thon dài, tốc độ bơi nhanh cùng bộ hàm với những chiếc răng sắc nhọn.
Loài cá này được người tiêu dùng ưa chuộng nhờ phần thịt trắng, săn chắc, thơm ngọt. Cá được bán với giá khoảng 100.000 đồng/kg, có thể chế biến thành nhiều món ăn như chả cá, nướng, kho hoặc nấu canh.
Đây không phải là lần đầu tiên ở Việt Nam có người bắt được con cá dài ấn tượng.
Hồi tháng 4, ông Giao (sống ở Quảng Ninh) bắt được con cá trê "khủng", khách tìm đến hỏi mua nhưng ông từ chối bán.
Con cá trê dài khoảng 1m, nặng 9kg với phần thân lớn hơn bắp tay người. Khi được đưa lên bờ, con cá vẫn còn quẫy nhẹ, thu hút sự chú ý của gia đình.
Theo ông Giao, ông có thói quen câu cá từ lâu. Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên ông bắt được con cá có chiều dài và trọng lượng lớn như vậy.
Nhiều người cho rằng cá trê thường chỉ nặng 2-4kg, những con nặng hơn 7kg khá hiếm gặp, thời gian sống phải hơn 5-6 năm.
"Nghe tin tôi bắt được con cá, có người tìm đến mua nhưng tôi quyết không bán. Dù họ có trả giá cao đi chăng nữa, tôi vẫn giữ lại", ông chia sẻ.
Cá trê là loại cá da trơn nước ngọt, có nhiều ở khu vực Đông Nam Á. Đây là loài dễ nuôi, thịt béo, mềm, giàu dinh dưỡng và có sản lượng ổn định cho tiêu dùng và chế biến. Thông thường, chiều dài một con cá trê khoảng 40-60cm, nặng 2-4kg.
Chuyến tham quan thực tế do Nhà Văn hóa sinh viên TP.HCM phối hợp cùng Tập đoàn SCG tổ chức cho 34 sinh viên ưu tú sáng 6-5, là một hoạt động trọng tâm của Ngày hội Sinh viên với ngoại ngữ - lần 11, năm 2026 (English Camp).
Tại Nhà máy Nhựa Bình Minh (BMP) - Chi nhánh Long An, sinh viên đã tham quan trực tiếp một số công đoạn trong quy trình sản xuất và các giải pháp tiết kiệm năng lượng đang được áp dụng.
Các điểm tham quan gồm hệ thống silo nguyên liệu, nơi giới thiệu về quy trình tiếp nhận và lưu trữ đầu vào. Khu vực xử lý tái chế, với hoạt động thu hồi và tái sử dụng vật liệu phát sinh trong nội bộ sản xuất.
Trong quá trình tham quan, sinh viên cũng tìm hiểu về một số công nghệ và biện pháp giảm phát thải, như việc chuyển sang sử dụng xe nâng điện thay cho xe nâng xăng, và điều chỉnh hoạt động vận chuyển nội bộ để hạn chế khí thải.
Ở khâu giao hàng, hệ thống điều phối được thiết kế để sắp xếp thời gian nhận hàng, nhằm giảm thời gian chờ của phương tiện.
Phó tổng giám đốc Công ty TNHH SCG Việt Nam, ông Chaitath Tongsalee, chia sẻ những kiến thức thực tế tại nhà máy sẽ là nguồn tư liệu quý báu để sinh viên và định hình con đường sự nghiệp bền vững trong tương lai và hướng tới việc nuôi dưỡng một "Thế hệ xanh" với tư duy ESG (môi trường, xã hội và quản trị).
Phó giám đốc Nhà Văn hóa sinh viên TP.HCM Lê Xuân Dũng bày tỏ thông qua chuyến tham quan, các bạn sinh viên sẽ có cơ hội hiểu rõ hơn về phát triển bền vững, Net Zero cũng như những định hướng và hành động cần thiết trong tương lai, gắn với mục tiêu phát triển bền vững của Liên hợp quốc.
"Dù là mục tiêu Net Zero hay các chương trình phát triển bền vững khác, tất cả chúng ta đều mong muốn xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn, nơi thế hệ sau được thụ hưởng những thành quả tích cực từ các nỗ lực bảo vệ môi trường hôm nay", anh Dũng nói.
Bạn Lê Thị Như Ý (sinh viên Trường đại học Giao thông vận tải TP.HCM) cho hay đã tìm hiểu rõ hơn về cách một nhà máy nhựa áp dụng nhiều giải pháp Net Zero để giảm thiểu tác động đến môi trường như các hệ thống tự động như cánh tay robot, băng chuyền hiện đại, và chuyển đổi từ xe nâng truyền thống sang xe nâng điện.
“Từ hành trình, các bạn trẻ cũng cần nhìn nhận rõ vai trò của mình, nâng cao nhận thức, chủ động tìm hiểu kiến thức về môi trường. Bắt đầu từ những hành động nhỏ trong cuộc sống hằng ngày như tiết kiệm năng lượng, giảm rác thải và chung tay bảo vệ môi trường”, Ý bày tỏ.
Còn Đoàn Bảo Ngọc (Trường đại học Công nghiệp TP.HCM) bày tỏ bạn trẻ cần ý thức rõ trách nhiệm lan tỏa thông điệp hướng tới Net Zero.
Ngọc nói cần hiểu về kiến thức và nhận thức. Chúng ta cần hiểu rõ Net Zero là gì, và cần chuẩn bị những gì để hướng tới một xã hội phát triển bền vững, giảm phát thải khí nhà kính.
“Cần thay đổi tư duy và thói quen sống. Đó là sống xanh từ suy nghĩ đến hành động, bắt đầu từ những việc nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày như tiết kiệm điện, giảm rác thải, lựa chọn sản phẩm thân thiện với môi trường, hoặc ưu tiên các phương tiện di chuyển ít phát thải”, Ngọc nói.
Ngọc cho rằng việc bản thân mình hiểu và làm là chưa đủ, mà còn cần chia sẻ, truyền cảm hứng để những người xung quanh cùng tham gia, cùng hành động vì môi trường.
Theo Hãng tin AFP ngày 8-4, Bộ Quốc phòng Nhật Bản cho biết nước này muốn tăng mạnh số lượng nữ quân nhân trong quân đội vào giữa những năm 2030, trong bối cảnh Nhật Bản ngày càng khó thuyết phục người trẻ nhập ngũ.
Nhật Bản đặt mục tiêu đưa tỉ lệ nữ quân nhân trong Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản (SDF) lên 13% vào tháng 3-2036, tăng so với mức 9% hiện tại.
Chiến dịch tuyển quân này được triển khai sau khi Bộ Quốc phòng cam kết cải thiện điều kiện làm việc cho nữ quân nhân, sau vụ bê bối tấn công tình dục gây chấn động, trong đó một cựu nữ binh sĩ đã lên YouTube kể lại câu chuyện của mình sau khi cuộc điều tra nội bộ bị đình chỉ.
Cơ quan này cũng có kế hoạch "thúc đẩy sự tham gia tích cực của nữ quân nhân", đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của "cân bằng giữa công việc và cuộc sống".
Khi cơ hội dành cho nữ quân nhân tiếp tục được mở rộng, bộ đang cải thiện cơ sở vật chất, bao gồm xây dựng nhà vệ sinh, phòng tắm và khu vực riêng dành cho nữ tại các doanh trại, cũng như khoang sinh hoạt riêng trên tàu chiến.
Tokyo đang tăng chi tiêu quốc phòng và nỗ lực thu hút nhân tài vào lực lượng vũ trang. Tuy nhiên theo các quan chức và chuyên gia, tính chất nguy hiểm của công việc, mức lương thấp và tuổi nghỉ hưu sớm (khoảng 56 tuổi) đang khiến giới trẻ Nhật Bản e ngại.
Tỉ lệ sinh thấp, dân số thu hẹp và thị trường lao động thắt chặt cũng đang cản trở công tác tuyển quân, khiến 10% trong khoảng 250.000 vị trí của lực lượng này bị bỏ trống.
Mặc dù SDF sở hữu năng lực phòng thủ tinh nhuệ, lực lượng này đến nay vẫn phải tránh phát triển khả năng phản công, phản ánh hiến pháp hòa bình do Mỹ áp đặt, vốn cấm sử dụng vũ lực để giải quyết xung đột.
Không thành viên nào trong lực lượng hiện tại từng thiệt mạng hay gây thương vong trong chiến đấu, mà phần lớn tử nạn trong các cuộc huấn luyện quân sự.
Trong các nước thành viên NATO và đối tác, tỉ lệ nữ quân nhân trung bình cao hơn, chiếm hơn 12% lực lượng vũ trang vào năm 2022, tăng từ hơn 10% năm 2014, theo báo cáo của Cơ quan Nghiên cứu Nghị viện châu Âu.
Tại Mỹ, phụ nữ chiếm khoảng 18% tân binh tính đến năm 2023, theo số liệu từ Bộ Quốc phòng nước này.
Bộ Quốc phòng Nhật Bản cho rằng việc tăng tỉ lệ nữ quân nhân trong SDF "sẽ góp phần đưa ra nhiều góc nhìn đa dạng hơn trong các nhiệm vụ như cứu trợ thiên tai và các hoạt động tiếp xúc trực tiếp với người dân".
Trên thực tế, phụ nữ hiếm khi giữ các vị trí lãnh đạo cấp cao trong chính trị, kinh doanh, chính phủ lẫn quân đội Nhật Bản.
