Hiếm khi gia đình bà K.P. (76 tuổi, tỉnh Đồng Tháp) mới có dịp đông đủ con cháu như đợt nghỉ lễ vừa rồi. Nhưng ngoài khoảnh khắc quây quần bên mâm cơm, phần lớn thời gian còn lại lũ trẻ “mất hút” trong thế giới game. Mỗi đứa dán mắt vào điện thoại thay vì tương tác với người xung quanh.
Gần 13h ngày 2-5, hai anh em T. vẫn dính chặt vào chiếc ghế tại tiệm net dù đã gần năm tiếng “cày” game liên tục. 12 tuổi, T. khoe có kinh nghiệm sáu năm chơi game online và đã nghỉ học. Phớt lờ lý do nghỉ học, T. chỉ hào hứng khi nói về game, từng chơi nhiều game trực tuyến và gần đây chủ yếu “cày” Roblox.
Thi thoảng trong lúc nói chuyện, T. chửi thề, nói chuyện tục với đám bạn đang chơi chung. Còn em trai T. khoe vừa xin mẹ được 1 triệu đồng để nâng cấp nhân vật trong game của mình.
22 tuổi, T.Đ.T. (phường Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM) kể theo rủ rê của bạn bè đã thử sức với game “Liên minh huyền thoại” tại quán net. Sau đó T. nạp tiền để sở hữu những con tướng, bộ trang phục bắt mắt, có thời điểm nạp đến 2 triệu đồng, số tiền không nhỏ với cậu học sinh cấp II thời đó.
“Lúc dịch COVID-19, thời gian rảnh rỗi nhiều nên tôi chơi 4-5 tiếng vào cuối tuần. Tôi vẫn giữ được kết quả học tập nên ba mẹ không la rầy nhiều. Hồi đại học tôi vẫn thường xuyên chơi game với bạn bè”, T. kể.
T. nói không thấy tổn hại sức khỏe gì nhưng thời gian vắng tiết trên lớp có tăng lên. Cứ học hành áp lực T. lại chơi vài ván game giải khuây rồi lướt mạng xã hội, xem phim… đến khuya và không ít lần trốn học vì thức khuya quá sáng dậy không nổi.
Dù có quy định không được hoạt động từ 22h đến 8h sáng hôm sau song nhiều tiệm net lại sống nhộn nhịp nhất khung giờ đó, mặc kệ quy định. Lúc 0h ngày 28-4, tiệm net trong hẻm số 2 đường Nguyễn Gia Trí (phường Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM) đóng cửa im lìm mà nhìn vào ai cũng nghĩ đã nghỉ cho đến khi một nam thanh niên bấm chuông. Cánh cửa cuốn kéo lên, người này nhanh chóng bước vào, cửa đóng lại như cũ.
Theo chân vị khách vừa bấm chuông bước vào bên trong là cả một không gian hoàn toàn khác với hình ảnh vắng vẻ bên ngoài, xe máy chật kín tầng trệt. Biết khách lần đầu đến chơi, nhân viên bình thản giới thiệu khách vãng lai 10k/1h (10.000 đồng/giờ), hội viên là 5k/1h, nạp 50k được tặng 10k, nạp 100k tặng 25k. Đặc biệt, “combo đêm” chỉ 35k (35.000 đồng) khách được chơi từ 23h đến 7h sáng và còn được tặng nước uống.
Sau khi được tạo tài khoản, một nhân viên khác dẫn khách lên lầu 2 đã có sẵn hơn chục game thủ đang say sưa trước màn hình. Ai cũng đeo tai nghe, chẳng thèm để ý xung quanh, mọi thứ đều bình thường dù đang trong giờ cấm theo quy định.
Ngồi cạnh bên, H. (21 tuổi, quê Đắk Lắk) dần cởi mở sau vài câu bắt chuyện. H. khoe đây là tiệm quen vì gần trường đại học đang học. “Cày” game xuyên đêm, có hôm đến 4h-5h sáng với H. là bình thường. Suốt cuộc trò chuyện, mắt H. không rời màn hình, tay gõ phím, rê chuột liên hồi dù vẫn chuyện trò rôm rả.
Không ít tiệm net khác hoạt động xuyên đêm, không hề che giấu. Gần 2h, tiệm net trên đường Hoa Cúc (phường Cầu Kiệu) vẫn rộng cửa, nhân viên ngồi ghi vé xe, liên tục đón khách và hướng dẫn lên phòng máy. Nhân viên thu ngân cũng giới thiệu gói “combo đêm” để tiết kiệm chi phí, tiệm có hai khu máy ở tầng 1 và 2, khách tùy ý chọn chỗ ngồi.
Nhiều tiệm game phục vụ xuyên đêm khác cũng có mức giá tương tự. Không cơ sở nào kiểm tra độ tuổi khách đến chơi hay nhắc nhở điều kiện tham gia các trò chơi, chỉ cần đón khách, thu tiền còn người chơi sử dụng dịch vụ thế nào mặc kệ.
Lối đi dành cho nhân viên phía sau siêu thị RT-Mart ở quận Dương Phổ, Thượng Hải, trở thành nơi ông tá túc hàng đêm. Dù giống người vô gia cư, ông không ăn xin hay gây rối.
Đêm đến, ông mang theo tiền mặt, máy tính xách tay, tai nghe Bluetooth và máy ảnh cầm tay. Đến 4h30, ông thức dậy dọn dẹp sạch sẽ để không ảnh hưởng hoạt động của siêu thị. Ban ngày, ông ăn uống, sinh hoạt quanh đây, thời gian rảnh thì lướt web hoặc xem phim truyền hình.
Ông có căn hộ rộng khoảng 20 m2 tại khu phố Kongjiang số 5 do mẹ đẻ để lại. Sau khi ly hôn năm 2000, vợ và con trai cắt đứt liên lạc, ông ngày càng ám ảnh với cảm giác cô độc. "Tôi sợ mình sẽ giống những người già báo chí thường nhắc tới, chết một mình mà không ai phát hiện", ông nói. Sự náo nhiệt ở siêu thị giúp ông an tâm và vui vẻ hơn.
Cuộc sống bất tiện khiến ông luôn trong tình trạng luộm thuộm, tóc bết và râu dài. Mọi thứ chỉ thay đổi vào tháng 5/2021, khi cô Huang Lanxia, lao động nhập cư từ Sơn Đông, xuất hiện.
Cô Huang làm nghề giúp việc, thường đẩy một cụ già ngồi xe lăn đến siêu thị dạo chơi. Thấy ông Qiang Ming sống khắc khổ, cô chủ động bắt chuyện, giúp ông gội đầu, giặt quần áo. Suốt hơn ba năm, cô đều đặn mang cơm nước đến chăm sóc ông.
Ông Qiang Ming đề nghị giao tài sản cùng thẻ hưu trí cho cô Huang, nhờ chăm sóc và lo hậu sự với tư cách con gái nuôi. Cuối năm 2024, ông chuyển đến sống cùng cô tại một căn hộ thuê. Tuy nhiên, khi hai người đến văn phòng công chứng để chuyển giao tài sản mới phát hiện trong thỏa thuận ly hôn căn hộ ở khu phố Kongjiang số 5 được xác định thuộc về vợ cũ của ông.
Ông Qiang Ming cho rằng đó chỉ là "ly hôn giả", song vì vợ cũ đã qua đời nên nội dung không thể thay đổi. Sau đó, tòa án phán quyết căn nhà thuộc quyền sở hữu của con trai ông.
Người con cho biết cha mẹ ly hôn do mâu thuẫn kéo dài. Anh từng đề nghị sửa sang nhà để bố quay về sống nhưng ông từ chối. Anh cũng lo ngại cha bị lợi dụng, đồng thời cam kết ông vẫn có quyền ở căn nhà này đến cuối đời. Dù vậy, ông Qiang Ming vẫn không quay về.
Câu chuyện của ông là một lát cắt về thực trạng già hóa dân số và sự cô đơn của người cao tuổi tại Trung Quốc.
Hồi tháng 1, Thượng Hải bắt đầu nghiên cứu cơ chế giám sát, chỉ định giám hộ cho người già sống đơn độc. Trong đó các tổ chức chuyên nghiệp (trung tâm bảo trợ, viện dưỡng lão) được kỳ vọng sẽ tạo cầu nối hài hòa hơn giữa tình cảm, lợi ích của người cao tuổi.
Ngày 26/5, Lãnh đạo Chi cục An toàn thực phẩm Cà Mau cho biết đã có báo cáo liên quan vụ nghi ngộ độc rượu xảy ra tại phường Lý Văn Lâm, Cà Mau.
Theo thông tin từ Bệnh viện đa khoa Cà Mau, từ ngày 23 đến 25/6, Bệnh viện tiếp nhận 3 ca bệnh nghi ngộ độc Methanol.
Ông Ch.T.P (57 tuổi, ngụ phường Lý Văn Lâm) nhập viện lúc 19h ngày 23/5 trong tình trạng đau ngực, chóng mặt, đau đầu, ấn đau vùng thượng vị. Hiện bệnh nhân phải lọc máu, thở máy, hôn mê và đang được điều trị tại Khoa Hồi sức tích cực và Chống độc.
Ông Ng.M.H (45 tuổi, phường Bạc Liêu) nhập viện lúc 22h ngày 24/5 với các triệu chứng chóng mặt, lơ mơ, nhìn mờ. Đến khoảng 0h ngày 25/5, bệnh nhân được chuyển lên Khoa Hồi sức tích cực và Chống độc để tiếp tục điều trị. Tuy nhiên, đến 6h cùng ngày, tình trạng chuyển biến xấu, gia đình đã xin đưa về nhà và bệnh nhân tử vong lúc 7h.
Ông Ch.T.Nh (57 tuổi, phường Bạc Liêu) nhập viện lúc 7h30 ngày 25/5 trong tình trạng mệt mỏi nhiều, đau đầu, khó thở, đau vùng thượng vị. Hiện bệnh nhân đã tỉnh, tiếp xúc tốt và tiếp tục được theo dõi, điều trị tại Khoa Hồi sức tích cực và Chống độc.
Theo thông tin từ người nhà ông Ch.T.P, vào khoảng 9h ngày 22/5, ông P. tổ chức tiệc rượu tại nhà với sự tham gia của 5 người (có người đến trước, có người đến sau). Các món ăn gồm cá chốt kho sả, lươn xào sả ớt, hạt sen luộc… Rượu được mua gần nhà.
Bữa nhậu kết thúc lúc 20h cùng ngày. Sau đó, 3 người lần lượt xuất hiện các triệu chứng bất thường và phải nhập viện, 2 người còn lại hiện sức khỏe ổn định.
Hiện cơ quan chức năng đã liên hệ những người còn lại trong nhóm tham gia ăn uống để đề nghị đến cơ sở y tế kiểm tra, theo dõi sức khỏe, đồng thời tiếp tục điều tra nguyên nhân và xử lý theo quy định.
Đười ươi Tapanuli (Pongo tapanuliensis) được xem là loài linh trưởng lớn hiếm nhất thế giới với khoảng 800 cá thể hoặc ít hơn.
Được công bố là loài mới vào năm 2017, song đười ươi Tapanuli lại có lịch sử tiến hóa lâu đời nhất trong số các loài đười ươi, tách biệt khỏi tổ tiên chung cách đây 3,4 triệu năm. Chúng mang những đặc điểm độc đáo: lông đầu xoăn, má phẳng và thói quen ăn các loài cây ít gặp – giúp phân biệt hoàn toàn với họ hàng ở Sumatra và Borneo.
Sự suy giảm môi trường sống, phân mảnh rừng và săn bắt trái phép đã khiến số lượng loài giảm mạnh trong những thập kỷ gần đây. Loài vượn người hiếm nhất thế giới này đang được bảo vệ bởi nhiều tổ chức quốc tế và chính phủ Indonesia, nổi bật trong số đó là WWF (Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên), Tổ chức Đười ươi Quốc tế (OFI), Borneo Nature Foundation...
Đáng chú ý, vào tháng 10 năm ngoái, các nhà nghiên cứu Indonesia đã phát hiện sự tồn tại của quần thể đười ươi Tapanuli tại vùng đầm lầy than bùn Lumut Maju, cách khu vực từng được cho là nơi sinh sống duy nhất của loài này ở rừng Batang Toru, tỉnh Bắc Sumatra (Indonesia), 32km.
Cuối tháng 9/2025, nhóm nghiên cứu của Tổ chức Bảo tồn đười ươi Sumatra (YOSL-OIC) đã đi bộ nhiều giờ qua thảm thực vật rậm rạp để quan sát và ghi hình được một con đười ươi mẹ và con non trong khu rừng thứ sinh gần làng Lumut Maju ở huyện Trung Tapanuli, Bắc Sumatra.
Đây là lần đầu tiên ghi nhận sự xuất hiện của đười ươi Tapanuli ở khu vực giáp ranh Ấn Độ Dương này.
Từ năm 2022, Lumut Maju đã thu hút sự chú ý khi cư dân thông báo có đười ươi Tapanuli xuất hiện. Ban đầu, Nhóm phản ứng xung đột người - đười ươi (HOCRU) chỉ ghi nhận 5 tổ đười ươi, song không phát hiện cá thể nào.
Một năm sau, trong đợt khảo sát lại trên diện tích 1.234 ha rừng than bùn, nhóm phát hiện có 17 tổ mới, trong đó có tổ "cấp 1" – tức là tổ đang hoạt động. Ông Rio Ardi, quản lý nghiên cứu của YOSL-OIC, cho biết nhóm nghiên cứu xác định đó là tổ của đười ươi sinh sống ổn định.
Từ năm 2023 đến đầu năm 2025, các nhóm khảo sát của YOSL-OIC và Cơ quan Bảo tồn Thiên nhiên Bắc Sumatra (BKSDA) tiếp tục thu thập mẫu phân, gửi phân tích ADN tại phòng thí nghiệm ở ngoại ô Jakarta. Kết quả cho thấy các mẫu này thuộc loài đười ươi Tapanuli, chứ không phải đười ươi Sumatra (Pongo abelii) như dự đoán trước đó.
Phát hiện này giúp mở rộng phạm vi phân bố đã biết của loài này, trước đây được cho là chỉ giới hạn ở vùng Batang Toru.
Theo YOSL-OIC, phát hiện cung cấp thông tin quan trọng cho các chiến lược bảo tồn, nhấn mạnh tầm quan trọng của các khu rừng đầm lầy than bùn như môi trường sống tiềm năng cho loài đười ươi đang bị đe dọa nghiêm trọng này.
Tuy nhiên, môi trường sống tại Lumut Maju không nằm trong khu bảo tồn của Indonesia, lại đang bị thu hẹp nhanh do khai hoang và mở rộng đồn điền dầu cọ.
Năm 2025, diện tích rừng còn chưa đến 1.000 ha, đe dọa nghiêm trọng môi trường sống của đười ươi. Các chuyên gia cho rằng việc kết nối hoặc di dời các cá thể đến Batang Toru - khu rừng lớn và được bảo vệ hơn - có thể là giải pháp dài hạn nhằm duy trì tính đa dạng di truyền của loài.
Theo nhà nghiên cứu Wanda Kuswanda, làm việc tại Cơ quan Nghiên cứu và Đổi mới quốc gia Indonesia (BRIN), bảo tồn thành công đười ươi Tapanuli đòi hỏi "sự chung sống bền vững" giữa con người và loài linh trưởng này - nơi nhu cầu sinh tồn và sinh kế cần được cân bằng trong cùng một hệ sinh thái.
Theo quy hoạch sử dụng đất tỉnh Bắc Sumatra tầm nhìn đến năm 2037, rừng Batang Toru rộng khoảng 241.000 ha, trong đó hơn 50% là rừng được bảo vệ. Tuy nhiên, các dự án thủy điện, khai thác vàng, nông nghiệp, mở đường và định cư mới đang tiếp tục chia cắt sinh cảnh.
Phát hiện quần thể đười ươi tại Lumut Maju tuy nhỏ bé song được coi là tia hy vọng cuối cùng cho việc mở rộng vùng phân bổ, đồng thời là bằng chứng quý giá cho nghiên cứu di truyền và hành vi. Nếu nhóm đười ươi này mang đặc điểm di truyền riêng biệt, chúng có thể trở thành nguồn gen quan trọng cho tương lai của cả loài. Tuy nhiên, điều đó chỉ có ý nghĩa nếu rừng than bùn Lumut Maju còn tồn tại. Ông Rio Ardi cảnh báo, chỉ vài năm nữa, nếu nạn phá rừng không dừng lại, những "ngôi nhà than bùn" của đười ươi Tapanuli sẽ chỉ còn lại trong các báo cáo khoa học.
