Nguyễn Thái, 22 tuổi, đăng ký thi tốt nghiệp THPT tại trường cấp ba cũ chỉ một ngày trước hạn chót.
Năm 2024, khi chỉ còn cách tấm bằng kỹ sư công trình thủy lợi hơn một năm đại học, Thái bỏ ngang, dù gia đình hết lời can ngăn. Thái thấy mình không hợp ngành này, chỉ học theo định hướng của bố mẹ.
Trong hai năm sau đó, Thái làm phục vụ ở quán ăn, cà phê gần nhà gần 10 tiếng mỗi ngày, nhận lương khoảng 8 triệu đồng/tháng. Chán nản trong chuỗi ngày bất định kéo dài, sống không mục tiêu, Thái quyết định “làm lại cuộc đời” bằng cách đăng ký thi lại tốt nghiệp ba môn Văn, Sử, Địa (tổ hợp C00), để đăng ký vào đại học, các ngành Báo chí, Luật vốn yêu thích.
Quỳnh Anh, sinh viên năm thứ nhất ngành Quản trị kinh doanh ở một trường tư thục tại Hà Nội, cũng đăng ký thi tốt nghiệp năm nay. Năm ngoái, nữ sinh đạt điểm thấp hơn kỳ vọng nên đành nhập học dù không thích.
Vào học, cô nhanh chóng thấy lạc lõng giữa nhiều bạn bè “sang chảnh” và cũng mông lung về ngành học. Không muốn bỏ dở, cô đành vừa học, vừa ôn thi lại với mục tiêu vào các ngành dễ nhìn ra cơ hội nghề nghiệp hơn như Tài chính – Ngân hàng.
Thái và Quỳnh Anh nằm trong hơn 63.800 thí sinh tự do của kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026. Con số này cao nhất kể từ năm 2020 đến nay, góp phần đưa tổng số thí sinh lên hơn 1,2 triệu, cũng là mức kỷ lục.
“Đây là hiện tượng đáng chú ý nhưng không bất thường”, ông Đỗ Ngọc Anh, Giám đốc Trung tâm Truyền thông và Tuyển sinh, trường Đại học Mở Hà Nội, nói.
Các chuyên gia nhận định đây là hệ quả của việc chọn sai ngành, hoặc muốn tiếp tục theo đuổi nguyện vọng, trong bối cảnh kỳ thi tốt nghiệp và tuyển sinh đại học liên tục thay đổi.
Theo ông Ngọc Anh, kỳ thi tốt nghiệp THPT hiện giữ vai trò quan trọng trong xét tuyển đại học. Năm ngoái, lần đầu tiên kỳ thi theo chương trình phổ thông mới, nhiều em chưa có kinh nghiệm thi cử hay chiến lược xét tuyển nên chưa đạt nguyện vọng mong muốn. Làm công tác tuyển sinh hàng chục năm, ông đánh giá phần đông thí sinh tự do thi lại để cải thiện điểm.
Đồng tình, TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Giáo dục thường xuyên, Bộ Giáo dục và Đào tạo, cho rằng nghịch lý “điểm chuẩn đại học cao vượt xa điểm thi” năm ngoái cũng có thể là nguyên nhân.
Phân tích kỹ hơn, ông cho biết điểm thi năm 2025 theo tổ hợp phổ biến trong khoảng 21-23, nhưng với mức điểm cộng, quy đổi IELTS khác nhau giữa các trường, các em có thể đạt 25-26 điểm và trúng tuyển. Trong khi đó, những thí sinh không có điểm cộng nhiều khả năng trượt, nên thi lại.
Ngoài ra, có nhóm đã trúng tuyển đại học đúng nguyện vọng nhưng nay không muốn theo đuổi nữa. Điều này bắt nguồn từ việc hướng nghiệp chưa tốt.
“Đây là vấn đề tồn tại nhiều năm, khiến học sinh chọn sai ngành và phải làm lại”, ông Vinh nói.
Ông Đỗ Ngọc Anh chỉ ra một lý do khác là thay đổi về quy chế tuyển sinh đại học năm nay. Cụ thể, thí sinh dù xét tuyển theo phương thức nào cũng phải đạt tổng điểm ba môn trong tổ hợp (hoặc Toán, Văn và một môn khác) từ 15 điểm trở lên. Do đó, có những thí sinh tự do dù định dùng đăng ký bằng học bạ vẫn phải thi tốt nghiệp để đáp ứng điều kiện.
Cuối cùng, còn một nhóm thí sinh chưa tốt nghiệp THPT ở năm trước đăng ký thi lại để hoàn thành hoặc người đã đi làm quay lại để nâng cao trình độ. Song, nhóm này nhỏ, như năm ngoái chưa tới 9.000 em trượt tốt nghiệp (0,8% tổng thí sinh).
Với nhóm chọn lại đại học, ông Hoàng Ngọc Vinh khuyên dựa trên năng lực, sở thích thay vì chỉ cố gắng để đỗ một trường danh tiếng hơn.
“Các bạn có thể xem xét các con đường khác như cao đẳng, học nghề, nếu thấy không phù hợp với đại học”, ông nói.
Số thí sinh cao kỷ lục, cũng đồng nghĩa Quỳnh Anh và Thái đối mặt cuộc cạnh tranh gay gắt hơn cho giấc mơ đại học. Dù vậy, cả hai quyết tâm thử sức để có cơ hội làm lại.
Thái đã nghỉ làm thêm từ cuối năm ngoái để tập trung ôn luyện, mua khóa học trực tuyến khoảng một triệu đồng cho cả ba môn. Trong những lần luyện đề gần đây, chàng trai Ninh Bình thấy khả quan khi có thể đạt 8-9 điểm một môn.
“Mình sẽ dồn lực cho tháng ôn luyện cuối cùng, hy vọng có thể đạt được mong muốn”, Thái nói.
Còn Quỳnh Anh vừa thi chứng chỉ IELTS 6.0 để quy đổi sang điểm môn Tiếng Anh, bởi thấy lợi thế hơn so với việc chỉ dùng thuần điểm thi. Nữ sinh mong ngoài tăng thêm cơ hội nghề nghiệp còn được học ở những trường có tiếng như Học viện Ngân hàng hay Đại học Thương mại.
Ông Ngọc Anh dự đoán cục diện xét tuyển đại học có thể căng thẳng hơn mọi năm, song thí sinh không nên hiểu một cách cơ học rằng “tất cả các ngành, tất cả các trường đều tăng điểm chuẩn”. Cạnh tranh sẽ tăng rõ nhất ở các ngành, trường có sức hút lớn, nhu cầu xã hội cao hoặc có nhiều thí sinh cùng lựa chọn tổ hợp xét tuyển phổ biến.
10 chuyên đề ôn tập môn toán thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Trần Văn Toàn, nguyên tổ trưởng tổ toán Trường THPT Marie Curie (P.XuânHòa, TP.HCM), hướng dẫn được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=wISrTIVmMzE
Trong chuyên đề 9: Tính góc và khoảng cách trong hình học không gian, giáo viên hướng dẫn cách xác định và tính góc, khoảng cách trong môn hình học không gian bằng phương pháp hình học thuần túy hoặc phương pháp gắn hệ trục tọa độ Oxyz.
Trước đó vào ngày 14.5, trong chuyên đề 8: Các bài toán thực tế tổng hợp, giáo viên hướng dẫn học sinh cách sử dụng linh hoạt các kiến thức trong chương trình phổ thông để giải một số bài toán thường gặp trong thực tế.
Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Học sinh có thể truy cập vào các nền tảng của Báo Thanh Niên hoặc quét mã QR từ lịch phát sóng để xem trực tiếp chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vào đúng khung giờ hoặc xem lại 88 chuyên đề ôn thi tốt nghiệp THPT đã phát.
Lịch phát sóng tuần từ 18 đến 23.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026
Đồng hành cùng học sinh bước qua thử thách, đón nhận cơ hội mới
Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 tại TPHCM luôn là một trong những thử thách lớn ở bậc phổ thông. Bên cạnh niềm vui của các em trúng tuyển, sự băn khoăn của nhiều gia đình khi con chưa đạt nguyện vọng vào trường THPT công lập cũng là điều dễ hiểu.
Đứng trước những câu hỏi như: "Con nên chọn môi trường nào tiếp theo?", "Lộ trình nào sẽ giúp con vào được đại học mong muốn?", nhiều bậc cha mẹ rất cần những thông tin định hướng rõ ràng lúc này.
Đồng hành cùng phụ huynh và học sinh trong giai đoạn nhiều quyết định quan trọng này, chiều 30/6, Báo Dân trí tổ chức tọa đàm trực tuyến với chủ đề: “Không đỗ lớp 10 THPT công lập: Học tiếp ở đâu, chọn hướng nào?”
Chương trình diễn ra trực tuyến từ 14h đến 16h trên báo Dân trí.
Mời độc giả đặt câu hỏi và tham gia theo dõi buổi toạ đàm theo box dưới đây.
Dưới góc nhìn của các chuyên gia giáo dục hiện đại, điểm số của một kỳ thi chỉ phản ánh nỗ lực của một giai đoạn, hoàn toàn không thể định đoạt tương lai của các em. Phân luồng sau THCS đang là chủ trương lớn mang tính chiến lược.
Thực tế chứng minh, các ngã rẽ ngoài công lập hiện nay như trường tư thục chất lượng cao, mô hình phổ thông trong lòng đại học, hay hệ thống giáo dục nghề nghiệp thế hệ mới không còn là "phương án phụ", mà đã trở thành những bệ phóng tăng tốc lý tưởng, được thiết kế phù hợp với từng nhóm năng lực và điều kiện tài chính khác nhau của gia đình.
Toạ đàm có sự tham gia của các khách mời là đại diện đơn vị quản lý cùng lãnh đạo đại diện cho đầy đủ 4 dải phân khúc đào tạo sau lớp 9 hiện nay tại TPHCM: Đại diện Sở GD&ĐT TPHCM; Trường Quốc tế Á Châu; Trường Tiểu học - THCS - THPT Nam Việt; Trung tâm Giáo dục Phổ thông, Trường Đại học Công Thương TPHCM; FPT PolyScholl...
Cách đặt câu hỏi cho chuyên gia
Để chương trình thực sự trở thành không gian tương vấn mở, giúp gỡ bỏ nút thắt lòng cho các bậc làm cha mẹ, mời bạn đọc đặt câu hỏi của độc giả ngay từ bây giờ.
- Hộp thư điện tử: giaoduc@dantri.com.vn
- Đường dây nóng: 0974.567.567
- Bình luận trực tiếp: Quý phụ huynh và các em học sinh có thể để lại câu hỏi ngay dưới phần bình luận của bài viết này.
4 ngã rẽ học tập được bóc tách chuyên sâu tại tọa đàm
Buổi tọa đàm sẽ giải quyết trực diện bài toán chọn trường thông qua các mô hình đào tạo đa dạng.
- Mô hình trường quốc tế - song ngữ: Phân tích sâu về chương trình hội nhập, lộ trình tích lũy tín chỉ đại học sớm (AP), lợi thế săn học bổng du học và các chính sách quỹ khuyến học dành cho học sinh khóa mới.
- Mô hình tư thục phổ thông: Khám phá hệ thống rèn luyện bán trú/nội trú an tâm, phương pháp phụ đạo cá nhân hóa giúp học sinh vững vàng kiến thức để tự tin xét tuyển vào các trường đại học lớn.
- Mô hình học phổ thông “trong lòng” đại học: Làm rõ đặc quyền của học sinh hệ phổ thông linh hoạt.
- Mô hình học nghề sớm (hệ 9+): Giải bài toán tối ưu thời gian khi hoàn thành song song bằng tốt nghiệp THPT và bằng cao đẳng chính quy để đi làm sớm hoặc liên thông đại học.
Buổi tọa đàm sẽ là cầu nối giúp các gia đình tìm thấy lộ trình phù hợp nhất cho con, biến bước ngoặt hôm nay thành bệ phóng vững chắc cho ngày mai. Hãy gửi ngay câu hỏi của bạn cho các chuyên gia để nhận được câu trả lời trực tiếp!
Mời độc giả đặt câu hỏi và tham gia theo dõi buổi toạ đàm theo box dưới đây.
Trong suốt 133 năm, Đại học Princeton luôn tự hào về "Bộ quy tắc danh dự" đặc biệt: các kỳ thi không hề có giám thị, diễn ra hoàn toàn dựa trên cam kết không gian lận của sinh viên.
Kỷ nguyên đó đã kết thúc vào đầu tuần này, khi các giảng viên cùng bỏ phiếu để khôi phục quy định tổ chức thi có giám thị, bắt đầu từ kỳ hè tới, đảo ngược chính sách được thiết lập từ năm 1893.
Theo Giáo sư Michael Gordin, Hiệu trưởng trường thành viên của Princeton, thay đổi được đưa ra sau khi một lượng lớn sinh viên và giảng viên bày tỏ lo ngại rằng tình trạng gian lận đang trở nên phổ biến.
Ông Gordin nhấn mạnh AI khiến sinh viên dễ gian lận hơn nhưng lại khó bị phát hiện hơn. Bên cạnh đó, sinh viên thường ngại tố cáo bạn học vì sợ bị "tấn công" trên mạng xã hội. Những người báo cáo thường chọn ẩn danh, gây khó khăn cho quá trình điều tra của trường.
Trước đó, Princeton là một trong số ít đại học cho phép sinh viên làm bài thi mà không cần giáo viên túc trực. Dù thay đổi quy định, sinh viên vẫn phải viết lời thề không vi phạm "Bộ quy tắc danh dự" trong kỳ thi.
Việc tổ chức thi dựa hoàn toàn vào sự trung thực của sinh viên đã ăn sâu vào văn hóa của Princeton, là niềm tự hào lâu đời của trường. Theo tờ báo sinh viên của Princeton, truyền thống bắt đầu từ chính sinh viên, khi họ kiến nghị bãi bỏ giám thị trong phòng thi.
Nadia Makuc, sinh viên năm cuối kiêm chủ tịch Ủy ban Danh dự của Princeton, cho biết đa số ủng hộ quy định mới vì được trút bỏ áp lực phải "theo dõi" bạn học. Trong năm qua, ủy ban tiếp nhận khoảng 60 trường hợp vi phạm, nhưng cô tin rằng phần lớn kẻ gian lận vẫn nằm trong bóng tối.
"Nếu thi trên máy tính, người ta chỉ cần chuyển tab. Nếu thi trên giấy, họ có thể lén dùng điện thoại dưới gầm bàn hoặc vào nhà vệ sinh để tra cứu", Makuc nói.
Một cuộc khảo sát với hơn 500 sinh viên năm cuối vào năm ngoái cho thấy 30% thừa nhận từng gian lận trong bài tập hoặc bài thi. Gần một nửa biết về các hành vi vi phạm quy tắc danh dự, nhưng chưa đầy 1% chọn báo cáo.
Động thái của Princeton cho thấy thách thức khổng lồ mà các đại học đang đối mặt khi các công cụ AI tạo sinh phổ biến. Christian Moriarty, giáo sư môn Đạo đức và luật tại Đại học St. Petersburg, nói khoảng 1/3 sinh viên thừa nhận dùng AI để hoàn thành toàn bộ bài tập, theo các nghiên cứu trên toàn quốc.
Để đối phó, giảng viên khắp nước Mỹ đang quay lại với các phương pháp truyền thống như thi vấn đáp, viết giấy tay hoặc dùng phần mềm quét AI. Ngược lại, sinh viên cũng bắt đầu dùng chính các phần mềm này để "kiểm tra ngược" bài luận của mình trước khi nộp nhằm qua mặt giáo viên.
Theo ông Moriarty, tâm lý "ai cũng gian lận" khiến sinh viên cảm thấy việc này là chấp nhận được, thậm chí là bắt buộc để có thể cạnh tranh. Vòng xoáy này đang đe dọa trực tiếp đến giá trị của bằng cấp và nền tảng của giáo dục đại học.
"Thứ chúng ta đang đánh cược không chỉ là cái hồn của giáo dục, mà còn là khả năng tư duy phản biện thực sự của con người. Liệu bạn có muốn khám một bác sĩ từng dùng AI suốt thời trường y, hay thuê một luật sư từng dùng AI để vượt qua kỳ thi sát hạch?", ông Moriarty đặt câu hỏi.
Đại học Princeton hiện đứng thứ nhất Mỹ theo xếp hạng của U.S.News, nằm trong nhóm Ivy League danh giá của nước này. Trường hiện có khoảng 5.800 sinh viên, với tỷ lệ chấp thuận chỉ 4-5%.
