“Rừng nghiến nguyên sinh nhân dân tự bảo vệ” – tấm biển xi măng phủ rêu mốc được người làng Đông Đằng, xã Bắc Sơn cắm cạnh sơ đồ mô tả vị trí, diện tích rừng của ngành nông nghiệp tỉnh Lạng Sơn lập từ nhiều năm trước.
Khu rừng nguyên sinh có 184 cây nghiến, đường kính 0,2-2,04 m tập trung trên núi đá vôi. Ngọn núi nằm trong hệ thống núi đá vôi cổ, cao trung bình 600 m, trải dài ôm trọn thung lũng Bắc Sơn. Dưới chân là Đông Đằng, làng người Tày gốc với 625 nhân khẩu quần tụ trong những nếp nhà sàn.
Toàn bộ 13,3 ha rừng nghiến đã được ngành chức năng quản lý, đánh số từ năm 2013. Nghiến thuộc nhóm IIA trong danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm theo phân loại của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Trên thân cây nghiến lớn nhất rừng già chi chít nu gỗ, phần dị dạng hình thành trong quá trình cây sinh trưởng liên quan rối loạn hoặc tổn thương. Nu gỗ cứng, vân cuộn đẹp, thường bị săn lùng chế tác đồ mỹ nghệ hoặc vật phong thủy.
Trước khi được đánh số quản lý, khu rừng tồn tại hàng trăm năm cùng lịch sử lập làng. Những cây cổ thụ nguyên vẹn trước hết nhờ luật lệ vô hình nhưng nghiêm khắc của cộng đồng: không được mang ra khỏi rừng thứ gì, kể cả gỗ mục.
Trưởng thôn Dương Hữu Chung kể quy ước bắt nguồn từ nếp sống người Tày, khi những hộ dân đầu tiên đến khai khẩn, dựng nhà dưới chân núi. Người Tày biết cây nghiến có bộ rễ khỏe, sống ôm chặt lấy đá có thể ngăn xói lở. Chống sạt lở, đá lăn mùa mưa lũ, dân làng dặn nhau không được chặt cây hay mang lâm sản khỏi rừng.
Lời nhắc nhở dần hình thành các quy ước và được duy trì thông qua “hội hiếu”- thiết chế mạnh nhất của làng. Tổ chức hình thành từ nghi lễ truyền thống, chuyên lo tang ma, hiếu hỉ trong làng. Hội hiếu cho thấy đám ma không chỉ là việc riêng của mỗi nhà mà còn cần sự chia sẻ, giúp sức của thân tộc, bản làng.
Hội hiếu quy định không được chặt cây, mang sản vật ra khỏi rừng. Người vi phạm lần đầu phạt nhẹ nhất 500.000 đồng, bị nhắc nhở trước toàn thôn. Không có chuyện vi phạm đến lần thứ ba, bởi chỉ cần tái phạm lần hai, người đó sẽ bị dân làng họp bàn và khai trừ khỏi hội hiếu.
Mắc lỗi, người ta vẫn có thể sống ở làng, nhưng đám ma không có người khiêng quan tài, nhà có việc không còn ai giúp. Trên cả tiền bạc hay những quy định hành chính, điều khiến người dân e ngại nhất là bị loại khỏi hội hiếu, đồng nghĩa không còn nhận được tương trợ trong những việc hệ trọng của đời người.
Đông Đằng có 138 hộ. Trưởng thôn xòe tay đếm một người Dao, hai người Nùng, 5 người Kinh, còn lại là người Tày – tất cả đều mang họ Dương. Người nơi khác đến thường thắc mắc quan hệ huyết thống, nhưng thực tế họ thuộc nhiều nhánh: Dương Thần, Dương Thời, Dương Văn, Dương Đình, Dương Hữu…
Theo luật, sau ba đời có thể kết hôn. Nhưng người Tày ở đây nói “chín đời cũng không lấy” vì người già ngại xưng hô lộn xộn. Sống dựa vào đồng tộc, làng bản, nỗi sợ bị tách khỏi cộng đồng khiến mỗi người đều tuân thủ quy ước chung.
“Có dân thì thành làng bản. Nhưng rừng có trước làng. Muốn an cư thì phải giữ rừng. Lời dặn của cha ông truyền đời và tất cả thành viên trong làng đều tự nguyện tuân theo”, trưởng thôn 9X kết luận.
Những quy ước hội hiếu nơi này thường trở thành “bản lề” giúp cộng đồng gìn giữ phong tục, xây dựng đời sống văn hóa. Trưởng hội thường là người cao tuổi, có uy tín, do người dân trực tiếp bình bầu. Việc lớn nhỏ của Đông Đằng thường đưa ra tổ chức này bàn bạc, lắng nghe ý kiến người dân trước khi lên các cấp chính quyền.
Một phần điều lệ hội hiếu sau này được đưa vào hương ước thôn Đông Đằng, quy định tất cả người dân có trách nhiệm bảo vệ rừng, không chặt cây đốt phá, khai thác trái phép, không săn bẫy động vật. Các hộ không phát rừng làm nương rẫy và có biện pháp chủ động phòng chống cháy rừng mùa khô. Cuối năm họp tổng kết, 138 gia đình đều ký cam kết bảo vệ rừng.
“Người lạ gần như không thể tiếp cận để phá hoại rừng hay trộm cây”, chị Dương Thị Khuyên, người dân cho biết. Bởi muốn vào rừng phải đi qua làng, nhà dân ở sát chân núi sẽ lập tức báo tin khi phát hiện người lạ lên rừng.
Trong ký ức chung của dân làng, trường hợp duy nhất vi phạm là người dân lấy củi ở lối khác rồi ngược sang rừng này. Người dân phát hiện lập tức báo thành viên hội hiếu lên kiểm tra. Người vi phạm dù không cố ý vẫn tự nguyện ký biên bản và nộp phạt 500.000 đồng. Khoản tiền được sung quỹ dùng cho việc chung.
Người Đông Đằng bền bỉ tuân thủ lệ làng một phần xuất phát từ niềm tin tín ngưỡng khi thờ Ông Đuôi – vị thần đại diện cho núi rừng. Dưới gốc đa cổ thụ ngay cửa rừng vẫn còn dấu tích phiến đá lớn nguyên khối khắc dòng chữ cổ chưa được giải nghĩa, trên đặt bát hương cũng tạc từ đá. Người lớn trong làng dặn trẻ nhỏ không được trèo lên phiến đá, không vệ sinh hay nói bậy tại khu vực này. Niềm tin càng được củng cố qua một số lần chứng kiến người xâm phạm “ngẩn ngơ như ma nhập”, gia đình phải mang đồ lễ vào cúng tạ lỗi thần linh.
Nhưng nỗi lo đôi lúc không đến từ con người mà còn từ những biến đổi bất thường của tự nhiên. Năm 2020, người dân phát hiện kén sâu giăng như tơ nhện trắng vườn nhà. Vào rừng kiểm tra, họ thấy loài thân như sâu róm, răng đỏ sắc như cưa, ăn trụi lá nghiến. Ngành chức năng phải cấp thuốc sinh học, cho máy móc về phun ba ngày mới kiểm soát được.
Rừng che chở cho làng, chống xói lở, trải dài ôm trọn thung lũng Bắc Sơn. Dưới chân là đồng ruộng ven suối với những nếp nhà sàn của các làng Đông Đằng, Trí Yên, Quỳnh Sơn – nơi vừa được công nhận là Làng du lịch tốt nhất thế giới năm 2025.
Trưởng thôn cho biết trong kế hoạch phát triển du lịch, địa phương sẽ thiết kế tuyến đường từ chân núi để tham quan rừng nghiến nguyên sinh. Song nguyên tắc cốt lõi là rừng phải được giữ nguyên trạng như cách mà các thế hệ trước đã làm. Với mức thu nhập bình quân đầu người 56 triệu đồng mỗi năm chủ yếu từ trồng thuốc lá, hoa màu, cây ăn quả, anh Chung kỳ vọng người dân có thể làm giàu trên chính quê hương mình từ thành quả của bảo vệ rừng.
Không riêng cây nghiến, người dân Đông Đằng được giao khoán bảo vệ tổng cộng 427 ha rừng thuộc Khu bảo tồn Bắc Sơn. Một số khoảnh rừng không có nghiến vẫn đa dạng các loài lý, bông, vàng tâm sinh trưởng. Biết địa chất núi đá vôi hợp cho loài sinh trưởng, người dân đôi lúc sẽ đưa cây con mọc sát chân núi lên trồng trong rừng. Sinh trưởng chậm, nhiều thân nghiến bằng ngón út sau vài chục năm mới lớn bằng cổ tay. Ven bìa rừng, một vài cây mọc thẳng thắp thành hàng rào tự nhiên, ngăn cách rừng với khu dân cư.
Tổ tuần tra bảo vệ rừng được thành lập bảy năm trước, ngoài lực lượng chuyên trách còn có trai tráng thôn Đông Đằng. Họ tuần tra định kỳ mỗi tháng một lần, tăng tần suất vào mùa khô. Mỗi chuyến đi các thành viên mang cơm nắm, dụng cụ, luồn lách kiểm tra từng gốc nghiến, chụp ảnh và báo cáo hiện trạng về trung tâm quản lý. Điểm nghỉ chân ưa thích của cả đội là dưới tán đại thụ đường kính thân 2,04 m, mọc đầy nu gỗ và phong lan rừng. Sau mỗi chuyến tuần tra, kinh phí hỗ trợ mỗi thành viên nhận được là 200.000 đồng.
“Kể cả khi không có tiền, người dân nơi này đã giữ rừng từ nhiều đời trước và sẽ tiếp tục giữ cho những đời sau”, anh Chung nói, tự hào về truyền thống quê mình, ngôi làng người Tày cũng là nôi cách mạng của đội du kích Bắc Sơn.
Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) cho biết thời gian tạm dừng khai thác từ 17h ngày hôm trước đến 5h sáng ngày hôm sau và bắt đầu triển khai từ ngày 17/5.
Phạm vi tạm cấm được xác định trên tuyến cao tốc Cam Lộ - La Sơn từ Km0 đến Km102+200 và các nút giao trên tuyến.
Theo đánh giá thực tế của Cục CSGT, việc vừa khai thác giao thông vừa thi công trong điều kiện ban đêm tiềm ẩn nguy cơ cao xảy ra tai nạn giao thông do tầm nhìn hạn chế, mặt đường thu hẹp. Việc thay đổi hướng lưu thông và nhiều phương tiện, máy móc thi công hoạt động trên tuyến dẫn tới xử lý tình huống bất ngờ ở tốc độ cao.
"Việc tạm dừng khai thác ban đêm là giải pháp cần thiết nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho người và phương tiện trong thời gian tổ chức thi công mở rộng tuyến cao tốc", thông báo của Cục CSGT nêu.
Trong thời gian tạm cấm, Cục CSGT khuyến cáo người dân và các đơn vị vận tải chủ động lựa chọn lộ trình phù hợp, theo dõi thông tin phân luồng giao thông, đồng thời chấp hành hướng dẫn của lực lượng chức năng và hệ thống báo hiệu trên tuyến.
Tuyến cao tốc Cam Lộ - La Sơn thuộc hệ thống đường cao tốc Bắc - Nam phía Đông, dài 98,3 km, chạy qua Quảng Trị (36,3 km) và Thừa Thiên Huế (62 km). Tuyến đang thi công mở rộng toàn tuyến từ 2 làn xe lên 4 làn xe hoàn chỉnh.
Thủ tướng Lê Minh Hưng đã ký Nghị định 191 ban hành Quy chế làm việc của Chính phủ. Quy chế áp dụng đối với Chính phủ, Thủ tướng, thành viên Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ, HĐND, UBND cấp tỉnh và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có quan hệ công tác với Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.
Mọi hoạt động của Chính phủ phải tuân thủ Hiến pháp và pháp luật, bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng, thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ. Chính phủ quyết định theo nguyên tắc đa số đối với các vấn đề thuộc thẩm quyền.
Quy chế cũng đề cao trách nhiệm cá nhân, nêu gương của thành viên Chính phủ, người đứng đầu bộ, cơ quan ngang bộ. Mỗi nhiệm vụ chỉ giao cho một cơ quan chủ trì, chịu trách nhiệm chính, cơ quan có liên quan phối hợp thực hiện.
Bảo đảm giải quyết công việc đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục; thực hiện phân công, phân cấp, ủy quyền theo quy định pháp luật gắn với cá thể hóa trách nhiệm, tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực; bảo đảm sự lãnh đạo tập trung, quản lý thống nhất của Chính phủ.
Thực hiện nghiêm kỷ luật, kỷ cương hành chính; thực hiện nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, bảo đảm cấp dưới phục tùng, chấp hành sự lãnh đạo, chỉ đạo, phân công của cấp trên.
Đồng thời, bảo đảm công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình trong tổ chức và hoạt động của Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ, địa phương theo quy định pháp luật; tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội tham gia, giám sát, đóng góp trong xây dựng, thực hiện chính sách, pháp luật.
Khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám tham mưu, dám chịu trách nhiệm, đề xuất những vấn đề mới có tính chất phức tạp, vì lợi ích chung.
Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và quản trị dựa trên dữ liệu, dữ liệu thời gian thực trong chỉ đạo, điều hành; xây dựng nền hành chính thống nhất, thông suốt, liên tục, dân chủ, pháp quyền, chuyên nghiệp, hiện đại, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phục vụ nhân dân.
Chính phủ quyết nghị các nội dung thuộc thẩm quyền theo 1 hoặc cả 2 hình thức sau: thảo luận và quyết nghị tại phiên họp Chính phủ; quyết nghị bằng phiếu lấy ý kiến thành viên Chính phủ hoặc hình thức văn bản khác.
Quyết định của Chính phủ phải được quá nửa tổng số thành viên Chính phủ biểu quyết tán thành. Trường hợp số phiếu biểu quyết ngang nhau thì thực hiện theo ý kiến mà Thủ tướng Chính phủ đã biểu quyết.
Các đề xuất, dự án, dự thảo văn bản trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội theo quy định pháp luật, bao gồm: định hướng lập pháp nhiệm kỳ, chương trình lập pháp hằng năm và việc điều chỉnh chương trình lập pháp; đề xuất chính sách; dự án luật, pháp lệnh, dự thảo nghị quyết và các văn bản khác theo quy định pháp luật.
Chính sách và văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền của Chính phủ. Chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội dài hạn, trung hạn và hằng năm; kế hoạch đầu tư công trung hạn và hằng năm; kế hoạch vay, trả nợ công 5 năm; kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia; dự toán ngân sách nhà nước và phương án phân bổ ngân sách trung ương hằng năm; quyết toán ngân sách nhà nước và các nội dung khác thuộc thẩm quyền của Chính phủ hoặc trình cấp có thẩm quyền theo quy định pháp luật.
Đề án về cơ cấu tổ chức của Chính phủ; việc thành lập, bãi bỏ bộ, cơ quan ngang bộ; việc thành lập, giải thể, nhập, chia đơn vị hành chính, điều chỉnh địa giới và đổi tên đơn vị hành chính theo quy định pháp luật để trình cấp có thẩm quyền quyết định.
Tình hình kinh tế - xã hội định kỳ hằng tháng, hằng quý, 6 tháng, cả năm hoặc những vấn đề quan trọng, đột xuất. Chính sách phát triển ngành, lĩnh vực, vùng, địa phương. Việc tạm ngưng hiệu lực, đình chỉ, bãi bỏ văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền của Chính phủ theo quy định pháp luật...
Chính phủ, Thủ tướng chỉ đạo các bộ, cơ quan, địa phương tổ chức triển khai thực hiện các nghị quyết, quyết định, kết luận, quy định của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Đảng uỷ Chính phủ theo đúng đường lối, chủ trương của Đảng, Hiến pháp, pháp luật của Nhà nước.
Chính phủ, Thủ tướng, phó thủ tướng, các thành viên Chính phủ thực hiện công khai, minh bạch trong hoạt động, được thực hiện chủ yếu thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, cổng thông tin điện tử...
Tùy theo tính chất, mức độ, hậu quả của việc không thực hiện đúng các quy định trên, bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm tự kiểm điểm, phê bình và có báo cáo giải trình gửi Thủ tướng Chính phủ. Việc công khai kết quả thực hiện theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
Đồng thời, kiểm điểm, xử lý các trường hợp không thực hiện đúng quy định tại quy chế này của các đơn vị, cá nhân liên quan, công khai kết quả xử lý trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ và Cổng thông tin điện tử của các bộ, cơ quan, địa phương liên quan.
Văn phòng Chính phủ tổng hợp, báo cáo và đề xuất kiến nghị xử lý các trường hợp không thực hiện đúng quy định tại quy chế này, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định và công khai trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ, Cổng thông tin điện tử của các bộ, cơ quan, địa phương liên quan.
Khoảng 21 giờ 23 phút ngày 2.5, trên quốc lộ 27C, tổ CSGT Lâm Đồng đang làm nhiệm vụ thì phát hiện chị Ngô Thị Tuyền (quê TP.HCM), hiện là công nhân tại xã Lạc Dương (Lâm Đồng), cùng chồng hốt hoảng chở con trai là bé Nguyễn Ngọc Khả A. (3 tuổi) đến bệnh viện bằng xe máy.
Ngay lập tức, tổ CSGT đã hỗ trợ, nhanh chóng đưa cháu bé cùng gia đình đến bệnh viện cấp cứu bằng xe chuyên dụng.
Theo chị Tuyền, tối cùng ngày, bé A bị sốt. Sau khi cho uống thuốc, cháu bất ngờ lên cơn co giật, tím tái và khó thở. Lo sợ nguy hiểm đến tính mạng, 2 vợ chồng lập tức đưa con đến bệnh viện cấp cứu bằng xe máy.
Nhận thấy tình trạng của cháu bé rất nguy hiểm, có dấu hiệu đe dọa tính mạng, tổ CSGT quốc lộ 27C, thuộc Đội CSGT đường bộ số 1 Lâm Viên - Đà Lạt (Phòng CSGT Lâm Đồng) đã nhanh chóng dừng xe, kiểm tra và đưa ra quyết định khẩn cấp: sử dụng xe chuyên dụng để chở cháu bé cùng cha mẹ đến Bệnh viện Nhi Lâm Đồng.
Trong điều kiện đêm tối, quãng đường di chuyển xa hàng chục km, việc chuyển sang phương tiện chuyên dụng của lực lượng chức năng đã giúp rút ngắn đáng kể thời gian, đảm bảo an toàn cho cháu bé trên đường đến bệnh viện.
Nhờ được đưa đi cấp cứu kịp thời, các bác sĩ đã nhanh chóng xử lý, giúp bé A. qua cơn nguy kịch và dần hồi tỉnh. Đến sáng 3.5, sức khỏe của cháu đã ổn định trở lại.
Chia sẻ sau sự việc, chị Tuyền xúc động cho biết nếu không có sự hỗ trợ kịp thời của lực lượng CSGT, hậu quả đối với con chị rất khó lường. Hành động nhanh chóng, trách nhiệm của các chiến sĩ trong đêm đã góp phần cứu sống cháu bé trong tình huống cấp bách.
