Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp nhà nước đến Ấn Độ từ ngày 5 đến 7-5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã hội đàm vào ngày 6-5.
Tại cuộc gặp báo chí cùng nhà lãnh đạo Việt Nam sau hội đàm, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã mượn lời của Đức Phật: “Khi ta soi đường cho người khác, ta cũng đang soi sáng con đường của chính mình”.
Câu nói giàu hình ảnh thể hiện rõ quyết tâm của hai nước thời gian tới: cùng nhau hiện thực hóa khát vọng trở thành một quốc gia phát triển bằng cách hỗ trợ tầm nhìn và mục tiêu của nhau.
Lâu nay, giới quan sát và truyền thông quốc tế mỗi khi nhắc đến mạng lưới các nước “Đối tác chiến lược toàn diện” thường khẳng định đây là “tầm mức cao nhất trong phân cấp quan hệ đối ngoại của Việt Nam”.
Tuy nhiên, việc Việt Nam thúc đẩy hoặc nâng tầm quan hệ với các nước đã là Đối tác chiến lược toàn diện trong thời gian gần đây cho thấy không có “giới hạn trần” hay cái gọi là “phân cấp” trong chính sách đối ngoại của Hà Nội. Chuyến thăm Ấn Độ lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp tục là minh chứng cho xu hướng đó.
Cuộc hội đàm giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi chứng kiến một bước đi mang tính định vị khuôn khổ quan hệ mới sau 10 năm thiết lập Đối tác chiến lược toàn diện: nâng tầm quan hệ lên “Đối tác chiến lược toàn diện tăng cường”.
Cụm từ “tăng cường” không chỉ nhằm thể hiện tầm mức mới, cao hơn mà còn mang hàm nghĩa mạnh hơn: không dừng lại ở việc mở rộng phạm vi mà còn là gia tăng cường độ, độ gắn kết và tính thực chất của hợp tác song phương. Nói cách khác, đây không phải là bước “mở rộng thêm” mà là việc “làm sâu hơn” những gì đã có, coi trọng tính thực chất hơn hình thức và “biến ý chí thành kết quả cụ thể”.
Để cụ thể hóa khuôn khổ quan hệ mới, theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Narendra Modi khẳng định ngay từ đầu việc “tăng cường mạnh mẽ sự tin cậy chính trị trên cơ sở tương đồng về tầm nhìn, xem đây là nền tảng cốt lõi và định hướng quan hệ song phương”.
Sự tương đồng về tầm nhìn được nhắc đến là hai mục tiêu phát triển dài hạn của Việt Nam và Ấn Độ: “Tầm nhìn Ấn Độ phát triển vào năm 2047” và “Mục tiêu Việt Nam trở thành nước phát triển có thu nhập cao đến năm 2045”.
Vậy làm thế nào để sự tương đồng tầm nhìn đó biến thành kết quả thực chất? Khi một khuôn khổ quan hệ mới được tuyên bố cần có cơ chế để giám sát, đôn đốc thực hiện và tháo gỡ vướng mắc kịp thời, hài hòa.
Tuyên bố chung cũng đã nêu rõ câu trả lời khi nhắc đến việc đối thoại và hợp tác thường xuyên trong khuôn khổ các cơ chế hợp tác hiện có trong nhiều lĩnh vực.
“Trên tinh thần đó, hai bên nhấn mạnh tham vấn chính trị và đối thoại chiến lược, ủy ban hỗn hợp về hợp tác kinh tế, thương mại và khoa học là trụ cột quan trọng thúc đẩy quan hệ song phương; tổ chức thường xuyên các cơ chế về quốc phòng, an ninh, hàng hải, thương mại, đầu tư, nông nghiệp, y tế, công nghệ thông tin và truyền thông, hợp tác mạng, khoa học công nghệ, vũ trụ, năng lượng nguyên tử; đồng thời hướng tới thiết lập đối thoại chiến lược ngoại giao – quốc phòng (2+2)”, tuyên bố chung khẳng định.
Trong hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi nhất trí “tạo đột phá”, gia tăng tính bổ trợ lẫn nhau, nhất là trong tăng cường liên kết chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị toàn cầu.
Mục tiêu 25 tỉ USD kim ngạch thương mại song phương vào năm 2030 được hai bên đặt ra, theo hướng cân bằng và bền vững. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam sẵn sàng gia tăng nhập khẩu từ Ấn Độ để đa dạng hóa đầu vào cho sản xuất; đề nghị Ấn Độ xem xét từng bước gỡ bỏ các quy định liên quan đến tiêu chuẩn của Cơ quan Tiêu chuẩn Ấn Độ (BIS) với hàng hóa Việt Nam.
Về đầu tư, thúc đẩy đầu tư hai chiều theo hướng chất lượng cao; tạo điều kiện thuận lợi để các tập đoàn lớn của nước này đầu tư vào nước kia với các dự án quy mô lớn, mang tính biểu tượng, nhất là trong các lĩnh vực như hạ tầng, năng lượng tái tạo, dược phẩm, công nghệ cao…
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Narendra Modi cũng nhất trí lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực cho giai đoạn phát triển mới của quan hệ.
Đặc biệt, hai bên nhất trí mở rộng và thúc đẩy hơn nữa hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ lõi như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ thông tin, 6G, y tế, hợp tác khai thác và chế biến khoáng sản thiết yếu, năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình. Từ đó thúc đẩy hình thành hệ sinh thái hợp tác giữa các doanh nghiệp công nghệ hai nước, hướng tới thành lập các liên doanh, trung tâm nghiên cứu phát triển, trung tâm đổi mới sáng tạo chung.
13 văn kiện được trao ngày 6-5 trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cho sự hình dung về cách quan hệ Việt Nam – Ấn Độ sẽ thực chất ra sao thời gian tới.
Đáng chú ý các văn kiện trải rộng trên nhiều lĩnh vực từ công nghệ, y tế, tài chính đến văn hóa, giáo dục và quản trị công. Sự phân bố này cho thấy quan hệ hai nước không phát triển theo một trục đơn, không chỉ nằm ở cấp bộ ngành trung ương mà còn cả cấp địa phương (biên bản ghi nhớ về thiết lập quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa TP.HCM với Mubai) và các định chế chuyên môn như ngân hàng trung ương; các bộ về y tế, khoa học công nghệ, kiểm toán…
Với người dân hai nước, vốn được xem như nền tảng xã hội của quan hệ song phương, sự thực chất của khuôn khổ quan hệ mới sẽ được cảm nhận rõ khi sầu riêng Việt Nam và nho Ấn Độ xuất hiện trên kệ siêu thị; tương lai là bưởi Việt Nam và lựu Ấn Độ sau khi xử lý vấn đề kỹ thuật.
Những tác động trực tiếp đến người dân sau chuyến thăm sẽ còn được thể hiện ở việc hiện thực hóa bản ghi nhớ về đổi mới thanh toán số; kết nối thanh toán bán lẻ song phương bằng mã QR; hay hợp tác trong lĩnh vực quản lý sản phẩm dược phẩm, thúc đẩy giao lưu văn hóa và du lịch.
Khi đi lại giữa người dân hai nước thuận tiện hơn, trải nghiệm du lịch tốt hơn, thanh toán dễ hơn và chi phí thấp hơn, tính thực chất của khuôn khổ quan hệ mới sẽ được nhân dân cảm nhận và lan tỏa tự nhiên.
New York Times ngày 10/4 dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên nói rằng tình trạng mất dấu thủy lôi là một trong những lý do khiến Iran chưa thể nhanh chóng đáp ứng yêu cầu của chính quyền Tổng thống Donald Trump về mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz.
Hoạt động vận chuyển dầu qua tuyến hàng hải quan trọng này vẫn gần như bị đình trệ kể từ khi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn hôm 8/4, theo CNN. Hãng thông tấn AFP dẫn dữ liệu theo dõi hàng hải thu thập hôm 9/4 cho biết chỉ có 10 tàu đi qua eo biển Hormuz kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực.
Ngay sau khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch tấn công Iran ngày 28/2, Tehran đã triển khai nhiều xuồng cao tốc để rải thủy lôi tại eo biển Hormuz. Các quả thủy lôi, cùng mối đe dọa từ máy bay không người lái (UAV) và tên lửa, khiến số lượng tàu hàng đi qua tuyến hàng hải này giảm xuống mức rất thấp, đẩy giá năng lượng tăng cao và mang lại cho Iran đòn bẩy lớn nhất trong xung đột.
Iran khi đó vẫn để lại một hành lang lưu thông qua eo biển, cho phép các tàu trả phí được đi qua.
Sau khi các bên đạt được lệnh ngừng bắn, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/4 công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, quan chức Mỹ cho rằng tuyến di chuyển này bị hạn chế đáng kể, phần lớn do Iran rải thủy lôi một cách thiếu hệ thống.
Chưa rõ liệu Iran có ghi chép vị trí từng quả thủy lôi hay không. Ngay cả khi làm điều này, một số quả có thể trôi dạt khỏi vị trí ban đầu. Nỗ lực rà phá thủy lôi cũng rất khó khăn, do các lực lượng hải quân Iran đã hứng chịu tổn thất nặng nề trong xung đột.
Quân đội Mỹ gần như cũng không còn lực lượng rà phá thủy lôi ở Trung Đông, do các tàu chuyên dụng đã bị loại biên và 2 trong 3 tàu chiến đấu ven biển được lắp thiết bị quét mìn đã di chuyển tới Singapore hồi đầu xung đột. Khó khăn trong theo dõi xuồng nhỏ rải thủy lôi khiến Mỹ cũng không thể xác định Iran đã cài bao nhiêu thủy lôi trong eo biển Hormuz, cũng như vị trí của chúng.
Giới chức Mỹ và Iran hiện chưa lên tiếng về thông tin.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm 8/4 cho biết eo biển Hormuz sẽ được mở cho tàu thuyền qua lại sau khi "tính đến các hạn chế kỹ thuật". Giới chức Mỹ nhận định cụm từ này ám chỉ Tehran chưa thể nhanh chóng tìm hoặc gỡ thủy lôi.
Tổng thống Donald Trump hôm 10/4 nói với các phóng viên tại căn cứ liên hợp Andrews rằng eo biển Hormuz sẽ sớm khai thông, song thừa nhận điều đó sẽ không dễ dàng. Làm thế nào để nhanh chóng đảm bảo lưu thông an toàn qua khu vực nhiều khả năng sẽ là nội dung thảo luận trọng tâm trong cuộc đàm phán giữa Iran và Mỹ tại Pakistan.
Phát biểu trước cuộc họp Hội đồng Chính trị châu Âu (EPC) ở Armenia hôm nay, Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho rằng Mỹ đã cảm thấy "thất vọng" với phản ứng của các nước châu Âu trong xung đột Trung Đông. "Giới lãnh đạo châu Âu đã lắng nghe và hiểu rõ thông điệp đó", ông nói.
Lãnh đạo NATO khẳng định các nước thành viên châu Âu đang tăng cường nỗ lực để giúp châu lục đóng vai trò lớn hơn, cũng như giúp NATO trở nên mạnh mẽ hơn.
Tuyên bố được đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump chỉ trích một số nước NATO chưa hỗ trợ đủ cho Mỹ trong cuộc chiến với Iran. Giới chức Mỹ hôm 1/5 công bố kế hoạch rút 5.000 binh sĩ đồn trú khỏi Đức, dấu hiệu nữa cho thấy sự không hài lòng của ông Trump đối với đồng minh tại châu Âu.
Tây Ban Nha, thành viên NATO, đã tuyên bố không cho phép sử dụng các căn cứ trên lãnh thổ nước này cho chiến dịch tấn công Iran. Dù vậy, ông Rutte cho biết những nước như Montenegro, Croatia, Romania, Bồ Đào Nha, Hy Lạp, Italy, Anh, Pháp và Đức đang đáp ứng đề nghị của Mỹ về sử dụng căn cứ và cung cấp hỗ trợ hậu cần.
"Họ đang đảm bảo rằng tất cả thỏa thuận song phương về căn cứ quân sự đều được thực hiện", Tổng thư ký NATO cho biết.
Ông Rutte thêm rằng ngày càng nhiều quốc gia châu Âu bố trí phương tiện như tàu quét mìn gần eo biển Hormuz để chuẩn bị cho "giai đoạn tiếp theo". Một số nước cũng sẵn sàng tham gia sứ mệnh đảm bảo tự do hàng hải ở eo biển Hormuz sau khi xung đột kết thúc.
Cũng tại sự kiện, đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU) Kaja Kallas cho rằng động thái rút binh sĩ Mỹ khỏi châu Âu đã được đề cập trong thời gian dài, nhưng khẳng định thời điểm Washington công bố quyết định "vẫn gây bất ngờ".
"Tôi nghĩ điều đó cho thấy chúng ta cần củng cố trụ cột châu Âu trong NATO và làm nhiều hơn nữa", bà Kallas nói, nhấn mạnh rằng binh sĩ Mỹ triển khai ở châu Âu không chỉ nhằm bảo vệ châu lục này mà còn cả những lợi ích của Washington.
Các nước châu Âu đang tăng cường chi tiêu quốc phòng do lo ngại về nguy cơ xung đột Ukraine lan rộng và cam kết của Mỹ đối với NATO.
"Châu Âu cần tự nắm lấy vận mệnh bản thân, tăng chi tiêu quốc phòng, an ninh và xây dựng các giải pháp chung của riêng mình", Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố.
Chủ tịch Uỷ ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen cũng cho rằng châu lục phải tăng cường năng lực quân sự để có thể tự bảo vệ bản thân.
Nghi phạm 31 tuổi Cole Allen ngày 27/4 lần đầu xuất hiện tại tòa án liên bang ở Washington, hai ngày sau khi cố tình đột nhập và nổ súng gần bữa tiệc của Hiệp hội Phóng viên chuyên trách Nhà Trắng ở khách sạn Washington Hilton.
"Anh ta đã âm mưu ám sát Tổng thống Mỹ Donald Trump", công tố viên Jocelyn Ballantine nói.
Allen có thể đối mặt án tù chung thân nếu bị kết tội. Ngoài ra, nghi phạm còn bị cáo buộc vận chuyển trái phép vũ khí xuyên bang và nổ súng trong khi thực hiện hành vi bạo lực. Ballantine cho biết Allen đã mang theo một khẩu shotgun, một khẩu súng ngắn và ba con dao khi cố gắng vượt qua hàng rào an ninh ở khách sạn.
Anh ta không nhận tội tại phiên tòa đầu tiên, luật sư bào chữa Tezira Abe cho biết Allen chưa từng có tiền án tiền sự. Thẩm phán Matthew Sharbaugh lệnh tạm giam Allen ít nhất đến ngày 30/4, thời điểm tòa sẽ mở phiên điều trần để quyết định liệu nghi phạm có phải ngồi tù chờ xét xử hay không.
Quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche nói với phóng viên sau phiên tòa rằng các điều tra viên tin Allen nhắm vào ông Trump một phần vì anh ta gọi Tổng thống là "kẻ phản bội" và dùng những lời lẽ gay gắt khác trong email gửi cho người thân trước khi hành động.
"Bạo lực không thể tồn tại trong đời sống dân sự", ông Blanche nói. "Nó không thể và sẽ không được sử dụng để phá hoại các thể chế dân chủ, cũng như để chống lại Tổng thống Mỹ".
Jeanine Pirro, công tố viên liên bang tại Washington, nói với các phóng viên rằng các cáo buộc bổ sung sẽ được đưa ra đối với Allen.
Allen đã đặt phòng tại khách sạn Washington Hilton vào ngày 6/4 và đi tàu từ California đến Washington vào tuần trước, theo hồ sơ điều tra do đặc vụ FBI nộp lên tòa án. Tối 25/4, Allen gửi một email cho các thành viên gia đình, tự xưng là "Sát thủ liên bang thân thiện" và thảo luận về kế hoạch nhắm mục tiêu vào các quan chức cấp cao trong chính quyền ông Trump.
Ông Trump từng là mục tiêu của vụ ám sát hụt trong cuộc vận động tranh cử tổng thống tại Butler, bang Pennsylvania vào năm 2024. Một tay súng đã bắn nhiều phát, khiến một khán giả thiệt mạng và làm ông Trump bị thương nhẹ ở tai.
Vài tháng sau đó, một người đàn ông có vũ trang khác đã bị bắt tại sân golf West Palm Beach khi ông Trump đang có mặt ở đây.
