Thông tin được ông Nguyễn Lâm Thanh, Tổng giám đốc TikTok Việt Nam nêu tại hội thảo Creator for Vietnam, chiều 7/5, chuẩn bị cho việc hình thành một cộng đồng các nhà sáng tạo nội dung trong nước.
Theo ông Thanh, chỉ tính riêng TikTok, hiện có khoảng 6 triệu người làm sáng tạo nội dung có thu nhập hàng tháng từ nền tảng. Nếu tính trên toàn bộ hệ sinh thái Internet Việt Nam, ông ước tính lực lượng này có thể lên tới 10 triệu người.
Con số này phản ánh sự thay đổi sau gần 30 năm Internet xuất hiện tại Việt Nam, từ một công cụ của tổ chức trở thành “một phần cuộc sống”. Ông cho rằng, sự phát triển, thành công của Internet ngày hôm nay có sự đóng góp cực kỳ lớn của những người làm nội dung.
Không chỉ tạo nội dung giải trí hay bán hàng, các nhà sáng tạo còn góp phần quảng bá văn hóa, du lịch, kết nối sản phẩm địa phương tới thị trường rộng hơn. Dù vậy, lực lượng này vẫn chưa được nhìn nhận “như một nghề đúng nghĩa”. Theo đại diện TikTok Việt Nam, nghề bán hàng online trước nay chưa được đánh giá đúng và tôn vinh đúng mức.
Ông Đỗ Hữu Hưng, CEO Accesstrade Việt Nam – nền tảng kết nối doanh nghiệp với các đối tác sáng tạo nội dung cho hay, các KOC, KOL và những nhà sáng tạo nội dung nay đã trở thành một nghề thực sự, một nghề ổn định và có tiềm năng phát triển.
Dẫn chứng cho điều đó, ông cho biết, mô hình thương mại điện tử kết hợp nội dung đang tăng trưởng mạnh tại Việt Nam. Chỉ tính riêng TikTok, 50% doanh số của các nhãn hàng trên nền tảng này đến từ các nhà sáng tạo nội dung, thậm chí, với một số thương hiệu, 90% lượng đơn hàng của họ đến từ lực lượng này.
Bình luận về con số 10 triệu người kiếm tiền trên các nền tảng mà đại diện TikTok đưa ra, ông Hưng cho rằng số người làm nội dung lớn không đồng nghĩa với chất lượng và sự bền vững.
Theo CEO Accesstrade, hoạt động của lực lượng này ở Việt Nam hiện “vẫn còn manh mún”. Ở Việt Nam chưa có chuẩn về năng lực, đạo đức cho các KOL, KOC, nhà sáng tạo nội dung, dẫn đến việc thời gian qua có nhiều câu chuyện tiêu cực phát sinh, gây ảnh hưởng xấu tới nghề này. Theo ông, điều này ảnh hưởng tới cả ba bên: nhãn hàng, người sáng tạo và người tiêu dùng.
Để giải quyết vấn đề này, sáng kiến Creator for Vietnam do Accesstrade và TikTok triển khai dự định xây dựng một cộng đồng các nhà sáng tạo nội dung với các tiêu chuẩn chung. Mục tiêu là hình thành cộng đồng 10.000 nhà sáng tạo đạt chuẩn về mức độ ảnh hưởng, khả năng tạo ra doanh thu và đạo đức nghề nghiệp.
Ở góc nhìn khác, Tổng thư ký Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) – ông Trần Văn Trọng, cho rằng lực lượng các nhà sáng tạo nội dung có thể hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, đặc biệt ở các địa phương tiếp cận với thương mại điện tử. Theo ông, nhu cầu nhân lực thương mại điện tử hiện rất lớn, trong khi nhiều doanh nghiệp nhỏ vẫn khó tiếp cận chuyên gia có kỹ năng về lĩnh vực này.
Ông Trọng cũng cho rằng việc hình thành một cộng đồng các nhà sáng tạo nội dung sẽ góp phần chia sẻ kỹ năng kinh doanh, kỹ năng làm nội dung và kiến thức về chính sách, pháp luật.
Theo các báo cáo thị trường, quy mô thương mại điện tử Việt Nam năm 2025 ước đạt 31-32 tỷ USD, tăng trưởng 25-27% mỗi năm. Dự báo đến năm 2030, quy mô thị trường có thể đạt 80-100 tỷ USD, thuộc nhóm tăng trưởng nhanh nhất khu vực Đông Nam Á.
Theo Nghiên cứu Viễn thông, Điện thoại di động và Đồng hồ thông minh năm 2026 do tổ chức Chỉ số Hài lòng Khách hàng Mỹ (ACSI) vừa công bố, Samsung đã chính thức vượt qua Apple để giành vị trí quán quân về mức độ hài lòng của người dùng đối với mặt hàng điện thoại di động.
Trên bảng xếp hạng năm nay, Samsung đạt 81 điểm, trong khi Apple bám sát phía sau với 80 điểm. Kết quả này đã phá vỡ thế cân bằng điểm số giữa hai tập đoàn lớn tại Mỹ trong năm ngoái. Tính chung toàn ngành điện thoại di động, điểm số hài lòng trung bình tăng 1% lên mức 79 điểm, đánh dấu sự phục hồi sau khi sụt giảm mạnh tới 4% vào năm 2025 - thời điểm chỉ số chạm mức thấp nhất trong một thập kỷ.
Báo cáo của ACSI cũng chỉ ra mức độ hài lòng của khách hàng tăng trưởng mạnh nhất khi các tính năng mới mang lại giá trị thiết thực cho cuộc sống hằng ngày mà không phát sinh thêm phiền toái, ví dụ như việc phải đánh đổi thời lượng pin lấy các công năng khác. Năm nay, các cải tiến về pin ghi nhận mức tăng 5%, đạt 81 điểm.
Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên ACSI đưa danh mục tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào hệ thống đo lường và chỉ số đã đạt tới 85 điểm. Kết quả phản ánh người tiêu dùng không chỉ nhận biết rõ các tính năng AI mà còn đánh giá cao tính hữu dụng của chúng.
Đối với ngành điện thoại di động, tiêu chí trải nghiệm được chấm điểm cao nhất vẫn thuộc về nhóm chức năng nền tảng là gọi điện và nhắn tin (đều đạt 86 điểm). Tuy nhiên, hiệu suất của tính năng AI ngay trong lần đầu xuất hiện đã đạt 85 điểm, gần như ngang bằng với công năng cơ bản của máy. Dữ liệu này cho thấy trí tuệ nhân tạo đang dịch chuyển từ một yếu tố mới lạ thuần túy sang công cụ có giá trị sử dụng thực tế cao đối với số đông khách hàng.
Xét riêng nhóm người dùng sở hữu các dòng sản phẩm cao cấp mới (flagship), thế hệ Galaxy S mới nhất của Samsung dẫn đầu với 84 điểm, xếp trên dòng iPhone ra mắt gần đây của Apple (82 điểm) và máy cao cấp của Google (80 điểm). Mức độ hài lòng chung đối với phân khúc flagship đạt 82 điểm, vượt trội so với dòng điện thoại đời cũ (76 điểm) và điện thoại màn hình gập (72 điểm).
Tại phân khúc điện thoại màn hình gập, Samsung cũng dẫn đầu với 80 điểm, tạo khoảng cách lớn so với Google (72 điểm) và Motorola (70 điểm). Dù vậy, ACSI lưu ý tỷ lệ khiếu nại từ người dùng điện thoại gập cao gấp ba lần so với nhóm người dùng điện thoại truyền thống. Cục diện cạnh tranh ở phân khúc này được dự báo có sự thay đổi lớn trước thông tin Apple chuẩn bị gia nhập thị trường vào mùa thu năm nay.
Giới công nghệ kỳ vọng Apple sẽ ra mắt mẫu iPhone gập đầu tiên cùng dải sản phẩm iPhone 18 Pro với màn hình chính 7,8 inch và màn hình phụ 5,5 inch, đi kèm mức giá dự kiến khoảng 2.000 USD.
Tại thị trường đồng hồ thông minh, Apple duy trì sự ổn định ở mức 80 điểm. Trong khi đó, điểm số của Samsung giảm 4%, khiến hai hãng rơi vào thế cạnh tranh cân bằng ở vị trí dẫn đầu.
Nhìn chung, các chỉ số trải nghiệm khách hàng đối với ngành đồng hồ thông minh đều tăng trưởng trong năm nay. Những danh mục ghi nhận mức tăng lớn bao gồm độ tiện lợi khi thao tác menu và cài đặt (tăng 7%, đạt 80 điểm) cùng khả năng kết nối với ứng dụng và phụ kiện (tăng 5%, đạt 83 điểm).
Nghiên cứu của ACSI được thực hiện dựa trên kết quả khảo sát từ 26.963 khách hàng thông qua hình thức gửi email trong giai đoạn từ tháng 4.2025 đến tháng 3.2026.
Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 18 triệu thuê bao chưa thực hiện xác nhận trạng thái sử dụng. Các thuê bao này bắt đầu bị tạm dừng cung cấp dịch vụ một chiều từ hôm nay (15/6).
Về phía các nhà mạng, Viettel đã thực hiện khóa một chiều đối với các thuê bao chưa hoàn thành quy định theo Thông tư 08/2026/TT-BKHCN từ 0h ngày 15/6. Đến nay, Viettel đã hoàn thành việc xác thực cho 93% tổng số thuê bao trên toàn mạng lưới.
Sau khi áp dụng biện pháp khóa SIM, lưu lượng khách hàng đến các điểm giao dịch trực tiếp của Viettel đã tăng khoảng 40% so với những ngày trước đó. Để hỗ trợ người dân khôi phục liên lạc nhanh nhất, Viettel Telecom đã điều chỉnh giờ mở cửa tại các điểm giao dịch từ 7h đến 20h, thậm chí mở muộn hơn tại các khu vực công nghiệp để phục vụ công nhân tăng ca.
Ngoài ra, Viettel vẫn duy trì 50.000 điểm hỗ trợ và hotline phục vụ xác thực tại nhà cho người cao tuổi và người khuyết tật. Khách hàng của nhà mạng này cũng được khuyến nghị tự mở khóa tại nhà thông qua các ứng dụng như My Viettel, Viettel Tammi hoặc VNeID.
Nhà mạng VinaPhone cũng triển khai việc tạm dừng dịch vụ chiều đi (gọi điện và nhắn tin SMS đi) từ 9h sáng ngày 15/6 đối với gần 3 triệu thuê bao thuộc diện phải xác thực nhưng chưa hoàn tất thủ tục.
VinaPhone cho biết các thuê bao bị khóa một chiều vẫn có thể nhận cuộc gọi và tin nhắn đến. Vì vậy, người dùng không nên quá lo lắng mà cần sớm hoàn tất việc xác thực để khôi phục đầy đủ dịch vụ.
Nhà mạng này cung cấp nhiều kênh hỗ trợ như ứng dụng My VNPT, ứng dụng VNeID (dành cho tài khoản định danh mức độ 2) hoặc hỗ trợ trực tiếp tại các điểm giao dịch trên toàn quốc. Ngay khi khách hàng xác thực thành công, hệ thống VinaPhone sẽ tự động mở lại dịch vụ.
MobiFone thông tin với Dân trí, nhà mạng này cũng đã tiến hành tạm dừng dịch vụ chiều đi từ ngày 15/6 đối với khoảng 2,6 triệu thuê bao chưa xác minh thông tin chính chủ.
Bên cạnh đó, MobiFone cũng hướng dẫn khách hàng chủ động thực hiện xác thực trực tuyến qua ứng dụng My MobiFone hoặc VNeID nhằm giảm tải cho các điểm giao dịch trực tiếp.
Việc xác thực qua ứng dụng giúp người dùng có thể kiểm tra tình trạng thuê bao và cập nhật thông tin chỉ trong vài phút ngay trên điện thoại di động. Trong trường hợp cần thiết, khách hàng của MobiFone vẫn có thể liên hệ tổng đài hoặc đến các cửa hàng gần nhất để được nhân viên hướng dẫn trực tiếp.
Cả ba nhà mạng lớn là Viettel, VinaPhone và MobiFone đều áp dụng chung một lộ trình xử lý nghiêm ngặt đối với các thuê bao chưa xác thực thông tin. Sau khi bị khóa một chiều vào ngày 15/6, khách hàng sẽ có thêm thời hạn 60 ngày để thực hiện các thủ tục xác minh theo quy định.
Nếu quá thời hạn này mà thông tin vẫn chưa được cập nhật, thuê bao sẽ bị khóa dịch vụ cả hai chiều. Sau 5 ngày kể từ khi bị khóa hai chiều, nếu người dùng vẫn không thực hiện xác thực, các nhà mạng sẽ chính thức chấm dứt hợp đồng cung cấp dịch vụ và thực hiện thu hồi số thuê bao về kho số theo đúng quy định pháp luật.
Theo một khảo sát do tập đoàn giải pháp doanh nghiệp Wolters Kluwer công bố đầu tháng 6, có 70% y tá và 77% bác sĩ lo ngại rằng họ sẽ mất kỹ năng vì phụ thuộc quá mức vào các hệ thống AI.
Nỗi lo này là có cơ sở. Các bằng chứng mới đang cho thấy hiện tượng mất kỹ năng do AI bắt đầu xuất hiện trong y học, khoa học máy tính và các lĩnh vực khác.
"Chỉ cần nhận thức được rằng hiện tượng này tồn tại, hy vọng mọi người sẽ suy nghĩ về những kỹ năng nào họ muốn duy trì và những kỹ năng nào họ sẵn sàng giao phó cho các công cụ AI", Kevin Crowston, nhà khoa học thông tin tại Đại học Syracuse (Mỹ), nói.
Một nghiên cứu thực hiện với các bác sĩ nội soi ở Ba Lan cho thấy các công cụ AI gây lệ thuộc và giảm kỹ năng. Những bác sĩ này, tất cả đều đã thực hiện ít nhất 2.000 ca nội soi đại tràng trong sự nghiệp, được tiếp cận một hệ thống AI có khả năng phân tích hình ảnh nội soi đại tràng theo thời gian thực và đánh dấu một loại tổn thương tiền ung thư trong ruột, gọi là u tuyến. Bác sĩ chỉ có thể sử dụng công cụ trong một số ngày và phải tự khám vào những ngày khác.
Trong 3 tháng trước khi có AI, các bác sĩ phát hiện u tuyến trong 28,4% số ca nội soi. 3 tháng sau khi công cụ được đưa vào sử dụng, tỷ lệ phát hiện giảm còn 22,4% khi không có AI hỗ trợ, theo kết quả công bố trên The Lancet Gastroenterology and Hepatology.
Việc tiếp xúc liên tục công cụ AI có thể khiến các bác sĩ lâm sàng "ít có động lực hơn, kém tập trung hơn và ít trách nhiệm hơn khi đưa ra các quyết định mà không có AI hỗ trợ", theo các tác giả nghiên cứu.
Nhóm lưu ý rằng cần có thêm nghiên cứu để xác nhận hiện tượng này, nhưng những người sử dụng công cụ AI nên ý thức rằng họ có nguy cơ mất đi một phần kỹ năng của mình. Ngay cả những chuyên gia tay nghề cao cũng có thể mất kỹ năng khi phụ thuộc vào các công cụ AI.
Tương tự trong lĩnh vực khoa học máy tính, các nhà nghiên cứu tại Anthropic đã thiết kế một thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên, trong đó 52 kỹ sư phần mềm được yêu cầu thực hiện một nhiệm vụ lập trình cơ bản. Tất cả người tham gia đều có thể tìm kiếm trên web, nhưng chỉ một nửa được gợi ý sử dụng thêm trợ lý AI.
Sau đó, các kỹ sư được yêu cầu hoàn thành một bài kiểm tra về những gì họ đã học được từ nhiệm vụ. Nhóm sử dụng trợ lý AI làm bài kém hơn đáng kể so với nhóm không dùng, đạt điểm trung bình 50% so với 67%.
Những người được AI hỗ trợ làm kém hơn hẳn ở các câu hỏi yêu cầu chẩn đoán lỗi trong mã, cho thấy họ không nắm được các khái niệm đằng sau đoạn mã họ vừa tạo ra. Nghiên cứu được đăng trên cơ sở dữ liệu bản thảo arXiv.
Những phát hiện này đáng lo ngại, đặc biệt đối với sinh viên và người mới vào nghề. "Mọi người có thể thực hiện công việc ở mức hiệu suất khá cao vì họ đang mượn kỹ năng từ AI, nhưng không tự phát triển kỹ năng", Crowston nói.
Những công nghệ khác trong quá khứ đã khiến một số kỹ năng cụ thể trở nên lỗi thời, Tapani Rinta-Kahila, nhà nghiên cứu hệ thống thông tin tại Trường Kinh tế Hanken ở Helsinki, lưu ý. Ví dụ, nghiên cứu cho thấy các hệ thống định vị GPS đã làm suy giảm kỹ năng định hướng của con người. Tuy nhiên, các công cụ AI tạo sinh là công nghệ đầu tiên tự động hóa nhiều năng lực nhận thức khác nhau liên quan đến tư duy và diễn giải.
Rinta-Kahila từng công bố một nghiên cứu về một nhóm kế toán đã sử dụng liên tục một hệ thống kế toán tự động, không phải AI, trong hơn một thập kỷ. Khi công cụ này bị lấy đi, các kế toán viên đã quên cách thực hiện một số nhiệm vụ thường ngày, cho thấy việc suy giảm kỹ năng khi phụ thuộc vào công cụ.
Không chỉ trong các tác vụ chuyên môn, AI còn có tác động đến những kỹ năng thông thường. Một nghiên cứu của Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), công bố tại hội nghị tháng 4 của Association for Computing Machinery, cho thấy phụ thuộc vào chatbot có thể làm suy giảm kỹ năng phân biệt thông tin sai lệch.
Trong nghiên cứu, 67 người tham gia được yêu cầu xác định các cặp tiêu đề và hình ảnh có phải tin giả hay không. Kết quả, AI giúp người tham gia phân biệt tốt hơn, khả năng ra quyết định đúng tăng 21%. Tuy nhiên, độ chính xác khi phải tự đánh giá mà không có sự hỗ trợ của AI đã giảm 15,3%.
"AI có thể giúp ích ngay lập tức, nhưng cuối cùng nó có thể làm suy giảm khả năng phát hiện thông tin sai lệch về lâu dài", nghiên cứu lưu ý.
Để ngăn chặn sự xói mòn kỹ năng do AI gây ra, con người cần xác định rõ đang giao phó cho các công cụ AI tạo sinh bao nhiêu phần việc, theo Rinta-Kahila. Mọi người cũng cần hiểu các mô hình AI tạo sinh hoạt động như thế nào, giới hạn của chúng là gì và nên tránh tin vào đầu ra của AI mà không đặt câu hỏi.