Ngày 1-4, báo Financial Times (Anh) đăng tin: Theo những người nắm thông tin về các cuộc thảo luận, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã dọa sẽ ngừng cung cấp vũ khí cho Ukraine nhằm gây sức ép buộc các đồng minh châu Âu tham gia “liên minh tự nguyện” mở lại eo biển Hormuz.
Ông Trump đã yêu cầu hải quân các nước thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) giúp ông hỗ trợ mở lại tuyến đường biển hẹp này vào tháng trước, nhưng bị các đồng minh châu Âu từ chối với lý do điều đó là không thể khi xung đột vẫn đang tiếp diễn. Một số nước cũng nhấn mạnh đây “không phải là cuộc chiến của chúng tôi”.
Ba quan chức am hiểu các cuộc thảo luận cho biết ông Trump đã đáp trả bằng cách dọa ngừng cung cấp vũ khí cho Danh sách Nhu cầu ưu tiên của Ukraine (PURL) – sáng kiến mua sắm vũ khí của NATO dành cho Ukraine do các nước châu Âu tài trợ.
Kết quả là, dưới sự thúc giục của Tổng thư ký NATO Mark Rutte, một nhóm quốc gia gồm các đồng minh chủ chốt như Pháp, Đức và Anh đã nhanh chóng đưa ra tuyên bố chung vào ngày 19-3, trong đó nêu: “Chúng tôi bày tỏ sẵn sàng đóng góp vào các nỗ lực phù hợp nhằm bảo đảm việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz”.
Một quan chức cho biết: “Chính ông Rutte đã kiên quyết thúc đẩy tuyên bố chung vì ông Trump đã dọa rút khỏi PURL và khỏi Ukraine nói chung. Tuyên bố sau đó được soạn thảo rất nhanh, và các nước khác tham gia sau vì không có đủ thời gian để mời tất cả cùng ký ngay”.
Kể từ khi được công bố hôm 19-3, đã có thêm nhiều quốc gia ký vào tuyên bố chung nói trên.
Hôm 27-3, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói rằng nguồn cung quân sự của Mỹ cho Ukraine thông qua cơ chế PURL chưa bị ảnh hưởng bởi cuộc chiến ở Trung Đông. Tuy nhiên, ông không loại trừ khả năng trong tương lai Mỹ chuyển hướng các vũ khí dự kiến dành cho Ukraine để bổ sung kho dự trữ của Mỹ sau khi đã sử dụng ở Trung Đông.
Tổng thống Donald Trump sẽ có “bài phát biểu giờ vàng” vào tối 1-4 theo giờ địa phương trước người dân Mỹ về cuộc chiến với Iran, trong bối cảnh tỉ lệ ủng hộ giảm và tình hình kinh tế khó khăn.
Bài phát biểu lúc 21h tối 1-4 theo giờ Mỹ (tức 8h sáng nay 2-4, theo giờ Việt Nam) sẽ là bài phát biểu trước toàn quốc chính thức đầu tiên của ông Trump về xung đột với Iran kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Tehran hôm 28-2.
Nhà Trắng không cung cấp trước nhiều chi tiết về bài phát biểu này. Tuy nhiên, ông Trump được cho là sẽ tìm cách trấn an người dân rằng các mục tiêu của Mỹ đang được thực hiện và ông có kế hoạch kết thúc cuộc chiến, theo Hãng tin AFP.
Trước đó, trong ngày 1-4, ông Trump tuyên bố đạt được một bước đột phá lớn, cho rằng tổng thống Iran đang tìm kiếm lệnh ngừng bắn. Tuy nhiên, tuyên bố này nhanh chóng bị Bộ Ngoại giao Iran bác bỏ, đồng thời Tehran cáo buộc Washington đang đưa ra những yêu cầu “quá đáng và phi lý”.
Theo Hãng tin AFP, ngày 1-4, các quan chức cho biết một người đàn ông tại Mỹ đã bị bắt với cáo buộc đe dọa sát hại Tổng thống Donald Trump.
Người này là Andrew Emerald (45 tuổi), được cho là đã viết 8 thông điệp trên mạng xã hội, trong đó đe dọa gây thương tích và sát hại ông Trump.
“Hoặc là ông Trump sẽ chết và nằm dưới đất vào năm 2026, hoặc tôi sẽ săn lùng ông ta và đưa ông ta xuống đó” – Emerald được cho là đã viết trong một bài đăng vào tháng 5-2025. Trong một bài đăng khác, người này dường như dọa tấn công khu nghỉ dưỡng của ông Trump ở bang Florida.
Người đàn ông này – cư trú tại bang Massachusetts – đã bị truy tố với 8 tội danh truyền tải thông điệp đe dọa liên bang, đồng nghĩa ông đối mặt với mức án lên tới 5 năm tù.
Theo Hãng tin Reuters, thông tin trên trang web của Bộ Tài chính Mỹ cho thấy nước này đã dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez vào ngày 1-4, chưa đầy ba tháng sau khi lực lượng Mỹ bắt Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro.
Những tuần qua chính quyền Tổng thống Donald Trump đã làm việc với chính phủ lâm thời Venezuela do bà Rodriguez lãnh đạo (trong đó có thỏa thuận cho phép Mỹ bán dầu mỏ của Venezuela) và đã ban hành các miễn trừ trừng phạt nhằm khuyến khích đầu tư từ Mỹ.
Lực lượng Mỹ bắt giữ ông Maduro vào ngày 3-1 sau nhiều tháng căng thẳng leo thang giữa hai nước. Ông Maduro và vợ là Cilia Flores đang bị xét xử tại New York với các cáo buộc liên quan đến buôn ma túy.
Trên mạng xã hội X ngày 2-4, bà Rodriguez hoan nghênh quyết định mới nhất của chính quyền ông Trump, cho rằng đó là “một bước tiến quan trọng trên con đường đúng đắn hướng tới bình thường hóa và tăng cường quan hệ giữa hai quốc gia chúng ta”.
Ngày 2-4, New Zealand và Quần đảo Cook (Cook Islands) đã ký một tuyên bố mới về quốc phòng và an ninh, chấm dứt rạn nứt giữa hai quốc gia Thái Bình Dương sau khi Quần đảo Cook ký thỏa thuận hợp tác với Trung Quốc, theo Hãng tin AFP.
Ngoại trưởng New Zealand Winston Peters đã ký thỏa thuận tại Rarotonga và cho biết mục tiêu là “cùng nhau vạch ra hướng đi cho tương lai”. Trong khi đó, Thủ tướng Quần đảo Cook Mark Brown nói rằng thỏa thuận nhằm “tiến về phía trước”.
Trước đó New Zealand đã đình chỉ hàng triệu USD viện trợ cho Quần đảo Cook, viện dẫn “thiếu sự tham vấn” liên quan đến các thỏa thuận mà Quần đảo Cook ký với Trung Quốc vào tháng 2-2025, bao gồm khai thác khoáng sản biển sâu, hợp tác khu vực và các vấn đề kinh tế.
Thủ tướng Mark Brown cho biết thỏa thuận quốc phòng mới với New Zealand sẽ không ảnh hưởng đến thỏa thuận của Quần đảo Cook với Trung Quốc.
“Bản tuyên bố là về an ninh và quốc phòng trên khắp khu vực của chúng ta. Tôi tin rằng các điều khoản trong tuyên bố này sẽ giải quyết mọi lo ngại đã phát sinh trong quá khứ, và chắc chắn cũng sẽ giải quyết mọi lo ngại trong tương lai” – ông Brown nói.
Ngày 1-4, thị trường chứng khoán Mỹ ghi nhận đà tăng rõ rệt, trong khi giá dầu giảm nhẹ, khi giới đầu tư kỳ vọng cuộc chiến giữa Mỹ, Israel với Iran có thể sớm đi đến hồi kết.
Theo phóng viên TTXVN tại Mỹ, chỉ số S&P 500 tăng 0,8%, Nasdaq Composite tăng 1,1% và chỉ số trung bình công nghiệp Dow Jones tăng thêm 269 điểm, tương đương 0,6%. Đà tăng này phản ánh tâm lý lạc quan đang lan rộng trên thị trường tài chính.
Diễn biến tích cực xuất hiện sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Iran đã đề xuất ngừng bắn. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh Washington chỉ xem xét đề nghị của Tehran khi eo biển Hormuz được mở lại, bảo đảm tự do hàng hải. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng khẳng định cho đến khi điều kiện này được đáp ứng, những cuộc không kích vẫn sẽ tiếp diễn.
Trước đó cùng ngày, phát biểu tại Nhà Trắng, Tổng thống Trump cho rằng các lực lượng Mỹ có thể rút khỏi Iran trong vòng 2 – 3 tuần, nếu các mục tiêu chiến lược được hoàn tất. Nhận định này đã góp phần làm giảm áp lực trên thị trường năng lượng.
Giá dầu theo đó đã hạ nhiệt, với dầu WTI của Mỹ giảm 1,24% xuống còn 100,12 USD/thùng, trong khi dầu Brent giảm 2,7% xuống mức 101,16 USD/thùng. Sự điều chỉnh này phản ánh kỳ vọng rằng nguồn cung năng lượng toàn cầu có thể sớm được ổn định trở lại.
Các chuyên gia thị trường nhận định giới đầu tư đang “đánh hơi” khả năng đạt được giải pháp trong vài tuần tới. Tuy nhiên, họ cũng cảnh báo biến động vẫn có thể tiếp tục nếu chưa có một tuyên bố chính thức chấm dứt xung đột.
Theo Hãng tin AFP, ngày 29-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục đưa ra nhiều tuyên bố cứng rắn nhằm vào Iran.
Ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social: "Iran không thể vực dậy nổi tình hình của mình… Họ không biết cách ký một thỏa thuận phi hạt nhân. Tốt hơn là họ phải khôn ngoan và phải nhanh!".
Bài đăng kèm ảnh chế ông Trump đeo kính đen, cầm súng trường đứng trước hậu cảnh là một pháo đài nổ tung giữa sa mạc, kèm dòng chữ "Sẽ không còn Quý ngài tử tế nữa!".
Trước đó, tại tiệc chiêu đãi cấp nhà nước dành cho vua Anh Charles III ở Nhà Trắng tối 28-4 (giờ địa phương), ông Trump khẳng định Iran "đã bị đánh bại về mặt quân sự".
Tổng thống Mỹ còn tuyên bố trước các khách dự tiệc: "Vua Charles còn đồng ý với tôi nhiều hơn cả chính tôi. Chúng ta sẽ không bao giờ để đối thủ đó có vũ khí hạt nhân".
Ngày 28-4, ông Trump đã họp với lãnh đạo các tập đoàn dầu khí Mỹ để bàn cách giảm thiểu tác động lên thị trường trong trường hợp lệnh phong tỏa các cảng Iran kéo dài nhiều tháng.
Theo nguồn thạo tin của Reuters, các bên đã thảo luận về sản lượng dầu Mỹ, hợp đồng tương lai dầu, vận tải biển và khí tự nhiên. Cuộc họp diễn ra nhiều ngày sau khi nỗ lực chấm dứt xung đột rơi vào bế tắc và hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz vẫn bị đình trệ.
Thị trường năng lượng phản ứng mạnh ngay sau khi báo Wall Street Journal đưa tin tình trạng eo biển Hormuz bị phong tỏa có thể kéo dài.
Reuters ghi nhận giá dầu tăng gần 4% trong ngày 29-4. Theo AFP, vào khoảng 20h35 (giờ Việt Nam), giá dầu Brent giao trong tháng 6 đã tăng 5,16% lên 117 USD/thùng. Đây là mức cao nhất kể từ khi lệnh ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran có hiệu lực ngày 8-4.
Ngày 29-4, một quan chức cấp cao của Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) cho biết nước này đang đánh giá lại vai trò và mức độ đóng góp tại các tổ chức đa phương trên diện rộng mà Abu Dhabi tham gia.
Tuyên bố được đưa ra một ngày sau khi UAE bất ngờ thông báo rời khỏi OPEC và OPEC+ kể từ 1-5, làm dấy lên đồn đoán UAE có thể tiếp tục rút khỏi Liên đoàn Ả Rập và Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC).
Tuy nhiên, quan chức trên khẳng định Abu Dhabi hiện chưa cân nhắc rút khỏi thêm tổ chức nào vào thời điểm hiện tại.
Phát biểu tại một hội nghị ở UAE hồi đầu tuần, ông Anwar Gargash, Cố vấn ngoại giao cấp cao của Tổng thống UAE, chỉ trích phản ứng của các nước GCC trong cuộc chiến với Iran.
"Về mặt hậu cần, các nước GCC đã hỗ trợ lẫn nhau. Nhưng về chính trị và quân sự, tôi cho rằng lập trường của họ là yếu nhất trong lịch sử", ông Gargash nói.
Ông cũng khẳng định đã dự đoán "lập trường yếu kém" của Liên đoàn Ả Rập nhưng "không ngờ" GCC cũng phản ứng tương tự. Do đó ông kết luận "tự chủ chiến lược vẫn là lựa chọn lâu dài của UAE".
Ngày 28-4, Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) Rafael Grossi khẳng định với Hãng tin AP rằng phần lớn kho uranium làm giàu cao của Iran nhiều khả năng vẫn nằm tại tổ hợp hạt nhân Isfahan, nơi từng bị Mỹ và Israel không kích trong cuộc chiến 12 ngày tháng 6-2025.
"Số vật liệu này đã được cất ở đó từ tháng 6-2025 khi cuộc chiến nổ ra và vẫn ở đó từ đó đến nay", ông Grossi khẳng định, đồng thời thừa nhận IAEA chưa thể vào kiểm tra hay xác minh các niêm phong còn nguyên vẹn.
Ảnh vệ tinh Airbus chụp ngày 9-6-2025, ngay trước khi chiến sự bùng nổ, cho thấy một xe tải chở 18 thùng container màu xanh đi vào đường hầm tại Trung tâm Công nghệ hạt nhân Isfahan, được cho là chứa uranium làm giàu cao.
Theo IAEA, Iran hiện sở hữu khoảng 440,9kg uranium làm giàu tới 60%, chỉ còn cách ngưỡng vũ khí 90% một bước kỹ thuật. Cơ quan này ước tính khoảng 200kg trong số đó được cất tại các đường hầm Isfahan, đủ để chế tạo tới 10 đầu đạn hạt nhân nếu Iran quyết định vũ khí hóa chương trình.
Ông Grossi cho biết IAEA đã thảo luận với Nga và một số nước về phương án đưa kho uranium này ra khỏi Iran, hoặc pha loãng để hạ mức làm giàu.
Theo Hãng thông tấn ISNA, ngày 29-4, đồng rial Iran đã rơi xuống mức thấp kỷ lục 1.810.000 rial đổi 1 USD trên thị trường tự do. Chỉ trong hai ngày, đồng nội tệ Iran đã mất gần 15% giá trị.
Ngân hàng Trung ương Iran cho biết lạm phát trong giai đoạn 20-3 đến 20-4 đã lên tới 65,8% và xu hướng này nhiều khả năng còn xấu hơn do đà mất giá của đồng rial.
Diễn biến cho thấy sức ép kinh tế ngày càng lớn lên Iran sau sáu tuần xung đột và lệnh phong tỏa cảng của Mỹ, khi nhu cầu mua ngoại tệ bị dồn nén suốt thời gian chiến sự nay đổ ra thị trường mở.
Dù vậy, giới chức Iran ngày 28-4 vẫn khẳng định nước này có thể chống chịu được lệnh phong tỏa nhờ sử dụng các tuyến thương mại thay thế, và "chưa coi cuộc chiến đã kết thúc".
Ngày 29-4, quân đội Lebanon cáo buộc Israel không kích giết chết một binh sĩ nước này. Tuyên bố được đưa ra một ngày sau khi chính lực lượng này thông báo hai binh sĩ bị thương do cuộc tấn công của Israel ở miền nam Lebanon.
"Israel cuối cùng phải nhận ra rằng con đường duy nhất tới an ninh là đàm phán, nhưng trước hết phải thực thi đầy đủ lệnh ngừng bắn. Các cuộc tấn công của Israel không thể tiếp diễn như hiện nay. Chúng tôi đang chờ Mỹ ấn định ngày bắt đầu đàm phán trực tiếp", Tổng thống Lebanon Joseph Aoun tuyên bố.
Trong bài phát biểu trước toàn quốc vào tối 19/5, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky thông báo ông đã phê duyệt kế hoạch tấn công tầm xa vào lãnh thổ Nga trong tháng 6.
“Hôm nay, tôi đã phê duyệt kế hoạch tấn công tầm xa của chúng ta trong tháng 6, và chúng ta phải mở rộng một cách sáng tạo các biện pháp trừng phạt tầm xa của Ukraine, vốn đã chứng tỏ hiệu quả trong tháng 5”, ông Zelensky nói.
Tổng thống Zelensky cho biết ông đã “nhận được báo cáo từ các quan chức quân sự - Tổng tư lệnh Oleksandr Syrskyi và Tổng tham mưu trưởng Andrii Hnatov - về hoạt động trên tiền tuyến, hành động chống lại đối thủ và những cuộc tấn công của Nga”.
“Tháng này đã chứng kiến những thay đổi về động lực có lợi cho chúng ta, có lợi cho Ukraine. Chúng ta đang giữ được nhiều vị trí hơn và gây ra nhiều thiệt hại hơn. Tác động của các biện pháp trừng phạt tầm xa của chúng ta đối với Nga đặc biệt đáng kể”, Tổng thống Ukraine nhấn mạnh.
Cùng ngày, Bộ Tổng tham mưu Ukraine xác nhận lực lượng quân sự nước này đã tấn công một trong những nhà máy lọc dầu lớn nhất của Nga và một trạm bơm dầu vào ngày 18 và 19/5. Thông báo được đưa ra sau khi các quan chức Nga báo cáo về những cuộc tấn công bằng máy bay không người lái ở tỉnh Yaroslavl và gần Moscow.
Theo Bộ Tổng tham mưu Ukraine, lực lượng Ukraine đã tấn công nhà máy lọc dầu Lukoil-Nizhegorodnefteorgsintez ở Kstovo, tỉnh Nizhny Novgorod, nơi ghi nhận đám cháy trên khu vực này vào ngày 18/5.
Bộ Tổng tham mưu Ukraine cũng cho biết, lực lượng Ukraine cũng đã tấn công trạm bơm dầu Yaroslavl-3 gần khu dân cư Semibratovo ở tỉnh Yaroslavl, đồng thời nói thêm rằng mức độ thiệt hại đang được làm rõ.
Bộ Tổng tham mưu Ukraine cho biết nhà máy lọc dầu này "là một trong những nhà máy lọc dầu lớn nhất của Nga" với công suất xử lý khoảng 17 triệu tấn dầu mỗi năm. Theo quân đội Ukraine, cơ sở này sản xuất xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay "được sử dụng để phục vụ nhu cầu của lực lượng Nga".
Theo truyền thông và các quan chức địa phương của Nga, vào ngày 19/5, các vụ nổ đã được ghi nhận tại thành phố Yaroslavl của Nga sau cuộc tấn công bằng máy bay không người lái.
Thống đốc tỉnh Yaroslavl Mikhail Yevrayev cho biết khu vực này đã bị tấn công bằng máy bay không người lái và tuyên bố hạn chế giao thông trên một tuyến đường cao tốc quan trọng dẫn đến Moscow. Chính quyền đã tạm thời đóng cửa một phần tuyến đường và kêu gọi người dân tránh khu vực này.
Đầu tuần này, Bộ Quốc phòng Nga xác nhận Ukraine đã thực hiện cuộc tấn công quy mô lớn nhắm vào cơ sở hạ tầng công nghiệp quân sự và nhiên liệu ở khu vực Moscow và Crimea, bán đảo ở phía nam Ukraine mà Nga đã tuyên bố sáp nhập.
Đây được xem là cuộc tấn công bằng máy bay không người lái lớn kỷ lục trong đêm nhằm vào thủ đô của Nga trong hơn một năm qua.
Tổng thống Zelensky tuyên bố cuộc tấn công này đồng nghĩa với việc xung đột đang chuyển dần sang lãnh thổ Nga, bất chấp sự tiến công đều đặn của lực lượng Moscow ở vùng Donbass phía đông Ukraine và dọc theo các khu vực khác của tiền tuyến.
Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào sâu trong lãnh thổ Nga đã gia tăng kể từ giữa tháng 3. Kiev phóng hàng trăm máy bay không người lái gần như hàng ngày nhằm vào các khu dân cư, cơ sở hạ tầng dân sự và các cơ sở công nghiệp cách xa tiền tuyến.
Các quan chức Nga cho rằng các cuộc tấn công này nhằm bù đắp cho những thất bại mà quân đội Ukraine đang phải gánh chịu trên chiến trường.
Nga đã đáp trả Ukraine bằng cách tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa tầm xa và máy bay không người lái nhắm vào lực lượng quân sự, cơ sở năng lượng và các cơ sở hạ tầng khác của Ukraine.
Vành đai gồm 4 thành phố Sloviansk, Kramatorsk, Druzhkivka và Kostiantynivka chạy từ bắc xuống nam, được củng cố nhằm bảo vệ phần còn lại của Donetsk không bị rơi vào tay Nga, mục tiêu then chốt mà Moscow đã công khai.
Reuters ngày 29.6 dẫn lời giới chỉ huy quân sự Ukraine cho biết giao tranh đã bắt đầu xuất hiện tại các khu vực rìa của thành phố. Các nhà phân tích quân sự đánh giá những đợt xâm nhập tuy chưa đủ tạo bước đột phá nhưng đang dần gia tăng chi phí cho việc phòng thủ của Ukraine. Đồng thời, Nga cũng đang tiếp cận Sloviansk và Kramatorsk ở đầu phía bắc với các đợt không kích.
Một số nhà phân tích chỉ ra rằng tác động của các đợt tấn công tầm trung bằng máy bay không người lái (UAV) của Ukraine là chưa đủ để ngăn chặn đà tiến công của Nga tại một số khu vực.
Những tháng gần đây, Ukraine gia tăng tấn công tầm trung trên chiến trường và oanh tạc tầm xa vào các cơ sở dầu khí trên lãnh thổ Nga. Ngày 28.6, Tổng thống Nga Vladimir Putin thừa nhận thách thức từ việc thiếu hụt nhiên liệu tại nhiều vùng và chỉ đạo giảm thiểu tác động của những đợt tấn công này, gồm khả năng cấm xuất khẩu tạm thời. Nhà lãnh đạo cho biết Kyiv đã đề xuất hai bên cùng ngừng tấn công tầm xa như một bước đệm để hướng đến hòa bình. Tuy nhiên, Moscow xem đây là "chiêu bài" của Kyiv trong bối cảnh bị đẩy lùi trên tiền tuyến, nhằm đánh lạc hướng Nga khỏi mục tiêu giành toàn bộ 4 vùng đã sáp nhập hồi năm 2022, gồm Donetsk, Luhansk, Kherson và Zaporizhzhia.
