Ngày 1-4, báo Financial Times (Anh) đăng tin: Theo những người nắm thông tin về các cuộc thảo luận, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã dọa sẽ ngừng cung cấp vũ khí cho Ukraine nhằm gây sức ép buộc các đồng minh châu Âu tham gia “liên minh tự nguyện” mở lại eo biển Hormuz.
Ông Trump đã yêu cầu hải quân các nước thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) giúp ông hỗ trợ mở lại tuyến đường biển hẹp này vào tháng trước, nhưng bị các đồng minh châu Âu từ chối với lý do điều đó là không thể khi xung đột vẫn đang tiếp diễn. Một số nước cũng nhấn mạnh đây “không phải là cuộc chiến của chúng tôi”.
Ba quan chức am hiểu các cuộc thảo luận cho biết ông Trump đã đáp trả bằng cách dọa ngừng cung cấp vũ khí cho Danh sách Nhu cầu ưu tiên của Ukraine (PURL) – sáng kiến mua sắm vũ khí của NATO dành cho Ukraine do các nước châu Âu tài trợ.
Kết quả là, dưới sự thúc giục của Tổng thư ký NATO Mark Rutte, một nhóm quốc gia gồm các đồng minh chủ chốt như Pháp, Đức và Anh đã nhanh chóng đưa ra tuyên bố chung vào ngày 19-3, trong đó nêu: “Chúng tôi bày tỏ sẵn sàng đóng góp vào các nỗ lực phù hợp nhằm bảo đảm việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz”.
Một quan chức cho biết: “Chính ông Rutte đã kiên quyết thúc đẩy tuyên bố chung vì ông Trump đã dọa rút khỏi PURL và khỏi Ukraine nói chung. Tuyên bố sau đó được soạn thảo rất nhanh, và các nước khác tham gia sau vì không có đủ thời gian để mời tất cả cùng ký ngay”.
Kể từ khi được công bố hôm 19-3, đã có thêm nhiều quốc gia ký vào tuyên bố chung nói trên.
Hôm 27-3, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói rằng nguồn cung quân sự của Mỹ cho Ukraine thông qua cơ chế PURL chưa bị ảnh hưởng bởi cuộc chiến ở Trung Đông. Tuy nhiên, ông không loại trừ khả năng trong tương lai Mỹ chuyển hướng các vũ khí dự kiến dành cho Ukraine để bổ sung kho dự trữ của Mỹ sau khi đã sử dụng ở Trung Đông.
Tổng thống Donald Trump sẽ có “bài phát biểu giờ vàng” vào tối 1-4 theo giờ địa phương trước người dân Mỹ về cuộc chiến với Iran, trong bối cảnh tỉ lệ ủng hộ giảm và tình hình kinh tế khó khăn.
Bài phát biểu lúc 21h tối 1-4 theo giờ Mỹ (tức 8h sáng nay 2-4, theo giờ Việt Nam) sẽ là bài phát biểu trước toàn quốc chính thức đầu tiên của ông Trump về xung đột với Iran kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Tehran hôm 28-2.
Nhà Trắng không cung cấp trước nhiều chi tiết về bài phát biểu này. Tuy nhiên, ông Trump được cho là sẽ tìm cách trấn an người dân rằng các mục tiêu của Mỹ đang được thực hiện và ông có kế hoạch kết thúc cuộc chiến, theo Hãng tin AFP.
Trước đó, trong ngày 1-4, ông Trump tuyên bố đạt được một bước đột phá lớn, cho rằng tổng thống Iran đang tìm kiếm lệnh ngừng bắn. Tuy nhiên, tuyên bố này nhanh chóng bị Bộ Ngoại giao Iran bác bỏ, đồng thời Tehran cáo buộc Washington đang đưa ra những yêu cầu “quá đáng và phi lý”.
Theo Hãng tin AFP, ngày 1-4, các quan chức cho biết một người đàn ông tại Mỹ đã bị bắt với cáo buộc đe dọa sát hại Tổng thống Donald Trump.
Người này là Andrew Emerald (45 tuổi), được cho là đã viết 8 thông điệp trên mạng xã hội, trong đó đe dọa gây thương tích và sát hại ông Trump.
“Hoặc là ông Trump sẽ chết và nằm dưới đất vào năm 2026, hoặc tôi sẽ săn lùng ông ta và đưa ông ta xuống đó” – Emerald được cho là đã viết trong một bài đăng vào tháng 5-2025. Trong một bài đăng khác, người này dường như dọa tấn công khu nghỉ dưỡng của ông Trump ở bang Florida.
Người đàn ông này – cư trú tại bang Massachusetts – đã bị truy tố với 8 tội danh truyền tải thông điệp đe dọa liên bang, đồng nghĩa ông đối mặt với mức án lên tới 5 năm tù.
Theo Hãng tin Reuters, thông tin trên trang web của Bộ Tài chính Mỹ cho thấy nước này đã dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez vào ngày 1-4, chưa đầy ba tháng sau khi lực lượng Mỹ bắt Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro.
Những tuần qua chính quyền Tổng thống Donald Trump đã làm việc với chính phủ lâm thời Venezuela do bà Rodriguez lãnh đạo (trong đó có thỏa thuận cho phép Mỹ bán dầu mỏ của Venezuela) và đã ban hành các miễn trừ trừng phạt nhằm khuyến khích đầu tư từ Mỹ.
Lực lượng Mỹ bắt giữ ông Maduro vào ngày 3-1 sau nhiều tháng căng thẳng leo thang giữa hai nước. Ông Maduro và vợ là Cilia Flores đang bị xét xử tại New York với các cáo buộc liên quan đến buôn ma túy.
Trên mạng xã hội X ngày 2-4, bà Rodriguez hoan nghênh quyết định mới nhất của chính quyền ông Trump, cho rằng đó là “một bước tiến quan trọng trên con đường đúng đắn hướng tới bình thường hóa và tăng cường quan hệ giữa hai quốc gia chúng ta”.
Ngày 2-4, New Zealand và Quần đảo Cook (Cook Islands) đã ký một tuyên bố mới về quốc phòng và an ninh, chấm dứt rạn nứt giữa hai quốc gia Thái Bình Dương sau khi Quần đảo Cook ký thỏa thuận hợp tác với Trung Quốc, theo Hãng tin AFP.
Ngoại trưởng New Zealand Winston Peters đã ký thỏa thuận tại Rarotonga và cho biết mục tiêu là “cùng nhau vạch ra hướng đi cho tương lai”. Trong khi đó, Thủ tướng Quần đảo Cook Mark Brown nói rằng thỏa thuận nhằm “tiến về phía trước”.
Trước đó New Zealand đã đình chỉ hàng triệu USD viện trợ cho Quần đảo Cook, viện dẫn “thiếu sự tham vấn” liên quan đến các thỏa thuận mà Quần đảo Cook ký với Trung Quốc vào tháng 2-2025, bao gồm khai thác khoáng sản biển sâu, hợp tác khu vực và các vấn đề kinh tế.
Thủ tướng Mark Brown cho biết thỏa thuận quốc phòng mới với New Zealand sẽ không ảnh hưởng đến thỏa thuận của Quần đảo Cook với Trung Quốc.
“Bản tuyên bố là về an ninh và quốc phòng trên khắp khu vực của chúng ta. Tôi tin rằng các điều khoản trong tuyên bố này sẽ giải quyết mọi lo ngại đã phát sinh trong quá khứ, và chắc chắn cũng sẽ giải quyết mọi lo ngại trong tương lai” – ông Brown nói.
Ngày 1-4, thị trường chứng khoán Mỹ ghi nhận đà tăng rõ rệt, trong khi giá dầu giảm nhẹ, khi giới đầu tư kỳ vọng cuộc chiến giữa Mỹ, Israel với Iran có thể sớm đi đến hồi kết.
Theo phóng viên TTXVN tại Mỹ, chỉ số S&P 500 tăng 0,8%, Nasdaq Composite tăng 1,1% và chỉ số trung bình công nghiệp Dow Jones tăng thêm 269 điểm, tương đương 0,6%. Đà tăng này phản ánh tâm lý lạc quan đang lan rộng trên thị trường tài chính.
Diễn biến tích cực xuất hiện sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Iran đã đề xuất ngừng bắn. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh Washington chỉ xem xét đề nghị của Tehran khi eo biển Hormuz được mở lại, bảo đảm tự do hàng hải. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng khẳng định cho đến khi điều kiện này được đáp ứng, những cuộc không kích vẫn sẽ tiếp diễn.
Trước đó cùng ngày, phát biểu tại Nhà Trắng, Tổng thống Trump cho rằng các lực lượng Mỹ có thể rút khỏi Iran trong vòng 2 – 3 tuần, nếu các mục tiêu chiến lược được hoàn tất. Nhận định này đã góp phần làm giảm áp lực trên thị trường năng lượng.
Giá dầu theo đó đã hạ nhiệt, với dầu WTI của Mỹ giảm 1,24% xuống còn 100,12 USD/thùng, trong khi dầu Brent giảm 2,7% xuống mức 101,16 USD/thùng. Sự điều chỉnh này phản ánh kỳ vọng rằng nguồn cung năng lượng toàn cầu có thể sớm được ổn định trở lại.
Các chuyên gia thị trường nhận định giới đầu tư đang “đánh hơi” khả năng đạt được giải pháp trong vài tuần tới. Tuy nhiên, họ cũng cảnh báo biến động vẫn có thể tiếp tục nếu chưa có một tuyên bố chính thức chấm dứt xung đột.
Moscow đã nới lỏng thủ tục để cư dân tại Transnistria có thể nhập quốc tịch Nga dễ dàng hơn, theo sắc lệnh do Tổng thống Nga Vladimir Putin ký hôm 15/5.
Biện pháp này áp dụng đối với “công dân nước ngoài và người không quốc tịch” thường trú tại Transnistria. Sắc lệnh nêu rõ mục tiêu là “bảo vệ quyền và tự do” của cư dân khu vực này phù hợp với “các chuẩn mực pháp lý quốc tế”.
Động thái được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng giữa vùng lãnh thổ chủ yếu nói tiếng Nga này với chính quyền Moldova tại Chisinau đang nóng lên trong thời gian qua.
Transnistria là vùng ly khai nằm dọc sông Dniester ở Moldova, một quốc gia thuộc Liên Xô cũ nằm giữa Ukraine và Romania. Transnistria tuyên bố tách khỏi Moldova sau cuộc chiến ngắn đầu thập niên 1990 và từ đó đến nay vẫn nằm dưới sự bảo vệ của lực lượng gìn giữ hòa bình chung Nga - Transnistria - Moldova.
Phía Transnistria cho biết cơ chế mới sẽ tăng cường an ninh và bảo đảm xã hội cho cư dân của vùng lãnh thổ ly khai, thể hiện “vai trò có trách nhiệm của Nga” với tư cách là “bên bảo đảm và trung gian chủ chốt” trong việc giải quyết vấn đề Transnistria.
Trong khi đó, Tổng thống Moldova Maia Sandu, người có quan điểm thân phương Tây, bày tỏ sự không đồng ý với động thái của Nga. Bà cáo buộc Nga muốn gây sức ép với Moldova liên quan tới nỗ lực tái hội nhập Transnistria.
Phía Nga sau đó khẳng định quyết tâm ngăn chặn quan hệ giữa Moldova và Transnistria leo thang căng thẳng. Nga kêu gọi tôn trọng ý chí của cư dân Transnistria và nối lại đối thoại mang tính xây dựng trên nền tảng pháp lý quốc tế 5+2 đã được biết đến”, tuyên bố cho biết, đề cập tới Moldova, Transnistria, OSCE, Nga, Ukraine cùng các quan sát viên từ EU và Mỹ.
Giới lãnh đạo Moldova và EU nhiều lần kêu gọi rút lực lượng gìn giữ hòa bình Nga, bất chấp sự ủng hộ mạnh mẽ của người dân Transnistria đối với lực lượng này. Một cuộc khảo sát tiến hành tại khu vực hồi tháng 4 cho thấy 82,5% cư dân ủng hộ việc duy trì sự hiện diện của lực lượng gìn giữ hòa bình Nga.
Chính quyền tại thủ phủ Tiraspol của Transnistria bác bỏ khả năng rút quân, cho rằng sự hiện diện quân sự của Nga là “hoàn toàn hợp pháp và chính đáng”, đồng thời vẫn là thành phần then chốt của cơ chế gìn giữ hòa bình đã duy trì ổn định suốt hơn 3 thập niên.
Theo Tass, vào tháng 12/2025, Moldova ban hành luật cho phép tước quốc tịch Moldova đối với cư dân Transnistria phục vụ trong các cơ quan thực thi pháp luật của vùng lãnh thổ này. Theo các chuyên gia, hàng nghìn người nằm trong diện bị ảnh hưởng.
Trong nhiều năm qua, Moldova cũng áp dụng thủ tục đơn giản hóa để công dân nước này có thể nhập quốc tịch Romania.
Moldova được trao tư cách ứng viên EU vào năm 2022 và chính thức khởi động đàm phán gia nhập khối này vào năm 2024. Đảng Hành động và Đoàn kết theo đường lối thân châu Âu của bà Sandu hiện nắm đa số sau khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử quốc hội năm 2025.
Wall Street Journal ngày 15/4 dẫn các nguồn thạo tin cho biết giới chức quốc phòng Mỹ đã thảo luận vấn đề sản xuất vũ khí và những vật tư quân sự khác với lãnh đạo cấp cao của một số công ty, trong đó có hai hãng ôtô lớn gồm General Motors và Ford Motor.
GE Aerospace, hãng cung cấp động cơ máy bay, cùng nhà sản xuất xe cơ giới và máy móc Oshkosh cũng nằm trong danh sách các công ty tham gia thảo luận.
Những cuộc trao đổi này bắt đầu từ trước khi xung đột Trung Đông bùng phát, hiện ở giai đoạn sơ bộ và bao quát nhiều vấn đề. Trong các cuộc thảo luận, giới chức Lầu Năm Góc nói rằng có khả năng sẽ huy động các nhà sản xuất nội địa để hỗ trợ những doanh nghiệp quốc phòng truyền thống, đồng thời hỏi liệu họ có thể nhanh chóng chuyển đổi sang sản xuất quốc phòng hay không.
Giới chức quốc phòng Mỹ cho rằng tăng cường chế tạo vũ khí là vấn đề an ninh quốc gia, đồng thời kêu gọi sự hỗ trợ từ các doanh nghiệp trong lúc Lầu Năm Góc tìm cách đẩy mạnh năng lực sản xuất nội địa. Họ cũng đề nghị các công ty xác định những rào cản khi nhận thêm công việc liên quan tới quốc phòng, như yêu cầu trong hợp đồng hay trở ngại trong quá trình đấu thầu.
"Bộ Quốc phòng Mỹ muốn huy động những công ty này nhằm tận dụng nhân lực và năng lực sản xuất khí tài quân sự, giữa lúc xung đột Ukraine và Iran làm cạn kiệt kho dự trữ", Wall Street Journal cho biết.
Truyền thông Mỹ cho biết chiến sự Trung Đông đã làm gia tăng áp lực đối với kho vũ khí của nước này, cho thấy quân đội Mỹ cần thêm đối tác thương mại để nhanh chóng mở rộng nguồn cung khí tài như tên lửa và công nghệ chống thiết bị bay không người lái (drone)
Những cuộc thảo luận trên là nỗ lực mới nhất của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm đưa hoạt động sản xuất quân sự vào trạng thái mà Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth gọi là "chế độ thời chiến".
Logan Jones, đại diện của Oshkosh, cho biết công ty bắt đầu đối thoại với Lầu Năm Góc vào tháng 11/2025, sau khi ông Hegseth kêu gọi các doanh nghiệp tăng cường sản xuất.
Một quan chức Lầu Năm Góc cho biết cơ quan này "cam kết nhanh chóng mở rộng nền tảng công nghiệp quốc phòng bằng cách tận dụng mọi giải pháp và công nghệ thương mại sẵn có, nhằm đảm bảo lực lượng chiến đấu duy trì được lợi thế mang tính quyết định".
Giới nghị sĩ và Lầu Năm Góc từng bày tỏ lo ngại về năng lực sản xuất quốc phòng nội địa, sau khi Mỹ và các đồng minh NATO bắt đầu chuyển lượng lớn vũ khí cho Ukraine từ đầu năm 2022. Lầu Năm Góc mới đây công bố đề xuất ngân sách lên tới 1.500 tỷ USD, mức cao nhất trong lịch sử hiện đại, trong đó đề nghị khoản đầu tư lớn vào chế tạo đạn dược và drone.
Mỹ từng chuyển đổi ngành sản xuất trong nước sang phục vụ mục đích quân sự trong quá khứ. Trong Thế chiến II, các hãng ôtô ở thành phố Detroit đã ngừng chế tạo xe cơ giới dân sự để chuyển sang sản xuất oanh tạc cơ, động cơ máy bay và xe tải.
Ngày nay, hoạt động sản xuất quân sự của Mỹ chủ yếu do một số ít nhà thầu đảm nhận. Nhiều hãng sản xuất lớn không thuộc lĩnh vực quốc phòng truyền thống vẫn ký hợp đồng với Lầu Năm Góc, nhưng phần lớn thỏa thuận thường có quy mô và giá trị hạn chế, chủ yếu tập trung vào nghiên cứu chuyên biệt hoặc sản phẩm cụ thể.
Ví dụ, Oshkosh chế tạo xe chở quân cho lục quân Mỹ và các đồng minh, nhưng hầu hết doanh thu hơn 10 tỷ USD của công ty này đến từ những lĩnh vực ngoài quốc phòng.
Bộ tư lệnh không quân Ukraine hôm nay thông báo Nga tập kích nước này bằng 8 tên lửa siêu vượt âm Zircon, 33 tên lửa đạn đạo Iskander-M, 32 tên lửa hành trình Kh-101 và Kalibr, cùng 656 máy bay không người lái (UAV) tự sát và mồi bẫy.
Mục tiêu tấn công chủ chốt là thủ đô Kiev, cùng các thành phố Dnipro, Kharkov, Zaporizhzhia, tỉnh Poltava và nhiều địa phương khác. Video được công bố cho thấy hàng loạt vụ nổ lớn bùng lên tại Kiev, cùng đám cháy lớn tại nhà máy của Ukroboronprom, tập đoàn sản xuất vũ khí lớn nhất Ukraine.
"Các đơn vị phòng không đã bắn hạ 11 tên lửa Iskander-M, 29 tên lửa hành trình Kh-101 và Kalibr, cùng 602 UAV các loại. 30 tên lửa đạn đạo, 3 quả đạn hành trình và 33 phi cơ đã đánh trúng 38 địa điểm, mảnh vỡ rơi xuống 15 khu vực", cơ quan này cho hay.
Chính quyền thủ đô Kiev cho biết đòn tấn công bằng tên lửa đạn đạo đã gây hỏa hoạn và làm mất điện tại một số khu vực.
Thị trưởng Vitali Klitschko nói rằng 4 người đã thiệt mạng và ít nhất 58 người bị thương trong đợt tấn công quy mô lớn của Nga. Ông cáo buộc một tên lửa đã đánh sập tòa chung cư 24 tầng, nhiều người có thể kẹt dưới đống đổ nát. Hàng loạt công trình, trong đó có một chung cư 9 tầng, cũng bị cháy do mảnh vỡ rơi xuống.
Phóng viên AFP nghe thấy một số tiếng nổ tại Kiev và chứng kiến cột khói lớn bốc lên từ trung tâm thành phố, trong khi người dân đổ xô đến các hầm trú ẩn.
Tỉnh trưởng Dnipropetrovsk Oleksandr Ganzha cho hay 5 người thiệt mạng và 25 người bị thương trong vụ tập kích nhằm vào thủ phủ Dnipro. Thị trưởng Kharkov Igor Terekhov cho biết 10 người bị thương ở thành phố.
AMK Mapping, tài khoản X chuyên theo dõi chiến sự, nhận định một số quả đạn trong số "tên lửa đạn đạo Iskander-M" bị Ukraine phát hiện là đạn phòng không S-400 hoán cải, có nhiệm vụ gây rối loạn và buộc phòng không đối phương tiêu tốn tên lửa đánh chặn đắt tiền.
"Các mục tiêu chính của đòn tập kích nhằm vào Kiev là trung tâm tuyển quân số 8041, nhà máy quốc phòng Ukroboronprom và Mayak, cùng một số trung tâm công nghiệp và hậu cần. Nhà máy động cơ phản lực Motor Sich ở thành phố Zaporizhzhia và hàng loạt cơ sở hạ tầng năng lượng cũng hứng đòn", tài khoản này cho hay.
Bộ Quốc phòng Nga chưa đưa ra thông báo về chiến dịch trên.
Alexander Khinshtein, lãnh đạo tỉnh Kursk của Nga, cùng ngày thông báo một người đã thiệt mạng trong đòn tấn công bằng UAV của Ukraine nhằm vào địa phương này. Một UAV cũng gây hỏa hoạn tại nhà máy lọc dầu ở thành phố Krasnodar.
Cuộc tập kích diễn ra hơn một tuần sau khi Nga tuyên bố sẽ tấn công hàng loạt cơ sở công nghiệp quốc phòng tại Kiev, kêu gọi công dân và phái đoàn ngoại giao nước ngoài rời thành phố.
Nga cho biết đây là một phần chiến dịch đáp trả vụ Ukraine tấn công trường cao đẳng nghề ở tỉnh Lugansk hôm 22/5, khiến 21 người thiệt mạng và hàng chục người bị thương. Quân đội Ukraine phủ nhận cáo buộc, nói rằng họ đã nhắm vào "một sở chỉ huy của Rubikon" gần thị trấn Starobelsk, đề cập đơn vị vận hành thiết bị không người lái tinh nhuệ thuộc Bộ Quốc phòng Nga.
