Ngày 1-4, báo Financial Times (Anh) đăng tin: Theo những người nắm thông tin về các cuộc thảo luận, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã dọa sẽ ngừng cung cấp vũ khí cho Ukraine nhằm gây sức ép buộc các đồng minh châu Âu tham gia “liên minh tự nguyện” mở lại eo biển Hormuz.
Ông Trump đã yêu cầu hải quân các nước thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) giúp ông hỗ trợ mở lại tuyến đường biển hẹp này vào tháng trước, nhưng bị các đồng minh châu Âu từ chối với lý do điều đó là không thể khi xung đột vẫn đang tiếp diễn. Một số nước cũng nhấn mạnh đây “không phải là cuộc chiến của chúng tôi”.
Ba quan chức am hiểu các cuộc thảo luận cho biết ông Trump đã đáp trả bằng cách dọa ngừng cung cấp vũ khí cho Danh sách Nhu cầu ưu tiên của Ukraine (PURL) – sáng kiến mua sắm vũ khí của NATO dành cho Ukraine do các nước châu Âu tài trợ.
Kết quả là, dưới sự thúc giục của Tổng thư ký NATO Mark Rutte, một nhóm quốc gia gồm các đồng minh chủ chốt như Pháp, Đức và Anh đã nhanh chóng đưa ra tuyên bố chung vào ngày 19-3, trong đó nêu: “Chúng tôi bày tỏ sẵn sàng đóng góp vào các nỗ lực phù hợp nhằm bảo đảm việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz”.
Một quan chức cho biết: “Chính ông Rutte đã kiên quyết thúc đẩy tuyên bố chung vì ông Trump đã dọa rút khỏi PURL và khỏi Ukraine nói chung. Tuyên bố sau đó được soạn thảo rất nhanh, và các nước khác tham gia sau vì không có đủ thời gian để mời tất cả cùng ký ngay”.
Kể từ khi được công bố hôm 19-3, đã có thêm nhiều quốc gia ký vào tuyên bố chung nói trên.
Hôm 27-3, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói rằng nguồn cung quân sự của Mỹ cho Ukraine thông qua cơ chế PURL chưa bị ảnh hưởng bởi cuộc chiến ở Trung Đông. Tuy nhiên, ông không loại trừ khả năng trong tương lai Mỹ chuyển hướng các vũ khí dự kiến dành cho Ukraine để bổ sung kho dự trữ của Mỹ sau khi đã sử dụng ở Trung Đông.
Tổng thống Donald Trump sẽ có “bài phát biểu giờ vàng” vào tối 1-4 theo giờ địa phương trước người dân Mỹ về cuộc chiến với Iran, trong bối cảnh tỉ lệ ủng hộ giảm và tình hình kinh tế khó khăn.
Bài phát biểu lúc 21h tối 1-4 theo giờ Mỹ (tức 8h sáng nay 2-4, theo giờ Việt Nam) sẽ là bài phát biểu trước toàn quốc chính thức đầu tiên của ông Trump về xung đột với Iran kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Tehran hôm 28-2.
Nhà Trắng không cung cấp trước nhiều chi tiết về bài phát biểu này. Tuy nhiên, ông Trump được cho là sẽ tìm cách trấn an người dân rằng các mục tiêu của Mỹ đang được thực hiện và ông có kế hoạch kết thúc cuộc chiến, theo Hãng tin AFP.
Trước đó, trong ngày 1-4, ông Trump tuyên bố đạt được một bước đột phá lớn, cho rằng tổng thống Iran đang tìm kiếm lệnh ngừng bắn. Tuy nhiên, tuyên bố này nhanh chóng bị Bộ Ngoại giao Iran bác bỏ, đồng thời Tehran cáo buộc Washington đang đưa ra những yêu cầu “quá đáng và phi lý”.
Theo Hãng tin AFP, ngày 1-4, các quan chức cho biết một người đàn ông tại Mỹ đã bị bắt với cáo buộc đe dọa sát hại Tổng thống Donald Trump.
Người này là Andrew Emerald (45 tuổi), được cho là đã viết 8 thông điệp trên mạng xã hội, trong đó đe dọa gây thương tích và sát hại ông Trump.
“Hoặc là ông Trump sẽ chết và nằm dưới đất vào năm 2026, hoặc tôi sẽ săn lùng ông ta và đưa ông ta xuống đó” – Emerald được cho là đã viết trong một bài đăng vào tháng 5-2025. Trong một bài đăng khác, người này dường như dọa tấn công khu nghỉ dưỡng của ông Trump ở bang Florida.
Người đàn ông này – cư trú tại bang Massachusetts – đã bị truy tố với 8 tội danh truyền tải thông điệp đe dọa liên bang, đồng nghĩa ông đối mặt với mức án lên tới 5 năm tù.
Theo Hãng tin Reuters, thông tin trên trang web của Bộ Tài chính Mỹ cho thấy nước này đã dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez vào ngày 1-4, chưa đầy ba tháng sau khi lực lượng Mỹ bắt Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro.
Những tuần qua chính quyền Tổng thống Donald Trump đã làm việc với chính phủ lâm thời Venezuela do bà Rodriguez lãnh đạo (trong đó có thỏa thuận cho phép Mỹ bán dầu mỏ của Venezuela) và đã ban hành các miễn trừ trừng phạt nhằm khuyến khích đầu tư từ Mỹ.
Lực lượng Mỹ bắt giữ ông Maduro vào ngày 3-1 sau nhiều tháng căng thẳng leo thang giữa hai nước. Ông Maduro và vợ là Cilia Flores đang bị xét xử tại New York với các cáo buộc liên quan đến buôn ma túy.
Trên mạng xã hội X ngày 2-4, bà Rodriguez hoan nghênh quyết định mới nhất của chính quyền ông Trump, cho rằng đó là “một bước tiến quan trọng trên con đường đúng đắn hướng tới bình thường hóa và tăng cường quan hệ giữa hai quốc gia chúng ta”.
Ngày 2-4, New Zealand và Quần đảo Cook (Cook Islands) đã ký một tuyên bố mới về quốc phòng và an ninh, chấm dứt rạn nứt giữa hai quốc gia Thái Bình Dương sau khi Quần đảo Cook ký thỏa thuận hợp tác với Trung Quốc, theo Hãng tin AFP.
Ngoại trưởng New Zealand Winston Peters đã ký thỏa thuận tại Rarotonga và cho biết mục tiêu là “cùng nhau vạch ra hướng đi cho tương lai”. Trong khi đó, Thủ tướng Quần đảo Cook Mark Brown nói rằng thỏa thuận nhằm “tiến về phía trước”.
Trước đó New Zealand đã đình chỉ hàng triệu USD viện trợ cho Quần đảo Cook, viện dẫn “thiếu sự tham vấn” liên quan đến các thỏa thuận mà Quần đảo Cook ký với Trung Quốc vào tháng 2-2025, bao gồm khai thác khoáng sản biển sâu, hợp tác khu vực và các vấn đề kinh tế.
Thủ tướng Mark Brown cho biết thỏa thuận quốc phòng mới với New Zealand sẽ không ảnh hưởng đến thỏa thuận của Quần đảo Cook với Trung Quốc.
“Bản tuyên bố là về an ninh và quốc phòng trên khắp khu vực của chúng ta. Tôi tin rằng các điều khoản trong tuyên bố này sẽ giải quyết mọi lo ngại đã phát sinh trong quá khứ, và chắc chắn cũng sẽ giải quyết mọi lo ngại trong tương lai” – ông Brown nói.
Ngày 1-4, thị trường chứng khoán Mỹ ghi nhận đà tăng rõ rệt, trong khi giá dầu giảm nhẹ, khi giới đầu tư kỳ vọng cuộc chiến giữa Mỹ, Israel với Iran có thể sớm đi đến hồi kết.
Theo phóng viên TTXVN tại Mỹ, chỉ số S&P 500 tăng 0,8%, Nasdaq Composite tăng 1,1% và chỉ số trung bình công nghiệp Dow Jones tăng thêm 269 điểm, tương đương 0,6%. Đà tăng này phản ánh tâm lý lạc quan đang lan rộng trên thị trường tài chính.
Diễn biến tích cực xuất hiện sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Iran đã đề xuất ngừng bắn. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh Washington chỉ xem xét đề nghị của Tehran khi eo biển Hormuz được mở lại, bảo đảm tự do hàng hải. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng khẳng định cho đến khi điều kiện này được đáp ứng, những cuộc không kích vẫn sẽ tiếp diễn.
Trước đó cùng ngày, phát biểu tại Nhà Trắng, Tổng thống Trump cho rằng các lực lượng Mỹ có thể rút khỏi Iran trong vòng 2 – 3 tuần, nếu các mục tiêu chiến lược được hoàn tất. Nhận định này đã góp phần làm giảm áp lực trên thị trường năng lượng.
Giá dầu theo đó đã hạ nhiệt, với dầu WTI của Mỹ giảm 1,24% xuống còn 100,12 USD/thùng, trong khi dầu Brent giảm 2,7% xuống mức 101,16 USD/thùng. Sự điều chỉnh này phản ánh kỳ vọng rằng nguồn cung năng lượng toàn cầu có thể sớm được ổn định trở lại.
Các chuyên gia thị trường nhận định giới đầu tư đang “đánh hơi” khả năng đạt được giải pháp trong vài tuần tới. Tuy nhiên, họ cũng cảnh báo biến động vẫn có thể tiếp tục nếu chưa có một tuyên bố chính thức chấm dứt xung đột.
Trong những ngày cuối tháng 4, tại nhiều khu vực công cộng ở trung tâm thủ đô Washington D.C (Mỹ), người viết lại thường xuyên nhìn thấy lực lượng vệ binh quốc gia.
Thực ra, ở Washington D.C trước nay không thiếu sự có mặt của lực lượng cảnh sát, đặc vụ bảo vệ cho tổng thống, nhưng giờ đây còn có thêm vệ binh quốc gia cũng thường xuyên hiện diện tại thủ đô này.
Điều này bắt đầu từ năm 2025, tức năm đầu tiên khi Tổng thống Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ 2, Nhà Trắng đã gây nhiều tranh cãi khi điều động vệ binh quốc gia về thủ đô để giữ trị an vì tỷ lệ tội phạm cao. Quyết định này dẫn đến sự chỉ trích của cả chính quyền địa phương lẫn dư luận vì cho rằng tình hình tội phạm không nghiêm trọng như Nhà Trắng đưa ra. Phía chỉ trích cáo buộc chính quyền liên bang dưới thời Tổng thống Trump đang tìm cách tăng cường kiểm soát, làm giảm tính độc lập của địa phương.
Tương tự, Nhà Trắng còn điều động lực lượng đặc vụ của Cơ quan Thực thi di trú và hải quan Mỹ (ICE) đến nhiều tiểu bang để truy bắt những người được cho là nhập cư trái phép. Sự xuất hiện của ICE ở các tiểu bang không chỉ dẫn đến tranh cãi mà thậm chí dẫn đến đụng độ. Hậu quả, đã có 2 người bị ICE nổ súng bắn chết tại thành phố Minneapolis thuộc bang Minnesota hồi tháng 1. Nhiều vụ biểu tình phản đối đã xảy ra. Đến đầu tháng 3 vừa qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thay Bộ trưởng An ninh nội địa Kristi Noem - người chịu trách nhiệm chính về hoạt động của ICE trong chiến dịch tại các tiểu bang.
Vấn đề của vệ binh quốc gia và ICE kết hợp chuỗi dài các chính sách gây bất mãn khác như Tổng thống Trump đe dọa sáp nhập Greenland, vụ bê bối Epstein, các chính sách thuế quan gây ra nhiều hệ lụy, một số vụ bê bối khác… đã dần làm xói mòn nền tảng ủng hộ của ông Trump trong nhóm cử tri mà đảng Cộng hòa cần để duy trì quyền kiểm soát quốc hội.
Trước thực tế trên, đảng Cộng hòa của Tổng thống Trump có thể gặp nhiều thách thức trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 tới. Theo thông lệ, cứ mỗi 2 năm thì người dân Mỹ lại bầu cử để bầu lại toàn bộ Hạ viện Mỹ (nhiệm kỳ 2 năm) và 1/3 số nghị sĩ ở Thượng viện (nhiệm kỳ 6 năm). Và cứ mỗi 2 lần bầu cử như thế, có một lần là bầu cử tổng thống. Vì thế, cuộc bầu cử quốc hội vào những năm không có bầu cử tổng thống thì được gọi là bầu cử giữa kỳ.
Hiện tại, đảng Cộng hòa đang chiếm đa số ở cả Hạ viện lẫn Thượng viện. Trong đó, tại Hạ viện thì phe Cộng hòa chiếm lợi thế mong manh với tỷ lệ số ghế trước phe Dân chủ là 218 - 212. Tại Thượng viện, đảng Cộng hòa có lợi thế lớn hơn khi tỷ lệ này là 53 - 47.
Lần này, việc có quá nhiều chính sách gây tranh cãi và thực tế diễn ra ở nhiều cuộc bầu cử ở một số địa phương vừa qua đều đem đến tín hiệu xấu cho phe Cộng hòa khi đại diện đảng này chịu nhiều thất bại.
Trong phân tích gửi đến Thanh Niên, TS Ian Bremmer, Chủ tịch Eurasia Group (Mỹ) - đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, cho rằng: "Các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ thường được xem như một cuộc trưng cầu dân ý về năng lực của vị tổng thống đương nhiệm, và ông Trump đang là nhà lãnh đạo có tỷ lệ ủng hộ thấp hơn bất kỳ người tiền nhiệm nào trong lịch sử gần đây. Tỷ lệ ủng hộ của ông Joe Biden vào thời điểm này năm 2022 là khoảng 42%; bản thân ông Trump đạt mức gần 41% vào năm 2018; còn ông Barack Obama đạt khoảng 48% vào năm 2010. Trong 3 cuộc bầu cử giữa kỳ vừa nêu, cả ba vị tổng thống đều đã chứng kiến đảng của mình đánh mất quyền kiểm soát Hạ viện nhưng vẫn giữ được Thượng viện".
Theo các kết quả khảo sát mới nhất, trường hợp tương đồng nhất với vị thế hiện tại của ông Trump - xét theo đà sụt giảm hiện tại - chính là Tổng thống George W. Bush với tỷ lệ ủng hộ 35,6% vào tháng 4.2006. Ông Bush cũng chính là vị tổng thống gần đây nhất đã để mất quyền kiểm soát cả 2 viện quốc hội chỉ trong cùng một kỳ bầu cử.
Trong những thập kỷ gần đây, các chu kỳ bầu cử này thường có xu hướng bất lợi cho đảng đang nắm quyền tại Nhà Trắng; thêm vào đó, phe Cộng hòa chỉ nắm giữ thế đa số mong manh tại Hạ viện trong bối cảnh chính trị vốn đã nghiêng dần về phía Dân chủ. Tuy nhiên, tại Thượng viện thì thách thức cho đảng Dân chủ là không hề nhỏ khi cần bảo vệ 13 ghế hiện có, đồng thời lật ngược tình thế thành công để giành lấy 4 ghế đang do đảng Cộng hòa nắm giữ. Cụ thể hơn, đảng Dân chủ cần phải thắng trong cuộc đua giành ghế thượng nghị sĩ đại diện cho các bang: Bắc Carolina, Maine, Ohio và Alaska.
Song song, đảng Dân chủ phải bảo vệ thành công ghế thượng nghị sĩ ở các bang: Georgia, Michigan và New Hampshire. Trong 3 bang này, Georgia và Michigan là những nơi ông Trump đã giành chiến thắng vào năm 2024.
Dù có nhiều lợi thế, nhưng thách thức cho đảng Dân chủ, theo TS Bremmer, là không nhỏ, bởi một vấn đề then chốt là cần có ứng viên đủ mạnh để giành được sự ủng hộ của cử tri tại các bang "tím" (bang dao động) và bang "đỏ" (bang nghiêng về đảng Cộng hòa). Thách thức này không hề đơn giản trong bối cảnh đảng Dân chủ hiện nay.
Tờ South China Morning Post hôm qua 19.7 đưa tin một làn sóng các nhà tuyển dụng trong khu vực công ở Trung Quốc, từ cơ quan chính phủ đến trường đại học và bệnh viện, đang triển khai các chiến dịch tuyển dụng nhắm vào "những chuyên gia tóc bạc" nhằm tránh mất quá nhiều lao động có kỹ năng cao, khi dân số trong độ tuổi lao động của nước này đang giảm dần.
Trong tháng trước, một cơ quan giao thông vận tải của tỉnh Vân Nam công bố kế hoạch tuyển dụng 42 kỹ sư đã nghỉ hưu để làm cố vấn dự án, hỗ trợ hướng dẫn những nhân viên trẻ hơn. Các trường đại học ở nhiều tỉnh của Trung Quốc, trong đó có An Huy, Hắc Long Giang, Sơn Đông và Tứ Xuyên, cũng đã đưa ra thông báo về việc tuyển dụng lại những giảng viên lớn tuổi trong vài tháng gần đây.
Việc gia tăng tuyển lại các chuyên gia lớn tuổi cũng mở rộng sang lĩnh vực chăm sóc sức khỏe. Cuối tháng 6 vừa qua, một bệnh viện công ở Khu tự trị Tân Cương thông báo đang tuyển dụng 5 bác sĩ đã nghỉ hưu.
Hồi tháng 5, tờ China Daily đưa tin chính phủ Trung Quốc đã ban hành bộ quy tắc đầu tiên nhằm bảo vệ các quyền và lợi ích của người lao động trên độ tuổi nghỉ hưu theo quy định, lấp đầy khoảng trống trong khung pháp lý lao động của đất nước này khi dân số đang già đi. Theo bộ quy tắc này, chủ sử dụng lao động phải trả lương đầy đủ và đúng hạn cho người lao động quá tuổi, với mức lương không thấp hơn mức lương tối thiểu theo quy định.
Việc tái sử dụng lao động đã về hưu đang bắt đầu trở nên phổ biến hơn trong khu vực nhà nước Trung Quốc, nhưng vẫn chưa hoàn toàn trở thành xu hướng chủ đạo, theo ông Peng Peng, Chủ tịch điều hành Hội Cải cách Quảng Đông, một viện nghiên cứu trực thuộc nhà nước. "Nếu khu vực công ngày càng tích cực thúc đẩy việc làm cho người cao tuổi, điều đó có thể nhanh chóng trở thành xu hướng chung", ông Peng nhận định.
Tuy nhiên, ông Peng cho rằng chính phủ Trung Quốc sẽ cần phải tìm ra một sự cân bằng tinh tế khi đưa thêm nhiều người về hưu trở lại lực lượng lao động, vì thị trường lao động ở quốc gia này đang rơi vào một nghịch lý, theo South China Morning Post.
"Trong khi các nhà hoạch định chính sách trông chờ vào việc người lớn tuổi quay trở lại lực lượng lao động và giảm bớt áp lực của một xã hội đang lão hóa, thì những sinh viên mới tốt nghiệp lại phải đối mặt với một thị trường việc làm cạnh tranh khốc liệt. Sự xung đột này gắn liền mật thiết với những khó khăn kinh tế hiện tại và tình trạng mất việc làm do trí tuệ nhân tạo gây ra", ông Peng nói.
Những năm gần đây, Trung Quốc không công bố số liệu thống kê toàn quốc về tỷ lệ việc làm của sinh viên tốt nghiệp, có nghĩa là quy mô thực sự của vấn đề này vẫn chưa được biết rõ. Trong khi đó, ông Charles Jeffery Sun, nhà sáng lập Công ty tư vấn Giáo dục quốc tế Trung Quốc mô tả tình hình là "nghiêm trọng" và các con số thực tế là "đáng báo động", theo tờ The Guardian đưa tin ngày 13.7. "Nếu tính cả những sinh viên tốt nghiệp các khóa trước vẫn đang tìm việc, những người có bằng sau đại học chưa tìm được việc làm và những người tốt nghiệp từ nước ngoài trở về, tổng số người tìm việc có thể vượt quá 15 triệu người", ông Sun ước tính.
Hãng Reuters ngày 22.5 dẫn lời Tổng giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết đến nay đã có 750 ca nghi nhiễm, 177 ca tử vong nghi do Ebola, trong bối cảnh WHO nâng mức cảnh báo tại CHDC Congo.
Ông cho biết WHO đã điều thêm nhân sự đến Ituri, khu vực tâm dịch Ebola tại quốc gia Trung Phi này. Trước đó, số liệu hôm 20.5 của WHO cho thấy đã có 600 ca nghi nhiễm, 139 ca tử vong nghi do Ebola.
Trả lời phỏng vấn tại trụ sở WHO ở Geneva ngày 22.5, Giám đốc khu vực châu Phi của WHO, ông Mohamed Yakub Janabi, cảnh báo rằng sẽ là một sai lầm nếu đánh giá thấp rủi ro do dịch Ebola gây ra. Theo ông, chỉ một trường hợp nhiễm bệnh cũng có thể lây lan virus ra ngoài CHDC Congo và Uganda.
"Sẽ là một sai lầm lớn nếu đánh giá thấp nó, đặc biệt là chủng Bundibugyo mà chúng ta chưa có vắc xin. Vì vậy, tôi thực sự khuyến khích mọi người, hãy giúp đỡ lẫn nhau, chúng ta có thể kiểm soát được dịch bệnh này", ông kêu gọi.
Ông nói thêm rằng dịch Ebola bùng phát ở CHDC Congo đã nhận được tương đối ít sự chú ý trên toàn cầu so với dịch hantavirus bùng phát hồi đầu tháng này, ảnh hưởng đến hành khách đến từ 23 quốc gia đi trên du thuyền.
"Chỉ cần một trường hợp tiếp xúc cũng đủ để đặt tất cả chúng ta vào nguy hiểm, vì vậy điều tôi mong muốn và cầu nguyện là chúng ta nên dành cho Ebola sự quan tâm xứng đáng", theo ông Janabi.
Ebola là một loại virus có tỷ lệ tử vong cao, gây ra các triệu chứng như sốt, đau nhức cơ thể, nôn mửa và tiêu chảy. Virus này lây lan qua tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể của người nhiễm bệnh, bề mặt bị nhiễm bẩn hoặc người đã chết vì bệnh.
Ngày 22.5, WHO đã nâng mức độ rủi ro của chủng Ebola Bundibugyo lên "rất cao" ở cấp quốc gia tại CHDC Congo. Trước đó, WHO tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc tế về dịch Ebola hôm 17.5.
"Chúng tôi hiện đang xem xét lại đánh giá rủi ro của mình ở mức rất cao ở cấp quốc gia, cao ở cấp khu vực và thấp ở cấp toàn cầu," người đứng đầu WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết.
Trong một diễn biến khác, ông Tedros kêu gọi các nước tiếp tục theo dõi hành khách từ du thuyền nhiễm virus hanta, sau khi có thêm một ca dương tính được ghi nhận trong số các thành viên thủy thủ đoàn Hà Lan.
