Viện Công nghệ xạ hiếm (ITRRE) – đơn vị trực thuộc Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (Bộ Khoa học và Công nghệ) và Công ty IREL (Ấn Độ) ngày 6/5 đã ký Bản ghi nhớ về hợp tác trong lĩnh vực đất hiếm. Sự kiện diễn ra trong khuôn khổ chuyến thăm và làm việc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Ấn Độ.
Thỏa thuận được kỳ vọng thiết lập một khung hợp tác chung nhằm trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm, đánh giá tiềm năng công nghệ và cùng xem xét khả năng đạt được thỏa thuận để thực hiện nghiên cứu tiền khả thi về việc chế biến và tinh chế đất hiếm tại Việt Nam.
IREL là doanh nghiệp thuộc Chính phủ Ấn Độ, có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực khoáng sản xạ hiếm. Theo thỏa thuận, đơn vị này sẽ đóng vai trò đầu mối tìm kiếm các biện pháp hỗ trợ cần thiết từ Ấn Độ cho hoạt động hợp tác, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm và thông lệ trong vận hành các nhà máy khai thác, chế biến đất hiếm.
Hai bên cũng phối hợp phân tích mẫu quặng tại các phòng thí nghiệm của Ấn Độ, xây dựng và mô phỏng sơ đồ công nghệ dựa trên dữ liệu phân tích, triển khai các nghiên cứu thực nghiệm ở quy mô phòng thí nghiệm và quy mô bán công nghiệp (pilot), nhằm kiểm chứng hiệu quả công nghệ. Ngoài ra, công ty này sẽ hỗ trợ xây dựng mô hình tài chính, thực hiện các phân tích kỹ thuật – kinh tế phục vụ báo cáo nghiên cứu khả thi.
Về phía Việt Nam, Viện Công nghệ Xạ hiếm cung cấp thông tin tổng quan về tiềm năng nghiên cứu, phát triển và thực trạng công nghệ chế biến đất hiếm trong nước. Đơn vị này cũng sẽ đóng vai trò cầu nối hỗ trợ giới thiệu và kết nối đối tác Ấn Độ với các cơ quan quản lý nhà nước, viện nghiên cứu và doanh nghiệp khoáng sản trong nước. Bên cạnh việc cử chuyên gia tham gia nhóm nghiên cứu chung, ITRRE sẽ tạo điều kiện để các hoạt động thực nghiệm được tiếp cận hệ thống phòng thí nghiệm và trang thiết bị hiện có của Viện.
Việt Nam có trữ lượng đất hiếm lớn (22 triệu tấn – theo Cục Khảo sát địa chất Mỹ), đứng thứ hai thế giới sau Trung Quốc (44 triệu tấn). Song đến nay Việt Nam chưa có nhà máy chế biến từ tinh quặng đất hiếm thành sản phẩm đạt tiêu chuẩn xuất khẩu. Tại một hội nghị năm 2024, các chuyên gia cho rằng nguyên nhân đến từ việc các doanh nghiệp được cấp mỏ chưa làm chủ được công nghệ chế biến ra sản phẩm đạt yêu cầu như đất hiếm tổng hợp có hàm lượng tối thiểu 95%, đồng thời chưa có công nghệ tách chiết ra các sản phẩm đất hiếm riêng rẽ.
Sự hợp tác với một đối tác có bề dày kinh nghiệm như IREL được kỳ vọng sẽ giúp các nhà khoa học Việt Nam tiếp cận với những quy trình công nghệ tiên tiến, thay vì dừng lại ở việc khai thác và xuất khẩu thô. Bản ghi nhớ có hiệu lực trong vòng 5 năm.
Cùng ngày Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân và Bộ trưởng Bộ Điện tử và Công nghệ Thông tin Ấn Độ Shri Ashwini Vaishnaw đã trao Bản ghi nhớ hợp tác về công nghệ số. Hai bên thống nhất thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực trọng tâm như trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ bán dẫn, hạ tầng số và phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Theo hợp tác, phía Ấn Độ sẽ chia sẻ kinh nghiệm triển khai India Stack – nền tảng định danh và thanh toán số quốc gia được xem là động lực quan trọng giúp nước này thúc đẩy mạnh mẽ kinh tế số và quản trị số trong thời gian qua.
Theo Android Authority, mặc dù các hãng smartphone thường xuyên so kè nhau từng thông số Megapixel hay khả năng zoom, nhưng chiến thắng mới nhất của Apple lại đến từ một nơi cách mặt đất hàng trăm ngàn cây số. Theo thông tin xác nhận từ Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA), các phi hành gia trên tàu vũ trụ Orion thuộc sứ mệnh Artemis II đã chính thức sử dụng iPhone 17 Pro Max để ghi lại những khoảnh khắc lịch sử của hành tinh xanh từ không gian.
Những bức ảnh vừa được công bố cho thấy hình ảnh Trái Đất hiện lên như một trái bong bóng xanh huyền ảo qua cửa sổ tàu Orion. Dữ liệu siêu văn bản (metadata) xác nhận những khung hình này được chụp vào ngày 2.4.2026 bởi chỉ huy Reid Wiseman và cộng sự. Điều thú vị là ngay cả camera trước của thiết bị cũng đủ sức tạo nên những bức ảnh đầy cảm xúc sau khi được tinh chỉnh nhẹ qua phần mềm chuyên dụng để tối ưu độ tương phản trong môi trường ánh sáng khắc nghiệt của vũ trụ.
Nhiều người sẽ nhớ lại màn quảng bá của Samsung vào năm 2024 khi đưa Galaxy S24 lên khinh khí cầu. Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định đó chỉ là tầm cao sát rìa khí quyển. Trong khi đó, chiếc iPhone 17 Pro Max đang thực sự tham gia vào hành trình thám hiểm mặt trăng. Đây là thiết bị di động thương mại đầu tiên được NASA cấp phép hoạt động dài ngày trong điều kiện khắc nghiệt của quỹ đạo và không gian liên hành tinh.
Với việc tàu Orion dự kiến lập kỷ lục về khoảng cách xa nhất mà con người từng di chuyển khỏi Trái Đất trước khi trở về vào ngày 10.4 tới, iPhone 17 Pro Max cũng nghiễm nhiên trở thành chiếc điện thoại đi xa nhất trong lịch sử nhân loại.
Chiến thắng này không chỉ khẳng định độ bền và khả năng vận hành của phần cứng Apple trong môi trường khắc nghiệt, mà còn là một đòn giáng mạnh vào các đối thủ Android trong cuộc đua khẳng định đẳng cấp thương hiệu ở tầm cỡ... vũ trụ.
Michael Nicolls, Phó chủ tịch phụ trách kỹ thuật Starlink tại SpaceX, đăng trên X video dài 3,5 phút hé lộ khung cảnh nhìn từ một trong 29 vệ tinh phóng lên quỹ đạo ngày 1/5 bằng tên lửa Falcon 9 từ Bờ biển Vũ trụ Florida.
"Hãy theo dõi các vệ tinh Starlink bay một vòng quỹ đạo, đi qua bình minh và hoàng hôn, từ từ tách xa nhau theo trình tự triển khai sau khi phóng rồi bắt đầu nâng quỹ đạo. Các vệ tinh vốn xếp chồng như một bộ bài trong tên lửa. Tên lửa sẽ chậm rãi xoay khi thả vệ tinh để tạo ra chênh lệch vận tốc nhỏ, đảm bảo chúng không va chạm", Nicolls giải thích.
SpaceX từng công bố hình ảnh vệ tinh Starlink trên quỹ đạo, nhưng thường là trước khi chúng được triển khai, vẫn còn xếp chồng bên trong tầng trên của tên lửa Falcon 9. Video của Nicolls mang đến góc nhìn mới lạ hơn, cho phép quan sát nhiều vệ tinh thực hiện hành trình ban đầu quanh Trái Đất.
Space cho biết, Starlink là mạng lưới vệ tinh lớn nhất từng được xây dựng trên quỹ đạo, với khoảng 10.300 vệ tinh và vẫn tiếp tục tăng. SpaceX đã thực hiện 53 vụ phóng Falcon 9 từ đầu 2026 đến nay, trong đó có 43 chuyến bay dành cho Starlink. Dù tạo ra hạ tầng thông tin liên lạc hữu ích, Starlink cũng gây khó khăn cho quan sát thiên văn, làm tăng rác vũ trụ và tăng nguy cơ xảy ra va chạm trên không gian.
Theo Interesting Engineering, nhà thiên văn Jonathan McDowell tại Trung tâm Vật lý thiên văn Harvard-Smithsonian ghi nhận trung bình 1-2 vệ tinh Starlink rơi khỏi quỹ đạo mỗi ngày trong năm 2025. Theo ông, con số có thể tăng lên khoảng 5 vệ tinh mỗi ngày khi SpaceX tiếp tục mở rộng mạng lưới Starlink toàn cầu.
Dù vệ tinh Starlink rơi khỏi quỹ đạo không trực tiếp đe dọa con người, giới nghiên cứu đang xem xét liệu quá trình cháy trong khí quyển có thể để lại hậu quả phức tạp hơn không. Những chất gây ô nhiễm như hạt oxit nhôm được giải phóng trong quá trình tái nhập khí quyển có thể ảnh hưởng đến thành phần hóa học và nhiệt độ của tầng thượng quyển. Mô hình ban đầu cho thấy tác động lâu dài có thể lớn hơn so với dự đoán trước đây.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, đại diện nhà mạng Viettel cho biết Bộ Công an đang phối hợp với các nhà mạng để tích hợp tính năng quản lý thông tin thuê bao lên ứng dụng VNeID.
Người dân có thể vào mục chức năng thông tin cá nhân/tiện ích để kiểm tra danh sách các số điện thoại đang được đăng ký bằng số CCCD của mình ở tất cả các nhà mạng một cách nhanh chóng.
“Nếu thấy số lạ, người dân cần xác nhận lựa chọn “Không sử dụng”. Nhà mạng sẽ tiếp tục liên hệ với số điện thoại này để chuẩn hóa lại thông tin đảm bảo theo quy định”, đại diện Viettel chia sẻ.
Theo đại diện Cục Viễn thông, đến nay đã có hơn 95 triệu thuê bao được đồng bộ lên VNeID. Trong đó, gần 900.000 thuê bao được phát hiện không chính chủ. Hơn 60 triệu thuê bao đã được xác nhận sử dụng chính chủ, trong khi khoảng 34 triệu thuê bao vẫn chưa xác nhận.
Việc đối soát dữ liệu trở nên vô cùng quan trọng trong bối cảnh vẫn còn khoảng 34 triệu thuê bao chưa xác nhận chính chủ. Nếu phát hiện số điện thoại lạ được tích hợp vào tài khoản định danh điện tử, người dân cần yêu cầu xóa bỏ số điện thoại này khỏi ứng dụng VNeID để tránh rắc rối về pháp lý.
“Đối với các thuê bao mà khách hàng không sử dụng, người dân cần lựa chọn "Không sử dụng" trên VNeID. Dựa trên dữ liệu này, các nhà mạng sẽ yêu cầu người đang giữ SIM điện thoại đó phải đăng ký chính chủ nếu không thuê bao đó sẽ bị khóa không sử dụng được”, đại diện MobiFone cho biết.
Việc để các số điện thoại lạ đứng tên mình không chỉ gây phiền toái mà còn tạo kẽ hở cho tội phạm mạng. Theo cảnh báo từ các chuyên gia, khi quá trình xác thực thuê bao bị siết chặt, tội phạm mạng có xu hướng sử dụng SIM không chính chủ để hoạt động trên các nền tảng OTT và mạng xã hội nhằm né tránh kiểm soát.
Người dân nên hình thành thói quen định kỳ kiểm tra thông tin thuê bao trên VNeID. Việc chủ động phản hồi về các số điện thoại lạ trên VNeID không chỉ là quyền lợi mà còn là trách nhiệm của mỗi công dân để góp phần xóa sổ SIM rác, xây dựng một môi trường số an toàn và minh bạch hơn.
“Các nhà mạng không chỉ tập trung làm sạch thông tin thuê bao mà còn chủ động phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý nhà nước, lực lượng công an, cơ quan an ninh mạng và các nền tảng công nghệ để tăng cường ngăn chặn, phát hiện và xử lý hành vi lừa đảo trên không gian số.
Về phía nhà mạng, chúng tôi thường xuyên chia sẻ dữ liệu, phối hợp rà soát các thuê bao có dấu hiệu bất thường, ngăn chặn SIM nghi vấn phát tán cuộc gọi, tin nhắn rác, đồng thời phối hợp xử lý nhanh các phản ánh từ người dân. Bên cạnh đó, nhà mạng cũng đẩy mạnh tuyên truyền kỹ năng nhận diện lừa đảo, cảnh báo các thủ đoạn mới để nâng cao khả năng tự bảo vệ của khách hàng”, đại diện VNPT chia sẻ.
