Trong bài đăng trên LinkedIn tuần này, CEO kiêm nhà sáng lập DeepL Jarek Kutylowski cho biết công ty “đang trải qua sự chuyển đổi cấu trúc lớn về loại công việc tồn tại, người thực hiện và số người cần thiết để làm tốt công việc đó. Sự chuyển đổi này xuất phát từ trí tuệ nhân tạo”.
Theo Kutylowski, động thái mới giúp công ty có ít tầng lớp hơn, quyết định nhanh hơn và giảm đáng kể thời gian trao đổi qua lại vốn làm chậm các đội ngũ lớn.
Thành lập năm 2017, DeepL phát triển mô hình AI riêng và cạnh tranh với Google Translate về dịch thuật. Theo AFP, mô hình được sử dụng rộng rãi và công ty đạt giá trị hai tỷ USD vào năm 2024.
Tháng 6 năm ngoái, DeepL triển khai hệ thống DGX SuperPOD chứa chip Nvidia, cho phép giảm thời gian dịch toàn bộ Internet từ 194 xuống còn 18,5 ngày. Thời gian dịch cuốn sách dài nhất thế giới, In Search of Lost Time của tác giả Marcel Proust, cũng chỉ mất 0,09 giây thay vì 0,95 giây như trước kia.
Ngoài DeepL, công ty hạ tầng Internet và an ninh mạng Cloudflare tuần này cũng cho biết sẽ cắt giảm khoảng 20% nhân sự khi tái cấu trúc hoạt động và đẩy nhanh ứng dụng công cụ AI. Theo Reuters, Cloudflare dự định cắt giảm hơn 1.100 vị trí trên toàn cầu, trong khi tính đến cuối năm 2025, công ty có 5.156 nhân viên toàn thời gian.
Trong tháng 3, AI được đề cập là nguyên nhân hàng đầu cho việc sa thải nhân sự ở Mỹ, khi chiếm 1/4 trong hơn 60.000 trường hợp cắt giảm đã công bố. Còn trên toàn cầu, theo khảo sát của Đại học Duke và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ với 750 giám đốc tài chính, số vụ sa thải được gán cho AI năm 2026 dự báo cao gấp 9 lần so với 2025.
Theo Interesting Engineering, máy va chạm Electron-Ion (EIC) đang được xây dựng tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Brookhaven ở New York, là máy gia tốc hạt đầu tiên tích hợp AI và học máy ngay từ khâu thiết kế. Cơ sở nghiên cứu vật lý thế hệ mới này sẽ cho electron va chạm với proton hoặc hạt nhân để thăm dò cấu trúc vật chất. Đây là dự án hợp tác giữa Brookhaven và Phòng thí nghiệm Gia tốc Quốc gia Thomas Jefferson của Bộ Năng lượng Mỹ (DOE), quy tụ hơn 300 viện nghiên cứu trên toàn thế giới, trị giá 1,7 - 2,8 tỷ USD và dự kiến bắt đầu hoạt động giữa thập niên 2030.
EIC là máy gia tốc dạng vòng dài 3,9 km với hai chùm tia có độ dày bằng sợi tóc, chạy ngược chiều nhau ở gần vận tốc ánh sáng. Máy dò lớn bằng ngôi nhà mang tên ePIC sẽ hoạt động như một máy ảnh 3D tốc độ cao để ghi lại những gì xảy ra khi hai chùm tia va chạm. EIC có thể xử lý 500.000 va chạm mỗi giây trong khi hệ thống học máy phân loại, sàng lọc và tái tạo những gì diễn ra bên trong máy dò. Cỗ máy tái sử dụng các thành phần chính của Máy gia tốc ion nặng tương đối tính (RHIC) tại Brookhaven, đã ngừng hoạt động vào tháng 2.
AI đã được sử dụng để cải thiện hoạt động của máy gia tốc, nhận dạng hạt và phân tích dữ liệu tại nhiều cơ sở như RHIC và Máy gia tốc hạt lớn tại Tổ chức Nghiên cứu Hạt nhân Châu Âu (CERN). Tuy nhiên, trước đây, công cụ AI thường được bổ sung sau nhiều năm xây dựng. Đối với EIC, nhóm chuyên gia EIC-BeamAI đến từ nhiều viện phát triển và thử nghiệm AI để điều chỉnh thiết kế cỗ máy nhanh chóng và chính xác hơn ngay từ đầu.
EIC sẽ sử dụng hàng thập kỷ dữ liệu hoạt động từ RHIC để huấn luyện và kiểm nghiệm công cụ AI. Thuật toán học máy có thể duy trì chất lượng chùm tia tương đương với một nhà vận hành giàu kinh nghiệm. Hệ thống AI cũng tạo ra bản sao kỹ thuật số của máy gia tốc, một mô hình ảo thời gian thực cho phép nhà nghiên cứu thử nghiệm nhiều thay đổi mà không cần tác động vào cỗ máy thật. Bản sao này có thể phát hiện hành vi bất thường của nam châm đủ sớm để kích hoạt tắt máy trước khi gây ra thiệt hại.
Theo Phys.org, các nhà khoa học cũng sử dụng công cụ AI trong thiết kế máy dò bằng cách lập mô hình kỹ thuật số hình dạng máy và chạy mô phỏng va chạm hạt để đánh giá hiệu suất. Họ tinh chỉnh thiết kế nhiều lần thông qua hàng triệu mô phỏng đòi hỏi tính toán phức tạp trước khi bắt tay vào xây dựng. Nhóm nghiên cứu cũng huấn luyện thuật toán dự đoán các thay đổi thiết kế ảnh hưởng đến khả năng nhận dạng hạt của máy dò, giúp tiết kiệm thời gian, giảm chi phí tính toán và sử dụng năng lượng.
Khi EIC đi vào hoạt động, máy dò ePIC sẽ tạo ra 100 gigabit dữ liệu mỗi giây. Các hệ thống điều khiển bằng AI sẽ phân loại luồng dữ liệu đó theo thời gian thực, khử nhiễu ở tín hiệu khi va chạm xảy ra. Mô hình học sâu sau đó chuyển đổi dấu vết nhỏ do hạt để lại khi đi qua máy dò thành thông tin chi tiết về năng lượng và động lượng của chúng, cải thiện cả tốc độ và độ chính xác của quá trình tái tạo sự kiện.
Theo tính toán của Jonathan McDowell, nhà thiên văn tại Trung tâm Vật lý thiên văn Harvard-Smithsonian, kỷ lục mới được thiết lập vào ngày 6/4, khi tàu Orion chở 4 phi hành gia Artemis II bay vòng qua phía sau Mặt Trăng còn trạm Thiên Cung chở 3 phi hành gia bay trên quỹ đạo Trái Đất.
Ban đầu, McDowell cho rằng các phi hành gia trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) là những người cách xa phi hành đoàn Artemis II nhất, nhưng sau đó thông báo lại trên mạng xã hội rằng phi hành đoàn trạm Thiên Cung ở xa hơn một chút. Cụ thể, khi bay vòng qua phía xa Mặt Trăng, tàu Orion đạt khoảng cách tối đa với trạm Thiên Cung là 419.643 km, khoảng cách tối đa với trạm ISS là 419.581 km.
Trước đó, phi hành đoàn Artemis II đã phá vỡ kỷ lục của Apollo 13 về khoảng cách xa Trái Đất nhất mà con người từng bay, thiết lập năm 1970. Cụ thể, Artemis II đã bay cách Trái Đất khoảng 406.771 km, xa hơn 6.616 km so với Apollo 13.
"Khi NASA công bố kỷ lục cách xa Trái Đất, tôi lập tức tự hỏi liệu khoảng cách đến Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) có lớn hơn không. Tôi định lười tính, nhưng sau đó nhiều người cũng hỏi tôi cùng câu hỏi trên mạng xã hội và qua email. Vì vậy, tôi đã tiến hành tính toán", McDowell chia sẻ với Space hôm 18/4. Ông cũng cho biết, Trung tâm Vũ trụ Johnson ở Houston, nơi điều khiển nhiệm vụ Artemis II và những chuyến bay có phi hành đoàn khác của NASA, có thể quan tâm đến việc xác minh kết quả.
Khi được hỏi về ý nghĩa của kỷ lục mới, McDowell trả lời: "Tôi nghĩ điều quan trọng là nó đánh dấu sự khởi đầu của việc chuyển từ câu hỏi 'Người ở xa nhất cách Trái Đất bao nhiêu' sang 'Nhân loại phân bố rộng đến mức nào'. Có thể tới một ngày, phạm vi đó sẽ trải rộng từ Sao Thủy đến các mặt trăng của Sao Thổ".
Tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) đưa phi hành đoàn Artemis II bay tới Mặt Trăng, thực hiện nhiệm vụ có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn được ví "đại diện cho thế giới", khi lần đầu có phụ nữ, người da màu và thành viên không phải người Mỹ bay tới Mặt Trăng. Phi hành đoàn Artemis II ước tính đã di chuyển quãng đường 1.117.659 km trong toàn bộ hành trình vòng quanh Trái Đất và Mặt Trăng, tổng thời gian bay ước tính là 9 ngày 1 giờ và 31 phút. Họ cũng lập kỷ lục bay cách xa Trái Đất nhất, đạt 406.771 km.
Trạm Thiên Cung hiện là nền tảng nghiên cứu dài hạn và lớn nhất có người sinh sống trong chương trình vũ trụ của Trung Quốc. Phần đầu tiên của trạm, module lõi Thiên Hòa, bay lên không gian tháng 4/2021. Hai tháng sau, tàu Thần Châu 12 chở ba phi hành gia lên Thiên Cung, đánh dấu lần đầu tiên người Trung Quốc bước vào trạm vũ trụ riêng của nước này. Năm 2022, module phòng thí nghiệm Vấn Thiên và Mộng Thiên phóng lên không gian, ghép nối với Thiên Hòa, tạo thành cấu trúc chữ T cơ bản của trạm vũ trụ. Từ đó đến nay, trạm luôn đón các phi hành đoàn luân phiên tới thực hiện nhiệm vụ khoa học và có thể mở rộng thêm trong tương lai.
Nếu từng một lần chạm tay vào dòng máy tính xách tay ThinkPad danh tiếng, bạn chắc chắn không thể rời mắt khỏi một 'chấm tròn đỏ', nổi bật nằm ngay giữa cụm phím G, H và B. Xuất hiện lần đầu tiên từ năm 1992 khi IBM ra mắt dòng ThinkPad, chi tiết mang tính biểu tượng này đã trở thành bộ nhận diện thương hiệu không thể trộn lẫn.
Tuy nhiên, bất chấp sự quen thuộc ấy, phần lớn người dùng công nghệ hiện nay vẫn mơ hồ về công dụng thực sự của nó, thậm chí không biết rằng di sản hơn 30 năm tuổi này đang đứng trước ranh giới sinh tử.
Thực chất, chấm đỏ này không phải là một nút bấm thông thường. Tên gọi chính thức của nó là TrackPoint - một cần điều khiển (joystick) siêu nhỏ được thiết kế để thay thế hoặc hỗ trợ cho chuột máy tính. Theo tiết lộ từ ông David Hill, cựu giám đốc thiết kế của Lenovo (đơn vị mua lại mảng PC của IBM vào năm 2005), TrackPoint ra đời với sứ mệnh giúp người dùng vừa gõ phím, vừa di chuyển con trỏ chuột một cách mượt mà, không cần phải nhấc tay khỏi hàng phím cơ sở.
Về mặt công nghệ, TrackPoint hoạt động dựa trên hệ thống điện trở cảm ứng lực tích hợp sâu dưới bo mạch bàn phím. Khi ngón tay bạn ghì nhẹ lên nút đỏ, hệ thống sẽ ngay lập tức đo lường lực bấm và hướng ngón tay để chuyển dịch thành chuyển động của con trỏ trên màn hình. Trong bối cảnh thị trường công nghệ năm 2026 đang chứng kiến làn sóng tăng giá mạnh mẽ của các linh kiện, những giá trị mang tính di sản độc quyền như TrackPoint chính là 'vũ khí' giúp Lenovo giữ chân người dùng ở lại với hệ sinh thái ThinkPad, thay vì chuyển sang các dòng laptop cao cấp khác.
Mặc dù vậy, sự tồn tại của TrackPoint luôn là chủ đề gây tranh cãi trong cộng đồng công nghệ. Những người theo trường phái gõ máy 10 ngón thấy TrackPoint như một 'vị cứu tinh' nhờ độ nhạy tuyệt vời, giúp họ tối ưu hóa tốc độ làm việc mà không tốn nhiều sức lực. Ngược lại, không ít người dùng phổ thông lại phàn nàn rằng nút đỏ này quá nhạy, khó điều khiển và là một sự thừa thãi so với bàn di chuột (trackpad) hiện đại rộng rãi.
Hiện tại, tương lai của biểu tượng này đang mờ mịt hơn bao giờ hết. Lần đầu tiên trong lịch sử, Lenovo đã cho ra mắt dòng ThinkPad X9 với thiết kế vỏ sò truyền thống nhưng hoàn toàn vắng bóng chấm tròn đỏ mang tính biểu tượng. Bước đi đột phá nhưng đầy rủi ro này làm dấy lên nghi vấn về việc Lenovo đang âm thầm chuẩn bị cho một cuộc khai tử thế hệ cũ, hay đây chỉ là một thử nghiệm ngắn hạn?
