Đây là nội dung chính của “Chương trình hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc giai đoạn 2026-2030” (VREF) do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành. Chương trình đánh dấu bước chuyển từ hỗ trợ đào tạo sang đầu tư trực tiếp cho hoạt động nghiên cứu, nhằm hình thành lực lượng khoa học trẻ có năng lực tự chủ công nghệ.
Chương trình sẽ tuyển chọn mỗi năm khoảng 100 nghiên cứu sinh xuất sắc để cấp kinh phí. Nguồn lực được ưu tiên cho nhóm nghiên cứu hướng tới làm chủ công nghệ lõi, phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược; phần còn lại dành cho các nghiên cứu ở lĩnh vực khác.
Kinh phí hỗ trợ tối đa 1 tỷ đồng mỗi năm cho nghiên cứu sinh, trong thời gian không quá 3 năm. Trường hợp cần thiết có thể gia hạn thực hiện nhiệm vụ nhưng không tăng thời gian hỗ trợ. Số tiền này phải được sử dụng cho các hoạt động trực tiếp phục vụ nghiên cứu như phát triển sản phẩm, công bố khoa học, đăng ký sở hữu trí tuệ, thử nghiệm công nghệ và hợp tác quốc tế.
Chương trình có cách tiếp cận “đầu tư theo kết quả”. Việc giải ngân gắn với tiến độ và kết quả đầu ra. Các nhiệm vụ không đạt yêu cầu có thể bị điều chỉnh hoặc chấm dứt hỗ trợ.
Các chỉ tiêu đầu ra cũng được quy định cụ thể: tối thiểu 60% kết quả nghiên cứu phải công bố trên các tạp chí quốc tế uy tín; ít nhất 20% có đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ; và tối thiểu 15% kết quả được chuyển giao, thương mại hóa hoặc ứng dụng vào thực tiễn.
Chương trình hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc triển khai trên phạm vi toàn quốc, với sự tham gia của các nghiên cứu sinh, cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, tổ chức khoa học và công nghệ, đội ngũ chuyên gia trong, ngoài nước và cộng đồng doanh nghiệp.
Chương trình khuyến khích hợp tác giữa Nhà nước, viện trường và doanh nghiệp. Trong đó, doanh nghiệp có thể tham gia từ khâu đề xuất đề tài đến thương mại hóa kết quả, đồng thời thúc đẩy cơ chế đồng tài trợ và liên kết quốc tế.
Cơ chế đồng hướng dẫn với chuyên gia nước ngoài và trí thức Việt Nam ở nước ngoài cũng được khuyến khích, nhằm tạo điều kiện để nghiên cứu sinh tiếp cận chuẩn mực khoa học toàn cầu.
Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (NAFOSTED) được giao chủ trì tổ chức thực hiện VREF, từ xây dựng quy chế, tuyển chọn đến cấp kinh phí và theo dõi, đánh giá chương trình.
Apple bắt đầu cho người dùng iPhone tải về iOS 27 bản thử nghiệm Public Beta từ ngày 14/7 với trọng tâm là trợ lý Siri tích hợp AI mới. Hệ điều hành hỗ trợ từ iPhone 11, iPhone SE thế hệ hai trở lên nhưng chỉ các dòng iPhone 15 Pro, 15 Pro Max hoặc cao hơn mới có Siri AI.
Siri AI hiện mới hỗ trợ ngôn ngữ chính thức là tiếng Anh. Người dùng Việt nếu muốn trải nghiệm trợ lý ảo cần cài đặt vùng của thiết bị là Mỹ và chọn ngôn ngữ tiếng Anh. Khi đó, Siri vẫn có thể hỏi đáp bằng tiếng Việt qua văn bản khi tương tác trong ứng dụng.
Nghiên cứu chuyên sâu do Kaspersky phối hợp cùng Viện Công nghệ Singapore (SIT) thực hiện vừa được công bố đã chỉ ra "sharenting" - hành vi đăng tải hình ảnh, video và hành trình nuôi dạy con cái lên không gian trực tuyến - đang vô tình mở đường cho các rủi ro bảo mật dài hạn, bên cạnh vấn nạn bạo lực mạng hiện nay. Theo số liệu từ Kaspersky, 75% phụ huynh được hỏi lo ngại các bài đăng của mình có thể bị đối tượng xấu khai thác. Khoảng 74% tin rằng người lạ có thể xác định chính xác vị trí nhà ở, 73% lo ngại trường học của con bị lộ thông qua các dữ liệu hình ảnh được chia sẻ.
Không dừng lại ở nguy cơ từ người lạ, nhiều bậc cha mẹ cũng nhận thức được hoạt động thu thập thông tin của các nền tảng thương mại, mạng xã hội. Ngay cả khi trẻ chưa tự lập tài khoản, không ít công ty mạng xã hội và đơn vị tiếp thị bên thứ ba vẫn có thể xây dựng "hồ sơ ngầm" về hành vi của trẻ dựa trên bài đăng được gắn thẻ từ phụ huynh. Khảo sát ghi nhận 74% phụ huynh lo ngại dữ liệu của con bị dùng để huấn luyện phần mềm, 73% lo sợ con bị lập hồ sơ số, 71% quan ngại con trở thành mục tiêu của các chiến dịch quảng cáo định hướng.
Phó giáo sư Jiow Hee Jhee - đại diện SIT - nhận định những mối lo ngại này hoàn toàn có cơ sở. Việc lưu lại hình ảnh và ghép nối dữ liệu có thể phơi bày trẻ trước nhiều rủi ro trên môi trường số hơn cha mẹ tưởng tượng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền riêng tư của trẻ trong tương lai.
Dù nhận thức rõ các mối đe dọa, phụ huynh vẫn rơi vào tâm lý trăn trở giữa lợi ích kết nối xã hội và việc bảo mật thông tin. Phần lớn phụ huynh (80%) cho rằng việc dữ liệu bị sử dụng sai mục đích có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng. Đồng thời, 82% lo ngại về những hệ lụy không mong muốn khi vô tình để lộ nơi ở của con mình. Ngoài ra, 69% tin rằng những bài đăng khiến con xấu hổ hiện nay có thể bị hiểu sai ngữ cảnh hoặc bị khai thác theo hướng tiêu cực trong tương lai.
Bên cạnh đó, cũng có khoảng một nửa số người tham gia khảo sát thừa nhận việc chia sẻ đem lại cho họ sự đồng cảm, kết nối và khích lệ từ cộng đồng trực tuyến. Tuy nhiên, để tự bảo vệ, đa số phụ huynh (82%) khẳng định họ lựa chọn cách tiếp cận thận trọng và không thường xuyên cập nhật các cột mốc riêng tư của gia đình lên mạng xã hội.
Bà Trishia Octaviano, Quản lý cấp cao phụ trách Giáo dục An ninh mạng khu vực APAC của Kaspersky nói: "Ngay cả khi trẻ không sở hữu tài khoản mạng xã hội, các nền tảng này vẫn có thể phác họa chân dung hành vi của trẻ như những người tiêu dùng tiềm năng thông qua dữ liệu từ người dùng khác".
Để thực hành "sharenting" an toàn, bà Octaviano nhấn mạnh phụ huynh cần chủ động quản lý dấu chân số của con trẻ. Các biện pháp kỹ thuật cần được thực hiện ngay bao gồm: kích hoạt chế độ riêng tư cho tài khoản, định kỳ rà soát và tháo gỡ bài viết định vị địa điểm con thường xuyên lui tới (trường học, khu vui chơi...), gỡ bỏ siêu dữ liệu (metadata) trên file ảnh trước khi đăng tải, sử dụng các công cụ quản lý chuyên dụng để giám sát, điều tiết thời lượng sử dụng thiết bị phù hợp của trẻ.
Nhiều người dùng máy tính thường có thói quen bật tính năng tiết kiệm điện (Power Saver) với mục đích giảm chi phí và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, nếu bạn đang sử dụng hệ điều hành Windows, cài đặt tưởng chừng như vô hại này lại chính là thủ phạm đang âm thầm làm chậm máy tính của bạn. Hệ điều hành Windows cung cấp nhiều chế độ nguồn điện khác nhau, nhưng đôi khi hệ thống lại tự ý chuyển bạn sang chế độ 'bóp hiệu năng' mà không có lý do chính đáng.
Vấn đề đáng ngại là Windows thường tự động kích hoạt chế độ Power Saver sau khi khởi động lại máy hoặc sau khi rút và cắm lại sạc laptop. Khi chế độ này hoạt động, nó sẽ giới hạn mức điện năng tối đa khiến các linh kiện cốt lõi như CPU và GPU không thể chạy hết công suất. Hệ quả là toàn bộ hệ thống sẽ trở nên chậm chạp, giật lag rõ rệt từ các thao tác nhập liệu cơ bản cho đến các ứng dụng nặng và trò chơi giải trí.
Đối với các hệ thống PC để bàn, lượng điện năng tiết kiệm được từ chế độ này là không đáng kể để đổi lấy một trải nghiệm tồi tệ. Thay vào đó, cài đặt 'Balanced' (Cân bằng) mới là sự lựa chọn tốt nhất cho hầu hết người dùng trong phần lớn thời gian sử dụng. Chế độ này giúp máy tính vừa vận hành yên tĩnh, mát mẻ khi làm tác vụ cơ bản, vừa sẵn sàng cấp đủ nguồn điện lớn ngay khi bạn khởi động các phần mềm nặng.
Mặc dù Windows vẫn cung cấp các tùy chọn cao cấp hơn như 'High Performance' hay 'Ultimate Performance', chúng thường chỉ thực sự cần thiết cho các máy trạm chuyên nghiệp hoặc tác vụ chuyên dụng. Đối với người dùng phổ thông, việc duy trì chế độ 'Balanced' sẽ đảm bảo máy tính luôn phản hồi nhanh nhạy mà không gây lãng phí năng lượng. Bạn có thể dễ dàng kiểm tra và đưa thiết bị về đúng quỹ đạo hoạt động để chấm dứt tình trạng giật lag ngay lập tức.
Để tắt cài đặt này trên Windows 11, chỉ cần truy cập vào mục Settings > System > Power & battery, sau đó tại phần Power mode hãy chọn 'Balanced'. Đối với các hệ thống sử dụng giao diện cũ, người dùng có thể mở Control Panel, tìm đến mục Hardware and Sound > Power Options và tích chọn 'Balanced'. Thay đổi này sẽ lập tức có hiệu lực và trả lại tốc độ mượt mà cho máy tính mà hoàn toàn không yêu cầu bạn phải khởi động lại hệ thống.
