Vụ cháy tại cây xăng Đà Nẵng ngày 2/5 khiến hai người thiệt mạng do chở 20 khối pin và ắc-quy trong cốp ôtô cho thấy những rủi ro trong việc vận chuyển thiết bị lưu trữ điện. Video hiện trường cho thấy đám cháy bùng lên dữ dội, mất 15 phút mới được dập tắt.
PGS TS Ngô Văn Xiêm, nguyên Hiệu phó Đại học Phòng cháy chữa cháy, cho biết việc chở pin Lithium-ion và ắc-quy sạc đầy trong cốp ôtô tiềm ẩn rủi ro lớn. Cốp ôtô là không gian kín, nhiệt độ mùa hè có thể đạt 60-70 độ C. Ở ngưỡng này, dung môi bên trong pin Lithium-ion bị hóa hơi. Quá trình xe chạy tạo độ rung lắc, nếu các đầu cực không bọc cách điện va chạm với kim loại sẽ sinh tia lửa điện, gây hỏa hoạn.
Khi sự cố xảy ra, áp suất tăng làm vỡ vỏ pin. Đám cháy bùng phát ngay lập tức theo phản ứng nhiệt dây chuyền (thermal runaway), khiến các cell lân cận liên tục nổ. Quá trình cháy tự sinh ra nhiệt và oxy bên trong, nên việc dập lửa bằng nước hoặc bọt chữa cháy truyền thống kém hiệu quả.
Rủi ro lớn khiến ngành hàng không xếp pin Lithium-ion vào danh mục hàng hóa nguy hiểm. Hành khách phải xách tay thiết bị để tiếp viên xử lý kịp thời nếu có sự cố, không để dưới khoang ký gửi.
Trong sinh hoạt hàng ngày, thiết bị lưu trữ điện được sử dụng rộng rãi. PGS TS Đỗ Văn Dũng, Phó Chủ tịch Hội Ôtô TP HCM, phân loại các thiết bị này thành hai nhóm chính.
Nhóm pin điện áp thấp (như pin kiềm AAA, AA, pin 9V) dùng cho thiết bị nhỏ như điều khiển, đồ chơi, báo khói, chìa khóa thông minh.
Nhóm dung lượng cao sử dụng công nghệ Lithium là nguồn cung cấp năng lượng cho xe điện, điện thoại và sạc dự phòng. Ngoài ra, thị trường hiện có dòng Lithium LiFePO4 (LFP) chuyên dùng cho hệ thống điện mặt trời hoặc xe điện thế hệ mới, với ưu điểm cho phép sạc xả sâu, tuổi thọ và độ an toàn cao.
“Nhiều sự cố hỏa hoạn tại khu dân cư thời gian qua bắt nguồn từ thói quen sử dụng pin Lithium-ion sai cách”, ông Dũng nói.
Theo chuyên gia, sai lầm phổ biến của người dùng là cắm sạc qua đêm không giám sát, đặt thiết bị lên lên các bề mặt giữ nhiệt và dễ bắt lửa như giường, nệm, sofa. Với sạc dự phòng, người dùng còn hay để trong túi, gần nước, hoặc dưới gối/chăn gây nguy hiểm.
Thứ hai, nhiều người cắm sạc khi xe điện vừa chạy quãng đường dài, pin còn đang tỏa nhiệt.
Thứ ba, việc sử dụng bộ sạc trôi nổi, cắm chung ổ điện gây quá tải, hoặc dùng viên pin đã phồng rộp, nứt vỡ làm đẩy nhanh tốc độ hủy hoại cấu trúc pin.
Các chuyên gia khuyến cáo người dùng cần lưu ý đến các dấu hiệu nguy hiểm như thấy vỏ pin phồng, méo mó hoặc rò rỉ chất lỏng. Thiết bị nóng rát tay dù không cắm sạc, kèm theo mùi hóa chất hay mùi nhựa cháy là lúc nguy hiểm đã cận kể.
Nếu thiết bị xẹt lửa hoặc bốc khói, sơ tán là ưu tiên số một. Người dân cần đóng kín cửa phòng để ngăn khói độc và gọi 114 báo “cháy pin Lithium”. Tuyệt đối không hắt nước vào đám cháy pin.
Đặc tính của lửa pin Lithium rất phức tạp, dễ dàng cháy lại ngay cả khi ngọn lửa bề mặt đã tắt. Do đó, tuyệt đối không hắt nước thông thường vào đám cháy vì sẽ kích thích phản ứng hóa học nổ mạnh hơn. Phương pháp dập lửa tối ưu là sử dụng bình chữa cháy gốc nước công nghệ bọc phân tử. Tại bãi xe, ban quản lý cần trang bị thùng cát ẩm và xẻng để cách ly oxy, hấp thụ nhiệt khi có sự cố.
Để đảm bảo an toàn, PGS TS Đỗ Văn Dũng khuyên người tiêu dùng mua thiết bị chính hãng, có hệ thống quản lý pin (BMS) và đạt chứng nhận an toàn quốc tế. Giữ dung lượng pin ở mức 20-80%, tránh sạc 100% liên tục.
Đại tá Ngô Văn Xiêm lưu ý thêm khi vận chuyển pin rời, các đầu cực phải bọc kín bằng vật liệu cách điện, cố định trong thùng cách nhiệt và không sạc đầy.
"Situationship" là thuật ngữ chỉ kiểu quan hệ mập mờ giữa hai người, có tương tác tình cảm hoặc tình dục nhưng thiếu thỏa thuận rõ ràng về sự cam kết, tính độc quyền hay đích đến lâu dài.
Báo cáo Year in Swipe của Tinder từng ghi nhận tần suất sử dụng của thuật ngữ này trong phần giới thiệu cá nhân của người dùng đã tăng tới 49%, biến nó trở thành một "đặc sản" hẹn hò của giới trẻ hiện đại.
Dù biết bản thân xứng đáng với những điều tốt đẹp hơn, nhiều người vẫn không thể dứt bỏ mối quan hệ vô danh này do chịu sự chi phối của hai cơ chế tâm lý sâu xa.
"Hiệu ứng máy đánh bạc" trong cảm xúc
Huấn luyện viên hẹn hò Matthew Hussey (Anh), tác giả của hai cuốn sách bán chạy về tâm lý tình yêu, ví những mối quan hệ mập mờ vận hành giống như một chiếc máy đánh bạc. Cảm xúc và sự quan tâm từ đối phương không xuất hiện đều đặn mà lúc có lúc không, tạo ra một cơ chế thưởng ngẫu nhiên. "Cứ 10 lần chờ đợi mới có một lần được đáp lại, nhưng bấy nhiêu đó vẫn đủ để người ta tìm ra lý do tiếp tục", ông nói.
Trong "situationship", người trong cuộc thường xuyên nếm trải sự bất an. Nhưng thỉnh thoảng, họ lại được xoa dịu bởi những đỉnh cảm xúc ngắn ngủi, ví dụ một cuộc trò chuyện sâu sắc thâu đêm, một ngày cuối tuần mang cảm giác bước ngoặt, hay một cử chỉ ân cần đúng vào lúc họ vừa định cất bước rời đi.
Theo chuyên gia, trong thời buổi việc tìm kiếm sự kết nối ngày càng khó khăn, khi gặp được người có sức hút, nhiều người sợ rằng sẽ rất lâu nữa mới tìm lại được cảm giác rung động này. Con người thường dễ bị hút về phía những đối tượng không cam kết, thay vì chọn những người luôn sẵn sàng gắn bó. Nỗi sợ đánh mất cảm xúc hiếm hoi đó khiến nhiều người tiếp tục hy vọng và chấp nhận tổn thương.
Bẫy tâm lý "lỗi chi phí chìm"
Nguyên nhân thứ hai trói buộc con người trong tình cảnh mập mờ là hội chứng "lỗi chi phí chìm" (sunk cost fallacy). Nghiên cứu của TS Michael R. Langlais tại Đại học Baylor (Mỹ) chỉ ra rằng, đây là xu hướng con người tiếp tục lao vào một việc chỉ vì họ đã lỡ đầu tư quá nhiều tiền bạc, thời gian hoặc cảm xúc, bất chấp việc hiện tại nó không mang lại giá trị gì.
Thay vì dừng lại khi thấy mối quan hệ đang bào mòn tâm lý, người trong cuộc tự huyễn hoặc bản thân: "Đã quen nhau 6 tháng rồi, bỏ thì tiếc" hay "Mình đã dành cho họ quá nhiều tình cảm, không thể rời đi lúc này".
Chính tâm lý tiếc nuối những "chi phí chìm" đã khiến họ ngần ngại nhấn nút kết thúc. Họ quên mất rằng, việc tiếp tục duy trì một mối quan hệ một chiều không giúp họ thu hồi lại quãng thanh xuân hay tình cảm đã mất, mà chỉ vắt kiệt sức lực của chính họ trong một sự gắn kết không bao giờ có đích đến.
Dấu hiệu của một mối quan hệ mập mờ:
Không có cam kết: Không có định nghĩa rõ ràng về mối quan hệ giữa hai người (ví dụ: tránh trả lời câu hỏi "mối quan hệ của chúng ta là gì?").
Giao tiếp và kế hoạch không nhất quán: Kế hoạch thường được lập vào phút cuối, và giao tiếp không thường xuyên, thường chỉ xoay quanh sự tiện lợi.
Không có kế hoạch cho tương lai: Bạn không lên kế hoạch cho các sự kiện hoặc chuyến đi sắp tới cùng nhau, chỉ tập trung vào hiện tại.
Thiếu hòa nhập xã hội: Bạn chưa gặp bạn bè hoặc gia đình của họ và họ cũng chưa gặp bạn bè hoặc gia đình của bạn, cho thấy sự thiếu hòa nhập vào cuộc sống của nhau.
Cảm giác "gần gũi nhưng không an toàn": Bạn chia sẻ những khoảnh khắc thân mật, tình cảm hoặc thể xác, nhưng bạn không cảm thấy an toàn về sự ổn định của mối quan hệ.
Nỗ lực một chiều: Mối quan hệ thường có cảm giác như một người đang đầu tư nhiều nỗ lực hoặc cảm xúc hơn người kia.
Cách chấm dứt mối quan hệ mập mờ:
Cắt liên lạc: Giống như khi chia tay, tạo khoảng cách là điều vô cùng quan trọng để chữa lành. Hãy cắt đứt hoặc giảm đáng kể liên lạc, bao gồm cả việc hủy theo dõi họ trên mạng xã hội.
Chấp nhận thực tế: Thừa nhận rằng mối quan hệ đó có thể là nguồn gốc của sự bối rối hơn là sự an toàn. Đừng tìm kiếm sự kết thúc từ người kia. Hãy tự tạo ra sự kết thúc của riêng bạn bằng cách chấp nhận rằng đây không phải mối quan hệ phù hợp.
Tôn trọng cảm xúc của bản thân: Cảm xúc tiêu cực về một mối quan hệ không chính thức là điều bình thường. Hãy cho phép bản thân cảm thấy buồn hoặc tức giận và trút bầu tâm sự với bạn bè hoặc viết nhật ký.
Sáng 25/5, bầu trời Tp.HCM bất ngờ trở thành tâm điểm bàn tán khi một "vòng tròn đen" khổng lồ xuất hiện và lơ lửng giữa không trung, giữ nguyên hình dạng như một dấu hỏi treo giữa trời xanh.
Không rõ từ đâu, không tan ngay, cũng không trôi đi như những đám khói thông thường hiện tượng này nhanh chóng khiến mạng xã hội "dậy sóng", kèm theo hàng loạt giả thuyết từ hợp lý đến khó tin.
Đáng chú ý tên các diễn đàn, đoạn clip ghi lại cảnh tượng lạ này lan truyền với tốc độ chóng mặt. Vòng tròn màu đen được cho là xuất hiện gần một khu vực nhà xưởng may mặc, khiến nhiều người chứng kiến không khỏi ngỡ ngàng.
"Nhìn như cánh cổng gì đó mở ra trên trời vậy", một số bình luận bày tỏ sự hoang mang. Người khác thì đặt nghi vấn: phải chăng đây là dấu hiệu của vật thể bay không xác định (UFO), hay một hiện tượng nổ khí hiếm gặp nào đó?
Bên dưới các bài đăng, nhiều người tò mò về nguồn gốc của hiện tượng trên. Bên cạnh đó, một số người cũng để lại bình luận, đưa ra những giả thuyết khác nhau về vòng tròn lơ lửng trên bầu trời này.
Chị Phương Ngọc ở phường Phú Tân cho biết chị đã tận mắt thấy hiện tượng này vào khoảng 6h30 sáng khi đang trên đường đi làm.
"Ban đầu tôi tưởng chỉ là khói bình thường, nhưng nó lại tròn đều, không tan ngay mà còn lớn dần lên, nhìn rất lạ", chị kể lại.
Điều thú vị là phần khói chỉ đóng vai trò như "dấu vết" giúp mắt thường nhìn thấy chuyển động của luồng khí vô hình bên trong.
Chia sẻ xoay quanh vấn đề này đại diện một câu lạc bộ thiên văn tại Tp.HCM nhận định vòng tròn xuất hiện trên bầu trời nhiều khả năng là hiện tượng "vòng khói xoáy" (smoke ring vortex) - một dạng vòng xoáy khí hình thành khi luồng khí nóng hoặc khí nén bị đẩy mạnh ra môi trường rồi tự cuộn tròn trong không khí.
Theo người này, hiện tượng vật lý trên có thể xuất hiện sau các vụ nổ nhỏ, hoạt động công nghiệp hoặc khi một lượng lớn khí thoát ra qua miệng tròn như ống khói, bồn áp suất.
Khi khối khí được phóng ra, phần trung tâm di chuyển nhanh hơn phần rìa vốn chịu lực ma sát với không khí xung quanh. Sự chênh lệch tốc độ khiến luồng khí tự cuộn lại, tạo thành cấu trúc xoáy khép kín giống hình chiếc nhẫn. Phần khói nhìn thấy thực chất chỉ là dấu vết giúp mắt thường quan sát được dòng chuyển động của không khí.
Các chuyên gia cho biết vòng khói xoáy có thể giữ nguyên hình dạng từ vài giây đến vài phút nếu điều kiện thời tiết ổn định và ít gió. Tuy nhiên, khi gặp nhiễu động không khí hoặc thay đổi nhiệt độ, cấu trúc này sẽ nhanh chóng biến dạng rồi tan dần.
Thực tế, hiện tượng "vòng tròn đen" lơ lửng trên bầu trời không phải lần đầu xuất hiện tại Việt Nam, từng nhiều lần gây xôn xao mạng xã hội và cũng đã được ghi nhận ở nhiều quốc gia trên thế giới.
Trước đó vào tháng 6/2023, một hình ảnh được cho là vòng tròn đen tương tự xuất hiện trong cơn mưa tại Hà Nội đã thu hút sự chú ý lớn của dư luận.
Cuối năm 2022, mạng xã hội cũng lan truyền hình ảnh vòng tròn đen được cho là xuất hiện ở Đồng Nai, trong khi các báo cáo tương tự cũng từng được ghi nhận tại Anh, Kazakhstan, Trung Quốc.
Đáng chú ý, từ tháng 7/2017, hiện tượng tương tự từng xuất hiện ở khu vực Tây Yorkshire (Anh), thu hút sự quan tâm lớn của người dân. Khi đó, nhiều nhân chứng mô tả đây là "thứ kỳ lạ nhất" họ từng nhìn thấy. Theo The Mirror, cả lực lượng cứu hỏa địa phương lẫn các chuyên gia khí tượng đều không thể đưa ra lời giải thích xác đáng về nguồn gốc của vòng khói này.
Ở chiều ngược lại, Nigel Watson – tác giả một cuốn sách về điều tra UFO cho rằng hiện tượng này nhiều khả năng bắt nguồn từ hoạt động của con người, thay vì yếu tố siêu nhiên.
Gần đây nhất, vào tháng 5/2025, một vòng tròn đen tương tự xuất hiện lơ lửng trên bầu trời Kansas (Mỹ) khiến nhiều người không khỏi bất ngờ. Sự việc được Frankie Camren, một cư dân tại Bonner Springs, ghi lại khi đang di chuyển bằng xe máy. Ông cho biết đã phải dừng lại vì tò mò trước vật thể lạ trên không trung.
Đoạn video sau đó được Trung tâm Dự báo thời tiết FOX (Mỹ) phân tích. Các nhà khí tượng học cho rằng đây nhiều khả năng là hiện tượng vòng khói hiếm gặp, hình thành từ một vụ nổ hoặc sự kiện tương tự, khi luồng khí bốc lên nhanh giữ lại khói thành dạng vòng do chuyển động nhanh hơn không khí xung quanh.
Thuộc tỉnh Overijssel, cách trung tâm thủ đô Amsterdam (Hà Lan) khoảng 150km theo hướng đông bắc, Giethoorn gây ấn tượng ngay từ lần đầu đặt chân đến. Nơi nổi lên như một điểm đến độc đáo, yên bình và gần như tách biệt hoàn toàn khỏi nhịp sống hiện đại.
Không tiếng động cơ, không tiếng còi, không cảnh tắc đường, khu trung tâm ngôi làng không có xe ô tô. Đó là bởi, ngôi làng được mệnh danh là "Venice của Hà Lan" này không có đường sá, chỉ có kênh đào. Thuyền là phương tiện chính để đi quanh làng.
Những ngôi nhà trong làng được xây dựng dọc theo các con kênh uốn lượn và liên kết với nhau bởi rất nhiều cây cầu gỗ.
Không gian nơi đây mang đến cảm giác thanh bình hiếm có. Những chiếc thuyền trôi lặng lẽ trên mặt nước, người dân thân thiện vẫy tay chào nhau từ xa, còn du khách thong thả dạo bước trên các cây cầu gỗ nối liền các ngôi nhà. Đặc biệt, để giữ gìn sự yên tĩnh, Giethoorn cấm sử dụng thuyền chạy bằng động cơ diesel, thay vào đó là các loại thuyền gần như không gây tiếng ồn.
Ngôi làng được thành lập vào năm 1230, bởi một nhóm người đến từ phía nam của Hà Lan. Ngôi làng gây ấn tượng với những ngôi nhà mái tranh cổ kính, khu vườn xanh mướt, hồ nước trong lành, tạo nên khung cảnh như bước ra từ truyện cổ tích, theo Islands.
Sự độc đáo của Giethoorn bắt nguồn từ chính lịch sử hình thành của nó. Ngôi làng nằm trong khu vực đất ngập nước rộng lớn. Từ thời Trung cổ, nơi đây giàu tài nguyên than bùn, một nguồn nhiên liệu quý giá. Người dân đã đào các kênh để khai thác và vận chuyển than bùn, vô tình tạo nên mạng lưới đường thủy đan xen như ngày nay.
Theo thời gian, các mảnh đất nông nghiệp dần tách rời, biến thành những "hòn đảo" nhỏ được kết nối bằng hơn 180 cây cầu gỗ và mạng lưới kênh đào. Chính điều này đã tạo nên diện mạo đặc trưng không nơi nào có của Giethoorn.
Người dân địa phương thường lựa chọn đi bộ, đi xe đạp và đi thuyền. Ngôi làng vẫn có bãi đỗ xe miễn phí để phục vụ du khách và phải đi bộ khoảng 10 phút để vào trung tâm.
Loại thuyền phổ biến nhất ở đây là thuyền điện chạy êm, chở khoảng 4–6 người và có thể thuê theo giờ.
Ngoài ra, du khách cũng có thể khám phá làng bằng cách đi bộ hoặc đạp xe dọc theo Binnenpad, con đường chính xuyên qua làng, nối liền các điểm tham quan và những ngôi nhà xinh xắn có mái tranh.
Ngôi làng rất yên bình. Nơi đây trở nên nổi tiếng từ những năm 1960 sau khi đạo diễn người Hà Lan Bert Haanstra lấy nơi đây làm bối cảnh trong một trong những bộ phim của mình. Và ngôi làng càng trở nên nổi tiếng hơn với Grand Café Fanfare, quán cà phê gắn liền với bộ phim là điểm dừng chân không thể thiếu của du khách.
Mùa cao điểm du lịch kéo dài từ tháng 4 đến tháng 10 – khi khí hậu Hà Lan dễ chịu nhất trong năm, cũng là lúc những ngôi nhà trong làng đồng loạt rực rỡ sắc hoa. Trong khi đó, vào những ngày mùa đông, hệ thống đường thủy đóng băng, trở thành sân khấu trượt băng lớn.
Giethoorn không hào nhoáng, không ồn ào, nhưng chính sự tĩnh lặng và nhịp sống chậm rãi lại là điều khiến nơi đây trở nên đặc biệt.
Trong một thế giới ngày càng vội vã, ngôi làng nhỏ này mang đến cho du khách cơ hội tạm rời xa công nghệ và khói bụi, để hòa mình vào thiên nhiên và tận hưởng những khoảnh khắc bình yên đúng nghĩa.
