Ông Mohammad Mokhber, cố vấn của Lãnh tụ tối cao Iran, nhận định việc kiểm soát eo biển Hormuz mang giá trị chiến lược tương đương sở hữu “bom nguyên tử”, trong bối cảnh căng thẳng tại tuyến hàng hải trọng yếu này tiếp tục leo thang.
“Eo biển Hormuz là một cơ hội quý giá chẳng khác nào bom nguyên tử”, ông Mokhber phát biểu. “Việc nắm trong tay vị trí cho phép tác động đến nền kinh tế toàn cầu chỉ bằng một quyết định thực sự là một lợi thế rất lớn”.
Ông cũng tuyên bố Iran sẽ không “đánh mất thành quả của cuộc chiến này”, đồng thời cho biết Tehran sẽ “thay đổi chế độ pháp lý của eo biển” – thông qua luật pháp quốc tế nếu có thể, hoặc đơn phương hành động nếu cần thiết.
Tổng thống Trump ngày 8-5 cho biết Mỹ có thể khôi phục chiến dịch “Dự án Tự do” (Project Freedom) – hoạt động quân sự ngắn hạn nhằm hỗ trợ tự do hàng hải tại eo biển Hormuz – nếu các nỗ lực đàm phán với Iran không đạt kết quả.
Phát biểu trước khi rời Nhà Trắng, ông Trump nói Mỹ “có nhiều cách khác nhau” để xử lý tình hình và nếu nối lại chiến dịch, dự án sẽ là phiên bản rộng hơn kết hợp với các biện pháp khác.
“Dự án Tự do” được Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) công bố hôm 3-5, với mục tiêu khôi phục tự do hàng hải tại eo biển Hormuz – tuyến vận tải dầu mỏ chiến lược đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi xung đột khu vực. Một quan chức Mỹ khi đó cho biết đây không phải nhiệm vụ hộ tống tàu thuyền.
Tuy nhiên ông Trump đã tạm dừng chiến dịch hôm 5-5 sau khi tuyên bố có “tiến triển lớn” hướng tới một thỏa thuận chấm dứt chiến sự. Nhà lãnh đạo cho biết kỳ vọng sẽ nhận được phản hồi từ Iran vào tối 8-5 (sáng 9-5 theo giờ Việt Nam).
Tờ Wall Street Journal dẫn các nguồn thạo tin cho biết Mỹ và Iran có thể nối lại đàm phán sớm nhất vào tuần tới tại thủ đô Islamabad của Pakistan, trong nỗ lực tìm kiếm giải pháp chấm dứt xung đột giữa hai bên.
Theo nguồn tin, Washington và Tehran đang làm việc với các bên trung gian để xây dựng một bản ghi nhớ gồm 14 điểm, đóng vai trò khuôn khổ cho một tháng thương lượng ban đầu.
Dự thảo được cho là bao gồm các nội dung liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran, việc hạ nhiệt căng thẳng tại eo biển Hormuz và phương án xử lý kho uranium làm giàu cấp độ cao của Tehran, trong đó có khả năng chuyển số uranium này sang một quốc gia khác.
Tuy nhiên nhiều bất đồng quan trọng vẫn chưa được giải quyết, đặc biệt là vấn đề nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với Iran. Đây được xem là một trong những trở ngại lớn có thể ảnh hưởng đến tiến trình đàm phán.
Theo Đài CNN, lực lượng Hezbollah ngày 8-5 tuyên bố đã tiến hành nhiều cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu quân sự của Israel, đánh dấu lần đầu tiên nhóm này công khai nhận trách nhiệm về một vụ tấn công xuyên biên giới kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Lebanon có hiệu lực hồi giữa tháng 4.
Trong thông báo, Hezbollah cho biết đã phóng “loạt tên lửa tiên tiến” vào một căn cứ quân sự phía nam thành phố Nahariya ở miền bắc Israel. Nhóm này sau đó tiếp tục tuyên bố tấn công căn cứ quân sự Meron và sử dụng máy bay không người lái nhằm vào các phương tiện quân sự Israel tại Tayr Harfa, miền nam Lebanon.
Quân đội Israel xác nhận đã phát hiện nhiều vụ phóng từ Lebanon và đánh chặn được một số đầu đạn, trong khi các quả đạn khác rơi xuống khu vực trống, không gây thương vong.
Thông báo về chuyến thăm Triều Tiên sắp tới của Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình do một phát ngôn viên của Vụ Quốc tế Ban Chấp hành Trung ương đảng Cộng sản Trung Quốc đưa ra hôm nay 5.6, theo Tân Hoa xã.
Hãng thông tấn KCNA của Triều Tiên hôm nay cũng đưa tin ông Tập sẽ thăm nước này từ ngày 8-9.6.
Đây sẽ là chuyến thăm đầu tiên của ông Tập tới Triều Tiên kể từ chuyến thăm vào năm 2019, trước khi đại dịch Covid-19 khiến các cửa khẩu biên giới giữa hai nước phải đóng cửa trong nhiều năm.
Bắc Kinh và Bình Nhưỡng đang thận trọng xây dựng lại mối quan hệ song phương sau nhiều năm thiếu gắn kết do đại dịch Covid-19, sự bất mãn của Bình Nhưỡng đối với sự ủng hộ của Bắc Kinh về phi hạt nhân hóa và những lo ngại của Bắc Kinh liên quan sự hợp tác quân sự ngày càng tăng của Bình Nhưỡng với Moscow, theo tờ South China Morning Post.
Vào ngày 3.9.2025, ông Kim đã tham dự một cuộc duyệt binh ở Bắc Kinh kỷ niệm 80 năm kết thúc Thế chiến 2. Đó là lần đầu tiên Chủ tịch Kim tham dự một sự kiện đa phương lớn, xuất hiện cùng với Chủ tịch Tập.
Trong cuộc hội đàm với ông Kim một ngày sau cuộc duyệt binh, ông Tập nói rằng Bắc Kinh rất coi trọng tình hữu nghị truyền thống giữa Trung Quốc và Triều Tiên, nhấn mạnh "bất kể bối cảnh quốc tế có thay đổi như thế nào, lập trường này sẽ không thay đổi".
Một tháng sau, Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường đã đến thăm Bình Nhưỡng để tham dự các sự kiện kỷ niệm 80 năm ngày thành lập đảng Lao động Triều Tiên.
Ông Adam Smith, thành viên cấp cao của đảng Dân chủ trong Ủy ban Quân vụ Hạ viện, ngày 3/4 bày tỏ không đồng tình với phát biểu của Tổng thống Donald Trump rằng việc một tiêm kích Mỹ bị bắn hạ sẽ không ảnh hưởng đến bất kỳ cuộc đàm phán nào với Iran.
"Nếu phía Iran bắt được một quân nhân Mỹ, điều đó sẽ hoàn toàn làm thay đổi cục diện các cuộc đàm phán", ông Smith cho hay.
Truyền thông Mỹ đưa tin tiêm kích F-15E của nước này hôm 3/4 bị bắn rơi trên bầu trời Iran, buộc hai phi công phải nhảy dù. Một phi công đã được lực lượng đặc nhiệm Mỹ giải cứu, người còn lại đang mất tích trên lãnh thổ Iran.
Cả Mỹ và Iran đều đang triển khai lực lượng tìm kiếm phi công này. Truyền thông Iran cho biết các quan chức cảnh sát và quân đội đã treo thưởng 10 tỷ toman (gần 60.000 USD) cho bất cứ ai tìm thấy phi công Mỹ và giao nộp cho giới chức.
Iran sau đó tuyên bố đã bắn rơi một cường kích A-10 Mỹ đang thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm phi công F-15E. Truyền thông Mỹ cho biết phi công chiếc A-10 đã cố gắng điều khiển máy bay rời khỏi không phận Iran và rơi xuống khu vực thuộc vịnh Ba Tư.
Nghị sĩ Smith cũng chỉ trích Tổng thống Trump vì những tuyên bố mà ông cho là "hoàn toàn vô lý" về mức độ thành công quân sự của Mỹ tính đến nay, đồng thời bày tỏ hoài nghi về các phát biểu của người đứng đầu Nhà Trắng về tiến trình đàm phán ngừng bắn.
"Tổng thống liên tục nói rằng Iran đang cầu xin một thỏa thuận, nhưng không có bằng chứng nào cho điều đó. Tuy nhiên, một thỏa thuận được đàm phán sẽ như thế nào? Hiện có tin đồn Phó tổng thống JD Vance đang tìm cách thương lượng một lệnh ngừng bắn ngắn hạn, nhưng với điều kiện gì? Tổng thống chưa làm rõ điều đó, và nó khiến việc đạt được các mục tiêu trở nên khó khăn hơn", nghị sĩ Smith nhấn mạnh.
Theo nghị sĩ Dân chủ Jamie Raskin, thành viên cấp cao Ủy ban Tư pháp Hạ viện, việc Iran bắn hạ tiêm kích F-15E và cường kích A-10 cho thấy dường như quân đội Mỹ không "hoàn toàn chiếm ưu thế trên không". Ông cho rằng Mỹ cần tìm kiếm hợp tác từ các đồng minh để chấm dứt chiến sự.
Ông Raskin đồng thời nhấn mạnh chỉ riêng chiến dịch ném bom trên không sẽ không thể đạt được mục tiêu thay đổi chế độ mà Tổng thống Trump đưa ra. "Về cơ bản, không thể ném bom để giành chiến thắng", ông Raskin cho hay.
Hiện chưa rõ vị trí chiếc tiêm kích F-15E bị rơi tại Iran. Đây được coi là lần đầu tiên một máy bay chiến đấu Mỹ bị bắn rơi trên bầu trời Iran trong suốt cuộc xung đột.
Trong cuộc phỏng vấn hôm 3/4, Tổng thống Trump nói không thể bình luận về việc ông sẽ làm gì nếu phi công còn lại trên chiếc F-15 rơi vào tay Iran. "Chúng tôi hy vọng điều đó sẽ không xảy ra", ông nói.
Theo AFP, các nhà nghiên cứu và hoạt động môi trường ở Thái Lan đang cảnh báo về tình trạng ô nhiễm thạch tín đang đe dọa sức khỏe và nguồn sinh kế của nhiều người dân sống bên dòng sông Mê Kông tại đây.
Các chuyên gia và nhà hoạt động cho rằng tình trạng ô nhiễm này bắt nguồn từ hoạt động khai thác mỏ trái phép ở Myanmar, và kết quả kiểm tra cho thấy tình trạng này đang lan rộng xuống hạ lưu.
AFP dẫn lời ngư dân Thái Lan Somdet Singthong cho biết người dân địa phương trước đây thường mua cá trực tiếp từ ông tại một bến tàu gần thành phố Chiang Saen ở miền bắc Thái Lan, trên biên giới với Myanmar và Lào.
Nhưng kể từ khi giới chức phát hiện thạch tín và các kim loại nặng khác trong một số nhánh của sông Mê Kông, lượng khách hàng của ông Somdet đã giảm sút. Các bác sĩ đã phát hiện mức thạch tín độc hại cao trong móng tay và nước tiểu của ông Somdet. "Tác động rất lớn. Tôi thì chẳng bao giờ sợ, nhưng những người dân làng khác thì lo lắng. Họ không ăn cá; một số người thậm chí không đụng đến con cá nào", ông Somdet (69 tuổi) nói.
Trong tháng 4, cơ quan kiểm soát ô nhiễm Thái Lan thông báo đã phát hiện nồng độ thạch tín lên tới 296 mg trong mỗi kg trầm tích gần Chiang Saen, cao hơn gấp 9 lần mức được coi là nguy hiểm đối với sinh vật thủy sinh. Đó là lần đầu tiên nhà chức trách phát hiện tình trạng ô nhiễm ở chính con sông Mê Kông, chứ không chỉ các nhánh của con sông này.
Bà Pianporn Deetes thuộc tổ chức vận động Rivers and Rights (Thái Lan) nhận định khi dòng sông bị ô nhiễm kim loại nặng và các loại độc tố khác, những chất này sẽ chảy đến tận vùng đồng bằng sông Mê Kông.
Các nhà nghiên cứu và nhà hoạt động môi trường thường cho rằng nguồn ô nhiễm xuất phát từ các mỏ khai thác trái phép ở Myanmar, nơi cuộc xung đột kéo dài tạo điều kiện cho hoạt động khai thác tài nguyên thiên nhiên không kiểm soát.
"Xung đột, quản trị phân tán và thị trường toàn cầu cùng hội tụ để thúc đẩy và duy trì việc khai thác tài nguyên, gây tổn hại đến tính toàn vẹn môi trường và an ninh con người", trung tâm nghiên cứu Stimson Center (Mỹ) cảnh báo trong một báo cáo hồi tháng 5.
Các nhà nghiên cứu từ Đại học Chiang Mai (Thái Lan) đã phát hiện nồng độ thạch tín cao gấp 10 lần mức bình thường trong trầm tích từ sông Kok, một nhánh của sông Mê Kông. Phó giáo sư Wan Wiriya mô tả tình trạng này như một "quả bom hẹn giờ", làm tăng nguy cơ ung thư và rối loạn thần kinh lâu dài, đặc biệt là ở những người dễ bị tổn thương.
Gần đây, một nhóm nhà sư đã dẫn đầu một cuộc tuần hành phản đối dọc theo dòng sông bị ô nhiễm. Những người tham gia cầm các biển hiệu có dòng chữ "Sông là mạch máu của cuộc sống chúng ta".
"Chúng ta không còn thấy trẻ em chơi đùa dưới sông nữa. Chúng ta không thấy chim chóc. Chúng ta không thấy bướm. Nước đã chết. Và nếu nước đã chết, thì con người như thế nào?", AFP dẫn lời một nghệ sĩ 69 tuổi tên Sansoen Duangdee".
Nhà hoạt động Deetes, một trong những người tổ chức cuộc tuần hành nói trên, kêu gọi "đối thoại ngoại giao" giữa Thái Lan và các nước láng giềng, cùng với Trung Quốc, nước nhập khẩu chính các nguyên tố đất hiếm từ Myanmar và Lào. Bà lên án những "kẻ côn đồ" "làm những gì chúng muốn mà không chịu trách nhiệm", cũng như sự thờ ơ từ giới chính trị trước mối nguy hiểm phần lớn là "vô hình".
Ủy ban sông Mê Kông liên chính phủ cho hay đang tăng cường giám sát và hợp tác khu vực sau những phát hiện mới nhất, nhưng cả Myanmar lẫn Trung Quốc đều không phải là thành viên của ủy ban này.
Chính quyền khuyến cáo không nên ăn bất kỳ loại động vật có vỏ từ sông hoặc nội tạng cá sông, nhưng nhiều người dân không đủ khả năng mua những thứ thay thế có thể an toàn hơn.
Ngư dân Somdet cho biết ông không thay đổi chế độ ăn uống của mình và vẫn sống duy trì cách sống như trước. "Dù sao thì cũng chẳng thể làm gì khác. Chúng tôi phải sống chung với dòng sông này, bất kể chuyện gì xảy ra với nó", ông nói.
