* Kể từ khi theo dõi Việt Nam, điều gì gây ấn tượng với ông nhất về TP.HCM?
– Điều gây ấn tượng nhất với tôi về TP.HCM là năng lượng thương mại. Nơi đây có một “nhịp điệu kinh tế” rất riêng: nhanh, thực dụng, giàu tinh thần khởi nghiệp và gắn kết mạnh mẽ với thị trường toàn cầu.
Ở TP.HCM, kinh doanh không chỉ là ở phòng họp tại các cao ốc lớn hay các khu công nghiệp mà còn được nhìn thấy rõ nhất ở các doanh nghiệp gia đình, các hộ bán lẻ, doanh nghiệp logistics, start-up, các quán ăn, dịch vụ đến các trường đại học và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Đây là bầu không khí của cơ hội kinh doanh, mang đến cảm giác rằng cơ hội luôn được phát hiện và nắm bắt liên tục ở TP này.
Quy mô nền kinh tế cho thấy rõ vai trò “đầu tàu” của TP.HCM, khi nền kinh tế địa phương đã vượt mốc 100 tỉ USD, cùng thu nhập bình quân đầu người cao hơn đáng kể so với mức trung bình cả nước.
* Đâu là những nền tảng giúp TP.HCM hình thành và củng cố vị thế của mình?
– Trong quan sát của tôi, TP.HCM luôn có tiềm năng lớn nhờ vị trí địa lý, đi kèm với đó là truyền thống giao thương cởi mở và cả nguồn nhân lực dồi dào. Có thể thấy dòng vốn sản xuất FDI trong khu vực TP.HCM mở rộng đã giúp thúc đẩy sự phát triển của các dịch vụ trong nội đô: logistics, ngân hàng, pháp lý, tư vấn, bất động sản, giáo dục và bán lẻ…
Điều này càng củng cố vị thế của TP.HCM trong việc tiềm năng không chỉ nằm ở công nghiệp mà ở một hệ sinh thái kết nối sản xuất, dịch vụ, nguồn nhân lực và thị trường toàn cầu.
* Ngoài các thế mạnh tự nhiên, theo ông, các yếu tố đã giúp TP.HCM duy trì tăng trưởng, thu hút FDI?
– Vai trò dẫn dắt liên tục của TP.HCM, theo tôi, dựa trên ba yếu tố: độ mở, mật độ kinh tế và khả năng thử nghiệm.
Thứ nhất, thành phố rất cởi mở với hoạt động kinh doanh. Nhà đầu tư nước ngoài và doanh nhân Việt Nam không chỉ bị thu hút bởi quy mô thị trường mà còn bởi khả năng được hoạt động trong một hệ sinh thái kinh tế dày đặc.
Tại TP.HCM, doanh nghiệp có thể tìm thấy khách hàng, nhà cung cấp, ngân hàng, trường đại học, dịch vụ logistics, đối tác công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng trong cùng một không gian kinh tế rộng lớn. Điều này giúp giảm chi phí giao dịch và tăng tốc phát triển kinh doanh.
Thứ hai, nguồn nhân lực đóng vai trò quyết định. TP.HCM thu hút lao động từ khắp cả nước và quốc tế, tạo ra một thị trường lao động đa dạng với quản lý, kỹ sư, chuyên gia, doanh nhân và những nhân sự được đào tạo quốc tế.
Đối với nhà đầu tư, đây là lợi thế lớn vì vốn có thể dịch chuyển nhanh nhưng hệ sinh thái nhân lực cần thời gian đáng kể để hình thành.
Thứ ba, TP.HCM là nơi thường xuyên thử nghiệm chính sách. Những cơ chế đặc thù gần đây theo nghị quyết 98 là ví dụ rõ nét nhưng vai trò “thí điểm” này đã tồn tại từ lâu. Thành phố thường đi đầu trong các cách tiếp cận mới về đầu tư, phát triển đô thị, hạ tầng, cải cách hành chính và phát triển khu vực tư nhân.
Các khu công nghiệp, công nghệ cao với định hướng xuất khẩu là một trong những ví dụ nổi bật cho các “thử nghiệm” này. Các khu chức năng này không chỉ thu hút doanh nghiệp từ nhiều nơi đến đặt nhà máy mà còn giúp nội địa “tiếp thu” được các tiêu chuẩn tiên tiến trong sản xuất, quản trị, quan hệ với các đối tác và cả việc phát triển kỹ năng của lực lượng lao động.
Nhờ đó, TP.HCM trở thành hình mẫu cho quá trình chuyển đổi của Việt Nam: tăng trưởng không chỉ dựa vào chi phí thấp mà còn dựa vào dịch vụ, kỹ năng, đổi mới và khả năng kết nối với thị trường quốc tế.
* Ông kỳ vọng TP.HCM sẽ phát triển như thế nào trong 10-20 năm tới?
– Với cơ hội từ sự tích hợp của nền kinh tế, trong 10-20 năm tới TP.HCM không chỉ là “đầu tàu” kinh tế của Việt Nam mà còn trở thành một trong những vùng đô thị kinh tế quan trọng của Đông Nam Á.
Tuy nhiên, thành phố không nên chỉ dựa vào mở rộng quy mô mà cần chuyển sang tăng trưởng dựa trên năng suất. Điều này đòi hỏi hạ tầng tốt hơn, logistics hiệu quả hơn, giao thông công cộng mạnh hơn, hạ tầng số và thủ tục hành chính ổn định cùng với sự phối hợp chặt chẽ giữa các địa phương.
TP.HCM cũng cần đẩy mạnh hợp tác với các trường đại học, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua việc kết nối chặt chẽ hơn giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo và chính quyền.
Nếu có thể hài hòa giữa quy mô kinh tế với nguồn nhân lực, đổi mới sáng tạo, hạ tầng, liên kết đại học – doanh nghiệp và chất lượng sống, TP.HCM sẽ có nền tảng vững chắc để bước vào giai đoạn phát triển mới với giá trị gia tăng cao hơn, thân thiện hơn với môi trường và gắn kết sâu rộng hơn với nền kinh tế toàn cầu.
Trong khi doanh nghiệp liên tục cầu cứu vì khoản tiền gần 20 tỉ đồng mà doanh nghiệp đã bỏ ra để bồi thường giải phóng mặt bằng cho dự án trạm biến áp 500kV Đức Hòa mãi chưa được hoàn trả, thì phía ngành điện cho rằng vướng mắc nằm ở chính câu chữ trong quyết định phê duyệt của địa phương.
Cụ thể, Công ty cổ phần Đại Lộc Long An (chủ đầu tư Khu công nghiệp Nam Thuận, tỉnh Tây Ninh) vừa qua đã gửi đơn khởi kiện đến cơ quan chức năng, yêu cầu Ban Quản lý dự án các công trình điện miền Nam (SPMB, thuộc Tổng công ty Truyền tải điện quốc gia) hoàn trả số tiền gần 20 tỉ đồng.
Đây là khoản kinh phí mà doanh nghiệp này đã chủ động ứng trước để chi trả cho 17 hộ dân bị ảnh hưởng bởi đường dây 500kV Đức Hòa và các đường dây đấu nối 500kV số 1 và 2, có đi qua phạm vi Khu công nghiệp Nam Thuận.
Đại diện doanh nghiệp cho biết để đảm bảo tiến độ dự án, SPMB đã nhiều lần đề nghị doanh nghiệp phối hợp bàn giao mặt bằng sớm, đồng thời cam kết bằng văn bản sẽ hoàn trả toàn bộ chi phí bồi thường sau khi phương án được phê duyệt.
Trên cơ sở các cam kết này, dù chưa được phê duyệt phương án bồi thường và chưa nhận được nguồn kinh phí hoàn trả, Công ty cổ phần Đại Lộc Long An chủ động ứng trước tiền để chi trả cho 17 hộ dân bị ảnh hưởng.
Doanh nghiệp cũng phối hợp với chính quyền địa phương hoàn tất giải phóng mặt bằng, góp phần giúp dự án điện được thi công, kéo dây và hoàn thành đúng tiến độ.
Sau đó UBND tỉnh Long An (nay là UBND tỉnh Tây Ninh) đã thống nhất chủ trương hoàn trả một phần kinh phí cho doanh nghiệp. UBND huyện Đức Hòa (cũ) cũng đã phê duyệt phương án hỗ trợ, xác định số tiền phải hoàn trả hơn 19,9 tỉ đồng, do SPMB bố trí nguồn vốn.
Tuy nhiên theo phía doanh nghiệp, dù đã có quyết định cụ thể cùng nhiều văn bản đôn đốc từ UBND huyện Đức Hòa (cũ), đơn vị phát triển quỹ đất và UBND tỉnh Tây Ninh, đến nay SPMB vẫn chưa thực hiện việc hoàn trả kinh phí theo cam kết.
Dù doanh nghiệp đã có văn bản xin rút yêu cầu khởi kiện liên quan việc hoàn trả tiền bồi thường và khoản lãi suất tạm tính với lý do "hai bên tiếp tục tự thương lượng trước khi giải quyết tại tòa án", tuy nhiên đến nay việc giải quyết của đôi bên vẫn "đi vào ngõ cụt".
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online về lý do chậm trễ và lùm xùm lần này, đại diện Ban Quản lý dự án các công trình điện miền Nam cho biết đơn vị luôn tuân thủ chỉ đạo của lãnh đạo tỉnh và các cơ quan chức năng, nhưng hiện đang gặp vướng mắc lớn về tính pháp lý của hồ sơ bồi thường.
Cụ thể mấu chốt nằm ở chỗ UBND huyện Đức Hòa (cũ) phê duyệt đây là "phương án hỗ trợ hoàn trả một phần kinh phí" thay vì "phương án bồi thường" như quy định thông thường trong công tác giải phóng mặt bằng.
Đại diện phía SMPB lý giải về nguyên tắc, chủ đầu tư chỉ chi trả tiền dựa trên phương án bồi thường được phê duyệt. Khái niệm "phương án hỗ trợ hoàn trả" là điều SMPB "lần đầu gặp", chưa từng gặp trong hồ sơ bồi thường từ trước đến nay.
Ngoài ra phía ngành điện cũng bày tỏ sự thận trọng trong việc xác định đúng chủ thể nhận tiền để tránh tranh chấp pháp lý sau này, đặc biệt là với các trường hợp người dân mua bán bằng giấy tay hoặc ủy quyền cho doanh nghiệp.
Trước thông tin doanh nghiệp khởi kiện, đại diện Ban Quản lý dự án các công trình điện miền Nam cho rằng các nỗ lực kiện tụng trước đây của phía doanh nghiệp không thành công do sai lệch về đối tượng và thủ tục hành chính.
Theo hồ sơ, Ban Quản lý dự án các công trình điện miền Nam đã nhiều lần gửi văn bản đến chính quyền địa phương là UBND tỉnh Tây Ninh, UBND xã Mỹ Hạnh (tỉnh Tây Ninh) để đề nghị hướng dẫn về tính pháp lý của khoản kinh phí hoàn trả.
Từ đó phía ngành điện khẳng định không có ý định kéo dài vụ việc hay gây thiệt thòi cho doanh nghiệp.
Để tháo gỡ điểm nghẽn này, đại diện SMPB kiến nghị: "Chỉ cần UBND tỉnh có văn bản khẳng định quyết định phê duyệt phương án trên là đúng quy định và đề nghị chủ đầu tư chuyển tiền, kèm cam kết chịu trách nhiệm về tính pháp lý, chúng tôi sẽ thực hiện chi trả ngay".
Theo tài liệu họp cổ đông thường niên, Tập đoàn Golden Gate lên kế hoạch doanh thu năm nay tăng gần 28% lên khoảng 9.814 tỷ đồng. Nếu thành công, đây sẽ là con số kỷ lục trong lịch sử hoạt động của họ.
Trong khi đó, lợi nhuận sau thuế được ban lãnh đạo ước tính đạt hơn 466 tỷ đồng, gấp đôi so với năm trước. Tuy nhiên, mức này vẫn còn thấp hơn lãi kỷ lục khoảng 659 tỷ đồng của năm 2022.
Golden Gate là một trong những tập đoàn lớn nhất cả nước trong lĩnh vực nhà hàng khi sở hữu gần 40 thương hiệu. Hệ sinh thái của họ chủ yếu có 5 phong cách ẩm thực chính gồm lẩu, nướng, Á, Âu và mới đây là cà phê. Một số chuỗi nhà hàng tiêu biểu là Manwah, Kichi Kichi, iSushi, Durama, Icook, Gogi House, Sumo BBQ, Cowboy Jack's, Vuvuzela...
Năm nay, công ty tiếp tục tập trung vào việc mở rộng kinh doanh tại các địa bàn mới nhưng theo hướng có chọn lọc. Song song đó, họ sẽ xây dựng nền tảng vận hành lấy dữ liệu và công nghệ làm cốt lõi, gia tăng trải nghiệm khách hàng.
Trong số hơn 40 thương hiệu họ sở hữu, chỉ The Coffee House được ban lãnh đạo nêu riêng trong kế hoạch kinh doanh trọng tâm của toàn tập đoàn. Golden Gate cho biết sẽ tập trung nâng cấp không gian điểm bán và tiếp tục nâng cao trải nghiệm khách hàng của chuỗi cà phê này.
The Coffee House là chuỗi cà phê từng nổi đình đám một thời do Seedcom hậu thuẫn. Tuy nhiên, từ sau đại dịch, thương hiệu này đã phải đóng nhiều cửa hàng nhằm tối ưu chi phí, cải thiện hiệu quả hoạt động. Đầu năm trước, Golden Gate bỏ ra hơn 243,5 tỷ đồng để sở hữu 99,98% vốn tại The Coffee House.
Trong tài liệu gửi tới cổ đông lần này, ban lãnh đạo cho rằng việc mua lại The Coffee House là "bước đi chiến lược" khi mở rộng sang lĩnh vực đồ uống quy mô lớn. Họ đánh giá chuỗi này có nền tảng về thương hiệu, mạng lưới điểm bán và tệp khách hàng, giúp công ty thâm nhập vào phân khúc có tần suất tiêu dùng cao, qua đó gia tăng mức độ gắn kết với khách hàng trong đời sống hàng ngày.
Hiện The Coffee House có 79 điểm bán, chủ yếu ở các thành phố lớn như TP HCM, Hà Nội và các tỉnh vùng ven. Thời gian gần đây, chuỗi liên tục tạm dừng hoạt động các cửa hàng để tu sửa, thay đổi thiết kế và không gian quán.
Ali al-Khazali (Baghdad, Iraq) gần đây chi 2.000 USD mua các tấm pin mặt trời mái nhà cùng bộ pin lưu trữ điện từ Trung Quốc, nhằm tận dụng nguồn năng lượng này cả ngày lẫn đêm. "Chúng tôi đang cố gắng giải quyết vấn đề bằng năng lượng sạch", ông nói.
Là nước xuất khẩu dầu, Iraq vẫn phụ thuộc phần nào vào khí tự nhiên nhập khẩu để vận hành các nhà máy điện.
Khủng hoảng năng lượng do xung đột Trung Đông đang thôi thúc các nền kinh tế chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch. Theo dữ liệu từ công ty nghiên cứu Ember, điều này giúp Trung Quốc - nhà cung ứng công nghệ sạch lớn nhất thế giới - ghi nhận doanh thu xuất khẩu kỷ lục năng lượng sạch trong tháng 3, với 26 tỷ USD. Mức này tăng 30% so với tháng 2 và 52% cùng kỳ năm ngoái.
Trong đó, pin xe điện, hệ thống lưu trữ điện là hai mặt hàng xuất khẩu nhiều nhất của Trung Quốc, vượt 10 tỷ USD. Đơn đặt hàng sản phẩm này tăng vọt do các nước quan ngại về tác động chiến sự Iran lên nguồn cung nhiên liệu.
Nguồn thu từ xuất khẩu pin trên đà tăng từ 2019, đạt trung bình 7 tỷ USD trong hai tháng đầu năm 2025. Châu Âu là thị trường nhập khẩu pin lớn nhất, chiếm 43% trong tổng số nhà mua. Châu Á đứng thứ hai, với tỷ trọng 29%.
Xét theo quốc gia, Đức chi gần 1,3 tỷ USD, là bên mua lớn nhất từ Trung Quốc. Các quốc gia nhập khẩu lớn tiếp theo là Mỹ (823 triệu USD), Hà Lan (635 triệu USD), Việt Nam và Australia mỗi nước gần 600 triệu USD.
Với lĩnh vực xe điện, xuất khẩu gặp nhiều biến động do một số quốc gia thay đổi chính sách ưu đãi, ảnh hưởng tới nhu cầu người dùng. Bên cạnh đó, xung đột Trung Đông gây gián đoạn dòng chảy thương mại toàn cầu và xói mòn niềm tin người dùng. Dù vậy, tổng kim ngạch xuất khẩu xe điện quý I đạt mức kỷ lục 21 tỷ USD, tăng gần gấp đôi cùng kỳ, bất chấp sự sụt giảm mạnh từ thị trường Trung Đông trong tháng 3 do chiến sự.
Châu Âu là thị trường tiêu thụ xe Trung Quốc lớn nhất, chiếm 45% tổng doanh số, châu Á đứng thứ với 25% thị phần.
Các chuyên gia lưu ý rằng lượng nhập khẩu ôtô và linh kiện phục vụ lưới điện vào Trung Đông bị đình trệ do các cuộc không kích. Tức là, nhu cầu từ khu vực này sẽ phục hồi khi hòa bình lập lại và hàng hóa được thông thương.
Cũng theo Ember, hệ thống năng lượng mặt trời Trung Quốc đạt doanh thu tăng vọt trong tháng 3, ở mức 4,8 tỷ USD, cao nhất kể từ tháng 5/2023. Con số này gấp đôi mức trung bình hai tháng đầu năm 2025.
Trong đó, châu Á chi tới 2 tỷ USD nhập khẩu (chiếm 43% thị phần), còn châu Âu nhập 1,3 tỷ USD. Hà Lan là bên mua lớn nhất, với 400 triệu USD, tăng gấp đôi tháng trước.
Giới phân tích từ Ember lẫn Wood Mackenzie đều chung nhận định Trung Quốc là "người thắng tuyệt đối" trong cuộc khủng hoảng Iran. Bởi lẽ, họ có lợi thế chiến lược từ vị trí dẫn đầu trong các lĩnh vực năng lượng tái tạo, điện khí hóa, sản xuất cũng như đổi mới sáng tạo.
Euan Graham, nhà phân tích cấp cao tại Ember, cho biết điện mặt trời đã trở thành động lực của nền kinh tế toàn cầu. "Cú sốc nhiên liệu hóa thạch đang đẩy lĩnh vực này lên một tầm cao mới", ông nói.
Thực tế, năng lượng mặt trời cũng có nhược điểm, là không ổn định và phụ thuộc vào thời tiết, trong khi pin lưu trữ thường khó bù đắp hoàn toàn. Bên cạnh đó, một số nhà hoạch định chính sách ở châu Âu và Mỹ quan ngại các tấm quang năng và xe điện có kết nối không dây có thể bị vô hiệu hóa từ xa.
Tuy nhiên, điểm khác biệt giữa năng lượng tái tạo và nhiên liệu hóa thạch là người mua chỉ phải trả tiền cho tấm quang năng hoặc turbine gió một lần, còn dầu và khí đốt thì phải liên tục nhập khẩu.
WSJ dẫn ví dụ thực tế tại Cuba - quốc gia thiếu điện do lệnh cấm vận từ Mỹ, các tấm pin mặt trời được lắp đặt trên khắp mái nhà dân, bệnh viện, và xe ba bánh điện của Trung Quốc được sử dụng rộng rãi.
Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump lại cho rằng các quốc gia nên ứng phó với tình hình bất ổn ở Trung Đông bằng cách mua thêm dầu và khí từ Mỹ. "Chúng tôi đang có rất nhiều", ông nói hồi đầu tháng 4.
