Là xã đảo duy nhất của Gia Lai, cách đất liền khoảng 24 km, hành trình đi tìm con chữ của học sinh (HS) trên đảo Nhơn Châu đầy gian nan.
Hiện trên đảo, hệ thống giáo dục chỉ dừng lại ở cấp THCS nên sau khi hết lớp 9, nếu muốn tiếp tục học lên cao, HS buộc phải rời gia đình, vượt biển vào đất liền. Ở tuổi 15 còn chưa quen với những lo toan, các em đã phải sớm tự lập, sống xa vòng tay cha mẹ.
Quãng đường biển 24 km tuy không xa nhưng lại là rào cản lớn, nhất là về kinh tế vì HS vào đất liền còn phải lo cả tiền trọ, chi phí ăn uống, sinh hoạt…
Ông Nguyễn Văn Nhất (44 tuổi, thôn Tây, xã Nhơn Châu) cho biết trước đây, phần lớn người dân trên đảo chỉ học hết lớp 9 rồi dừng lại. Sự cách trở về địa lý khiến con đường học tập của nhiều người bị gián đoạn. Những HS đủ điều kiện vào đất liền tiếp tục học lại phải đối mặt với áp lực cơm áo, gạo tiền. Vì chi phí quá cao, không ít gia đình đành cho con nghỉ học để phụ giúp gia đình nghề biển.
Gia đình ông Nhất có 2 người con, trong đó một em đang học lớp 11 tại đất liền. Ông kể ngày con rời đảo, điều khiến ông trăn trở nhất không phải chuyện học hành mà là việc ăn ở, chi tiêu của con có đảm bảo hay không.
Vài năm qua, thấu hiểu những khó khăn, thiếu thốn nói trên, địa phương đã có nghị quyết hỗ trợ, tiếp sức để HS xã đảo Nhơn Châu có thể đi xa hơn nữa trên con đường học tập. Theo đó mỗi HS sẽ được hỗ trợ tiền ăn ở, sinh hoạt và đi lại khi vượt biển vào đất liền theo học các cấp cao hơn.
“Ngay từ khi lên cấp 3, cháu đã phải học cách tự lập. Có khi vài tháng, thậm chí hết một học kỳ cháu mới về nhà một lần. Lúc đầu gia đình rất lo, nhưng nhờ có chính sách hỗ trợ, mỗi tháng cháu được khoảng 1,1 triệu đồng nên cũng đỡ phần nào. Sắp tới mức hỗ trợ tăng lên, gia đình rất phấn khởi”, ông Nguyễn Văn Nhất chia sẻ.
Em Võ Thuận Thảo, HS lớp 11A1 Trường THPT số 1 Trần Cao Vân, cho biết nhà có 4 chị em, bố vừa qua đời sau thời gian dài bệnh nặng. Mẹ em làm việc nhà và phụ nghề biển để nuôi các con.
Ngày rời đảo đi học lớp 10, Thảo mang theo không chỉ hành lý mà còn cả những lo toan. Em phải tự thích nghi với môi trường mới, tự cân đối chi tiêu và tự động viên mình tiếp tục cố gắng. “Khoản hỗ trợ giúp giảm bớt gánh nặng. Em sẽ cố gắng học tốt để thi vào ngành sư phạm, sau này trở về giúp mẹ và quê hương”, Thảo tâm sự.
Những chính sách tiếp sức kịp thời đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Theo ông Dương Hiệp Hưng, Chủ tịch UBND xã Nhơn Châu, tỷ lệ HS tiếp tục học lên THPT tăng mạnh. Nếu năm học 2024 – 2025 chỉ có 11 em vào đất liền học tập, thì hiện nay toàn xã đã có 62 HS theo học, chưa kể nhiều em đang theo đuổi các ngành nghề như dược, hộ sinh, kỹ thuật chế biến, điện lạnh.
Tại kỳ họp thứ 2 HĐND tỉnh Gia Lai khóa XIII nhiệm kỳ 2026 – 2031 vừa qua, một nghị quyết hỗ trợ HS, sinh viên xã đảo Nhơn Châu đã được thông qua. Theo đó, từ năm học 2026 – 2027, mỗi HS THPT sẽ được hỗ trợ hơn 1,6 triệu đồng/tháng, gồm tiền ăn 936.000 đồng, tiền ở 360.000 đồng và chi phí học tập, đi lại 350.000 đồng. Với HS học nghề, tỉnh hỗ trợ 100% học phí cùng học bổng chính sách bằng 80% mức lương cơ sở. Tổng kinh phí dự kiến hơn 1,4 tỉ đồng mỗi năm.
Không chỉ từ ngân sách nhà nước, các trường học trên đất liền cũng chủ động hỗ trợ. Ông Lê Văn Dũng, Hiệu trưởng Trường THPT số 1 Trần Cao Vân, cho biết nhà trường thường xuyên vận động giáo viên và các nhà hảo tâm chung tay giúp đỡ, tạo điều kiện để HS xã đảo yên tâm học tập.
Theo quy chế tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thí sinh xét tuyển theo phương thức nào đều đăng ký nguyện vọng, đóng lệ phí xét tuyển 20.000 đồng/nguyện vọng trên hệ thống xét tuyển chung của bộ.
Nhưng nhiều trường đại học yêu cầu thí sinh phải thực hiện đăng ký xét tuyển trên hệ thống của trường, nộp lệ phí xét tuyển cho trường. Như vậy thí sinh phải đăng ký xét tuyển 2 lần, đóng lệ phí nhiều lần bao gồm lệ phí xét tuyển, lệ phí xét duyệt hồ sơ minh chứng hưởng điểm ưu tiên, thẩm tra chứng chỉ ngoại ngữ.
Một phụ huynh có con xét tuyển vào Trường đại học Ngân hàng TP.HCM cho biết trường buộc thí sinh phải đăng ký nguyện vọng trên trang web của trường, đóng phí 100.000 đồng/nguyện vọng, nộp hồ sơ học bạ mới được xét tuyển.
Trường không sử dụng các hồ sơ như điểm thi đánh giá năng lực, học bạ, điểm ngoại ngữ IELTS mà thí sinh đã gửi lên cổng thông tin của bộ.
"Trường làm vậy có trái với yêu cầu của Bộ Giáo dục và Đào tạo hay không? Vì sao buộc thí sinh phải đăng ký nguyện vọng riêng với trường, thu phí cho mỗi nguyện vọng đăng ký dù đã đăng ký và đóng phí trên cổng tuyển sinh của bộ?", phụ huynh này thắc mắc.
Đây không phải là trường cá biệt yêu cầu thí sinh đăng ký xét tuyển trên hệ thống của trường và thu phí.
Chẳng hạn Đại học Bách khoa Hà Nội Xét tiếp nhận tuyển tài năng gồm các phương thức: xét tuyển thẳng theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, xét tuyển dựa trên các chứng chỉ quốc tế, xét tuyển dựa theo hồ sơ năng lực kết hợp phỏng vấn. Lệ phí xét tuyển 200.000 - 500.000 đồng tùy phương thức. Trường thu phí 100.000 xác thực chứng chỉ ngoại ngữ.
Đại học Kinh tế quốc dân thu lệ phí 200.000 đồng/hồ sơ phương thức xét tuyển kết hợp. Trường đại học Điện lực yêu cầu thí sinh thực hiện việc khai báo các thông tin cá nhân và kết quả học tập THPT cả 3 năm học để trường kiểm tra hồ sơ đăng ký xét tuyển và khảo sát nguyện vọng theo hướng dẫn trên hệ thống trực tuyến của trường, lệ phí 50.000đồng/hồ sơ.
Trường đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội), Trường đại học Giao thông vận tải thu 50.000 đồng//hồ sơ, Trường đại học Thương mại thu 100.000 đồng/hồ sơ xét tuyển.
Bên cạnh lệ phí xét tuyển, một số trường đại học như Công nghiệp TP.HCM, Đồng Tháp... thu phí 50.000 đồng/hồ sơ minh chứng tính điểm cộng.
Ông Nguyễn Văn Thụy - Trưởng phòng Tuyển sinh và Truyền thông Trường đại học Ngân hàng TP.HCM - cho biết đây là phí xử lý dữ liệu đầu vào chứ không phải lệ phí xét tuyển. Ông Thụy giải thích đối với hai phương thức xét tuyển kết quả học tập, thành tích, năng khiếu đặc biệt bậc THPT và chứng chỉ tiếng Anh, kết quả kỳ thi đầu vào đại học trên máy tính (V-SAT) thí sinh phải cung cấp dữ liệu đầu vào cho trường.
"Thí sinh cung cấp kết quả thi, kết quả học tập và chứng chỉ ngoại ngữ. Trường phải thẩm tra chứng chỉ ngoại ngữ nhằm tránh trường hợp chứng chỉ không hợp lệ, ảnh hưởng đến kết quả xét tuyển của thí sinh", ông Thụy nói.
Trong khi đó, ông Phạm Thái Sơn - giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và truyền thông Trường đại học Công Thương TP.HCM - cho biết năm 2025 trường yêu cầu thí sinh đăng ký xét tuyển theo một số phương thức như học bạ trên hệ thống của trường và thu phí 30.000/nguyện vọng.
Tuy nhiên năm nay trường không thu. Lý giải việc yêu cầu thí sinh đăng ký xét tuyển trên hệ thống trường, ông Sơn cho biết đây là bước sơ tuyển hồ sơ (chủ yếu xét học bạ THPT), trường phát hiện hồ sơ thí sinh thiếu sẽ yêu cầu bổ sung để khi thí sinh đăng ký chính thức trên cổng tuyển sinh của bộ sẽ đầy đủ hồ sơ.
"Kinh phí sơ tuyển cũng không đáng kể, nhân viên cũng đã được trường trả lương để làm công việc này. Việc thu phí sơ tuyển khiến thí sinh phải thực hiện thêm một bước và tốn kém hơn nên năm nay trường không thu phí sơ tuyển", ông Sơn nói.
Tìm chỗ để con có mùa hè bổ ích, trải nghiệm, học hỏi được nhiều kỹ năng là nỗi lo chung của nhiều nhà.
Chị Lê Thị Ánh Lan có con lớp 1 Trường tiểu học Trần Quốc Thảo và con 3 tuổi học Trường mầm non TP (phường Xuân Hòa, TP.HCM).
"Công ty cả hai vợ chồng ở đường Võ Văn Tần (phường Xuân Hòa) nên hai con được học ở hai ngôi trường cách công ty chỉ vài bước chân để tiện đưa đón. Vì nơi ở cách nơi làm quá xa, dịp hè tôi rất đau đầu tìm chỗ gửi con.
Năm nay, giữa học kỳ 2 tôi đã thuyết phục được cô giáo của con (sống ở phường Thủ Đức) chăm con ngày hè và tôi phải thuê phòng trọ 25m2 cho cô tạm hai tháng trên đường Trần Quốc Thảo. Con tôi được đưa đến đây mỗi buổi sáng, chiều tôi đón về. Coi như mình "mở trường" cho con", chị Lan ví von.
Trong khi đó, chị L.T.T. (có con 4 tuổi, phường Phú Nhuận) đã tính trước để không bị động. Chị T. nói: "Từ đầu năm học tôi đã tìm cho con một trường phương án 2 trong hè. Đó là trường mầm non tư thục trên đường Bà Huyện Thanh Quan (phường Xuân Hòa). Tuy có chỗ gửi hè nhưng tôi vẫn băn khoăn về nơi học hè nhiều trải nghiệm phù hợp độ tuổi vàng, chứ không đơn thuần là lớp ăn ngủ, đến giờ đi về".
Nhiều phụ huynh chọn gửi con cho ông, bà nhưng lo ngại trẻ xem tivi, iPad, điện thoại. Tương tự, nhiều nhóm trên mạng rộn ràng những chia sẻ tìm nơi gửi hè trẻ lứa tuổi 6-18 tháng. Nhu cầu rất đông nhưng trường lớp hè độ tuổi này rất ít.
Từ 27-5, đa số các trường mầm non TP.HCM tổ chức bế giảng năm học. Việc tổ chức dạy hè cho trẻ đều nằm trong kế hoạch chung. Phụ huynh có con bậc học này đa số được nhà trường khảo sát nhu cầu đăng ký học hè.
Theo cô Thảo Nguyên - giáo viên chủ nhiệm lớp gấu bông 1 Trường mầm non TP (phường Xuân Hòa), từ đầu tháng 5 nhà trường khảo sát, ghi nhận nhu cầu gửi trẻ của phụ huynh và sự tự nguyện đăng ký tham gia làm hè của các giáo viên, nhân viên. "Sau khi giáo viên thông báo đăng ký nhu cầu gửi hè, gần như phụ huynh đều đăng ký. Ngày 15-6, trường bắt đầu đón trẻ học khóa hè", cô Nguyên thông tin.
Cũng mở màn khóa hè từ ngày 15-6, cô Nguyễn Thị Mỹ Phương, Hiệu trưởng Trường mầm non Bến Thành (phường Bến Thành), cho biết kết thúc năm học 2025-2026 học sinh mầm non được nghỉ hè một tuần.
Cô Phương nói: "Khóa hè năm nay nhà trường nhận trẻ từ 18 tháng, lớp này ưu tiên đặc biệt có khoảng 10 trẻ. Tổng số trẻ dự kiến tham gia khóa hè là gần 300 em, tham gia học hè trong gần hai tháng. Trong thời gian này nhà trường sẽ tăng cường các khóa liên quan đến vận động, thể thao, tăng kỹ năng cho trẻ".
Trường mầm non Vương Quốc Trẻ Thơ (phường Bình Trị Đông) bế giảng năm học ngày 25-5, đóng cửa trường một tuần để giáo viên du lịch, về quê cũng như sửa chữa, tu bổ cơ sở vật chất.
Bà Nguyễn Phương Linh - chủ Trường mầm non Vương Quốc Trẻ Thơ - cho biết trong tuần nghỉ này, nếu giáo viên nào không đăng ký đi du lịch, ở lại trường chăm sóc trẻ sẽ nhận lương nhân đôi.
"Chúng tôi gom ba cơ sở, tập trung trẻ về hết một cơ sở. Riêng nhóm trẻ từ 6-18 tháng, trường đặc biệt ưu tiên là chính giáo viên chủ nhiệm lớp này sẽ dạy hè xuyên suốt. Lý do, nhóm này độ tuổi nhỏ nhưng nhưng nhu cầu phụ huynh luôn rất lớn" - bà Linh nói.
Theo thạc sĩ tâm lý Mộng Quang Chi (TP.HCM), với trẻ mầm non, điều quan trọng nhất không phải là gửi ở đâu gần hay rẻ mà là môi trường đó có đủ an toàn về thể chất và cảm xúc hay không.
"Ở lứa tuổi này trẻ chưa có khả năng tự bảo vệ, chưa diễn đạt rõ khi gặp khó chịu hay bị xâm hại. Vì vậy phụ huynh cần đặc biệt chú ý đến người trực tiếp chăm sóc trẻ và điều kiện sinh hoạt hằng ngày của trẻ.
Một số điểm cha mẹ cần lưu ý như không nên chỉ dựa vào sự quen biết cá nhân để yên tâm gửi trẻ; trẻ nhỏ cần sự ổn định và cảm giác an toàn tâm lý. Nếu cho trẻ theo cô giáo về quê hoặc ở ngoài giờ học, phụ huynh cần trao đổi rõ ràng về lịch sinh hoạt, người chịu trách nhiệm chính, cách liên lạc, thời gian gọi video với cha mẹ và các nguyên tắc chăm sóc trẻ. Cần quan sát phản ứng cảm xúc của trẻ sau vài ngày đầu…", bà Chi phân tích.
Trong khi đó, đi tận nơi tìm hiểu cơ sở vật chất, giáo viên, nghe ngóng phụ huynh đã từng cho con đi học, "không ngồi trên mạng" tin vào những lời rao và hình ảnh là khuyến cáo của bà Lê Thị Tâm (giáo viên dạy kỹ năng sống tại TP.HCM).
"Cha mẹ gửi con về quê không giao hết trách nhiệm cho ông bà; gửi trẻ đến trường không giao hết trách nhiệm cho nhà trường, cô giáo. Điều quan trọng không nằm ở việc con ở đâu mà là trẻ được chăm sóc, kết nối và an toàn trong suốt hành trình ấy" - giáo viên dạy kỹ năng sống này lưu ý.
Lễ tổng kết và khen thưởng năm học 2025-2026 kết hợp Lễ tri ân và trưởng thành dành cho học sinh lớp 5 niên khóa 2021-2026 của Trường Tiểu học Lê Ngọc Hân (TPHCM) diễn ra sáng 28/5 trong không khí nhiều cảm xúc.
Một trong những khoảnh khắc xúc động nhất của buổi lễ là khi giai điệu tri ân vang lên, hàng trăm học sinh lớp 5 đồng loạt đứng dậy, cúi đầu và trân trọng trao những bó hoa tươi thắm đến bố mẹ, thầy cô.
Không còn là những cô cậu học trò tinh nghịch thường ngày, các em ôm chầm lấy phụ huynh, nức nở vì xúc động.
Đại diện học sinh, em Đăng Vinh, lớp 5/3, xúc động gửi lời tri ân đến thầy cô và bố mẹ. Nam sinh cho hay từ những cô cậu học trò lớp 1 còn bỡ ngỡ, nay các em đã trưởng thành hơn nhờ sự yêu thương, dìu dắt tận tình của thầy cô và sự hy sinh của gia đình.
“Dù mai đây học ở những ngôi trường khác nhau, chúng em sẽ luôn nhớ về mái trường Tiểu học Lê Ngọc Hân với những tiết học vui vẻ, những giờ sinh hoạt sôi nổi và những kỷ niệm đẹp của tuổi học trò”, Đăng Vinh chia sẻ.
Ngồi ở hàng ghế phụ huynh, anh Lê Quí Thanh, phụ huynh học sinh lớp 5/6, không giấu được xúc động khi nhìn con mặc lễ phục tốt nghiệp. Anh bộc bạch từ ngày đầu đưa con vào lớp 1 với nhiều bỡ ngỡ đến hôm nay nhìn con trưởng thành, tự tin hơn là niềm hạnh phúc lớn của gia đình.
“Học sinh hiện nay được tiếp cận môi trường học tập hiện đại nên tự tin, hiểu biết và có khả năng tự lập tốt hơn. Dù tạo điều kiện cho con học thêm tiếng Anh, tham gia ngoại khóa, gia đình vẫn ưu tiên giúp con phát triển cân bằng và giữ được niềm vui học tập”, anh nói.
Chứng kiến những cái ôm ấm áp giữa phụ huynh và học sinh, bà Nguyễn Thị Hồng Yến, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lê Ngọc Hân, cho biết hoạt động tri ân này đã được nhà trường duy trì nhiều năm qua nhằm giáo dục các em về lòng biết ơn và trách nhiệm trước khi rời xa mái trường tiểu học.
Nhìn lại hành trình đã qua, bà Yến xúc động nhắc lại hình ảnh ngày khai trường với những ánh mắt ngơ ngác của học sinh lớp 1, sự háo hức của các em lớp lớn và sự đồng hành của phụ huynh để có được quả ngọt như ngày hôm nay.
Theo hiệu trưởng, bên cạnh việc bồi đắp tâm hồn và đạo đức, năm học 2025-2026 vừa qua cũng ghi dấu sự chuyển mình mạnh mẽ của nhà trường trong việc ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) vào dạy học.
Nhà trường xác định học sinh tiểu học ngày nay không chỉ được trang bị kiến thức, đạo đức mà còn cần có hành trang để bước vào kỷ nguyên số - định hướng mà TPHCM đang hướng tới. Chính vì vậy, học sinh tại trường đã được tiếp cận các chương trình học tích hợp thiết bị số, công nghệ số, STEM, robotics và tiếng Anh ngay từ sớm.
“Việc áp dụng AI đã góp phần tạo nên một thế hệ học sinh năng động, sáng tạo, nhanh nhẹn và bắt nhịp với thời đại số”, cô Yến chia sẻ.
Bước vào năm học mới, tập thể sư phạm nhà trường đã xác định rõ các nhiệm vụ trọng tâm như nâng cao chất lượng dạy và học, đẩy mạnh phong trào rèn luyện, tăng cường ứng dụng công nghệ nhằm thực hiện hiệu quả chủ đề “Kỷ cương - sáng tạo - đột phá - phát triển”.
Năm học này, trường tiếp tục triển khai chương trình tiếng Anh tích hợp cho 100% học sinh. Nhờ đó, học sinh được rèn khả năng giao tiếp tiếng Anh, tư duy sáng tạo, kỹ năng lập trình và sự tự chủ trong học tập.
Đặc biệt, đội tuyển robotics của trường đã đạt thành tích cao tại một cuộc thi quốc tế với sự tham gia của nhiều quốc gia. Theo cô Yến, để đạt kết quả đó, học sinh không chỉ cần giỏi công nghệ mà còn phải có khả năng giao tiếp tiếng Anh và tư duy sáng tạo tốt.
Trong định hướng sắp tới, nhà trường đặt mục tiêu trong ít nhất 3 năm, đưa “tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai”, đồng thời cải tạo không gian học tập hiện đại hơn để học sinh được trải nghiệm nhiều hơn trong mọi hoạt động.
Buổi lễ khép lại bằng những cái ôm, những tấm ảnh chụp cùng bạn bè và thầy cô. Với nhiều học sinh lớp 5, đây không chỉ là ngày tổng kết năm học mà còn là lời tạm biệt tuổi tiểu học trước khi bước sang hành trình mới.
