Bộ GD-ĐT vừa công bố dự thảo Nghị định quy định về miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông và lộ trình miễn học phí, giáo trình môn học giáo dục quốc phòng và an ninh tại cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp trên Cổng thông tin điện tử của bộ để lấy ý kiến góp ý theo quy định.
Đề xuất miễn phí sách giáo khoa (SGK) của Bộ GD-ĐT qua hình thức thư viện khiến nhớ đến thời tiểu học trước đây. Lúc ấy kinh tế nghèo nàn, in ấn khó khăn, sách rất hiếm và quý, chúng tôi phải mượn sách từ đầu mỗi năm học.
Hiện nay tình hình xã hội đã khác nhưng việc áp dụng mô hình này vẫn cho thấy tính hợp lý của nó.
Về mặt kinh tế, chi phí mua SGK mỗi năm tuy không phải là quá lớn đối với một số gia đình nhưng lại là gánh nặng đáng kể với những hộ có thu nhập thấp, đặc biệt ở vùng nông thôn, miền núi. Khi SGK được cung cấp miễn phí thông qua thư viện, phụ huynh sẽ giảm bớt áp lực đầu năm học, từ đó có điều kiện đầu tư tốt hơn cho các nhu cầu học tập khác của con em.
Về mặt xã hội, chính sách này góp phần tăng cường công bằng trong giáo dục. Khi mọi học sinh đều được tiếp cận SGK, khoảng cách về điều kiện học tập giữa các vùng miền sẽ được thu hẹp. Đặc biệt, việc đưa sách chữ nổi Braille vào hệ thống cho thấy sự quan tâm đến học sinh khuyết tật, một điểm rất đáng ghi nhận về tính nhân văn.
Không chỉ vậy, mô hình thư viện dùng chung còn mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc, giúp hình thành ở học sinh ý thức giữ gìn tài sản chung, biết trân trọng sách vở và sử dụng có trách nhiệm. Thay vì coi SGK là vật sở hữu cá nhân có thể viết vẽ tùy ý, học sinh sẽ phải thay đổi thói quen giữ gìn. Từ đó hướng tới cách học khoa học hơn là ghi chép ra vở, tóm tắt, hệ thống hóa kiến thức.
Ngoài ra, việc Nhà nước chủ động đầu tư và quản lý SGK cũng giúp ổn định thị trường sách, hạn chế tình trạng giá cả biến động hoặc bị chi phối bởi nhiều yếu tố ngoài chuyên môn. Nếu thực hiện tốt, đây sẽ là bước tiến quan trọng, đưa SGK trở thành một dạng “tài sản công” phục vụ lâu dài cho xã hội.
Một lợi thế dễ thấy để thực hiện kế hoạch này là từ năm học sau 2026-2027, cả nước thực hiện thống nhất một bộ sách giáo khoa. Điều này giúp các trường dễ dàng thực hiện.
Dù mang nhiều ý nghĩa tích cực, đề xuất này vẫn cần được điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với thực tế.
Chẳng hạn, không nhất thiết áp dụng miễn phí đại trà cho tất cả học sinh. Có thể cân nhắc kết hợp 2 hình thức là miễn phí hoàn toàn đối với học sinh có hoàn cảnh khó khăn và cho phép phụ huynh có điều kiện tự nguyện mua SGK nếu muốn con em sử dụng sách riêng. Cách làm này vừa đảm bảo công bằng, vừa tránh lãng phí ngân sách, đồng thời đáp ứng nhu cầu đa dạng của người học.
Cần xây dựng cơ chế bảo quản và sử dụng sách rõ ràng cho thư viện nhà trường khi để học sinh mượn sách. Nên quy định cụ thể như không được viết, vẽ vào SGK; phải bọc sách, giữ gìn cẩn thận. Cuối năm có kiểm tra, đánh giá tình trạng sách khi trả. Có thể áp dụng hình thức ký cam kết hoặc đặt cọc tượng trưng, nhằm nâng cao ý thức trách nhiệm. Đồng thời, cần có quy định xử lý hợp lý trong trường hợp làm hư hỏng hoặc thất lạc.
Hệ thống thư viện trường học cần được đầu tư đồng bộ. Không chỉ dừng ở việc cấp phát sách, mà còn phải có các phần mềm quản lý mượn và trả. Bố trí thêm nhân sự phụ trách. Kho lưu trữ sách phải đảm bảo điều kiện bảo quản tốt. Nếu không mô hình thư viện rất dễ rơi vào tình trạng quá tải, kém hiệu quả.
Cần kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng sách tham khảo và tài liệu bổ trợ. Thực tế hiện nay cho thấy dù SGK có thể được miễn phí, nhưng nếu học sinh vẫn bị “khuyến khích” mua thêm nhiều loại sách khác thì gánh nặng chi phí vẫn không giảm. Do đó, ngành giáo dục cần có hướng dẫn rõ ràng, tránh tình trạng lạm dụng.
Cuối cùng, nên đẩy mạnh ứng dụng SGK điện tử song song với sách in. Đây là xu hướng tất yếu, vừa tiết kiệm chi phí lâu dài vừa phù hợp với chuyển đổi số trong giáo dục.
Chiều 4-5, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM công bố số thí sinh đăng ký nguyện vọng 1 vào lớp 10 công lập năm học 2026-2027.
Nếu so sánh số liệu này với chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 thường mà sở công bố trước đó, khá nhiều trường có tỉ lệ chọi cao như Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Phú Nhuận...
Trong đó Trường THPT Bùi Thị Xuân (phường Bến Thành) có tỉ lệ chọi lớp 10 thường cao nhất, với 1.787 thí sinh đăng ký NV1 cho 630 chỉ tiêu, tức tỉ lệ chọi 2,84.
Xếp sau là Trường THCS và THPT Trần Đại Nghĩa (phường Sài Gòn) với 1.004 thí sinh đăng ký cho 360 chỉ tiêu thường, tỉ lệ khoảng 2,79.
Nhóm tiếp theo ghi nhận nhiều trường có tỉ lệ chọi lớp 10 thường trên 2,3, gồm Trường THPT Thủ Đức (phường Thủ Đức), Trường THPT Nguyễn Thượng Hiền (phường Tân Sơn Nhất), Trường THPT Lê Trọng Tấn (phường Tân Sơn Nhì), Trường THPT Nguyễn Hữu Huân (phường Thủ Đức), Trường THPT Mạc Đĩnh Chi (phường Phú Lâm), Trường THPT Dĩ An (phường Dĩ An), Trường THPT Trịnh Hoài Đức (phường Thuận An) và Trường THPT Lê Quý Đôn (phường Xuân Hòa).
Trong đó, Trường THPT Thủ Đức có 2.312 thí sinh đăng ký NV1 thường cho 900 chỉ tiêu, tỉ lệ 2,57. Trường THPT Mạc Đĩnh Chi cũng có lượng đăng ký lớn, với 2.322 thí sinh cho 990 chỉ tiêu thường, tỉ lệ khoảng 2,35.
Nhìn chung, nhóm 15 trường có tỉ lệ chọi lớp 10 thường cao nhất đều đạt từ 2,16 trở lên. Một số trường có số chỉ tiêu thường khá lớn, như Trường THPT Mạc Đĩnh Chi (phường Phú Lâm), Trường THPT Thủ Đức (phường Thủ Đức), Trường THPT Phú Nhuận (phường Đức Nhuận), vẫn ghi nhận lượng thí sinh đăng ký khá cao.
Dưới đây là tỉ lệ chọi (tạm tính) vào các trường ở TP.HCM tính đến thời điểm này:
Sáng 1.6, Hội Gặp gỡ Việt Nam phối hợp Trung tâm quốc tế Khoa học và giáo dục liên ngành (ICISE, ở phường Quy Nhơn Nam, Gia Lai) cùng Viện Vật lý lý thuyết cơ bản Mỹ (FTPI) khai mạc hội thảo vật lý lượng tử quốc tế với chủ đề "Những tiến bộ mới trong nghiên cứu các hệ điện tử tương quan mạnh".
Hội thảo diễn ra đến ngày 5.6, quy tụ hơn 40 nhà khoa học đến từ 11 quốc gia và vùng lãnh thổ gồm Việt Nam, Trung Quốc,Mỹ, Đức, Hàn Quốc, Singapore, Ấn Độ, Brazil, Ai Cập, Nhật Bản và Đài Loan.
Đáng chú ý, chương trình có sự tham gia của nhiều nhà khoa học hàng đầu thế giới trong lĩnh vực vật lý vật chất ngưng tụ như GS Subir Sachdev (Đại học Harvard), GS Charles Kane (Đại học Pennsylvania), GS Philip W. Phillips (Đại học Illinois Urbana-Champaign), GS Andrey V. Chubukov (Đại học Minnesota), GS Đàm Thanh Sơn (Đại học Chicago) và GS Haruki Watanabe (Đại học Khoa học và Công nghệ Hồng Kông)…
Trong đó, GS Đàm Thanh Sơn sẽ đến Gia Lai vào ngày 3.6 để tham gia các hoạt động tại hội thảo này.
Theo ban tổ chức, hội thảo nhằm tạo diễn đàn để các chuyên gia quốc tế cập nhật những thành tựu lý thuyết và thực nghiệm mới nhất, trao đổi các vấn đề còn bỏ ngỏ, đồng thời định hướng những hướng nghiên cứu đột phá trong lĩnh vực vật lý lượng tử tương quan mạnh.
Chương trình gồm 30 báo cáo khoa học, tập trung vào các chủ đề tiên tiến như boson hóa 2 chiều, siêu dẫn trong chế độ tương tác mạnh, các hiện tượng mới trong hệ electron - phonon tương tác mạnh, vật lý hiệu ứng Hall lượng tử phân đoạn, chất cách điện Chern phân đoạn, siêu dẫn anyon, các trạng thái trật tự phi thông thường và các đối xứng tổng quát trong vật lý chất đông đặc.
Phát biểu tại lễ khai mạc, TS Nguyễn Hữu Hà, Phó giám đốc Sở KH-CN tỉnh Gia Lai, cho biết hội thảo là diễn đàn học thuật quan trọng, tạo điều kiện để các nhà khoa học trong nước và quốc tế trao đổi kết quả nghiên cứu, thảo luận những vấn đề khoa học mới nổi, đồng thời mở rộng cơ hội hợp tác trong tương lai.
Theo TS Nguyễn Hữu Hà, trong bối cảnh khoa học - công nghệ phát triển mạnh mẽ, đặc biệt ở lĩnh vực vật lý vật chất ngưng tụ và vật liệu lượng tử tiên tiến, các nghiên cứu về hệ điện tử tương quan mạnh đang mở ra những cách tiếp cận mới, góp phần làm sâu sắc hiểu biết về bản chất vật chất và tạo nền tảng cho các công nghệ thế hệ mới.
Hội thảo vật lý lượng tử lần này hướng tới 3 mục tiêu chính: tăng cường kết nối giữa các nhà khoa học hàng đầu với các nhà nghiên cứu trẻ, thúc đẩy đối thoại học thuật đa chiều về những vấn đề lớn của ngành và khởi xướng các chương trình hợp tác nghiên cứu quốc tế mới với sự tham gia của cộng đồng vật lý Việt Nam.
Đại học Cát Lâm cho biết Giáo sư Hartmut Michel sẽ gia nhập Bệnh viện số 1 của trường với tư cách là "nhân sự hạt nhân" trong chiến lược thu hút nhân tài quốc tế.
Theo lãnh đạo trường, xây dựng một đại học tầm cỡ thế giới phụ thuộc lớn vào việc thu hút và nuôi dưỡng những bộ óc hàng đầu. Họ kỳ vọng ông Michel sẽ tạo ra những đột phá trong nghiên cứu và thắt chặt hơn nữa quan hệ hợp tác khoa học quốc tế.
Ông Michel đánh giá trường có nền tảng học thuật vững chắc, có nhiều bước tiến vượt bậc những năm gần đây. Nhà khoa học Đức bày tỏ mong muốn sát cánh cùng các cộng sự để đẩy mạnh nghiên cứu về sinh học cấu trúc, phát triển thuốc và y học chuyển dịch, đồng thời hỗ trợ đào tạo thế hệ nhà khoa học trẻ.
Trước khi sang Trung Quốc, phần lớn sự nghiệp của ông Michel gắn liền với Viện Lý sinh học Max Planck ở Frankfurt (Đức). Đây là một trong những trung tâm nghiên cứu protein màng tế bào hàng đầu thế giới. Ông giữ chức Giám đốc từ năm 1987, nghỉ hưu tại đây năm 2007.
Năm 1988, ông đoạt giải Nobel Hóa học nhờ công trình giải mã cơ chế quang hợp ở cấp độ phân tử.
Giáo sư Michel có mối duyên lâu năm với nền khoa học Trung Quốc. Từ đầu thập niên 1980, ông đã tích cực thúc đẩy sự phát triển của ngành sinh học tại nước này qua hơn 30 chuyến thăm và làm việc. Ông từng giảng dạy và nghiên cứu tại nhiều cơ sở uy tín như Đại học Thanh Hoa, Đồng Tế hay Tứ Xuyên.
Bến đỗ mới của ông Michel - Bệnh viện số 1 thuộc Đại học Cát Lâm (còn gọi là Bệnh viện Bethune số 1) - có lịch sử từ năm 1949. Đây là một trong những bệnh viện thực hành danh tiếng nhất khu vực Đông Bắc Trung Quốc, nổi bật trong cả ba lĩnh vực: điều trị lâm sàng, đào tạo y khoa và nghiên cứu khoa học.
Những năm gần đây, Trung Quốc tích cực thu hút các nhà khoa học, nhà nghiên cứu và chuyên gia nước ngoài. Tiêu biểu là chương trình tuyển dụng nhân tài cấp cao "Ngàn Tài năng", tạo điều kiện thuận lợi về visa và ưu đãi tài chính hào phóng.
