Bộ GD-ĐT vừa công bố dự thảo Nghị định quy định về miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông và lộ trình miễn học phí, giáo trình môn học giáo dục quốc phòng và an ninh tại cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp trên Cổng thông tin điện tử của bộ để lấy ý kiến góp ý theo quy định.
Đề xuất miễn phí sách giáo khoa (SGK) của Bộ GD-ĐT qua hình thức thư viện khiến nhớ đến thời tiểu học trước đây. Lúc ấy kinh tế nghèo nàn, in ấn khó khăn, sách rất hiếm và quý, chúng tôi phải mượn sách từ đầu mỗi năm học.
Hiện nay tình hình xã hội đã khác nhưng việc áp dụng mô hình này vẫn cho thấy tính hợp lý của nó.
Về mặt kinh tế, chi phí mua SGK mỗi năm tuy không phải là quá lớn đối với một số gia đình nhưng lại là gánh nặng đáng kể với những hộ có thu nhập thấp, đặc biệt ở vùng nông thôn, miền núi. Khi SGK được cung cấp miễn phí thông qua thư viện, phụ huynh sẽ giảm bớt áp lực đầu năm học, từ đó có điều kiện đầu tư tốt hơn cho các nhu cầu học tập khác của con em.
Về mặt xã hội, chính sách này góp phần tăng cường công bằng trong giáo dục. Khi mọi học sinh đều được tiếp cận SGK, khoảng cách về điều kiện học tập giữa các vùng miền sẽ được thu hẹp. Đặc biệt, việc đưa sách chữ nổi Braille vào hệ thống cho thấy sự quan tâm đến học sinh khuyết tật, một điểm rất đáng ghi nhận về tính nhân văn.
Không chỉ vậy, mô hình thư viện dùng chung còn mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc, giúp hình thành ở học sinh ý thức giữ gìn tài sản chung, biết trân trọng sách vở và sử dụng có trách nhiệm. Thay vì coi SGK là vật sở hữu cá nhân có thể viết vẽ tùy ý, học sinh sẽ phải thay đổi thói quen giữ gìn. Từ đó hướng tới cách học khoa học hơn là ghi chép ra vở, tóm tắt, hệ thống hóa kiến thức.
Ngoài ra, việc Nhà nước chủ động đầu tư và quản lý SGK cũng giúp ổn định thị trường sách, hạn chế tình trạng giá cả biến động hoặc bị chi phối bởi nhiều yếu tố ngoài chuyên môn. Nếu thực hiện tốt, đây sẽ là bước tiến quan trọng, đưa SGK trở thành một dạng “tài sản công” phục vụ lâu dài cho xã hội.
Một lợi thế dễ thấy để thực hiện kế hoạch này là từ năm học sau 2026-2027, cả nước thực hiện thống nhất một bộ sách giáo khoa. Điều này giúp các trường dễ dàng thực hiện.
Dù mang nhiều ý nghĩa tích cực, đề xuất này vẫn cần được điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với thực tế.
Chẳng hạn, không nhất thiết áp dụng miễn phí đại trà cho tất cả học sinh. Có thể cân nhắc kết hợp 2 hình thức là miễn phí hoàn toàn đối với học sinh có hoàn cảnh khó khăn và cho phép phụ huynh có điều kiện tự nguyện mua SGK nếu muốn con em sử dụng sách riêng. Cách làm này vừa đảm bảo công bằng, vừa tránh lãng phí ngân sách, đồng thời đáp ứng nhu cầu đa dạng của người học.
Cần xây dựng cơ chế bảo quản và sử dụng sách rõ ràng cho thư viện nhà trường khi để học sinh mượn sách. Nên quy định cụ thể như không được viết, vẽ vào SGK; phải bọc sách, giữ gìn cẩn thận. Cuối năm có kiểm tra, đánh giá tình trạng sách khi trả. Có thể áp dụng hình thức ký cam kết hoặc đặt cọc tượng trưng, nhằm nâng cao ý thức trách nhiệm. Đồng thời, cần có quy định xử lý hợp lý trong trường hợp làm hư hỏng hoặc thất lạc.
Hệ thống thư viện trường học cần được đầu tư đồng bộ. Không chỉ dừng ở việc cấp phát sách, mà còn phải có các phần mềm quản lý mượn và trả. Bố trí thêm nhân sự phụ trách. Kho lưu trữ sách phải đảm bảo điều kiện bảo quản tốt. Nếu không mô hình thư viện rất dễ rơi vào tình trạng quá tải, kém hiệu quả.
Cần kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng sách tham khảo và tài liệu bổ trợ. Thực tế hiện nay cho thấy dù SGK có thể được miễn phí, nhưng nếu học sinh vẫn bị “khuyến khích” mua thêm nhiều loại sách khác thì gánh nặng chi phí vẫn không giảm. Do đó, ngành giáo dục cần có hướng dẫn rõ ràng, tránh tình trạng lạm dụng.
Cuối cùng, nên đẩy mạnh ứng dụng SGK điện tử song song với sách in. Đây là xu hướng tất yếu, vừa tiết kiệm chi phí lâu dài vừa phù hợp với chuyển đổi số trong giáo dục.
Trần Thị Vân Anh, 27 tuổi, quê Hà Tĩnh, nhận tin trúng tuyển ngành Ngôn ngữ học ứng dụng, Đại học Thanh Hoa hôm 8/5. Ngôi trường danh tiếng bậc nhất Trung Quốc hiện ở top 12 thế giới, theo bảng xếp hạng đại học THE năm 2026.
Vân Anh kể niềm đam mê ngôn ngữ bắt đầu từ những năm phổ thông, khi thích thú xem phim truyền hình Trung Quốc. Nữ sinh thấy ngôn ngữ này thú vị, giúp hiểu thêm nguồn gốc của các từ Hán - Việt.
Năm 2017, Vân Anh trúng tuyển ngành Ngôn ngữ Trung tại trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội, với định hướng giảng dạy và biên phiên dịch.
Song, lịch học dày khiến Vân Anh thấy áp lực. Cô quyết định bảo lưu một năm, đến Đại học Chiết Giang để vừa trải nghiệm, vừa học thêm tiếng Trung. Đây cũng là trường nổi tiếng, thuộc nhóm đại học trọng điểm, top 4 ở Trung Quốc.
Quay về Việt Nam, nữ sinh học thêm ngành Ngôn ngữ Anh và chứng chỉ giáo dục nghề nghiệp lý thuyết hạng III, trước khi tốt nghiệp cả hai ngành vào năm 2023.
Sau khi nhận học bổng toàn phần CIS (học bổng dành cho các ngành ngôn ngữ, văn hóa Trung Quốc), Vân Anh đến Đại học Chiết Giang học thạc sĩ ngành Giáo dục Hán ngữ quốc tế. Được học với nhiều bạn bè xuất sắc, nữ sinh Việt có động lực cố gắng hơn. Để duy trì kết quả học tập tốt, Vân Anh thường xuyên trao đổi với giảng viên ngay trên lớp, chịu khó đọc tài liệu và nghiên cứu sâu sau giờ học. Ngoài ra, nữ sinh tích cực tham gia các hội thảo khoa học, hoạt động ngoại khóa, đi biên dịch và gia sư tiếng Trung.
Quá trình này, Vân Anh nhận thấy nhiều học viên học nghe - nói khá nhanh nhưng lại gặp khó khi học chữ Hán và tìm hiểu các yếu tố văn hóa như câu đối, hoành phi hay chữ viết trên bàn thờ.
Theo cô, điều này cho thấy khoảng cách ngày càng lớn giữa người trẻ với văn hóa chữ Hán trong đời sống hiện đại. Vân Anh sau đó đưa trăn trở này vào luận văn tốt nghiệp: "Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng và sự biến đổi động thái của bản sắc văn hóa chữ Hán ở người học Việt Nam".
PGS. Trương Lệ Bình, Đại học Chiết Giang, đánh giá đề tài này có khả năng kết hợp giữa tư duy học thuật, hiểu biết liên văn hóa và năng lực phân tích, đồng thời mở ra những góc nhìn mới cho việc giảng dạy tiếng Trung và nghiên cứu giao thoa văn hóa giữa hai nước.
Tốt nghiệp thạc sĩ loại xuất sắc vào đầu năm 2025, Vân Anh lên kế hoạch ứng tuyển chương trình tiến sĩ tại Đại học Thanh Hoa và Bắc Kinh.
Nữ sinh sau đó vượt qua vòng phỏng vấn của Thanh Hoa và trúng tuyển. Tuy nhiên, Vân Anh không kịp nộp hồ sơ học bổng CSC, nếu theo học phải tự túc kinh phí nên đành viết đơn xin bỏ nhập học. Với học bổng Tân Hán học cho ngành Ngôn ngữ Trung của Đại học Bắc Kinh, cô cũng không thành công.
"Vòng phỏng vấn chỉ kéo dài khoảng 10 phút, mình đã không thể hiện hết khả năng của bản thân", Vân Anh nhìn nhận.
Quyết tâm ứng tuyển lại, Vân Anh duy trì công việc dạy thêm, hỗ trợ du học sinh, song song chuẩn bị hồ sơ của bản thân. Đầu năm nay, cô tự tin ứng tuyển Đại học Thanh Hoa và học bổng CSC với chứng chỉ hán ngữ HSK bậc 8/9, IELTS 7.5, kinh nghiệm làm việc, phương hướng nghiên cứu và thư giới thiệu từ 4 phó giáo sư.
Từ trải nghiệm hai lần phỏng vấn, Vân Anh cho rằng trường đòi hỏi ứng viên hiểu biết toàn diện, từ lĩnh vực nghiên cứu của bản thân tới khả năng ngôn ngữ và hoạt động ngoại khóa.
"Các ứng viên nên chuẩn bị hồ sơ từ sớm và có nền tảng kiến thức đủ sâu để ứng phó với các câu hỏi 'xoáy' từ giám khảo", cô nhìn nhận.
Vân Anh sẽ đến nhập học tại Đại học Thanh Hoa vào tháng 8 tới. Cô gái Việt định hướng nghiên cứu về ngữ pháp tiếng Hán, rồi trở về nước làm giảng viên và phiên dịch.
Sáng 1/6, thí sinh bắt đầu kỳ thi với môn Văn trong thời gian 120 phút.
Ông Nguyễn Văn Hiếu, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, hôm 30/5 cho biết đề thi vào lớp 10 vẫn ra theo hướng mở, đòi hỏi vận dụng thực tiễn, song sẽ được điều chỉnh độ khó để phù hợp với năng lực học sinh ở ba khu vực. Ông động viên thí sinh yên tâm làm bài, phát huy năng lực với kiến thức đã được ôn luyện.
Lần đầu tiên học sinh, giáo viên khu vực Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu tham gia vào kỳ thi chung với TP HCM, Sở đặc biệt lưu ý công tác tổ chức bởi một số quy trình sẽ khác với trước, như việc nhận giấy nháp, giấy làm bài hoặc vận chuyển bài của thí sinh. Trong mọi tình huống, giám thị phải đảm bảo quyền lợi cho thí sinh trước.
Cô Phan Thị Hợi, phụ trách cơ sở vật chất điểm thi THPT Bàu Bàng, xã Bàu Bàng, nói các giám thị, cán bộ phụ trách điểm thi đều cảm nhận không khí khẩn trương, tập trung cao độ.
"Sở đôn đốc, ráo riết kiểm tra, nhắc nhở quy chế, từ quá trình giao nhận đề, bài làm, phương án xử lý tình huống bất thường đến chuẩn bị thiết bị phục vụ kỳ thi", cô Hợi cho hay.
Năm nay, thành phố có hơn 151.300 học sinh đăng ký thi lớp 10. Các trường THPT công lập đáp ứng khoảng 118.550 suất học.
THPT Bùi Thị Xuân có tỷ lệ chọi cao nhất (1/2,84), cứ ba em thi có một em đỗ. Ở chiều ngược lại, hơn 40 trường có tỷ lệ cạnh tranh dưới 1, tức số thí sinh đăng ký ít hơn chỉ tiêu. Nếu đăng ký vào các trường này, các em có cơ hội trúng tuyển cao hơn.
Chiều nay, thí sinh thi môn Ngoại ngữ, thời gian làm bài 90 phút. Ngày 2/6, các em làm bài thi môn Toán trong 120 phút. Sau đó, những em có nguyện vọng vào các lớp chuyên sẽ thi thêm môn tương ứng, dài 150 phút.
Điểm xét tuyển lớp 10 đại trà là tổng ba môn, cộng điểm ưu tiên, khuyến khích (nếu có). Với các lớp chuyên, công thức là tổng điểm ba môn nói trên theo hệ số 1, cộng điểm môn chuyên hệ số 2.
Chiều 14.5, Trường ĐH Hà Nội đã thông báo về việc điều chỉnh thời gian đăng ký xét tuyển ĐH hình thức đào tạo chính quy năm 2026 với phương thức xét tuyển kết hợp. Cụ thể, thời gian nhận hồ sơ của thí sinh cho phương thức này là từ ngày 13.5 đến 17 giờ ngày 1.6 (bằng hình thức trực tuyến).
Việc điều chỉnh này xuất phát từ phản ánh của độc giả Báo Thanh Niên gửi tới nhà trường. Theo độc giả, trong thông tin tuyển sinh ĐH hình thức đào tạo chính quy năm 2026 của Trường ĐH Hà Nội, nhà trường yêu cầu thí sinh có nhu cầu đăng ký xét tuyển bằng phương thức kết hợp phải nộp hồ sơ (kết quả học tập 6 học kỳ trong 3 năm học THPT) lên cổng thông tin tuyển sinh của nhà trường trong khoảng thời gian từ ngày 13 đến 17 giờ ngày 19.5.
Trước đề nghị có học bạ đủ 6 kỳ của học sinh (để các em kịp nộp hồ sơ đăng ký xét tuyển vào Trường ĐH Hà Nội), hiệu trưởng một trường THPT ở Hà Nội nêu ý kiến: "Bộ GD-ĐT quy định năm học được kết thúc vào ngày 31.5, trường nào sớm thì 25.5 mới hoàn thành năm học, khi đó học sinh mới có học bạ đủ 6 kỳ. Vì vậy, việc trường ĐH đòi hỏi thí sinh nộp hồ sơ muộn nhất vào ngày 19.5 là một yêu cầu không khả thi với thí sinh".
Sau khi nhận được thông tin trên, Trường ĐH Hà Nội đã điều chỉnh lịch tiếp nhận hồ sơ. TS Nguyễn Tiến Dũng, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Hà Nội, nói việc điều chỉnh này căn cứ kế hoạch năm học 2025 - 2026 của các trường THPT mà vẫn đảm bảo quỹ thời gian đủ để thực hiện công tác xét tuyển một cách hiệu quả và chính xác.
"Năm nay, học sinh lớp 12 thi tốt nghiệp sớm hơn mọi năm và lịch xét tuyển ĐH của Bộ GD-ĐT cũng sớm hơn mọi năm", TS Nguyễn Tiến Dũng nói.
