Theo báo cáo mới nhất từ Bộ Y tế Chile, dịch bệnh do virus Hanta hiện đã lan rộng ra 9/16 vùng của quốc gia này. Các ca bệnh tập trung chủ yếu tại khu vực miền Trung và miền Nam, bao gồm Metropolitana, O’Higgins, Maule, Ñuble, Bío Bío, La Araucanía, Los Ríos, Los Lagos và Aysén.
Đáng chú ý, tỷ lệ tử vong trong năm nay đang có dấu hiệu gia tăng. Dữ liệu dịch tễ công cộng cho thấy trong giai đoạn 2020-2024, Chile mỗi năm ghi nhận 30-70 ca nhiễm virus Hanta, với tỷ lệ tử vong trung bình 26%.
Bộ Y tế Chile nhận định mức tăng trong năm nay có thể liên quan đến tình trạng sức khỏe của từng bệnh nhân và thời điểm chẩn đoán bệnh.
Tương tự, tại Argentina, Bản tin Dịch tễ học Quốc gia đã xác nhận 42 ca mắc với tỷ lệ tử vong dao động từ 31% đến 39%. Đây là con số cao hơn nhiều so với mức trung bình lịch sử là 22%.
Mối quan ngại quốc tế gia tăng sau sự cố trên tàu thám hiểm MV Hondius. Tàu khởi hành từ Ushuaia (Argentina) vào ngày 1/4 nhưng sau đó đã ghi nhận 8 ca nhiễm hoặc nghi nhiễm virus Hanta, khiến 3 người tử vong.
Theo WHO, chủng virus đang lưu hành tại khu vực này là Andes – biến thể virus Hanta duy nhất được biết đến có khả năng lây truyền từ người sang người thông qua tiếp xúc gần và kéo dài. Một giả thuyết đang được xem xét là các hành khách có thể đã nhiễm bệnh tại Argentina trước khi lên tàu.
Trường hợp tử vong của một cặp vợ chồng người Hà Lan sau hành trình du lịch 4 tháng qua Argentina, Chile và Uruguay đang là trọng tâm điều tra. Hiện các hành khách từ tàu MV Hondius đã được sơ tán, phun khử khuẩn tại sân bay Tenerife South (Tây Ban Nha) và tiếp tục được giám sát chặt chẽ.
Virus Hanta chủ yếu lây sang người khi hít phải các hạt virus trong chất thải của loài gặm nhấm, đặc biệt là chuột đuôi dài. Loài vật chủ này thường sinh sống tại các khu rừng ẩm ướt ở miền Nam Chile và Argentina.
Các nhà nghiên cứu cảnh báo rằng biến đổi khí hậu đang làm thay đổi quy luật của dịch bệnh. Mùa đông tại vùng Patagonia và miền Trung Argentina đang trở nên ấm và ngắn hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho quần thể chuột đuôi dài sinh tồn và sinh sản mạnh mẽ hơn. Điều này giải thích tại sao phạm vi dịch tễ đang mở rộng ra ngoài các khu vực nguy cơ truyền thống.
Tuy nhiên, Bộ Y tế Chile khẳng định: “Hiện tại chưa có bằng chứng nào cho thấy các ca bệnh xác nhận từ tàu du lịch từng đi qua lãnh thổ Chile”. Cơ quan này cũng cho biết thêm: “Trung tâm Liên lạc Quốc gia thuộc Bộ Y tế đã yêu cầu WHO cung cấp thêm thông tin về vấn đề này theo Điều lệ Y tế Quốc tế”.
Trên thực tế, chưa có bằng chứng khoa học đáng tin cậy cho thấy uống nước trước, trong hay sau bữa ăn gây hại cho hệ tiêu hóa ở người khỏe mạnh, theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health (Mỹ).
Dạ dày và ruột có cơ chế điều chỉnh rất linh hoạt. Khi thức ăn đi vào, cơ thể sẽ tự tiết a xít dạ dày, enzyme tiêu hóa và kiểm soát tốc độ tiêu hóa của dạ dày. Sự điều chỉnh này sẽ tương thích với lượng thức ăn và chất lỏng được nạp vào. Vì vậy, điều quan trọng thường không nằm ở chuyện có uống trước hay sau ăn mà là uống bao nhiêu và cơ thể phản ứng như thế nào.
Uống một ly nước trước bữa ăn có thể giúp cơ thể bù nước nếu đang khát, đồng thời tạo cảm giác no nhẹ. Điều này đặc biệt hữu ích với những người đang ăn kiêng.
Một nghiên cứu đăng trên chuyên san Obesity cho thấy trong chương trình giảm cân kéo dài 12 tuần, những người thừa cân uống khoảng 500 ml nước trước bữa ăn có thể giảm cân nhiều hơn nhóm không uống nước.
Với uống nước trong bữa ăn, một số bằng chứng khoa học cho thấy nước có thể làm tăng độ pH trong dạ dày. Tuy nhiên, tác động này chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, sau đó dạ dày sẽ nhanh chóng điều chỉnh và trở lại trạng thái bình thường.
Trên thực tế, uống từng ngụm nhỏ trong khi ăn sẽ giúp làm mềm thức ăn, hỗ trợ quá trình nhai nuốt và giúp thức ăn di chuyển dễ dàng hơn trong hệ tiêu hóa.
Dù nước không gây hại trực tiếp cho tiêu hóa nhưng uống quá nhiều ngay sau bữa ăn có thể khiến một số người cảm thấy khó chịu. Khi dạ dày đã chứa nhiều thức ăn, nạp thêm một lượng lớn nước trong thời gian ngắn có thể làm tăng cảm giác căng tức, đầy bụng hoặc buồn nôn nhẹ.
Phần lớn người khỏe mạnh không cần quá lo lắng về thời điểm uống nước. Tuy nhiên, một số nhóm có thể cần điều chỉnh thói quen này.
Người bị trào ngược dạ dày thực quản có thể thấy triệu chứng nặng hơn nếu uống quá nhiều nước trong bữa ăn. Nguyên nhân là do áp lực trong dạ dày tăng lên. Những người từng phẫu thuật dạ dày cũng có thể nhanh no hoặc khó chịu nếu vừa ăn vừa uống nước.
Nghiên cứu đăng trên Journal of the American Heart Association (tạp chí của Hiệp hội Tim mạch Mỹ), khuyến nghị bổ sung bơ và xoài vào chế độ ăn hằng ngày. Kết quả cho thấy, những người trưởng thành đang ở giai đoạn tiền tiểu đường khi ăn 1 quả bơ và 1 cốc xoài mỗi ngày trong 8 tuần đã có cải thiện nhẹ về chức năng nội mô mạch máu, theo Verywell Health (Mỹ).
Cụ thể, họ được ghi nhận mức tăng khoảng 1% khả năng giãn mạch qua trung gian dòng chảy (flow-mediated vasodilation) - chỉ số đo khả năng thư giãn và mở rộng của mạch máu.
Tiến sĩ Matthew J. Landry, chuyên gia dinh dưỡng và sức khỏe cộng đồng tại Đại học California, Irvine (Mỹ), người không tham gia nghiên cứu, cho biết: Mức thay đổi này có ý nghĩa lâm sàng. Ước tính cứ tăng 1% chỉ số này thì nguy cơ tim mạch có thể giảm khoảng 8%”.
Bác sĩ Abhayjit Singh, chuyên gia tim mạch dự phòng tại Cleveland Clinic (Mỹ), giải thích: “Hiểu đơn giản, chức năng nội mô mạch máu phản ánh khả năng mạch máu giãn ra khi máu lưu thông. Dù chưa thể xem đây là thước đo trực tiếp của sức khỏe tim mạch, nhưng nó là một dấu hiệu sớm có ý nghĩa lâm sàng trong đánh giá nguy cơ tim mạch”.
Bơ và xoài chứa nhiều dưỡng chất cần thiết như chất xơ, kali, vitamin C, các hợp chất thực vật (phytochemicals) và chất béo không bão hòa đơn. Theo tiến sĩ Landry, những dưỡng chất này giúp giảm stress oxy hóa; cải thiện chức năng nội mô mạch máu; tăng sản xuất nitric oxide - phân tử giúp mạch máu thư giãn, mở rộng và cải thiện lưu thông máu.
Ăn riêng xoài và bơ vẫn có lợi, nhưng nghiên cứu này cho thấy khi ăn kết hợp, hiệu quả có thể tốt hơn do tác động hiệp đồng. Stephani Johnson, chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng tại Đại học Rutgers (Mỹ), nhận định, sự kết hợp này có thể tạo ra phản ứng sinh lý mạnh, đặc biệt liên quan đến cải thiện huyết áp tâm trương.
Để thêm bơ và xoài vào bữa ăn, mọi người có thể thử các cách đơn giản sau:
Ngoài ra, bác sĩ Singh lưu ý thêm: “Bơ và xoài đều giàu kali. Với người khỏe mạnh, điều này có lợi cho huyết áp. Nhưng với bệnh nhân bệnh thận mạn hoặc đang dùng thuốc huyết áp, việc tăng lượng kali hằng ngày cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng”.
Đại diện Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Hải Dương cho biết thông tin trên vào ngày 2/7. Bệnh nhân nhập viện với các triệu chứng mệt mỏi kéo dài, chán ăn và mất ngủ. Trước đó, do thấy da nổi sần và ngứa rải rác, bà nghi ngờ mình nhiễm ký sinh trùng nên tự mua 80 viên Albedazol 200mg để điều trị. Sau một thời gian tự uống thuốc nhưng bệnh không thuyên giảm, bà dừng thuốc 20 ngày rồi mới tìm đến cơ sở y tế.
Kết quả xét nghiệm tại bệnh viện xác nhận bệnh nhân dương tính đồng thời với 5 loại ký sinh trùng, bao gồm sán máng, sán lá gan lớn, sán dây chó, giun đũa chó mèo và giun xoắn. Dù các bác sĩ đã giúp cải thiện tình trạng ngứa, việc lạm dụng thuốc liều cao trước đó đã gây ra những tổn thương lớn cho sức khỏe, khiến cơ thể bà suy kiệt nặng và chỉ số men gan tăng vọt.
Bác sĩ Trần Phương Nam, Phó khoa Nội tổng hợp, nhận định ký sinh trùng là bệnh lý phức tạp, mỗi loại đòi hỏi một phác đồ điều trị riêng biệt. Việc người dân tự ý mua thuốc tẩy giun sán hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng với liều cao, kéo dài là sai lầm phổ biến. Hành động này không những không mang lại hiệu quả điều trị mà còn trực tiếp gây hại cho gan, thận, khiến bệnh biến chứng phức tạp và làm gia tăng chi phí chữa trị.
Bác sĩ Nam lưu ý thêm rằng triệu chứng ngứa da có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như viêm da, nấm, dị ứng hoặc các bệnh lý về gan, thận. Do đó, người dân tuyệt đối không tự chẩn đoán và tự ý dùng thuốc khi chưa có chỉ định từ chuyên gia y tế.
Để bảo vệ sức khỏe, bác sĩ khuyến cáo khi có các biểu hiện bất thường như ngứa da kéo dài hoặc mệt mỏi, người dân cần đến bệnh viện để thăm khám và xét nghiệm kịp thời. Đồng thời, mỗi người nên duy trì thói quen ăn chín uống sôi, tránh xa các món ăn sống như tiết canh, gỏi cá, thịt tái và thực hiện tẩy giun định kỳ từ 6 tháng đến 1 năm một lần để phòng ngừa tái nhiễm.
