Theo báo cáo mới nhất từ Bộ Y tế Chile, dịch bệnh do virus Hanta hiện đã lan rộng ra 9/16 vùng của quốc gia này. Các ca bệnh tập trung chủ yếu tại khu vực miền Trung và miền Nam, bao gồm Metropolitana, O’Higgins, Maule, Ñuble, Bío Bío, La Araucanía, Los Ríos, Los Lagos và Aysén.
Đáng chú ý, tỷ lệ tử vong trong năm nay đang có dấu hiệu gia tăng. Dữ liệu dịch tễ công cộng cho thấy trong giai đoạn 2020-2024, Chile mỗi năm ghi nhận 30-70 ca nhiễm virus Hanta, với tỷ lệ tử vong trung bình 26%.
Bộ Y tế Chile nhận định mức tăng trong năm nay có thể liên quan đến tình trạng sức khỏe của từng bệnh nhân và thời điểm chẩn đoán bệnh.
Tương tự, tại Argentina, Bản tin Dịch tễ học Quốc gia đã xác nhận 42 ca mắc với tỷ lệ tử vong dao động từ 31% đến 39%. Đây là con số cao hơn nhiều so với mức trung bình lịch sử là 22%.
Mối quan ngại quốc tế gia tăng sau sự cố trên tàu thám hiểm MV Hondius. Tàu khởi hành từ Ushuaia (Argentina) vào ngày 1/4 nhưng sau đó đã ghi nhận 8 ca nhiễm hoặc nghi nhiễm virus Hanta, khiến 3 người tử vong.
Theo WHO, chủng virus đang lưu hành tại khu vực này là Andes – biến thể virus Hanta duy nhất được biết đến có khả năng lây truyền từ người sang người thông qua tiếp xúc gần và kéo dài. Một giả thuyết đang được xem xét là các hành khách có thể đã nhiễm bệnh tại Argentina trước khi lên tàu.
Trường hợp tử vong của một cặp vợ chồng người Hà Lan sau hành trình du lịch 4 tháng qua Argentina, Chile và Uruguay đang là trọng tâm điều tra. Hiện các hành khách từ tàu MV Hondius đã được sơ tán, phun khử khuẩn tại sân bay Tenerife South (Tây Ban Nha) và tiếp tục được giám sát chặt chẽ.
Virus Hanta chủ yếu lây sang người khi hít phải các hạt virus trong chất thải của loài gặm nhấm, đặc biệt là chuột đuôi dài. Loài vật chủ này thường sinh sống tại các khu rừng ẩm ướt ở miền Nam Chile và Argentina.
Các nhà nghiên cứu cảnh báo rằng biến đổi khí hậu đang làm thay đổi quy luật của dịch bệnh. Mùa đông tại vùng Patagonia và miền Trung Argentina đang trở nên ấm và ngắn hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho quần thể chuột đuôi dài sinh tồn và sinh sản mạnh mẽ hơn. Điều này giải thích tại sao phạm vi dịch tễ đang mở rộng ra ngoài các khu vực nguy cơ truyền thống.
Tuy nhiên, Bộ Y tế Chile khẳng định: “Hiện tại chưa có bằng chứng nào cho thấy các ca bệnh xác nhận từ tàu du lịch từng đi qua lãnh thổ Chile”. Cơ quan này cũng cho biết thêm: “Trung tâm Liên lạc Quốc gia thuộc Bộ Y tế đã yêu cầu WHO cung cấp thêm thông tin về vấn đề này theo Điều lệ Y tế Quốc tế”.
Ngày 1/5, ThS.BS.CK1 Trần Quốc Phong, Trưởng Đơn vị Tiết niệu, Bệnh viện An Bình, cho biết bệnh nhân vào viện sốt cao, đau dữ dội vùng bìu phải. Kết quả siêu âm và chụp cắt lớp vi tính ghi nhận khối u lớn chiếm hơn 70% thể tích tinh hoàn phải, buộc phải phẫu thuật cắt bỏ.
Giải phẫu bệnh xác định đây là u tế bào mầm - dạng u tinh hoàn phổ biến ở nam giới trẻ. Loại u này tiến triển nhanh, tiên lượng khá tốt nếu điều trị kịp thời.
Sau phẫu thuật, bệnh nhân tiếp tục được theo dõi để đánh giá giai đoạn bệnh và xây dựng phác đồ điều trị bổ sung. Theo bác sĩ, nếu phát hiện sớm, người bệnh vẫn có thể sinh hoạt bình thường. Tinh hoàn còn lại vẫn đảm nhiệm chức năng sản xuất testosterone và tinh trùng, giúp duy trì sinh lý và khả năng sinh sản ở mức độ nhất định.
Tinh hoàn là cơ quan dễ quan sát và có thể tự kiểm tra giúp phát hiện sớm các bất thường như khối u, cục cứng, thay đổi kích thước hoặc cảm giác nặng một bên bìu. Những dấu hiệu này, dù không gây đau, vẫn cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá.
U tinh hoàn thường gặp ở nam giới trong độ tuổi 20-40, nhóm có xu hướng ít khám sức khỏe định kỳ và dễ bỏ qua triệu chứng ban đầu. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể đau, sưng hoặc các dấu hiệu toàn thân như sốt, mệt mỏi.
Phẫu thuật cắt bỏ tinh hoàn bệnh lý là phương pháp điều trị tiêu chuẩn đối với trường hợp nghi ngờ ác tính nhằm loại bỏ khối u và ngăn nguy cơ lan rộng.
Bác sĩ lưu ý nam giới nên chủ động theo dõi sức khỏe, tự khám bìu định kỳ, đặc biệt sau khi tắm - lúc này bìu giãn dễ quan sát và sờ nắn. Nếu phát hiện khối u, cục cứng hoặc bất kỳ thay đổi bất thường nào, cần đến cơ sở y tế kiểm tra sớm để tránh hậu quả đáng tiếc.
Việc kiểm soát đường huyết không chỉ phụ thuộc vào chế độ ăn uống mà còn chịu ảnh hưởng lớn từ thói quen sinh hoạt hằng ngày. Trong đó, tập thể dục giữ vai trò quan trọng khi giúp cơ thể sử dụng năng lượng hiệu quả và duy trì sự ổn định chuyển hóa.
Tuy nhiên, không phải cứ tập luyện đều đặn là đủ, bởi hiệu quả còn thay đổi tùy theo cách sắp xếp thời gian trong ngày, theo trang sức khỏe Verywell Health.
Nhiều người duy trì thói quen tập thể dục từ sáng sớm với kỳ vọng cải thiện sức khỏe, nhưng thực tế cho thấy cơ thể có những thời điểm phản ứng tốt hơn với vận động.
Tổng quan đăng trên tạp chí Trends in Endocrinology & Metabolism cho thấy tập thể dục vào buổi chiều và tối cải thiện kiểm soát đường huyết tốt hơn buổi sáng ở người mắc tiểu đường loại 2.
Hoạt động này còn giúp tăng độ nhạy insulin. Cường độ tập luyện cũng ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả.
Tập luyện tác động đến đồng hồ sinh học của cơ thể. Khi tập đúng thời điểm, cơ thể điều chỉnh lại nhịp sinh học, từ đó hỗ trợ ổn định đường huyết hiệu quả hơn.
Cơ thể vào cuối ngày có mức hormone căng thẳng thấp hơn. Điều này giúp hạn chế tăng đường huyết khi vận động. Cơ bắp lúc này hoạt động hiệu quả hơn nên hấp thu glucose tốt hơn, góp phần ổn định đường huyết.
Tập buổi chiều thường diễn ra sau bữa trưa. Lúc này đường huyết đã tăng tự nhiên và vận động giúp giảm mức đường trong máu. Ngược lại, tập buổi sáng có thể làm đường huyết tăng cao hơn và ít cải thiện chuyển hóa.
Các chỉ số viêm và đường huyết sau khi tập buổi sáng thường cao hơn so với buổi chiều, nhất là ở người mắc tiểu đường loại 2.
Các bài tập cường độ vừa đến cao như đi bộ nhanh, chạy bộ, đạp xe hoặc tập kháng lực mang lại lợi ích tốt.
Người đã quen tập buổi sáng vẫn có thể duy trì nếu cơ thể đáp ứng tốt. Các chuyên gia khuyến nghị nên theo dõi đường huyết trước - sau khi tập để xác định thời điểm phù hợp nhất, thay vì bắt buộc phải đổi sang chiều tối, theo trang sức khỏe Verywell Health.
Người mắc tiểu đường cần trao đổi với bác sĩ trước khi thay đổi thời gian tập. Việc này ảnh hưởng đến thời điểm ăn uống và dùng thuốc.
Duy trì vận động đều đặn vẫn là yếu tố quan trọng nhất. Tập luyện phù hợp với lịch sinh hoạt giúp cơ thể khỏe mạnh và kiểm soát đường huyết ổn định.
Thực tế, chuối chín chuyển sang nâu vẫn an toàn cho sức khỏe nếu chưa xuất hiện dấu hiệu thối hỏng, theo trang NDTV (Ấn Độ).
Chuối càng chín, phần tinh bột chuyển thành đường tự nhiên nên quả mềm và ngọt hơn.
Một nghiên cứu đăng trên International Journal of Food Science vào năm 2019 cho biết chuối giải phóng khí ethylene trong quá trình chín. Loại khí này làm lớp vỏ vàng dần chuyển sang màu nâu. Đây là thay đổi tự nhiên của trái cây, không phải dấu hiệu hư hỏng.
Chuối xuất hiện đốm nâu hoặc có vỏ nâu gần hết vẫn có thể ăn được nếu phần ruột bên trong còn màu kem hoặc nâu nhạt. Chuối an toàn khi không có mùi chua, không nhớt và không xuất hiện nấm mốc.
Nghiên cứu đăng trên PLOS One cho thấy chuối chín chứa nhiều đường hòa tan tự nhiên, giúp bổ sung năng lượng nhanh và hỗ trợ chống oxy hóa cho cơ thể. Chuối chín kỹ cũng dễ tiêu hóa hơn chuối còn xanh.
Chuối quá chín thường phù hợp để làm sinh tố, bánh chuối, ăn với yến mạch. Vị ngọt tự nhiên của chuối giúp món ăn đậm vị hơn mà không cần thêm quá nhiều đường.
Khi chuối chín kỹ, lượng đường tự nhiên trong nó tăng lên. Người mắc tiểu đường hoặc đang kiểm soát lượng đường nên chọn chuối chín vừa hoặc còn hơi xanh.
Chuối chín tự nhiên không gây hại cho sức khỏe. Tuy nhiên, chuối bị lên men hoặc nhiễm nấm mốc có thể gây đau bụng và khó chịu đường tiêu hóa.
Chuối cần bỏ đi khi có mùi chua nồng hoặc mùi giống rượu lên men. Phần vỏ hoặc cuống xuất hiện nấm mốc cũng là dấu hiệu cho thấy trái cây đã hỏng.
Ngoài ra, chuối chảy nước, ruột đen hoàn toàn hoặc có kết cấu nhớt cũng không còn an toàn để ăn. Đây là dấu hiệu thối hỏng chứ không còn là quá trình chín tự nhiên.
Chuối nên được bảo quản ở nhiệt độ phòng và tránh ánh nắng trực tiếp. Việc để chuối gần các loại trái cây chín khác có thể khiến chuối nhanh chuyển nâu hơn.
Khi chuối đã chín, có thể cho vào tủ lạnh để kéo dài thời gian sử dụng. Vỏ chuối có thể sẫm màu nhưng phần ruột bên trong vẫn giữ được độ tươi trong thời gian dài hơn.
