Có một chi tiết trong báo cáo của Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 khiến tôi phải dừng lại rất lâu: gần một nửa số cuộc gọi trong tháng 4/2026 là do chính trẻ em tự gọi đến để cầu cứu, không phải người lớn phát hiện rồi lên tiếng. 46.111 cuộc gọi trong một tháng là số lần trẻ em cố gắng phát tín hiệu giữa cảm giác cô độc, hoảng loạn và bế tắc. Nghiêm trọng hơn, gần 75% trong số các ca bạo lực này lại do chính người thân trong gia đình như bố mẹ, chú bác, ông bà gây ra.
Có em gọi vì bị bạo hành trong chính ngôi nhà của mình. Có em run rẩy kể về những dòng xúc phạm trên mạng xã hội. Có em mới 13-14 tuổi đã nói về chuyện tự làm đau bản thân như một cách giải thoát. Có em bật khóc vì áp lực thi cử, vì sợ làm bố mẹ thất vọng, vì cảm thấy mình “không đủ tốt” dù đã cố gắng đến kiệt sức. Và đau lòng nhất là nhiều em nói rằng mình không biết phải tâm sự với ai trước khi gọi đến một số điện thoại xa lạ.
Người lớn thường hay an ủi nhau rằng trẻ con bây giờ “sướng hơn ngày xưa”. Đúng là các em có điều kiện sống tốt hơn, được tiếp cận công nghệ sớm hơn, đầy đủ vật chất hơn, nhưng áp lực lại lớn hơn nhiều. Không ít cha mẹ ở cạnh con cả ngày nhưng lại chẳng thực sự biết con đang nghĩ gì, sợ gì, tổn thương vì điều gì? Chúng ta đầu tư cho con học thêm, học kỹ năng, học ngoại ngữ, nhưng lại ít khi dạy con cách đối diện với thất bại, nỗi buồn hay cảm giác bị bỏ rơi.
Một đứa trẻ nếu cảm thấy an toàn trong chính gia đình mình, thường sẽ không phải ôm điện thoại khóc với người chưa từng gặp mặt để hỏi: “Cô ơi, cháu phải làm sao bây giờ?”. Câu hỏi ấy không chỉ cho thấy khủng hoảng tâm lý của trẻ em đang gia tăng, mà còn phản chiếu khoảng trống lắng nghe đang tồn tại trong nhiều gia đình và trường học hiện nay.
Phần lớn trẻ bị bạo lực lại tổn thương bởi chính những người thân gần gũi nhất – cha mẹ, ông bà, người chăm sóc. Đây là sự thật không dễ nghe, bởi gia đình vốn được xem là nơi an toàn nhất của một đứa trẻ. Nhưng cũng chính vì trẻ yêu và phụ thuộc vào gia đình nhiều nhất, nên những tổn thương đến từ người thân thường để lại vết hằn sâu nhất.
>> Cả nhà thay nhau đánh đòn tôi đến tận 5 tuổi
Nhiều người lớn vẫn nghĩ bạo lực trẻ em chỉ là những trận đòn để lại thương tích trên cơ thể. Thực ra, có những kiểu tổn thương không để lại vết bầm ngoài da, nhưng theo một đứa trẻ suốt nhiều năm trưởng thành. Đó là những lời nói lặp đi lặp lại mỗi ngày: “Có mỗi chuyện học cũng không xong”, “sao không được như con nhà người ta?”, “mày làm bố mẹ mất mặt”, “nín đi, có gì đâu mà khóc”… Người lớn nhiều khi nói trong lúc nóng giận rồi quên rất nhanh. Nhưng trẻ con thì khác, các em thường mang theo những câu nói ấy như một phần cách nhìn về chính bản thân mình.
Một đứa trẻ bị chê bai quá lâu sẽ không còn cố gắng để tốt hơn, mà bắt đầu tin rằng mình thật sự vô dụng. Một đứa trẻ liên tục bị phủ nhận cảm xúc sẽ dần học cách im lặng, vì nghĩ rằng nỗi buồn của mình là phiền phức. Và nguy hiểm nhất là khi trẻ không còn tìm thấy sự an toàn trong chính gia đình, các em sẽ đi tìm cảm giác được công nhận ở nơi khác – đôi khi là mạng xã hội, những mối quan hệ độc hại, những hành vi tự hủy hoại bản thân để giải tỏa áp lực.
Có một nghịch lý rất phổ biến trong nhiều gia đình hiện nay: cha mẹ sẵn sàng đầu tư rất nhiều tiền cho việc học của con, nhưng lại rất ít đầu tư thời gian để hiểu đời sống tinh thần của con. Nhiều phụ huynh thuộc lịch học thêm của con hơn thuộc tâm trạng của con. Có người biết chính xác tháng này con cần thi chứng chỉ gì, nhưng không nhớ lần gần nhất hai mẹ con ngồi nói chuyện thật lòng với nhau là khi nào?
Không ai sinh ra đã biết cách làm cha mẹ. Nhưng trong một xã hội mà trẻ em đang chịu áp lực ngày càng lớn, người lớn cũng cần học lại cách yêu thương con đúng cách. Đôi khi, điều giúp trẻ vượt qua khủng hoảng chỉ đơn giản là cảm giác rằng dù chuyện gì xảy ra, vẫn có một mái nhà chịu lắng nghe và ôm lấy mình. Bởi với trẻ em, gia đình không chỉ là nơi để lớn lên mà còn là nơi quyết định chúng sẽ nhìn bản thân mình bằng ánh mắt yêu thương hay đầy mặc cảm trong suốt quãng đời còn lại.
Mỗi khi Hà Nội bước vào những đợt nắng nóng gay gắt, câu hỏi thường được đặt ra là làm thế nào để thành phố có thêm cây xanh, mặt nước và không gian mở để giảm nhiệt.
Tuy nhiên, có lẽ ít người để ý rằng ngay phía tây thủ đô đang tồn tại một không gian tự nhiên rất lớn mà nếu được quy hoạch hợp lý, có thể đồng thời giải quyết nhiều vấn đề của Hà Nội trong tương lai. Đó là lưu vực sông Đáy.
Trong nhiều năm qua, sông Đáy chủ yếu được nhìn nhận như một tuyến tiêu thoát nước hoặc hành lang phân lũ khi cần thiết. Nhưng khi các dự án đập dâng trên sông Hồng được triển khai, dòng sông này có cơ hội được hồi sinh với nguồn nước ổn định hơn quanh năm.
Đây cũng là thời điểm thích hợp để nhìn sông Đáy theo một cách khác: Là hạ tầng sinh thái chiến lược của vùng Thủ đô Hà Nội.
Hãy hình dung chỉ cách trung tâm Hà Nội khoảng 30-40 phút di chuyển là một vùng đô thị sông nước rộng lớn. Dọc hai bên sông Đáy là những khu dân cư ven nước được xây dựng trên nền đất cao, kết nối với nhau bằng các tuyến đường ven sông, quảng trường công cộng, công viên và ga tàu điện. Xen giữa các khu dân cư là hồ sinh thái, đầm nước, công viên ngập nước và các hành lang cây xanh kéo dài hàng chục kilomet.
Người dân có thể đi bộ dọc bờ sông vào mỗi buổi chiều, đạp xe dưới những hàng cây, chèo thuyền trên các tuyến kênh kết nối với sông Đáy hoặc đơn giản là tận hưởng một không gian thoáng đãng mà ngày càng khó tìm thấy trong nội đô Hà Nội.
Thay vì những khu đô thị bê tông hóa dày đặc, lưu vực sông Đáy có thể phát triển theo mô hình các "Cù lao đô thị sinh thái". Mỗi khu dân cư được xây dựng trên nền đất cao hơn mực nước lũ thiết kế, trong khi phần lớn diện tích xung quanh vẫn được dành cho mặt nước, hồ điều hòa và cây xanh. Cách làm này không chỉ tạo ra môi trường sống hấp dẫn mà còn cho phép thành phố giữ lại không gian cho nước.
Đây chính là điểm quan trọng để Hà Nội có thể tận dụng lưu vực sông Đáy như một vùng trữ nước tự nhiên quy mô lớn. Khi mưa lớn, nước từ hệ thống sông Nhuệ và các khu vực đô thị có thể được điều tiết về đây. Khi mùa khô đến, lượng nước được giữ lại sẽ góp phần duy trì dòng chảy cho toàn bộ lưu vực từ Hà Nội xuống Hà Nam và Ninh Bình.
Hàng trăm triệu mét khối nước khu vực này cũng có thể đóng vai trò như một "Máy điều hòa tự nhiên" cho phía tây thủ đô bằng việc cung cấp độ ẩm cho các luồng gió Tây Nam khô nóng làm hạ bớt nhiệt trước khi thổi tới nội đô. Trong bối cảnh các đợt nắng nóng cực đoan xuất hiện ngày càng nhiều, giá trị của những vùng mặt nước và đất ngập nước sẽ ngày càng trở nên quan trọng.
Điều đáng chú ý là mô hình này không làm mất đi cơ hội phát triển kinh tế. Ngược lại, những khu đô thị ven nước thường có sức hấp dẫn lớn đối với người dân, nhà đầu tư và du khách. Các hoạt động du lịch sinh thái, dịch vụ, thương mại, thể thao dưới nước, nghỉ dưỡng hay nông nghiệp công nghệ cao hoàn toàn có thể phát triển song song với mục tiêu bảo tồn môi trường.
Đọc các bài viết: "Sống trong nhà 10 tỷ nhưng không có nổi 100 triệu đồng" hay "Vợ chồng ở thuê 5,5 triệu một tháng sướng hơn bỏ 4 tỷ mua nhà", tôi cho rằng, thật ra trong cuộc sống mỗi người sẽ có một quan điểm, một hoàn cảnh riêng và điều kiện tài chính khác nhau. Có người ưu tiên tiền để tiền đầu tư kinh doanh; có người lại tập trung cho con cái học hành; cũng có người thích tận hưởng cuộc sống, đi du lịch, ăn uống, làm đẹp; người khác đã có nhà ba mẹ để lại nên không cần áp lực phải mua thêm.
Phần lớn những người luôn khao khát sở hữu một căn nhà ở các thành phố lớn như Hà Nội hay TP HCM đều là những người từng trải qua nhiều năm sống trong những căn phòng trọ chật hẹp, từ thời sinh viên đến lúc đi làm. Sau nhiều năm bươn chải, chuyển hết phòng trọ này đến phòng trọ khác, ai rồi cũng sẽ có lúc mong muốn một nơi thật sự thuộc về mình. Khi lập gia đình, có con nhỏ, ước mơ ấy lại càng lớn hơn.
Nhưng mua nhà ở thành phố lớn chưa bao giờ là điều dễ dàng. Nhà càng rộng, càng gần trung tâm thì áp lực tài chính càng lớn. Vì vậy, nếu muốn có căn nhà đầu tiên, tôi cho rằng cần có vài điều người trẻ cần ghi nhớ:
Thứ nhất, liệu cơm gắp mắm. Nhiều người thường mơ những thứ quá xa khả năng rồi đặt cược tương lai bằng may rủi. Đó là một sai lầm khi mua nhà. Thay vào đó, hãy đặt mục tiêu căn nhà trị giá tối đa khoảng 60 tháng thu nhập hiện tại của bản thân. Nếu đã có gia đình thì nên tính theo thu nhập của người có mức lương cao hơn thay vì tổng thu nhập của hai vợ chồng, vì cuộc sống gia đình còn rất nhiều khoản khác phải lo.
Ví dụ thu nhập 30 triệu một tháng thì tôi chỉ hướng tới căn nhà khoảng 1,8 tỷ đồng. Nếu số tiền đó chưa mua được nhà ở trung tâm thì tôi chấp nhận ra vùng ven, hoặc cố gắng nâng thu nhập lên 50-70 triệu để đáp ứng điều kiện mua nhà 3-4 tỷ. Và quan trọng nhất, khi xuống tiền, mỗi người nên có sẵn tiền tích lũy ít nhất 30-50% giá trị căn nhà.
>> Cú 'tất tay' vay nợ giúp tôi nay có căn nhà Sài Gòn 5 tỷ đồng
Thứ hai, chọn thật kỹ. Mua nhà là chuyện rất lớn, nên không thể quyết định chỉ vì sau vài lời giới thiệu của môi giới. Ngay cả khi đó là bà con quen biết hay bạn bè, đôi khi họ đều có quyền lợi phía sau một giao dịch. Lời khuyên của tôi là nên tham khảo thật nhiều nguồn khác nhau, hỏi ý kiến của những người có kinh nghiệm và không liên quan lợi ích.
Một kinh nghiệm của tôi là đi xem nhà vào lúc trời mưa lớn, nắng gắt, buổi tối muộn hay lúc triều cường để thấy hết vấn đề thực tế của căn nhà. Trước khi đặt cọc, bạn cũng cần nhớ kiểm tra kỹ quy hoạch, tranh chấp, lộ giới và pháp lý.
Thứ ba, tự trả lời câu hỏi: "Nếu sống ở đây 10 năm, bạn có thấy ổn không? Vợ, chồng và con cái có thoải mái không? Thời gian đi làm có dưới 45 phút không? Sau này nếu cần bán lại có dễ không? Ngân hàng có hỗ trợ vay tốt không? Nếu có quá nhiều câu trả lời là "không", thì bạn nên cân nhắc lại. Còn nếu bạn cảm thấy mọi thứ đều phù hợp, hãy mạnh dạn lên kế hoạch cho căn nhà đầu tiên của mình.
Một gia đình nhỏ có một mái nhà riêng luôn là cảm giác rất đặc biệt. Và đôi khi, chính căn nhà ấy sẽ trở thành nền tảng vững chắc để bạn tiếp tục theo đuổi những mục tiêu lớn hơn trong cuộc sống.
Năm 2014, bố mẹ tôi mua nguyên nhà trọ giá 1,35 tỷ đồng, sửa thêm thành 1,45 tỷ đồng. Cho thuê cả 5 phòng được 6 triệu, tầm 1,2 triệu đồng một phòng. Đến bây giờ 2026, nhà tôi tầm hơn 5 tỷ vẫn cho thuê giá cũ, nếu tăng giá vài trăm triệu đồng một phòng mỗi tháng cũng chả thấm vào đâu.
Tôi đang cho thuê nhà trọ, có nhiều vấn đề giữa nhà trọ và nhà ở bình thường khác xa nhau mà nhiều người chưa hiểu được. Thứ nhất là khấu hao nhà trọ sẽ luôn có hệ số cao hơn nhà ở bình thường.
Tại sao? Tâm lý "mất tiền mua mâm phải đâm cho thủng" hay "cha chung không ai khóc". Một gia đình nếu chỉ riêng việc đổ dầu mỡ xuống cống thì chắc phải chục năm mới tắc cống, riêng nhà trọ chỉ cần 6-7 phòng thì một năm thông tắc cống một lần. Riêng đợt hút bồn cầu thì ôi thôi, quần áo rồi tóc, trứng... Thậm chí có cả tiền được hút lên.
Còn nước, mỗi phòng có một cái thùng, họ vặn ren vòi để nhỏ giọt. Nhỏ giọt thì đồng hồ phòng trọ không quay, chục phòng trọ nhỏ giọt thì đồng hồ tổng chủ nhà vẫn quay đều.
Điện thì xưa chưa có camera nên manh động lắm, sáng đến thuê thì chiều đã phá kẹp chì. Chuyện tự khoan tường, tự đóng đinh, thậm chí khoan cả vào ống nước là bình thường.
Thứ hai là chi phí không tên hoặc nói theo kinh tế là trích lập dự phòng rủi ro. Ai làm nhà trọ đều dính cả, ở đến tháng xong bỏ đi để lại hóa đơn điện nước còn nhiều hơn tiền cọc, lúc ấy chả biết đòi ai.
Chưa kể những chi phí không tên để vận hành mà tôi không muốn nói ra, hỏng hóc ban ngày thuê thợ sửa vài trăm nhưng lúc tối, lúc đêm thợ bảo tiền triệu cũng phải sửa.
Thứ ba là nhà trọ sẽ phức tạp hơn nhà bình thường rất nhiều, drama suốt ngày, đánh ghen, hát loa kẹo kéo... Thậm chí mất đoàn kết chỉ vì một vài lý do rất trẻ con, bắt chủ nhà sang phân xử như quan tòa ai đúng ai sai, chứ nhất định không chịu dĩ hòa vi quý.
