Trời mưa lớn, đường ngập nước là tình huống không hiếm gặp với nhiều tài xế ô tô tại Việt Nam, đặc biệt ở các đô thị lớn. Trong điều kiện tầm nhìn hạn chế, mặt đường trơn trượt và xuất hiện nhiều vũng nước sâu, không ít tài xế thường có phản xạ đạp mạnh phanh khi phát hiện chướng ngại phía trước. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia lái xe an toàn, đây lại là một trong những thao tác nguy hiểm nhất khi ô tô đang di chuyển qua vùng nước đọng.
Thực tế, khi bánh xe lao vào vũng nước ở tốc độ cao, giữa lốp và mặt đường sẽ xuất hiện một lớp nước mỏng. Nếu tốc độ đủ lớn hoặc lượng nước quá nhiều, bánh xe có thể mất khả năng bám đường, tạo ra hiện tượng trượt nước (aquaplaning/hydroplaning). Khi đó, lốp gần như không còn tiếp xúc trực tiếp với mặt đường mà “trượt” trên bề mặt nước.
Trong trạng thái này, mọi thao tác điều khiển đều trở nên nhạy cảm hơn bình thường. Nếu tài xế đạp phanh gấp, lực hãm đột ngột tác động lên bánh xe có thể khiến xe mất ổn định, dễ bị văng đuôi, lệch hướng hoặc xoay ngang, nhất là với những xe đang ôm cua hoặc chuyển làn.
Nguy hiểm hơn, nhiều tài xế thường hoảng loạn khi cảm nhận xe có dấu hiệu “bồng bềnh”, vô-lăng nhẹ bất thường lúc đi qua vũng nước. Phản xạ tự nhiên lúc này thường là đạp mạnh phanh để giảm tốc ngay lập tức. Tuy nhiên, chính thao tác đó lại khiến tình huống trở nên khó kiểm soát hơn. Ngay cả với những mẫu ô tô hiện đại được trang bị hệ thống chống bó cứng phanh (ABS) hay cân bằng điện tử, các công nghệ hỗ trợ cũng chỉ giúp giảm rủi ro phần nào chứ không thể “đánh bại” hoàn toàn hiện tượng mất độ bám do trượt nước.
Ngoài nguy cơ mất lái, việc phanh gấp khi đi qua vùng ngập còn có thể ảnh hưởng đến hệ thống phanh. Khi nước bám nhiều lên đĩa phanh hoặc má phanh, hiệu quả phanh có thể bị giảm tạm thời. Trong một số trường hợp, tài xế đạp phanh liên tục giữa vùng nước sâu còn khiến xe khó kiểm soát quỹ đạo hơn do lực phanh phân bổ không đều giữa các bánh.
Một rủi ro khác thường bị bỏ qua là nguy cơ nước lọt vào hệ thống hút gió động cơ. Nếu tài xế phanh gấp hoặc dừng xe đột ngột giữa vùng nước sâu, sóng nước có thể dâng cao quanh đầu xe, làm tăng khả năng nước bị hút vào buồng đốt. Khi đó, xe có thể chết máy, thậm chí xảy ra hiện tượng thủy kích khiến động cơ hư hỏng nặng.
Theo kinh nghiệm của nhiều tài xế lâu năm, điều quan trọng nhất khi gặp vũng nước lớn không phải là phanh gấp, mà là xử lý bình tĩnh từ trước khi lao vào vùng nước. Cụ thể, tài xế nên chủ động giảm tốc từ xa, giữ khoảng cách an toàn và quan sát mặt đường để đánh giá độ sâu của nước. Với những vũng nước quá đục, không nhìn thấy mặt đường hoặc xuất hiện sóng lớn do xe khác tạo ra, tốt nhất nên hạn chế đi vào nếu chưa xác định được mức độ an toàn.
Khi buộc phải đi qua vùng nước đọng, người lái nên giữ đều ga, duy trì tốc độ thấp ổn định và giữ thẳng vô-lăng. Việc tăng ga đột ngột, đánh lái gấp hoặc đạp mạnh phanh đều có thể làm xe mất ổn định.
Với ô tô sử dụng hộp số tự động (AT), tài xế nên duy trì tốc độ thấp ổn định, hạn chế tăng giảm ga đột ngột khi đi qua vùng ngập. Một số dòng xe có chế độ bán tự động hoặc chế độ lái địa hình có thể tùy chỉnh để xe hỗ trợ giữ vòng tua và lực kéo phù hợp hơn trong điều kiện mặt đường nhiều nước. Trong khi đó, với xe số sàn (MT), việc duy trì vòng tua máy ổn định cũng giúp hạn chế nguy cơ chết máy giữa đường.
Sau khi ra khỏi vùng nước, tài xế nên rà phanh nhẹ vài lần để làm khô bề mặt phanh, giúp hệ thống nhanh chóng lấy lại hiệu quả hoạt động bình thường.
Tình huống giao thông: Lái xe có gắn camera hành trình đi qua lối mở sang đường, khuất sau một xe máy khác là một học sinh đi xe máy điện đang băng ngang từ bên phải sang trái để chuyển hướng. Không kịp xử lý tình huống, lái xe có gắn camera hành trình húc bay học sinh đi xe điện. Chưa rõ thương vong.
Kỹ năng lái xe: Các phương tiện khi đi đến nút giao lối mở cần giảm tốc độ, luôn rà chân phanh để phòng mọi tình huống bất ngờ có thể xảy ra. Đối với người điều khiển xe hai bánh, khi chuyển làn chuyển hướng ngoài tín hiệu xin đường cần quan sát và chỉ di chuyển khi đảm bảo an toàn.
Ở nhiều tuyến đường quốc lộ, người đi xe máy thường có thói quen sang đường kiểu vuông góc (cắt ngang từ bên phải đường qua lối mở). Tuy nhiên, cách thực hiện đúng là đi theo đường chéo, tức xác định lối qua đường từ sớm, rồi từ từ chuyển làn, có tín hiệu và tập trung quan sát để sang đường.
Ủy ban Cạnh tranh quốc gia đã tiếp nhận báo cáo cùng đề nghị hỗ trợ từ Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) nhằm tăng cường hiệu quả của chương trình triệu hồi túi khí TAKATA (chương trình thu hồi sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật để sửa chữa, thay thế).
Theo thống kê từ VAMA, tại Việt Nam hiện có khoảng 137.000 xe nằm trong diện triệu hồi để kiểm tra và thay thế cụm bơm túi khí. Đến nay hơn 86.000 xe, tương đương khoảng 60% tổng số xe bị ảnh hưởng, đã được xử lý theo chương trình. Như vậy vẫn còn khoảng 51.000 xe chưa được đưa đi kiểm tra và thay thế linh kiện.
Có tổng cộng 5 thương hiệu ô tô tại Việt Nam bị ảnh hưởng bởi đợt triệu hồi này, gồm Toyota, Mitsubishi, Honda, Ford và Mercedes-Benz.
Trong đó Honda và Toyota là hai hãng có số lượng mẫu xe liên quan nhiều nhất với 4 sản phẩm mỗi hãng, trong khi các thương hiệu còn lại có từ 2 - 3 mẫu xe thuộc diện ảnh hưởng. Phần lớn các xe nằm trong diện triệu hồi được sản xuất trong giai đoạn 2003 - 2015.
Vụ việc túi khí Takata được xem là một trong những cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất trong lịch sử ngành công nghiệp ô tô thế giới.
Trên các xe bị ảnh hưởng, cụm bơm túi khí do Takata sản xuất có nguy cơ xuống cấp theo thời gian do hơi ẩm xâm nhập. Khi xảy ra va chạm và túi khí kích hoạt, cụm bơm khí có thể bị nứt hoặc vỡ, khiến các mảnh kim loại văng xuyên qua túi khí đã bung, làm tăng nguy cơ gây thương tích nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng người ngồi trong xe.
Trước thực trạng trên, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia khuyến nghị người sử dụng xe chủ động kiểm tra thông tin phương tiện của mình và liên hệ với nhà sản xuất hoặc các đại lý ủy quyền để được hỗ trợ. Toàn bộ quá trình kiểm tra và thay thế cụm bơm túi khí trong chương trình triệu hồi đều được thực hiện miễn phí cho khách hàng.
Ô tô hybrid (HEV), plug-in hybrid (PHEV) sử dụng hệ thống động cơ đốt trong kết hợp mô-tơ điện và hệ thống pin đang ngày càng phổ biến tại thị trường Việt Nam. Với những lợi thế về tiết kiệm nhiên liệu, vận hành êm ái, lại cho phép quãng đường di chuyển dài lên tới cả ngàn km sau mỗi lần sạc đầy pin, đổ đầy bình (với xe PHEV)… giúp ô tô hybrid, plug-in hybrid được nhiều người dùng lựa chọn. So với xe động cơ đốt trong truyền thống, ô tô hybrid khởi động khá êm ái và đôi khi gần như "im lặng" khiến người lái nếu không chú ý sẽ khó nhận biết xe đã thực sự sẵn sàng di chuyển hay chưa? Thậm chí, không ít trường hợp còn vô tình nhấn nút khởi động lần nữa vì nghĩ rằng xe chưa khởi động.
Trường hợp này thường gặp với những tài mới hoặc các tài xế mới chuyển từ ô tô động cơ đốt trong sang sử dụng ô tô hybrid, plug-in hybrid. Điều này xuất phát từ việc, ô tô hybrid, plug-in hybrid được thiết kế để khởi động bằng động cơ điện, chứ không phải bằng động cơ đốt trong như xe thông thường. Hệ thống điện được kích hoạt trước động cơ đốt trong, do đó ngay từ khi khởi động thường không phát ra âm thanh đặc trưng như động cơ đốt trong.
Tuy nhiên, thực tế trong quá trình thiết kế các nhà sản xuất ô tô hybrid, plug-in hybrid đều đã lường trước được những trường hợp này, do đó đều có những trang bị, tính năng để người dùng nhận biết xe đã sẵn sàng vận hành.
Dưới đây là dấu hiệu đặc trưng giúp người dùng dễ dàng nhận biết ô tô hybrid đã sẵn sàng vận hành, hoạt động:
Đây là dấu hiệu rõ ràng và quan trọng nhất để nhận biết một chiếc ô tô ô tô hybrid hay plug-in hybrid đã khởi động và sẵn sàng vận hành. Theo đó, khi khởi động xe hybrid, thay vì nghe tiếng động cơ nổ như xe xăng thông thường, người lái sẽ thấy đèn "Ready" xuất hiện trên bảng đồng hồ hiển thị thông tin dành cho người lái.
Khi đèn này phát sáng (màu xanh lá) có nghĩa là hệ thống đã hoàn tất kiểm tra và xe sẵn sàng vận hành, dù động cơ xăng có thể chưa khởi động. Đây là trạng thái bình thường của xe hybrid, bởi xe có thể chạy hoàn toàn bằng mô-tơ điện ở tốc độ thấp.
Bên cạnh đèn báo "Ready", khi ô tô hybrid đã sẵn sàng vận màn hình hiển thị hệ thống năng lượng sẽ hoạt động. Phần lớn ô tô hybrid hiện nay đều có màn hình hiển thị sơ đồ hoạt động của hệ truyền động. Khi xe sẵn sàng, màn hình sẽ hiển thị trạng thái pin, mô-tơ điện hoặc động cơ xăng đang hoạt động hoặc chờ kích hoạt. Nếu màn hình này đã hoạt động và không báo lỗi, người lái có thể yên tâm xe đã sẵn sàng di chuyển.
Ngoài ra, tương tự ô tô động cơ đốt trong, khi ô tô hybrid được kích hoạt, các hệ thống điện tử như trợ lực lái, phanh điện tử… cũng bắt đầu hoạt động. Người lái sẽ cảm nhận được vô-lăng nhẹ, chân phanh có độ nảy và phản hồi rõ ràng.
Động cơ đốt trong trên ô tô hybrid (xe lai xăng - điện) không phải lúc nào cũng hoạt động, mà chỉ "vào cuộc" khi cần thiết để tối ưu hiệu suất và tiết kiệm nhiên liệu. Tùy từng điều kiện vận hành, dung lượng pin… hệ thống sẽ tự động quyết định sử dụng động cơ xăng, mô-tơ điện hoặc kết hợp cả hai.
Trong trường hợp dung lượng pin giảm xuống dưới ngưỡng an toàn, động cơ xăng sẽ tự động hoạt động để sạc lại pin thông qua máy phát và để duy trì khả năng vận hành ổn định của xe. Đặc biệt, khi người lái đạp ga mạnh để tăng tốc nhanh hoặc khi xe leo dốc, mô-tơ điện đơn thuần thường không đủ công suất. Lúc này, động cơ đốt trong sẽ khởi động để phối hợp cùng mô-tơ điện, giúp xe vận hành mạnh mẽ hơn. Ngoài ra, trong điều kiện thời tiết lạnh hoặc khi hệ thống yêu cầu, động cơ xăng trên xe hybrid cũng sẽ được kích hoạt ngay từ đầu để làm ấm hệ thống, đảm bảo hiệu suất vận hành.
