Mới đây, tại xã Phiêng Pằn, tỉnh Sơn La, 6 người bị ngộ độc sau khi ăn nấm rừng chứa độc tố amatoxin. Một thiếu niên sinh năm 2010 tử vong trước khi tới bệnh viện. 5 người còn lại được chuyển xuống Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) trong tình trạng tổn thương tiêu hóa, viêm gan, suy gan, trong đó một trường hợp suy đa tạng không qua khỏi dù được điều trị tích cực.
Theo Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, các bệnh nhân cùng người thân ăn canh nấm màu trắng được hái trong rừng. Các bác sĩ xác định đây là nhóm nấm cực độc chứa amatoxin, thường gặp ở loài Amanita virosa hoặc Amanita verna, được xem là những loại nấm nguy hiểm nhất tại Việt Nam.
Khoảng 12-24 giờ sau bữa ăn, các bệnh nhân bắt đầu đau bụng, nôn ói, tiêu chảy dữ dội. Khi nhập viện tại Sơn La, nhiều người đã mất nước nặng, suy gan cấp, suy thận cấp và nhanh chóng được chuyển về Hà Nội cấp cứu.
Tại Trung tâm Chống độc, các bác sĩ tiến hành hồi sức, giải độc và lọc máu tăng thải độc. Tuy nhiên, diễn biến bệnh rất nặng.
BSNT Nguyễn Tiến Đạt cho biết bệnh nhân L.T.P. rơi vào suy gan tối cấp, suy tim, tụt huyết áp, suy thận, hôn mê gan và phù não. Men gan tăng hơn 7.000 U/L, cao gấp hàng trăm lần bình thường. Dù được áp dụng nhiều biện pháp hồi sức và lọc máu chuyên sâu, bệnh nhân vẫn diễn biến xấu nhanh chóng. Gia đình xin đưa bà về tối 6/5.
3 bệnh nhân khác gồm 2 phụ nữ 20 và 25 tuổi cùng 1 trẻ 5 tuổi bị viêm gan nặng, suy gan nhưng đang dần cải thiện. 1 nam bệnh nhân 35 tuổi tổn thương tiêu hóa nhẹ hơn đã xuất viện.
Cũng tại Sơn La, ngày 4/5 ghi nhận thêm vụ ngộ độc do 2 chị em ăn nấm rừng. Người chị 15 tuổi tử vong, các biểu hiện phù hợp ngộ độc amatoxin.
TS.BS Nguyễn Trung Nguyên cho biết nguyên nhân của hầu hết các vụ ngộ độc hiện nay đều xuất phát từ việc hái nấm mọc hoang trong rừng để ăn.
Theo ông, nấm độc được chia thành hai nhóm chính gồm nhóm gây ngộ độc sớm và nhóm gây ngộ độc muộn. Nhóm ngộ độc sớm thường xuất hiện triệu chứng trong vòng 6 giờ sau ăn, chủ yếu là nôn, đau bụng, tiêu chảy. Nếu được cấp cứu kịp thời, đa số bệnh nhân có thể qua khỏi.
Nguy hiểm nhất là nhóm ngộ độc muộn chứa amatoxin. Đây thường là những cây nấm màu trắng, hình thức sạch sẽ, bắt mắt và rất giống nấm ăn thông thường.
“Amatoxin ngăn cản quá trình tổng hợp protein, khiến cơ thể không thể tạo tế bào mới để thay thế các tế bào đang chết đi. Độc tố đi đến đâu phá hủy cơ quan đến đó, đặc biệt ở gan, thận, tim và não”, TS.BS Nguyên nói.
Theo chuyên gia, ngộ độc amatoxin thường diễn tiến qua ba giai đoạn. Giai đoạn đầu xuất hiện muộn, sau ăn hơn 6 giờ với biểu hiện đau bụng, nôn, tiêu chảy dữ dội kéo dài khoảng một ngày. Sau đó là giai đoạn “im lặng”, khi triệu chứng tiêu hóa giảm dần khiến người bệnh tưởng đã khỏi, nhưng gan đang bị phá hủy âm thầm.
“Nhiều người thấy đỡ nên chủ quan hoặc được cho về nhà. Chỉ ít giờ sau có thể quay lại viện trong tình trạng suy gan, suy thận, hôn mê và tử vong”, ông cảnh báo.
Theo thống kê của Trung tâm Chống độc, tỉ lệ tử vong do ngộ độc amatoxin có thể lên tới 50% dù đã được hồi sức tích cực.
Để phòng tránh các vụ ngộ độc thương tâm, các bác sĩ khuyến cáo người dân tuyệt đối không hái các loại nấm mọc hoang dại để ăn, kể cả khi chúng có vẻ ngoài “sạch”, “đẹp”, “quen mắt” hay từng ăn trước đó.
Các loài nấm thường mọc nhiều nhất vào giai đoạn mùa xuân ở miền Bắc khi bắt đầu có mưa. Năm nay vụ ngộ độc nấm này xảy ra hơi muộn do mùa xuân năm nay mát hơn và mưa muộn.
“Có lẽ ngoại lệ duy nhất là mộc nhĩ. Còn lại, tốt nhất không sử dụng bất kỳ loại nấm rừng tự mọc nào làm thực phẩm”, TS.BS Nguyễn Trung Nguyên nhấn mạnh.
Các chuyên gia cũng đề nghị chính quyền địa phương, trường học, đoàn thể tăng cường truyền thông tại cộng đồng vùng cao – nơi nguy cơ ngộ độc nấm vẫn đang âm thầm lặp lại với những cái giá quá đắt bằng sức khỏe và cả tính mạng con người.
Hạt gạo tự nhiên luôn được phủ một lớp tinh bột mỏng hình thành trong quá trình xay xát. Đây chính là nguyên nhân khiến các hạt cơm dễ bám dính vào nhau.
Ông Mark McShane, chuyên gia an toàn thực phẩm, tổ chức Chứng nhận vệ sinh thực phẩm Anh (Food Hygiene Certificate), cho biết lớp tinh bột này sẽ bong ra trong quá trình chế biến. Khi vo gạo, nước sẽ cuốn trôi phần tinh bột dư thừa, giúp hạt gạo chín đều, nhẹ và tơi hơn sau khi nấu.
Theo Tiến sĩ Christine Bergman, Giáo sư Khoa học thực phẩm và dinh dưỡng tại ĐH Nevada (Mỹ), vo gạo không làm thay đổi cấu trúc bên trong hạt gạo mà chỉ loại bỏ lớp màng mỏng bên ngoài. Dù vậy, thay đổi nhỏ này đủ tạo khác biệt rõ rệt về kết cấu, giúp cơm bớt dính và xốp hơn.
Vo gạo có làm mất chất dinh dưỡng?
Điều này phụ thuộc vào từng loại gạo.
Tiến sĩ Bergman cho biết một số loại gạo trắng được bổ sung vitamin nhóm B và sắt sau quá trình xay xát. Trong khi đó, gạo lứt và phần lớn gạo nhập khẩu không trải qua bước tăng cường vi chất này, nên việc vo gạo ít ảnh hưởng hơn.
Tuy nhiên, theo ông McShane, lượng dinh dưỡng thất thoát thường không đáng kể nếu chỉ vo nhẹ trong thời gian ngắn.
"Lượng vitamin và khoáng chất mất đi rất ít, trừ khi bạn ngâm gạo quá lâu hoặc vo quá nhiều lần. Gạo trắng dễ mất dinh dưỡng hơn gạo lứt vì gạo lứt vẫn giữ được lớp cám tự nhiên giàu dưỡng chất", ông nói.
Đổi lại, vo gạo còn mang đến một lợi ích khác đối với sức khỏe. Nhiều nghiên cứu cho thấy bước này có thể giúp giảm đáng kể lượng asen (thạch tín) tích tụ tự nhiên trong hạt gạo.
Những nguyên tắc cần nhớ khi nấu cơm
Các chuyên gia khuyến nghị nên vo gạo khi nấu cơm trắng, cơm sushi hoặc các loại gạo hạt dài như Jasmine, Basmati; không vo gạo khi các món cần độ sệt từ tinh bột; không ngâm gạo quá lâu hoặc vo quá nhiều lần để hạn chế thất thoát dinh dưỡng.
Nếu chưa chắc nên xử lý thế nào, bạn chỉ cần đặt gạo dưới vòi nước lạnh, khuấy nhẹ rồi xả đến khi nước gần trong. Thao tác chỉ mất chưa đầy một phút nhưng có thể tạo nên khác biệt rõ rệt giữa một nồi cơm vón cục và một nồi cơm chín tơi, ngon hơn.
Trong danh sách "20 loại trái cây tốt nhất" được chuyên trang ẩm thực nổi tiếng BBC Good Food công bố, bưởi xếp ở vị trí thứ 9, vượt qua nhiều loại quả quen thuộc như: đu đủ, lựu, nho hay mận. Điều đặc biệt, đây là loại quả được trồng rộng rãi tại Việt Nam với giá thành phải chăng, dễ tìm mua.
Việt Nam có điều kiện khí hậu thuận lợi để phát triển cây bưởi. Từ Bắc vào Nam đều có những giống bưởi nổi tiếng như: bưởi Diễn, bưởi Đoan Hùng, bưởi Phúc Trạch, bưởi Da Xanh, Năm Roi (miền Tây)... Nhờ sự đa dạng về chủng loại, bưởi được nhiều người ưa chuộng và sử dụng thường xuyên trong bữa ăn hằng ngày.
Theo số liệu từ Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), một nửa quả bưởi cỡ trung bình (khoảng 120g) chỉ chứa 41 calo nhưng cung cấp gần 64% lượng vitamin C khuyến nghị mỗi ngày. Ngoài ra, bưởi còn cung cấp vitamin A, chất xơ, kali, canxi và nhiều chất chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe. Với giá trị dinh dưỡng phong phú, bưởi mang lại nhiều lợi ích sức khỏe, chẳng hạn như:
Tăng cường hệ miễn dịch
Quả bưởi chứa lượng vitamin C và vitamin A dồi dào. Vitamin C là một chất chống oxy hóa mạnh mẽ, giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do các gốc tự do, đồng thời tăng cường hệ miễn dịch, giúp cơ thể chống lại các bệnh cảm cúm thông thường.
Cùng với đó, bưởi còn là nguồn cung cấp beta-carotene, một tiền chất của vitamin A, rất quan trọng cho sức khỏe của mắt và da. Beta-carotene được cơ thể chuyển hóa thành vitamin A, giúp duy trì thị lực bình thường và có thể hỗ trợ phòng ngừa thoái hóa điểm vàng liên quan đến tuổi tác.
Hỗ trợ kiểm soát cân nặng
Trung bình một quả bưởi chứa khoảng 4 g chất xơ. Ăn một nửa quả cũng có thể làm chậm quá trình tiêu hóa và giúp bạn cảm thấy no. Chế độ ăn giàu chất xơ có thể giúp bạn kiểm soát cân nặng, từ đó ngăn ngừa các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hơn như bệnh tim và đái tháo đường type 2.
Giảm nguy cơ sỏi thận
Có nhiều nguyên nhân gây ra sỏi thận, từ chế độ ăn uống đến tiền sử gia đình. Acid citric (citrate) trong bưởi có thể giúp ngăn ngừa một số loại sỏi thận tái phát. Tuy nhiên, bạn sẽ phải ăn hoặc uống rất nhiều bưởi mỗi ngày, vì vậy bổ sung acid citric theo hướng dẫn của bác sĩ có thể là một lựa chọn tốt hơn.
Bưởi tốt cho hệ tiêu hóa
Quả bưởi còn chứa một lượng chất xơ đáng kể. Lượng chất xơ này không chỉ hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru mà còn giúp tạo cảm giác no lâu, hỗ trợ kiểm soát cân nặng hiệu quả. Bưởi cũng cung cấp một lượng nhỏ các khoáng chất quan trọng như kali, canxi và magie, đóng góp vào nhiều chức năng của cơ thể.
Hỗ trợ sức khỏe tim mạch
Bưởi có khả năng giúp giảm cholesterol xấu (LDL) và tăng cholesterol tốt (HDL) trong máu. Các chất xơ hòa tan trong bưởi, đặc biệt là pectin, có thể liên kết với cholesterol trong ruột và giúp loại bỏ chúng ra khỏi cơ thể. Điều này góp phần làm giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.
Có tiềm năng ngừa ung thư
Một số loại bưởi, đặc biệt là bưởi đào, có chứa lycopene - một chất chống oxy hóa mạnh mẽ mang lại màu hồng đặc trưng. Một nghiên cứu năm 2015 cho thấy chế độ ăn giàu lycopene có thể làm giảm nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt.
Dù mang lại nhiều lợi ích, bưởi và nước ép bưởi có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của một số loại thuốc, đặc biệt là các thuốc điều trị tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, thuốc giảm cholesterol (statin), thuốc an thần hoặc chống lo âu. Nguyên nhân là do một số hợp chất trong bưởi làm thay đổi quá trình chuyển hóa thuốc trong cơ thể, dẫn đến tăng nồng độ thuốc trong máu và nguy cơ quá liều. Vì vậy, những người đang điều trị bằng thuốc nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi thường xuyên ăn bưởi hoặc uống nước ép bưởi.
Từ đầu tháng 6, các hệ thống bán lẻ lớn như Cold Storage, FairPrice, Giant, Prime và Sheng Siong bắt đầu bán tiết lợn đông đóng gói do tập đoàn CP Foods (Thái Lan) sản xuất. Giá mỗi hộp 400 gram khoảng 5,5 USD.
Tại FairPrice, hơn 80% lượng hàng bán hết sau 5 ngày. Nhiều cửa hàng ghi nhận tình trạng hết sản phẩm ngay trong ngày mở bán. "Tôi đã đi vài siêu thị nhưng đều không mua được", một khách hàng chia sẻ trên mạng xã hội.
Lô hàng đầu tiên gồm 6.000 gói cập cảng Singapore vào cuối tháng 5.
Tiết lợn từng bị cấm tại Singapore từ năm 1999 sau đợt bùng phát virus Nipah ở Malaysia, khiến hơn 100 người thiệt mạng. Sau nhiều năm, CP Foods đã làm việc với cơ quan chức năng hai nước để chứng minh quy trình sản xuất an toàn. Tiết lợn được thu gom vô trùng, lọc tạp chất, hấp nhiệt độ cao và kiểm nghiệm vi sinh trước khi xuất khẩu.
Món ăn này nhanh chóng phổ biến trở lại. Chuỗi lẩu Haidilao đưa tiết lợn đông vào thực đơn tại 15 nhà hàng từ cuối tháng 5. Nhà hàng Tong Xin Ru Yi đang nghiên cứu các món kiểu Tứ Xuyên, trong khi tập đoàn Crystal Jade phát triển thực đơn đặc biệt gồm cháo tiết lợn, các món nồi đất kết hợp tiết lợn với thịt băm, cá muối và nội tạng.
Đầu bếp Martin Foo của Crystal Jade cho biết tiết lợn mềm mịn, nước dùng thơm và có giá trị dinh dưỡng. Tại Enjoy Eating House & Bar, đồng sở hữu Joel Ong kể nhiều thực khách nói họ chưa được ăn món này suốt nhiều năm.
Đại diện Haidilao cho biết nhóm khách trên 30 tuổi gọi tiết lợn nhiều nhất vì quen thuộc với hương vị cũ, trong khi giới trẻ gọi thử vì tò mò. Bà Stella Lock, 53 tuổi, kể thường nấu canh nội tạng lợn với tiết đông cho gia đình và cho biết bà thấy tiện lợi khi mua được thực phẩm này ngay trong nước.
Các chuyên gia dinh dưỡng cho biết tiết lợn chứa khoảng 16 g protein trong mỗi 100 g, cùng các vi chất sắt, kali, đồng. Ngoài ra, các phospholipid trong tiết lợn được cho là có lợi cho hoạt động của hệ thần kinh và trí nhớ. Tuy nhiên, tiết lợn cũng chứa hàm lượng cholesterol khá cao và tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn nếu khâu giết mổ, chế biến không đảm bảo vệ sinh.
Các chuyên gia y tế khuyên người tiêu dùng chỉ nên ăn lượng vừa phải và những người mắc bệnh mỡ máu, tim mạch cần hạn chế sử dụng.
