“Theo lời mời của Chủ tịch Tập Cận Bình, Tổng thống Mỹ Donald J. Trump sẽ thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc từ ngày 13/5 đến 15/5”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc hôm nay cho biết. Đây là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của ông Trump trong nhiệm kỳ thứ hai.
Theo kế hoạch, Tổng thống Trump sẽ hội đàm với Chủ tịch Tập Cận Bình vào sáng 14/5. Trong ngày 15/5, ông Trump và ông Tập sẽ dự tiệc trà và cùng ăn trưa làm việc trước khi lãnh đạo Mỹ trở về Washington.
Sự kiện diễn ra khi quan hệ Mỹ – Trung có dấu hiệu ổn định hơn sau giai đoạn căng thẳng thương mại, nhưng lại bị phủ bóng bởi chiến sự Iran. Chuyến thăm ban đầu dự kiến diễn ra vào tháng 3, nhưng đã bị hoãn do Washington dồn sự tập trung cho cuộc chiến ở Trung Đông. Ông Trump từng muốn chấm dứt chiến sự với Iran trước khi thăm Trung Quốc, nhưng điều nay chưa thể trở thành hiện thực, khi đàm phán giữa Washington và Tehran đang bế tắc.
Theo giới chức Mỹ, ông Trump muốn thúc đẩy Trung Quốc làm trung gian cho một thỏa thuận có thể giúp nhanh chóng chấm dứt cuộc xung đột. Điều đó khiến tình hình Trung Đông trở thành vấn đề nổi bật trong chương trình nghị sự Mỹ – Trung, vốn chủ yếu xoay quanh thương mại, công nghệ, khoáng sản chiến lược và Đài Loan.
Xung đột ở Trung Đông bùng phát từ ngày 28/2, khi Mỹ và Israel phối hợp không kích Iran, hạ sát hàng loạt quan chức cấp cao, trong đó có Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei. Iran sau đó tập kích đáp trả vào Israel cùng các nước vùng Vịnh có căn cứ quân sự Mỹ.
Chiến sự còn khiến eo biển Hormuz, tuyến đường biển vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới đến từ vùng Vịnh, rơi vào vòng phong tỏa kép. Iran đã siết kiểm soát Hormuz, chỉ cho phép tàu của quốc gia “thân thiện” đi qua, trong khi Mỹ đã áp lệnh phong tỏa với mọi cảng biển Iran từ ngày 13/4.
Những diễn biến này ảnh hưởng tới cả Mỹ và Trung Quốc, hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Trung Quốc là bên mua đáng kể dầu thô từ Iran và tận dụng nguồn cung giá rẻ này để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Trong khi đó, chiến sự kéo dài làm dấy lên lo ngại về giá nhiên liệu tại Mỹ và nguy cơ nước này lún sâu hơn vào một cuộc xung đột mới tại Trung Đông.
Do đó, đây là một trong những hội nghị hiếm hoi mà cả Washington lẫn Bắc Kinh đều có động lực tìm kiếm sự ổn định, ít nhất là trong ngắn hạn. Mỹ kỳ vọng Trung Quốc có thể đóng vai trò trung gian hoặc ít nhất gây sức ép để Iran chấp nhận một số nhượng bộ liên quan chương trình hạt nhân và eo biển Hormuz.
Một dấu hiệu cho thấy mức độ liên quan giữa xung đột Iran với cuộc gặp giữa ông Trump với ông Tập là việc Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã đến Bắc Kinh tuần trước và gặp người đồng cấp Vương Nghị. Theo hãng tin ISNA, Ngoại trưởng Iran đã thông báo cho ông Vương về các cuộc đàm phán giữa nước này với Mỹ mà Pakistan làm trung gian.
“Tôi cho rằng đây là sự sắp đặt có chủ ý, khi phía Iran đến để nói với Trung Quốc đâu là giới hạn cuối cùng của họ. Họ nghĩ Trung Quốc có thể giúp đạt được điều gì và Bắc Kinh có thể làm gì để tác động tới ông Trump”, Yun Sun, giám đốc chương trình Trung Quốc tại Trung tâm Stimson, Mỹ nói với Washington Post.
Trung Quốc đến nay vẫn tránh đưa ra lập trường công khai quá cứng rắn về cuộc xung đột, đồng thời duy trì sự ủng hộ đối với Tehran. Khi gặp ông Araghchi, ông Vương kêu gọi các bên, trong đó có Tehran, tăng cường nỗ lực để mở cửa lại eo biển Hormuz, nhưng cũng khẳng định Trung Quốc ủng hộ “các quyền hợp pháp của Iran trong việc sử dụng năng lượng hạt nhân vì hòa bình”.
Tuy nhiên, những khác biệt quan điểm liên quan chiến sự Iran có thể làm giảm kỳ vọng về kết quả đàm phán Mỹ – Trung. Thời điểm ông Araghchi thăm Bắc Kinh tuần trước được cho là nhằm nhấn mạnh mối quan hệ Trung Quốc – Iran trước thềm cuộc gặp thượng đỉnh với Mỹ.
“Ông Tập muốn đảm bảo rằng cuộc chiến của Mỹ với mục đích thay đổi một chế độ ở Trung Đông được nhìn nhận là thất bại, còn ông Trump dĩ nhiên muốn điều ngược lại”, Jacob Stokes, phó giám đốc chương trình Ấn Độ – Thái Bình Dương thuộc tổ chức nghiên cứu Trung tâm An ninh Mỹ Mới (CNAS), nói với WSJ.
Các chuyên gia cho rằng Tổng thống Trump muốn tìm kiếm sự hỗ trợ từ Trung Quốc khi chưa thể chấm dứt cuộc xung đột theo các điều khoản ông mong muốn, nhưng lưu ý rằng lãnh đạo Mỹ không nên kỳ vọng quá nhiều vào Bắc Kinh trong vấn đề này.
“Đây rõ ràng không phải vị thế lý tưởng đối với một Tổng thống Mỹ lần đầu thăm Trung Quốc sau một thập kỷ”, Aaron David Miller, cựu nhà đàm phán Trung Đông của Mỹ, nhận định.
Theo Miller, ông Trump đang bước vào cuộc hội đàm với ít đòn bẩy hơn so với trước đây. Nước Mỹ hiện nay đã tự cô lập mình hơn với thế giới bằng các đòn thuế quan sâu rộng với cả đồng minh, đối tác lẫn đối thủ, trong khi mối quan hệ giữa Washington với NATO dưới thời ông Trump cũng trở nên căng thẳng.
Ngoài chiến sự Iran, lãnh đạo Mỹ – Trung dự kiến tiếp tục trao đổi về các vấn đề là nguồn cơn dẫn đến căng thẳng trong quan hệ song phương như thương mại, công nghệ, kiểm soát xuất khẩu đất hiếm, Đài Loan.
“Hầu như mọi bên đều có lợi ích gắn với kết quả của cuộc gặp này”, Chad Bown, chuyên gia cấp cao tại Viện Peterson về Kinh tế Quốc tế, nhận định với CNBC.
Eswar Prasad, giáo sư kinh tế tại Đại học Cornell, New York, Mỹ nhận định hai lãnh đạo sẽ nỗ lực tìm tiếng nói chung, bởi bất cứ căng thẳng nào trong cuộc gặp thượng đỉnh đều có thể làm gia tăng đối đầu giữa hai bên, khiến tình trạng bất ổn kinh tế và địa chính trị kéo dài, đồng thời gây tổn hại nghiêm trọng tới thương mại và tăng trưởng toàn cầu.
“Cả thế giới kỳ vọng hai lãnh đạo có thể đạt được đồng thuận, ít nhất là về một số vấn đề nhất định, đồng thời tìm cách ngăn căng thẳng tiếp tục leo thang ở vấn đề còn lại”, ông Prasad nói.
Bức ảnh, được cho là tạo bằng AI, xuất hiện tối 12/4 trên tài khoản Truth Social @realDonaldTrump, thể hiện Tổng thống Mỹ Donald Trump trong trang phục dài màu trắng với áo choàng đỏ, đặt bàn tay phát sáng lên trán một người nằm trên giường bệnh, tay còn lại cũng phát ra ánh sáng.
Khung cảnh xung quanh có các biểu tượng như đại bàng, quốc kỳ Mỹ, quân nhân, tiêm kích, nhân viên y tế và tượng Nữ thần Tự do, cùng một người phụ nữ đang chắp tay cầu nguyện.
Ông Trump không kèm theo bình luận nào trong bài đăng. Hình ảnh này xuất hiện không lâu sau khi ông đăng một bài viết công kích Giáo hoàng Leo XIV, cho rằng lãnh đạo Vatican "yếu đuối trong việc chống tội phạm và rất tệ trong chính sách đối ngoại".
Bức ảnh đã thu hút nhiều chú ý, khi một số người cho rằng nó cho thấy ông Trump "có hiện thân như Chúa Jesus". Một số nhà bình luận chính trị bảo thủ và người có ảnh hưởng trong cộng đồng Thiên Chúa giáo đã lên tiếng chỉ trích, cho rằng hình ảnh có thể bị diễn giải là hành động "báng bổ".
"Tôi không biết liệu Tổng thống có đang nghĩ rằng ông ấy hài hước, hay liệu ông ấy đang chịu tác dụng phụ của loại thuốc nào đó, hay bất kỳ lý do nào khác cho hành động báng bổ quá mức này. Ông ấy phải xóa bài đăng ngay lập tức, rồi xin sự tha thứ từ nhân dân Mỹ và sau đó là từ Chúa", Megan Basham, một nhà bình luận nổi tiếng trong cộng đồng Tin lành tại Mỹ, viết trên X.
Riley Gaines, nhà hoạt động bảo thủ nổi tiếng trong phong trào Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA), cho hay "không thể hiểu nổi" tại sao Tổng thống Trump lại đăng bức ảnh này. Gaines cho rằng việc "khiêm tốn một chút" sẽ mang lại nhiều lợi ích cho ông Trump.
Trước loạt phản ứng, ông Trump ngày 13/4 cho biết đã xóa bức ảnh khỏi tài khoản sau khoảng 13 giờ đăng tải để tránh gây hiểu nhầm. Nhà Trắng chưa đưa ra bình luận chính thức về mục đích của bài đăng.
Trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng sau đó, ông Trump bác bỏ những bình luận cho rằng ông cố ý "hiện thân giống Chúa Jesus", nói rằng "chỉ có truyền thông tin giả mới nghĩ đến điều này".
"Tôi là người đăng hình ảnh đó. Tôi nghĩ bức ảnh thể hiện tôi là bác sĩ. Trong ảnh cũng có nhân viên Chữ thập Đỏ, tổ chức mà chúng tôi ủng hộ. Thông điệp của bức ảnh là tôi làm bác sĩ giúp mọi người tốt hơn và đó thật sự là những gì tôi đang làm, giúp mọi người tốt lên", ông Trump nói.
Trong một cuộc phỏng vấn khác qua điện thoại với CBS, ông Trump chia sẻ ông cảm thấy bất ngờ trước phản ứng từ cộng đồng Thiên Chúa giáo. Ông giải thích rằng khi đăng bức ảnh, ông nghĩ nó được tạo ra bởi "một nghệ sĩ tuyệt vời và tài năng".
Lãnh đạo Mỹ tin rằng cá nhân ông "đã đóng góp cho Nhà thờ nhiều hơn bất kỳ tổng thống nào trong 100 năm qua", trong đó có những khoản hỗ trợ "hàng tỷ USD" trong giai đoạn đại dịch Covid-19. "Khi họ gặp khó khăn, tôi hỗ trợ họ hàng tỷ USD cho giáo dục. Cách họ phản ứng lại lòng tốt của tôi như vậy thật không phải", ông nói.
Trước thềm chuyến thăm chính thức Thái Lan ngày 27 và 28-5 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, ông Ken Pitpatchaisiri (Trần Văn Kiều) - cựu nghị sĩ Thái Lan gốc Việt tại Udon Thani - chia sẻ những kỳ vọng lớn lao và tự hào của cộng đồng kiều bào về chuyến thăm có ý nghĩa lịch sử này.
Chuyến thăm chính thức Thái Lan của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là bước đi có ý nghĩa to lớn, đúng thời điểm.
Việc lãnh đạo Việt Nam chọn Thái Lan làm điểm đến đầu tiên trong ASEAN ở cương vị mới thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến quan hệ song phương và cộng đồng kiều bào nơi đây. Với chúng tôi, đây không chỉ là sự kiện ngoại giao - đây là niềm tự hào.
Điều khiến cộng đồng người Thái gốc Việt ở Udon Thani xúc động nhất là thông tin đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ chọn nơi đây làm điểm đến đầu tiên trong chuyến thăm, với lễ viếng Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh - nơi Bác Hồ từng sinh sống trong thời gian hoạt động cách mạng ở Thái Lan. Đó là minh chứng rằng quá khứ chưa bao giờ bị lãng quên.
Niềm tự hào này có ý nghĩa đặc biệt với thế hệ người Việt đầu tiên định cư nơi đây, phần lớn đã trên 75 tuổi. Khi mới đến Thái Lan, họ nghèo khổ, không biết tiếng bản địa. Nhưng ngay khi bắt đầu kiếm được tiền, nhiều người đã dành dụm gửi về nước để hỗ trợ cuộc kháng chiến. Được thấy nhà lãnh đạo cao nhất của Việt Nam đến thăm trong những năm tháng cuối đời là điều toại nguyện lớn lao với họ.
Ngày nay, nhiều doanh nhân gốc Việt tại Udon Thani đã vươn lên, được xã hội công nhận và trọng vọng. Thành công của họ giúp người bản địa cởi mở với văn hóa Việt hơn. Tết âm lịch trước đây chỉ được tổ chức theo phong cách người Hoa, nay thành phố đã dành không gian riêng để người Việt thể hiện bản sắc văn hóa của mình.
Bản thân tôi cũng cố gắng làm gương. Trong nhiệm kỳ nghị sĩ, tôi tham gia Nhóm nghị sĩ hữu nghị Thái Lan - Việt Nam và góp phần phát triển, quảng bá Phố Việt Nam được chính thức công nhận đầu tiên trên thế giới ở Udon Thani.
Sau khi kết thúc nhiệm kỳ, tôi chia đôi cửa hàng kim khí gia truyền, dành không gian đẹp nhất ngay góc đường để mở nhà hàng "Xin chào" - nơi giao thoa văn hóa Thái - Việt, nơi người cao tuổi có thể nghỉ ngơi và thưởng thức ẩm thực trong khi chờ xe khách. Ý tưởng đó được khơi gợi từ lời đề nghị của Đại sứ Việt Nam tại Thái Lan khi đó là ông Phan Chí Thành - ông mong tôi làm điều gì đó "Việt Nam hơn", phù hợp với cổng và con phố.
Dù quan hệ Thái Lan - Việt Nam từng có những rào cản trong quá khứ, hai nước ngày nay đã cởi mở, học hỏi và chia sẻ với nhau nhiều hơn.
Trong bối cảnh thế giới nhiều bất ổn, khi các cường quốc căng thẳng và chiến tranh diễn ra ở nhiều nơi, sự hợp tác chân thành giữa các quốc gia láng giềng càng trở nên quan trọng.
Một trong những trụ cột quan hệ hai nước là kết nối chuỗi cung ứng, mà hạ tầng giao thông chính là chìa khóa.
Tôi vui khi biết Việt Nam đang nghiên cứu mở đường bay thẳng đến Udon Thani, đồng thời triển khai tuyến đường bộ qua Lào kéo dài đến đây, biến Udon Thani thành một điểm trung chuyển quan trọng.
Tuyến đường này sẽ giúp hàng hóa lưu thông dễ dàng hơn, giảm chi phí vận chuyển và kết nối con người và văn hóa hai nước bền chặt hơn.
Tôi nhớ vài năm trước, khi thăm nhà máy của một thương hiệu thực phẩm lớn ở Thái Lan do chủ doanh nghiệp gốc Việt gây dựng, tôi thấy hơn 10 dây chuyền sản xuất nhưng chỉ 2 - 3 chuyền đang vận hành.
Ông chủ giải thích: chừng đó đã đủ cung ứng cho toàn Thái Lan; những dây chuyền còn lại được đầu tư trước để chờ ngày xuất hàng sang Việt Nam - tất cả chỉ còn đợi hạ tầng vận tải.
Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là sự kiện trọng đại. Tôi luôn nói với mọi người rằng Thái Lan và Việt Nam không nên xem nhau là đối thủ cạnh tranh, mà hãy coi nhau là đối tác.
Chúng ta không chỉ là láng giềng, mà còn chia sẻ dòng máu và nguồn cội. Nhiều điều tốt đẹp đang đến, và chúng ta cần sẵn sàng để nắm bắt.
Tổng thống Trump đã đến Bắc Kinh vào tối 13/5, nơi ông được Phó Chủ tịch Trung Quốc Hàn Chính chào đón, cùng một dàn quân nhạc, đội danh dự, các thanh thiếu niên Trung Quốc vẫy cờ.
Màn tiếp đón dành cho lãnh đạo nước ngoài được thiết kế cẩn trọng là cách Bắc Kinh truyền tải thông điệp. Lần này, Bắc Kinh có thể tìm cách gửi đi một thông điệp đa tầng.
Julian Gewirtz, một nhà sử học về Trung Quốc tại Đại học Columbia, người từng giữ các vai trò hoạch định chính sách cấp cao về Trung Quốc trong Hội đồng An ninh Quốc gia dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden, cho biết: “Trung Quốc từng cử Phó Chủ tịch nước Hàn Chính đến dự lễ nhậm chức của ông Trump và việc này sẽ gây ấn tượng với vị Tổng thống Mỹ vốn coi trọng vị thế”.
Ông nói thêm: “Đây là một ví dụ về việc trong suốt hội nghị thượng đỉnh này, Trung Quốc hy vọng sẽ sử dụng các nghi thức ngoại giao để tránh sự quay trở lại của việc leo thang căng thẳng thương mại”.
Với vai trò là Phó Chủ tịch nước, ông Hàn Chính thường được cử đến các sự kiện ngoại giao chính thức, như lễ đăng quang của Vua Anh Charles III hoặc lễ nhậm chức lần thứ hai của Tổng thống Trump.
Việc lựa chọn ông Hàn cũng có thể báo hiệu cách Bắc Kinh tiếp cận chuyến thăm của nhà lãnh đạo quốc gia quyền lực nhất thế giới. Điều này gợi ý rằng ông Trump có thể được thết đãi bằng các nghi lễ của một chuyến thăm cấp nhà nước chính thức.
Evan Medeiros, giáo sư nghiên cứu về châu Á tại Đại học Georgetown, người từng là cố vấn châu Á cho Tổng thống Barack Obama, cho biết: “Trong ngoại giao Trung Quốc, nghi thức chính là thực chất, đặc biệt là trong một chuyến thăm cấp nhà nước. Lễ đón tại sân bay là ngưỡng cửa đầu tiên, đó là cách Trung Quốc phát tín hiệu về sự tôn trọng”.
Trong chuyến thăm vào năm 2017, ông Trump đã được chào đón bởi nhà ngoại giao hàng đầu của Trung Quốc Dương Khiết Trì, người là ủy viên Bộ Chính trị, cơ quan quyền lực thứ hai của đảng Cộng sản Trung Quốc. Vào thời điểm đó, Tân Hoa xã, đã mô tả sự hiện diện của ông Dương là dấu hiệu cho thấy "sự coi trọng mà Trung Quốc dành cho cuộc gặp" giữa 2 nhà lãnh đạo.
Ông Trump gặp gỡ và hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào lúc 10h sáng ngày 14/5 giờ địa phương. Các nhà lãnh đạo dự kiến tổ chức một cuộc hội đàm song phương tại Đại lễ đường Nhân dân, nơi các cuộc thảo luận được kỳ vọng sẽ bao gồm cuộc xung đột Mỹ - Iran, các mối quan hệ thương mại.
Sau cuộc hội đàm chính thức, ông Trump và ông Tập sẽ đi thăm di tích lịch sử Thiên Đàn, một quần thể kiến trúc từ thế kỷ XV, trước khi tham dự tiệc chiêu đãi cấp nhà nước.
Sự kiện này đánh dấu chuyến thăm đầu tiên của một tổng thống Mỹ tới Trung Quốc kể từ chuyến thăm trước đó của ông Trump vào năm 2017.
Cuộc gặp gần đây nhất giữa ông Trump và ông Tập diễn ra vào tháng 10 năm ngoái tại Hàn Quốc. Vào thời điểm đó, hai bên nhất trí tạm dừng cuộc chiến thương mại, trong đó Mỹ áp đặt thuế quan đối với hàng hóa Trung Quốc và Bắc Kinh dọa hạn chế nguồn cung cấp đất hiếm toàn cầu.
Ông Trump cho biết, cuộc hội đàm cấp cao lần này sẽ mang lại “những điều tuyệt vời” cho cả 2 nước, ông cùng người đồng cấp của mình có “rất nhiều điều để thảo luận”.
Ông Trump cũng khẳng định có quan hệ tốt với nhà lãnh đạo Trung Quốc, gọi ông là "một người bạn".
