“Theo lời mời của Chủ tịch Tập Cận Bình, Tổng thống Mỹ Donald J. Trump sẽ thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc từ ngày 13/5 đến 15/5”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc hôm nay cho biết. Đây là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của ông Trump trong nhiệm kỳ thứ hai.
Theo kế hoạch, Tổng thống Trump sẽ hội đàm với Chủ tịch Tập Cận Bình vào sáng 14/5. Trong ngày 15/5, ông Trump và ông Tập sẽ dự tiệc trà và cùng ăn trưa làm việc trước khi lãnh đạo Mỹ trở về Washington.
Sự kiện diễn ra khi quan hệ Mỹ – Trung có dấu hiệu ổn định hơn sau giai đoạn căng thẳng thương mại, nhưng lại bị phủ bóng bởi chiến sự Iran. Chuyến thăm ban đầu dự kiến diễn ra vào tháng 3, nhưng đã bị hoãn do Washington dồn sự tập trung cho cuộc chiến ở Trung Đông. Ông Trump từng muốn chấm dứt chiến sự với Iran trước khi thăm Trung Quốc, nhưng điều nay chưa thể trở thành hiện thực, khi đàm phán giữa Washington và Tehran đang bế tắc.
Theo giới chức Mỹ, ông Trump muốn thúc đẩy Trung Quốc làm trung gian cho một thỏa thuận có thể giúp nhanh chóng chấm dứt cuộc xung đột. Điều đó khiến tình hình Trung Đông trở thành vấn đề nổi bật trong chương trình nghị sự Mỹ – Trung, vốn chủ yếu xoay quanh thương mại, công nghệ, khoáng sản chiến lược và Đài Loan.
Xung đột ở Trung Đông bùng phát từ ngày 28/2, khi Mỹ và Israel phối hợp không kích Iran, hạ sát hàng loạt quan chức cấp cao, trong đó có Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei. Iran sau đó tập kích đáp trả vào Israel cùng các nước vùng Vịnh có căn cứ quân sự Mỹ.
Chiến sự còn khiến eo biển Hormuz, tuyến đường biển vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới đến từ vùng Vịnh, rơi vào vòng phong tỏa kép. Iran đã siết kiểm soát Hormuz, chỉ cho phép tàu của quốc gia “thân thiện” đi qua, trong khi Mỹ đã áp lệnh phong tỏa với mọi cảng biển Iran từ ngày 13/4.
Những diễn biến này ảnh hưởng tới cả Mỹ và Trung Quốc, hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Trung Quốc là bên mua đáng kể dầu thô từ Iran và tận dụng nguồn cung giá rẻ này để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Trong khi đó, chiến sự kéo dài làm dấy lên lo ngại về giá nhiên liệu tại Mỹ và nguy cơ nước này lún sâu hơn vào một cuộc xung đột mới tại Trung Đông.
Do đó, đây là một trong những hội nghị hiếm hoi mà cả Washington lẫn Bắc Kinh đều có động lực tìm kiếm sự ổn định, ít nhất là trong ngắn hạn. Mỹ kỳ vọng Trung Quốc có thể đóng vai trò trung gian hoặc ít nhất gây sức ép để Iran chấp nhận một số nhượng bộ liên quan chương trình hạt nhân và eo biển Hormuz.
Một dấu hiệu cho thấy mức độ liên quan giữa xung đột Iran với cuộc gặp giữa ông Trump với ông Tập là việc Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã đến Bắc Kinh tuần trước và gặp người đồng cấp Vương Nghị. Theo hãng tin ISNA, Ngoại trưởng Iran đã thông báo cho ông Vương về các cuộc đàm phán giữa nước này với Mỹ mà Pakistan làm trung gian.
“Tôi cho rằng đây là sự sắp đặt có chủ ý, khi phía Iran đến để nói với Trung Quốc đâu là giới hạn cuối cùng của họ. Họ nghĩ Trung Quốc có thể giúp đạt được điều gì và Bắc Kinh có thể làm gì để tác động tới ông Trump”, Yun Sun, giám đốc chương trình Trung Quốc tại Trung tâm Stimson, Mỹ nói với Washington Post.
Trung Quốc đến nay vẫn tránh đưa ra lập trường công khai quá cứng rắn về cuộc xung đột, đồng thời duy trì sự ủng hộ đối với Tehran. Khi gặp ông Araghchi, ông Vương kêu gọi các bên, trong đó có Tehran, tăng cường nỗ lực để mở cửa lại eo biển Hormuz, nhưng cũng khẳng định Trung Quốc ủng hộ “các quyền hợp pháp của Iran trong việc sử dụng năng lượng hạt nhân vì hòa bình”.
Tuy nhiên, những khác biệt quan điểm liên quan chiến sự Iran có thể làm giảm kỳ vọng về kết quả đàm phán Mỹ – Trung. Thời điểm ông Araghchi thăm Bắc Kinh tuần trước được cho là nhằm nhấn mạnh mối quan hệ Trung Quốc – Iran trước thềm cuộc gặp thượng đỉnh với Mỹ.
“Ông Tập muốn đảm bảo rằng cuộc chiến của Mỹ với mục đích thay đổi một chế độ ở Trung Đông được nhìn nhận là thất bại, còn ông Trump dĩ nhiên muốn điều ngược lại”, Jacob Stokes, phó giám đốc chương trình Ấn Độ – Thái Bình Dương thuộc tổ chức nghiên cứu Trung tâm An ninh Mỹ Mới (CNAS), nói với WSJ.
Các chuyên gia cho rằng Tổng thống Trump muốn tìm kiếm sự hỗ trợ từ Trung Quốc khi chưa thể chấm dứt cuộc xung đột theo các điều khoản ông mong muốn, nhưng lưu ý rằng lãnh đạo Mỹ không nên kỳ vọng quá nhiều vào Bắc Kinh trong vấn đề này.
“Đây rõ ràng không phải vị thế lý tưởng đối với một Tổng thống Mỹ lần đầu thăm Trung Quốc sau một thập kỷ”, Aaron David Miller, cựu nhà đàm phán Trung Đông của Mỹ, nhận định.
Theo Miller, ông Trump đang bước vào cuộc hội đàm với ít đòn bẩy hơn so với trước đây. Nước Mỹ hiện nay đã tự cô lập mình hơn với thế giới bằng các đòn thuế quan sâu rộng với cả đồng minh, đối tác lẫn đối thủ, trong khi mối quan hệ giữa Washington với NATO dưới thời ông Trump cũng trở nên căng thẳng.
Ngoài chiến sự Iran, lãnh đạo Mỹ – Trung dự kiến tiếp tục trao đổi về các vấn đề là nguồn cơn dẫn đến căng thẳng trong quan hệ song phương như thương mại, công nghệ, kiểm soát xuất khẩu đất hiếm, Đài Loan.
“Hầu như mọi bên đều có lợi ích gắn với kết quả của cuộc gặp này”, Chad Bown, chuyên gia cấp cao tại Viện Peterson về Kinh tế Quốc tế, nhận định với CNBC.
Eswar Prasad, giáo sư kinh tế tại Đại học Cornell, New York, Mỹ nhận định hai lãnh đạo sẽ nỗ lực tìm tiếng nói chung, bởi bất cứ căng thẳng nào trong cuộc gặp thượng đỉnh đều có thể làm gia tăng đối đầu giữa hai bên, khiến tình trạng bất ổn kinh tế và địa chính trị kéo dài, đồng thời gây tổn hại nghiêm trọng tới thương mại và tăng trưởng toàn cầu.
“Cả thế giới kỳ vọng hai lãnh đạo có thể đạt được đồng thuận, ít nhất là về một số vấn đề nhất định, đồng thời tìm cách ngăn căng thẳng tiếp tục leo thang ở vấn đề còn lại”, ông Prasad nói.
Ngày 15-5, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị thông báo Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước tới Mỹ vào mùa thu năm nay theo lời mời của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Trong quốc yến tại Bắc Kinh hôm 14-5, nhà lãnh đạo Mỹ đã mời ông Tập đến Nhà Trắng vào ngày 24-9.
Sau khi lên chuyên cơ Air Force One để về lại Mỹ, ông Trump đã tiết lộ một số thông tin đáng chú ý trong 3 ngày ông thăm Trung Quốc.
Tổng thống Mỹ Donald Trump thông tin ông không đề cập đến vấn đề thuế quan trong cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Ông cho biết Trung Quốc đã đồng ý mua 200 máy bay Boeing của Mỹ và con số này có thể tăng lên tới 750 chiếc.
Ngoài ra, theo ông, nhà lãnh đạo Trung Quốc bắn tín hiệu rằng ông trùm truyền thông Hong Kong Jimmy Lai khó có khả năng được trả tự do.
Nhà lãnh đạo Mỹ còn tiết lộ mình đã thảo luận về vấn đề Đài Loan với ông Tập, nhưng không đưa ra bất kỳ cam kết nào. "Chủ tịch Tập và tôi đã nói nhiều về Đài Loan" - ông Trump nói với các phóng viên trên chuyên cơ Air Force One trên đường trở về Washington.
"Ông ấy không muốn chứng kiến một cuộc đấu tranh giành độc lập (cho Đài Loan). Tôi không đưa ra bình luận gì về vấn đề này, tôi chỉ lắng nghe ông ấy" - nhà lãnh đạo Mỹ kể lại.
Ông Trump nói thêm: "Ông ấy rất kiên quyết về vấn đề Đài Loan, còn tôi thì không đưa ra cam kết theo hướng nào cả".
Trước hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung, ông Trump từng nói ông sẽ thảo luận với ông Tập về việc Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan. Đây là sự thay đổi so với lập trường trước đây của Mỹ rằng Washington sẽ không tham vấn Bắc Kinh về vấn đề này.
Phát biểu trước các phóng viên trên đường trở về Washington, ông Trump nói về vấn đề bán vũ khí: "Tôi sẽ đưa ra quyết định trong thời gian khá ngắn sắp tới".
Ngày 15-5, người đứng đầu Cơ quan ngoại giao Đài Loan Lâm Giai Long (Lin Chia-lung) cho biết hòn đảo này sẽ tăng cường quan hệ với Mỹ sau khi hai ông Trump - Tập gặp nhau. "Tôi muốn báo cáo với mọi người rằng tôi và đội ngũ ngoại giao của mình đã tiếp tục theo dõi sát tình hình và duy trì liên lạc tốt với Mỹ" - ông Lâm nói.
Từ trước lúc ông Tập tới Bắc Kinh, người phát ngôn Văn phòng Sự vụ Đài Loan của Chính phủ Trung Quốc, bà Trương Hàm (Zhang Han), đã nhấn mạnh chỉ có một Trung Quốc trên thế giới và Đài Loan là một phần của Trung Quốc.
"Chúng tôi kiên quyết phản đối Mỹ tham gia vào bất kỳ hình thức quan hệ quân sự nào với khu vực Đài Loan của Trung Quốc, đồng thời kiên quyết phản đối Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan. Lập trường này nhất quán và rõ ràng" - bà nhấn mạnh hôm 13-5.
Khi dự quốc yến tại Phòng Đông, Nhà Trắng trong chuyến thăm cấp nhà nước đến Mỹ đêm 28/4, Vua Charles III tặng Tổng thống Donald Trump một chiếc chuông vàng, món quà sáng bóng mang đậm phong cách "Trump" nhất.
"Thưa Tổng thống, tôi rất vui được trao tặng ngài món quà cá nhân, đó là chiếc chuông từng treo trên đài chỉ huy của con tàu mang tên ngài", Vua Anh nói, trước khi ra hiệu cho tùy tùng đưa ra món quà đã chuẩn bị sẵn.
Khắc rõ nét trên bề mặt chuông là dòng chữ TRUMP 1944. Đây là chiếc chuông từng treo trên tàu ngầm tên là HMS Trump, hạ thủy từ xưởng đóng tàu của Anh vào năm 1944 và từng tham gia chiến đấu tại Thái Bình Dương trong Thế chiến II.
Tổng thống Trump đứng dậy khỏi ghế và nhìn chiếc chuông mới với vẻ ngưỡng mộ. Ông liếc nhìn Đệ nhất phu nhân Melania như muốn nói "thấy gì chưa, em yêu", theo lời kể của Shawn McCreesh, phóng viên chuyên trách Nhà Trắng của NYTimes.
"Mong rằng nó sẽ là minh chứng cho lịch sử chung và tương lai tươi sáng của hai quốc gia chúng ta. Và nếu ngài cần liên lạc với chúng tôi, hãy rung chuông", Vua Charles nói.
Cả văn phòng vang lên tiếng vỗ tay. Với vẻ mặt rạng rỡ, Tổng thống Trump giơ ngón tay cái, thể hiện sự tán thưởng dành cho Vua Anh.
Nhưng khi ông Trump lên phát biểu, Tổng thống Mỹ đã gây ra chút khó khăn ngoại giao với Vua Charles, khi đề cập đến vấn đề mà người đứng đầu hoàng gia Anh muốn tránh.
Khi đọc lướt qua một đoạn trong bài diễn văn nói về những nơi mà người Mỹ và người Anh từng sát cánh chiến đấu, ông Trump rời mắt khỏi văn bản và nói "chúng tôi cũng đang thực hiện một chút công việc ở Trung Đông và chúng tôi đang làm rất tốt".
Ông Trump gần đây bày tỏ tức giận với Anh, khi đồng minh lâu năm này từ chối tham gia vào cuộc chiến tiềm ẩn nhiều rủi ro chống lại Iran cũng như điều tàu chiến hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz. Tổng thống Mỹ đã gọi tàu sân bay của Anh là "đồ chơi" và thể hiện sự bất bình với Thủ tướng Anh Keir Starmer. Giờ đây, ông Trump lại khơi dậy những chuyện không hay đó trong quan hệ hai nước tại quốc yến chiêu đãi Vua Charles.
"Chúng ta đã đánh bại đối thủ đó về mặt quân sự và chúng ta sẽ không bao giờ để đối thủ đó...", ông dường như đang đề cập tới Iran, trước khi dừng lại giữa chừng. "Ngài Charles chắc hẳn cũng đồng ý với tôi rằng chúng tôi sẽ không bao giờ để đối thủ đó sở hữu vũ khí hạt nhân".
Sau đó, ông quay lại với bài phát biểu đã được soạn sẵn. Tuy nhiên, với những bình luận ngoài văn bản như vậy, ông Trump suýt nữa đã kéo Vua Charles vào cuộc tranh cãi chính trị. Với tư cách quốc vương Anh, đây chính là chuyện mà ông muốn tránh.
Vua Charles III đã bắt đầu bài phát biểu của mình bằng cách nhắc lại sự hỗn loạn xảy ra hồi cuối tuần, khi một tay súng cố gắng xông vào phòng khiêu vũ của khách sạn Washington Hilton trong lúc Tổng thống, Đệ nhất phu nhân và hầu hết nội các đang ở bên trong. "Hãy giữ bình tĩnh và tiếp tục vững bước", nhà vua nói.
Bài phát biểu của ông đan xen với các yếu tố lịch sử. Ông kể về lần đầu tiên gặp một tổng thống Mỹ là Dwight D. Eisenhower tại Balmoral khi mình mới 10 tuổi.
Ông cũng kể lại việc cựu thủ tướng Anh Winston Churchill, vốn là một trong những thần tượng của ông Trump, trong một lần lưu trú tại Nhà Trắng đã "bước ra khỏi bồn tắm trong tình trạng khỏa thân và phát hiện cửa mở khi Tổng thống Franklin D. Roosevelt bước vào để trò chuyện".
"Bằng sự hóm hỉnh, ông ấy đã xóa tan mọi sự ngượng ngùng bằng cách tuyên bố rằng 'Thủ tướng Anh không có gì phải che giấu với Tổng thống Mỹ'", ông kể.
Ông cũng đưa ra những câu đùa châm chọc ông Trump mà những người khác có lẽ không dám thử. "Thưa Tổng thống, gần đây ngài có bình luận rằng nếu không có Mỹ, các nước châu Âu giờ này đã nói tiếng Đức. Tôi xin mạn phép nói rằng, nếu không có chúng tôi, ngài giờ này đang nói tiếng Pháp!", ông nói.
Nhà vua nhắc nhở rằng chuyến thăm của mẹ ông, cố Nữ hoàng Elizabeth II, vào năm 1957 đã giúp khôi phục chữ "đặc biệt" trong "mối quan hệ đặc biệt" với Mỹ sau một cuộc khủng hoảng ở Trung Đông. Và rồi ông nói "gần 70 năm trôi qua, thật khó có thể tưởng tượng điều gì tương tự vậy lại xảy ra ngày hôm nay".
Dường như không có nhiều tiếng cười hưởng ứng cho câu nói đó. Tuy nhiên, sau khi nhà vua kết thúc bài phát biểu, ông Trump đã mỉm cười, vỗ vai quốc vương Anh.
"Ngài làm tốt lắm", ông nói và quay sang nhìn chiếc chuông Trump mới được tặng. "Nó thật đẹp!".
Hãng AFP ngày 4.5 dẫn lời Thị trưởng Moscow Sergei Sobyanin cho hay một máy bay không người lái (UAV) của Ukraine lao trúng một tòa nhà dân cư cao tầng tại Moscow.
Vụ tấn công hiếm hoi vào Moscow diễn ra trong bối cảnh thủ đô Nga được bảo vệ nghiêm ngặt trước thềm cuộc duyệt binh thường niên kỷ niệm ngày Chiến thắng (ngày 9.5) của Nga. Cuộc duyệt binh năm nay sẽ được tổ chức mà không có khí tài quân sự trong bối cảnh mối đe dọa từ các cuộc tấn công của Ukraine gia tăng.
"Một máy bay không người lái đã rơi xuống một tòa nhà trong khu vực đường Mosfilmovskaya. Không có thương vong", ông Sobyanin cho biết, đề cập đến một khu phố cách Điện Kremlin khoảng 10 km.
Ông nói thêm rằng hai UAV nhắm vào Moscow đã bị hệ thống phòng không ngăn chặn trong đêm. Một UAV khác của Ukraine đã bị bắn hạ trên bầu trời thủ đô Nga vào sáng sớm ngày 4.5.
Đài truyền hình nhà nước Nga Rossiya-1 đã công bố một video cho thấy những bức tường hư hại và cửa bị vỡ bên trong một căn hộ.
"Họ lo sợ UAV có thể bay lượn trên Quảng trường Đỏ. Điều này nói lên nhiều điều, nó cho thấy họ không mạnh", Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phát biểu khi tham gia cùng các nhà lãnh đạo châu Âu tại một hội nghị thượng đỉnh ở Armenia, đề cập quyết định của Nga không đưa thiếu sinh quân và khí tài quân sự vào cuộc duyệt binh năm nay.
Liên quan tình hình ở tiền tuyến, hãng TASS ngày 4.5 dẫn lời chuyên gia phân tích quân sự Nga Andrey Marochko cho biết lực lượng nước này đã giành quyền kiểm soát thêm 13 ngôi làng tại các tỉnh Kharkiv, Sumy, Zaporizhzhia và Donetsk ở Ukraine.
Dẫn số liệu từ Bộ Quốc phòng Nga, ông nêu tên các ngôi làng gồm Miropolskoye ở Sumy, Verkhnyaya Pisarevka, Volchanskiye Khutora, Zybino, Veterinarnoye và Pokalyanoye ở Kharkiv, Dibrova, Grishino, Ilyichovka, Ilyinovka, Novodmitrovka và Novoaleksandrovka ở Donetsk, và Boikovo ở Zaporizhzhia.
Ukraine chưa bình luận về phát biểu trên. Tại tỉnh Kharkiv, chính quyền địa phương ngày 4.5 cho hay một tên lửa Nga phóng đến thị trấn Merefa khiến 6 người thiệt mạng và hơn 30 người bị thương.
Tỉnh trưởng Kharkiv Oleh Syniehubov cho hay ít nhất 10 ngôi nhà, một tòa nhà hành chính, 4 cửa hiệu, một tiệm sửa chữa ô tô và một cơ sở thực phẩm bị thiệt hại trong cuộc tấn công.
Nga chưa bình luận về thông tin trên, nhưng trước nay luôn bác bỏ mọi cáo buộc tấn công nhắm vào dân thường.
Tổng thống Zelensky đã đến thủ đô Yerevan của Armenia vào ngày 3.5 để tham dự Hội nghị thượng đỉnh Cộng đồng chính trị châu Âu. Theo tờ The Kyiv Independent, trong ngày đầu tiên của chuyến thăm, ông Zelensky đã có các cuộc gặp song phương với thủ tướng Anh, Na Uy, Phần Lan và Cộng hòa Czech.
Sau đó, Tổng thống Zelensky tham gia cuộc thảo luận theo "thể thức Washington", bao gồm các nhà lãnh đạo Pháp, Anh, Ý, Na Uy, Ba Lan, Phần Lan, Canada, cũng như các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) và NATO vào ngày 4.5.
Lãnh đạo của hơn 40 quốc gia châu Âu đã tập trung tại hội nghị để thảo luận về các chiến lược chấm dứt chiến sự ở Ukraine và Iran.
"Điều quan trọng là tăng cường an ninh và phối hợp cho tất cả chúng ta", ông Zelensky viết trên mạng xã hội sau khi hạ cánh.
Kết thúc các cuộc họp vào ngày 3.5, ông Zelensky cho biết mục tiêu của ông trong ngày đầu tiên chủ yếu tập trung vào việc tăng cường phòng không của Ukraine và hỗ trợ năng lượng trước mùa đông tới, cũng như đẩy nhanh việc giải ngân khoản vay 90 tỉ euro của EU cho Ukraine.
Ông Zelensky cũng cho biết ông và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã nhất trí tiến hành một "thỏa thuận UAV" giữa Kyiv và EU.
"Chúng tôi đang chuẩn bị một kế hoạch cho phép tạo ra cơ sở hạ tầng an ninh cần thiết", ông Zelensky nói thêm.
Đây là lần đầu tiên ông Zelensky tới Armenia kể từ khi nhậm chức vào năm 2019. Ông gặp Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan lần đầu vào năm 2023 tại Hội nghị thượng đỉnh Cộng đồng chính trị châu Âu ở Tây Ban Nha.
