Mỹ – Iran bất đồng quan điểm

Hơn 160 hồ sơ và hơn 400 vụ việc được giải mật. Tài liệu gồm video, ảnh hồng ngoại, báo cáo FBI, điện tín ngoại giao và lời khai nhân chứng từ thập niên 1940 đến nay, trải dài từ các căn cứ quân sự Mỹ, vùng trời Trung Đông cho đến những sứ mệnh Apollo trên Mặt trăng.

Việc công bố hồ sơ diễn ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố chính quyền sẽ thúc đẩy minh bạch về các tài liệu liên quan đến "sự sống ngoài Trái đất". Trang web war.gov/UFO/ đăng tải các tài liệu giải mật, cho phép công chúng tự xem và đưa ra kết luận.

Đáng chú ý nhất là các báo cáo từ chương trình Apollo của Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA), theo kênh NBC News ngày 9-5. Sau chuyến bay Apollo 11 năm 1969, phi hành gia Buzz Aldrin kể rằng ông nhìn thấy "những tia sáng nhỏ xuất hiện cách nhau vài phút trong khoang tàu" khi đang cố ngủ.

Trong sứ mệnh Apollo 12 cùng năm, phi hành gia Alan Bean báo cáo nhìn thấy các "vệt sáng" giống như đang "trôi trong không gian". Năm 1972, phi hành đoàn Apollo 17 quan sát thấy những hạt sáng "xoay tròn ở rất xa", tạo cảm giác như "pháo hoa ngày quốc khánh".

Một bức ảnh từ Apollo 17 còn ghi lại ba điểm sáng xếp thành hình tam giác. Chú thích của Lầu Năm Góc cho biết chưa đạt được sự đồng thuận về bản chất hiện tượng song cho rằng đây có thể là "vật thể vật lý" (physical object).

Nhiều tài liệu khác mô tả các vật thể có chuyển động bất thường. Một điện tín ngoại giao năm 1994 từ Đại sứ quán Mỹ tại Tajikistan cho biết phi công người Tajik và ba công dân Mỹ nhìn thấy UAP phát sáng trên bầu trời Kazakhstan có khả năng "rẽ góc 90 độ, xoắn ốc và di chuyển vòng tròn với tốc độ cực cao".

Một số video quân sự khác cho thấy các chấm sáng, UFO di chuyển trên bầu trời Iraq, Nhật Bản và Trung Đông. Ngoài ra còn có hàng trăm trang tài liệu về "đĩa bay" từ thập niên 1940. Báo cáo năm 1948 từ các phi công Mỹ trên bầu trời Hà Lan mô tả một vật thể tăng tốc đột ngột rồi lên cao nhanh chóng.

Khi đó, phía Thụy Điển nhận định hiện tượng này "không thuộc bất kỳ nền văn minh nào được biết đến trên Trái đất". Tuy nhiên, cuộc điều tra sau đó kết luận đây có thể là máy bay phản lực có sự hỗ trợ của tên lửa.

Sự kiện Roswell năm 1947, với tin đồn Chính phủ Mỹ thu giữ xác tàu ngoài hành tinh, cũng tiếp tục được nhắc lại trong làn sóng quan tâm mới. Tuy nhiên, các hồ sơ giải mật lần này không đưa ra bằng chứng xác nhận giả thuyết đó.

Dù các tài liệu mới tạo nên làn sóng tò mò mạnh mẽ, giới chuyên gia nhấn mạnh rằng chưa có bằng chứng xác thực cho thấy người ngoài hành tinh từng ghé thăm Trái đất.

Báo cáo của Lầu Năm Góc năm 2024 kết luận không có chứng cứ cho thấy Chính phủ Mỹ sở hữu công nghệ ngoài hành tinh hay bí mật thu hồi tàu ngoài hành tinh.

Các chuyên gia kêu gọi thận trọng xung quanh các hồ sơ mới, cảnh báo những người không quen thuộc với công nghệ quân sự thường hiểu hay diễn giải sai các video về UAP. Ông Sean Kirkpatrick, cựu Giám đốc Văn phòng Giải quyết hiện tượng dị thường toàn diện của Lầu Năm Góc, cho rằng cần phân tích kỹ video, nếu không sẽ dễ thúc đẩy thêm các thuyết âm mưu.

Theo phân tích của tạp chí The Atlantic, UFO ngày nay không còn bị xem là chủ đề bên lề. Nếu trước đây chỉ các tờ báo lá cải nhắc tới "đĩa bay" thì hiện nay Quốc hội Mỹ, các hãng truyền thông lớn và các cựu quan chức tình báo đều công khai thảo luận về UAP. Chính phủ Mỹ thậm chí thành lập cơ quan chuyên trách điều tra hiện tượng này từ năm 2022.

The Atlantic cho rằng sức hút của UFO/UAP không chỉ nằm ở câu hỏi: "Có người ngoài hành tinh hay không?", mà còn phản ánh sự hoài nghi ngày càng lớn của người Mỹ đối với chính phủ và các cơ quan quyền lực.

Nhiều người cũng nhân dịp công bố hồ sơ mới để kêu gọi chính phủ minh bạch hơn về những gì họ biết về UAP. Ông Peter Skafish, Giám đốc điều hành Sol Foundation - một tổ chức nghiên cứu về UAP, cùng cựu Chuẩn đô đốc Tim Gallaudet cho rằng việc giải mật lần này là bước đi tích cực nhưng vẫn chưa đủ để chấm dứt nhiều thập niên người Mỹ bị che giấu thông tin.

Với hàng trăm hồ sơ mới được công bố, cuộc tranh luận về UFO/UAP và khả năng tồn tại sự sống ngoài Trái đất dường như sẽ còn tiếp tục kéo dài trong nhiều năm nữa.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio gọi đây là bước đi lịch sử của Tổng thống Donald Trump, nhằm tạo cơ hội cho người dân Syria tái thiết đất nước. Theo ông Rubio, việc dỡ bỏ quy chế này sẽ mở đường cho thương mại và đầu tư quốc tế, giúp Syria bước sang một chương mới. Ông cho biết quyết định được đưa ra sau khi Syria cam kết không ủng hộ các hành động khủng bố quốc tế trong tương lai.

Theo AFP, quyết định sẽ có hiệu lực sau 45 ngày, trừ khi quốc hội Mỹ ngăn chặn - kịch bản được đánh giá khó xảy ra. Thông báo được đưa ra trong lúc Tổng thống Trump gặp lãnh đạo Syria Ahmed al-Sharaa tại Thổ Nhĩ Kỳ ngày 8.7.

Bộ Ngoại giao Syria cùng ngày hoan nghênh quyết định của Mỹ, tuyên bố động thái này đánh dấu bước phát triển quan trọng trong quan hệ Syria - Mỹ dựa trên đối thoại, tôn trọng lẫn nhau và lợi ích chung.

Tin Gốc: Thanh Niên

Hội nghị tái thiết Ukraine dự kiến diễn ra ngày 25-6 tại TP Gdansk (Ba Lan), quy tụ lãnh đạo doanh nghiệp và quan chức thảo luận tái thiết Ukraine thời hậu chiến.

Tuy nhiên, căng thẳng ngoại giao leo thang giữa hai đồng minh khiến hội nghị có nguy cơ bị lu mờ, khi Ukraine cho biết Tổng thống Volodymyr Zelensky sẽ không tham dự, sau khi ông ký sắc lệnh đặt tên một đơn vị đặc nhiệm theo tên Quân đội Khởi nghĩa Ukraine (UPA) - lực lượng gây tranh cãi trong lịch sử quan hệ hai nước.

Sắc lệnh ký ngày 26-5 của ông Zelensky đặt tên một đơn vị thuộc Lực lượng Tác chiến đặc biệt Ukraine theo Quân đội Khởi nghĩa Ukraine (UPA) - lực lượng vũ trang hoạt động gần một thập niên ở miền tây Ukraine trong và sau Thế chiến 2, vấn đề lịch sử gây tranh cãi lớn nhất giữa hai nước.

Warsaw cho biết UPA đã sát hại khoảng 100.000 dân thường Ba Lan tại khu vực này trong Thế chiến 2 và xem đây là hành động diệt chủng. Trong khi đó, những người theo chủ nghĩa dân tộc Ukraine lại tôn vinh UPA vì đã chiến đấu cho một Nhà nước Ukraine độc lập, bất chấp mối liên hệ của lực lượng này với Đức Quốc xã.

Sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine năm 2022, Ba Lan và Ukraine đã nỗ lực kiềm chế những tranh cãi dai dẳng này.

Nhưng sắc lệnh vinh danh UPA của ông Zelensky đã làm sống dậy những oán hận tưởng chừng được gác lại, đe dọa lung lay một trong những liên minh thân thiết nhất Đông Âu, trong nỗ lực duy trì mặt trận phía đông chống Nga - một ưu tiên của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Phần lớn vũ khí, đạn dược mà Mỹ và châu Âu cung cấp cho Ukraine đều đi qua các căn cứ, tuyến đường bộ và đường sắt trên lãnh thổ Ba Lan.

"Hai nước láng giềng này đều hết lòng ủng hộ việc liên minh với phương Tây, hợp tác chặt chẽ về quân sự và hiện hoàn toàn đồng thuận trong việc phản đối tham vọng mở rộng của Nga. Nhưng lịch sử lại đang cản đường!" - cây bút Maria Varenikova bình luận trên báo New York Times.

Ông Karol Nawrocki, Tổng thống theo chủ nghĩa dân tộc của Ba Lan, đáp trả bằng việc thu hồi Huân chương Đại bàng trắng - huân chương cao quý nhất của Warsaw - từng trao cho ông Zelensky. Động thái này khiến một số quan chức cấp cao và 3 cựu Tổng thống Ukraine đồng loạt trả lại các huân chương do Ba Lan trao tặng.

Bà Anna Colin Lebedev, giảng viên khoa học chính trị tại Đại học Paris Nanterre, cho rằng các hoạt động vinh danh UPA gần đây tại Ukraine không nhằm chống Ba Lan mà nhằm chống Nga. "Tuy nhiên mỗi lần người Ukraine tôn vinh những người đã chiến đấu vì chủ quyền của họ, họ lại khiến người Ba Lan phản ứng mạnh" - bà nói.

Theo báo Washington Post, Ukraine hiện gần như hoàn toàn phụ thuộc vào các đối tác châu Âu về vũ khí và hỗ trợ kinh tế, trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump sẵn sàng bán vũ khí nhưng không còn viện trợ trực tiếp cho Kiev. Vì vậy, căng thẳng với láng giềng càng gây thêm khó khăn cho Ukraine.

Hungary từng chặn Ukraine gia nhập Liên minh châu Âu, chỉ nhượng bộ sau khi Thủ tướng Viktor Orban thất bại trong bầu cử tháng 4; Slovakia dưới thời Thủ tướng Robert Fico cũng từ chối viện trợ quân sự cho Kiev từ năm 2023.

Ông Nawrocki mô tả việc tước Huân chương Đại bàng trắng của ông Zelensky là "một lời cảnh báo", nhấn mạnh "có những giới hạn không được phép vượt qua trong quan hệ Ba Lan - Ukraine".

Bà Oleksandra Iwaniuk, nhà phân tích chính trị người Ukraine giảng dạy tại Đại học Warsaw, nhận định cả hai nước đều đã hành động thiếu thận trọng với những vấn đề lịch sử nhạy cảm gắn liền với niềm tự hào dân tộc, trong khi Nga là bên hưởng lợi lớn nhất.

"Cả hai bên đang tự bắn vào chân mình về mặt chiến lược, còn bên chiến thắng duy nhất là Matxcơva. Nga hẳn đang khui champagne ăn mừng vào lúc này" - bà bình luận.

Dù vậy, giới quan sát cho rằng trước các động thái của Nga, khó có khả năng Ba Lan sẽ dừng viện trợ cho Ukraine hay từ bạn trở thành thù.

Ba Lan đã tiếp nhận hàng triệu người tị nạn Ukraine từ đầu cuộc chiến, hiện còn khoảng 2 triệu người sinh sống tại đây, nhưng thái độ của người dân với cộng đồng này đã cứng rắn hơn trong hai năm qua. "Điều đó thực sự đã lan ra cả ngoài đường phố" - bà Iwaniuk nhận thấy.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ