Trong tuyên bố chung ngày 23/6, Iran và Oman “nhấn mạnh chủ quyền với vùng lãnh hải của mình”. Hai bên đồng ý duy trì đối thoại về vấn đề thông qua một nhóm công tác chung giữa hai Bộ Ngoại giao. Nhóm này hướng tới đạt được “thỏa thuận về việc quản lý hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz trong tương lai, các dịch vụ sẽ được cung cấp liên quan đến vấn đề này, cũng như chi phí đi kèm phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế”.
Phần hẹp nhất và quan trọng nhất của eo biển Hormuz đều nằm trong lãnh hải của Iran và Oman. Tuy nhiên, vì Hormuz kết nối hai vùng biển quốc tế lớn là vịnh Ba Tư và vịnh Oman, nó được xếp vào loại “eo biển dùng cho hàng hải quốc tế”.
Tuyên bố được đưa ra sau khi Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi gặp Quốc vương Oman Haitham bin Tariq cùng Ngoại trưởng Badr Albusaidi ở thủ đô Muscat.
“Hai bên có những cuộc thảo luận mang tính xây dựng về bản ghi nhớ giữa Iran và Mỹ gần đây, đặc biệt là điều khoản về eo biển Hormuz”, Ngoại trưởng Albusaidi cho biết. “Chúng tôi tái khẳng định cam kết tuân thủ luật pháp quốc tế và đảm bảo lưu thông an toàn, không phí quá cảnh”.
Tehran đã nhiều lần tuyên bố kế hoạch thu “phí dịch vụ hàng hải” đối với các tàu qua eo biển, thay vì thu phí quá cảnh – kế hoạch bị Mỹ phản đối kịch liệt. Ông Ghalibaf cho biết Iran sẽ miễn phí 60 ngày theo quy định trong bản ghi nhớ đã ký với Mỹ.
Bản ghi nhớ nói rằng Iran và Oman, hai nước giáp eo biển Hormuz, sẽ thảo luận về việc quản lý và các dịch vụ hàng hải trong tương lai cùng với các quốc gia vùng Vịnh khác.
Eo biển Hormuz là nơi khoảng 20% lượng dầu thô và khí đốt hóa lỏng của thế giới đi qua. Tuyến đường thủy trọng yếu này bị đóng cửa sau khi xung đột giữa Mỹ – Israel với Iran bùng phát vào cuối tháng 2.
Iran dỡ phong tỏa Hormuz theo bản ghi nhớ chung ký với Mỹ ngày 17/6. Trước khi văn bản này được ký, các quan chức Mỹ chỉ trích Oman gay gắt sau khi có thông tin nước này lên kế hoạch thu phí chung với Iran.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 27/5 dọa “thổi bay” đồng minh Oman nếu họ hợp tác với Iran kiểm soát eo biển. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cảnh báo Mỹ sẽ trừng phạt Oman nếu nước này tham gia thiết lập cơ chế thu phí quá cảnh.
"Thỏa thuận với Iran đã hoàn tất. Chúc mừng tất cả", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội.
Tổng thống Trump cũng thông báo dỡ bỏ ngay lập tức lệnh phong tỏa hàng hải của Mỹ đối với Iran, cũng như mở cửa trở lại eo biển Hormuz "mà không có phí quá cảnh". "Tàu thuyền trên thế giới hãy kích hoạt động cơ đi. Hãy để cho dầu chảy", ông viết.
Tuyên bố được Tổng thống Trump đưa ra sau khi Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif nói rằng Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình. "Hai bên đã thống nhất chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, trong đó có Lebanon", ông Sharif cho hay, thêm rằng thỏa thuận sẽ được ký tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho biết có kế hoạch dự lễ ký thỏa thuận với Iran và Tổng thống Trump cũng có thể góp mặt. Mật vụ Mỹ thường không khuyến khích tổng thống và phó tổng thống cùng xuất hiện đồng thời, đặc biệt là ở nước ngoài, nhằm bảo đảm an ninh.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi xác nhận nội dung bản ghi nhớ giữa Tehran và Washington đã hoàn tất, lễ ký sẽ được tổ chức tại Thụy Sĩ vào thời điểm như Pakistan thông báo. Ông thêm rằng hai vấn đề sẽ có hiệu lực ngay lập tức trong sáng 15/6, gồm Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hàng hải và hoạt động quân sự chấm dứt trên mọi mặt trận.
Ông Gharibabadi tuyên bố bản ghi nhớ này không chỉ là "sản phẩm từ nỗ lực ngoại giao", mà còn là "thành tựu quân sự" của Iran. Thứ trưởng Ngoại giao Iran thêm rằng hai nước sẽ tổ chức đàm phán trong vòng hai tháng tới nhằm đạt được "thỏa thuận cuối cùng" để kết thúc cuộc chiến.
Một quan chức cấp cao Iran trước đó nói với hãng thông tấn Reuters rằng theo dự thảo thỏa thuận, Mỹ sẽ chấp nhận giải phóng 25 tỷ USD tài sản bị đóng băng của Iran, trong khi Tehran đồng ý không sản xuất hoặc sở hữu vũ khí nguyên tử. Iran cũng đồng ý duy trì hiện trạng của chương trình hạt nhân, không làm giàu uranium hoặc mở rộng cơ sở hạt nhân, cho đến khi đạt thỏa thuận cuối cùng.
Theo một quan chức Mỹ, thỏa thuận cuối cùng sẽ dẫn đến chấm dứt chương trình hạt nhân của Iran, trong đó kho uranium làm giàu cao của nước này sẽ bị phá hủy và loại bỏ. Quan chức cấp cao Iran nói rằng dự thảo thỏa thuận sẽ cho phép Tehran pha loãng uranium làm giàu cao trong nước.
Iran và Mỹ đạt được thỏa thuận bất chấp cuộc tấn công hôm 14/6 do Israel tiến hành nhằm vào thủ đô Beirut của Lebanon, động thái vấp phải chỉ trích của Tehran và Tổng thống Trump.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Ghalibaf nói đòn tập kích của Israel cho thấy Mỹ thiếu "ý chí và khả năng thực hiện các cam kết của mình". Bộ Ngoại giao Iran tuyên bố Mỹ phải chịu trách nhiệm cho cuộc tấn công, trong khi lực lượng vũ trang nước này cảnh báo sẵn sàng khai hỏa vào "trái tim kẻ thù".
Tổng thống Trump cũng cho rằng Israel đáng lẽ không nên tấn công Beirut vào thời điểm Mỹ và Iran sắp đạt thỏa thuận, gọi đây là "hành động vô nghĩa".
CEO của Nvidia, tỷ phú Jensen Huang, đến thăm Seoul ngày 5/6, 7 tháng sau khi từng gây chú ý với buổi đi ăn gà rán bình dân cùng lãnh đạo Samsung Electronics và Hyundai Motor Group.
Trong chuyến thăm lần này, ông Huang tiếp tục gây chú ý khi đi ăn thịt nướng cùng chủ tịch tập đoàn SK Chey Tae-won, chủ tịch tập đoàn LG Koo Kwang-mo và lãnh đạo Naver Lee Hae-jin.
Họ đến nhà hàng mang tên "Này anh bạn, tới đây", được xem là mang thông điệp về việc tăng cường mối quan hệ với các đối tác kinh doanh Hàn Quốc. Trong bữa ăn, thông điệp đó được nhấn mạnh bằng màn nâng ly chúc mừng với "somaek", hỗn hợp rượu soju và bia, khi ông Huang nâng ly và nói "Tiến lên Hàn Quốc, tiến lên SK, tiến lên LG và tiến lên Naver".
Sau đó, tỷ phú Huang cùng các lãnh đạo doanh nghiệp Hàn Quốc phát sữa chuối và đồ ăn vặt cho người dân tụ tập bên ngoài xem cuộc gặp của họ. Chủ tịch Lee của Naver là người thanh toán bữa ăn và còn trả tiền cho toàn bộ khách khác trong nhà hàng.
Trong chuyến thăm Seoul hồi tháng 10 năm ngoái, ông Huang đã dùng bữa cùng lãnh đạo Samsung Electronics và Hyundai Motor Group tại nhà hàng gà Kkanbu, có nghĩa là "những người bạn rất thân thiết". Khi đó, CEO Nvidia cho biết địa điểm này tượng trưng cho tình bạn của ông với hai lãnh đạo doanh nghiệp này.
Không quân Mỹ ngày 6/5 thông báo oanh tạc cơ B-1B Lancer số đuôi 86-0115 đã rời căn cứ Tinker ở bang Oklahoma sau gần hai năm sửa chữa nhằm khôi phục năng lực tác chiến. Hơn 200 quân nhân và nhân viên dân sự thuộc Phi đoàn Bảo dưỡng Máy bay số 567 đã tham gia quá trình khôi phục chiếc B-1B, với khoảng 500 linh kiện được thay thế trên phi cơ.
Phi cơ trước đó trải qua đợt bay thử với thân vỏ trần, không có sơn bên ngoài. Đây là quy trình nhằm xác nhận khả năng hoạt động của các hệ thống trên máy bay, trước khi chiếc B-1B được đánh giá là đủ năng lực thực hiện nhiệm vụ và sơn lại.
Máy bay 86-0115 bị không quân Mỹ loại biên hồi năm 2021 rồi chuyển tới Không đoàn Bảo dưỡng và Tái chế Hàng không (AMARG) số 309 ở căn cứ Davis-Monthan thuộc bang Arizona, còn có biệt danh là "nghĩa địa máy bay" của quân đội Mỹ. Phi cơ được niêm cất ở trạng thái "Type 2000", cho phép khôi phục và đưa trở lại biên chế sau vài tháng nếu có yêu cầu.
Không quân Mỹ hồi năm 2024 cho biết 86-0115 được hồi sinh nhằm thay thế chiếc B-1B mang số đuôi 86-0126, vốn bị hư hại nặng trong quá trình nâng cấp tại cơ sở của tập đoàn Boeing. Chi phí khôi phục 86-0115 được đánh giá là rẻ hơn so với sửa chữa chiếc 86-0126.
Quyết định cũng nhằm đáp ứng yêu cầu của quốc hội Mỹ về duy trì 45 oanh tạc cơ B-1B trong biên chế không quân.
Oanh tạc cơ B-1B được sản xuất trong giai đoạn 1983-1988, chiếc đầu tiên được đưa vào biên chế ngày 1/10/1986. B-1B được trang bị 6 giá treo gắn ngoài cùng ba khoang vũ khí trong thân, cho phép nó mang theo 57 tấn vũ khí các loại, là oanh tạc cơ chiến lược có tải trọng vũ khí lớn nhất của Mỹ.
Dòng máy bay này dự kiến bị loại biên vào năm 2030, song đã được kéo dài thời gian hoạt động đến ít nhất là năm 2037.
