Bác sĩ Lương Cảnh Trung (Liang Jing-zhong), Phó Giám đốc Khoa Phụ sản, Bệnh viện Trường Canh Lâm Khẩu (Đài Loan), nhận định ung thư đại trực tràng có mối liên hệ mật thiết với thói quen ăn uống và lối sống. Đáng chú ý, không chỉ trẻ nhỏ mà ngay cả những phụ nữ có sở thích ăn đồ ăn vặt cũng đang tự đẩy mình vào vòng nguy hiểm.
Bác sĩ Lương Cảnh Trung chỉ ra rằng, ung thư đại trực tràng từ lâu đã luôn nằm trong nhóm 3 nguyên nhân gây tử vong do ung thư hàng đầu. Trong đó, có tới 90% số ca ung thư đại trực tràng khởi phát từ các polyp. Những khối polyp này thường cần từ 5 đến 10 năm để tiến triển thành ung thư, đặc biệt các polyp tuyến (adenomatous polyp) có nguy cơ hóa ác cao nhất.
Đáng lo ngại hơn, cùng với sự gia tăng tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến (UPF) trên toàn cầu, tỷ lệ mắc ung thư đại trực tràng khởi phát sớm ở những người trẻ dưới 50 tuổi cũng đang liên tục gia tăng.
Bác sĩ Trung nhấn mạnh, việc xét nghiệm tìm máu ẩn trong phân định kỳ kết hợp nội soi đại tràng có thể giúp phát hiện sớm và cắt bỏ các polyp tiền ung thư. Tuy nhiên, thay đổi thói quen ăn uống mới là phương pháp hữu hiệu nhất để ngăn chặn sự hình thành của các polyp này ngay từ đầu, từ đó giảm đáng kể nguy cơ ung thư. Đối với những bệnh nhân có tiền sử cắt bỏ polyp, việc tái khám định kỳ theo chỉ định của bác sĩ sau phẫu thuật là bắt buộc để đảm bảo sức khỏe đường ruột.
Theo một nghiên cứu quy mô lớn được công bố trên tạp chí y khoa danh tiếng JAMA Oncology, các nhà khoa học đã theo dõi 29.000 nữ nhân viên điều dưỡng trong giai đoạn từ năm 1991 đến 2015, với thời gian theo dõi trung bình lên tới 13 năm. Nghiên cứu tập trung đánh giá mối tương quan giữa lượng thực phẩm siêu chế biến nạp vào cơ thể và nguy cơ xuất hiện polyp tiền ung thư đại trực tràng. Kết quả khẳng định việc thay đổi chế độ ăn uống là một biện pháp can thiệp cực kỳ hiệu quả để phòng ngừa căn bệnh này.
Cụ thể, nghiên cứu chỉ ra rằng nhóm tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến nhiều nhất (khoảng 10 phần mỗi ngày) có nguy cơ xuất hiện polyp tuyến cao hơn rõ rệt so với nhóm tiêu thụ ít nhất (khoảng 3 phần mỗi ngày).
Tuy nhiên, nghiên cứu cũng ghi nhận nguy cơ phát triển các tổn thương răng cưa (serrated lesions) không có sự khác biệt đáng kể giữa hai nhóm này. Những số liệu thực tế này là lời cảnh báo đanh thép gửi tới các chị em phụ nữ: Việc tiêu thụ quá mức thực phẩm chế biến sẵn đang âm thầm đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe đường ruột.
Thực phẩm siêu chế biến (UPF) là những sản phẩm thường chứa từ 5 thành phần trở lên, đi kèm một lượng lớn các chất phụ gia không được sử dụng trong nấu ăn gia đình thông thường (như chất tạo màu, hương liệu nhân tạo, chất tạo ngọt, chất bảo quản…). Những công nghệ chế biến này khiến người tiêu dùng hầu như không thể nhận ra hình dáng nguyên bản của nguyên liệu ban đầu.
Bác sĩ Lương Cảnh Trung đã chỉ ra 5 nhóm thực phẩm siêu chế biến cực kỳ quen thuộc mà chúng ta thường vô tình tiêu thụ mỗi ngày.
Đầu tiên là nhóm đồ ăn vặt đóng gói bao gồm khoai tây chiên, socola, bánh quy và kẹo. Tiếp theo là nhóm đồ uống có đường vô cùng phổ biến như nước ngọt có ga, nước tăng lực, nước trái cây đóng hộp và trà sữa đóng chai. Thứ ba là nhóm đồ ăn nhanh tiện lợi được nhiều người bận rộn ưa chuộng như mì ăn liền, pizza đông lạnh hay các hộp cơm ăn liền dùng cho lò vi sóng.
Thứ tư là nhóm thịt chế biến sẵn tiềm ẩn nhiều nguy cơ như xúc xích, thịt nguội, thịt ba chỉ xông khói và thịt hộp. Cuối cùng là nhóm các thực phẩm ăn liền khác như nước sốt pha sẵn, sữa chua có hương liệu và bánh mì đóng gói.
Bác sĩ Trung lưu ý, rất nhiều người đang vô tư sử dụng các món ăn nhanh như mì gói, pizza đông lạnh hay cơm hộp vi sóng làm bữa ăn chính hàng ngày. Thậm chí, những sản phẩm tưởng chừng như rất tốt cho sức khỏe vì có chứa lợi khuẩn như “sữa chua có hương liệu” (sữa chua vị trái cây…), hoặc bánh mì đóng gói, nước sốt chế biến sẵn cũng là thực phẩm siêu chế biến. Chúng chứa rất nhiều chất phụ gia, vô tình tạo áp lực và gánh nặng cực lớn cho cơ thể mà người tiêu dùng không hề hay biết.
Để chủ động phòng ngừa hiểm họa ung thư đại trực tràng, bác sĩ Lương Cảnh Trung đưa ra những lời khuyên thực tế:
Về tầm soát y tế: Khuyến nghị người dân nên bắt đầu thực hiện nội soi đại trực tràng định kỳ từ độ tuổi 45 đến 50 để phát hiện và cắt bỏ sớm các polyp. Việc chủ động tầm soát giúp chúng ta nắm rõ tình trạng đường ruột, từ đó chặn đứng mầm mống ung thư trước khi nó kịp phát triển, giúp nâng cao tỷ lệ sống sót của bệnh nhân lên tối đa.
Về thay đổi thói quen ăn uống: Nên hạn chế tối đa việc tiêu thụ các loại thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn và đồ nướng. Thay vào đó, hãy bổ sung nhiều chất xơ vào thực đơn hàng ngày, tăng tỷ lệ rau củ quả và ưu tiên sử dụng các loại thực phẩm nguyên bản (chưa qua chế biến).
Bác sĩ Trung đặc biệt nhấn mạnh, dù bạn là người đã nghỉ hưu, dân văn phòng bận rộn hay các bạn trẻ tự lập, hãy bắt đầu bảo vệ bản thân ngay hôm nay bằng việc cắt giảm các thực phẩm siêu chế biến. Hãy biến thói quen ăn uống lành mạnh trở thành lá chắn kiên cố đầu tiên giúp cơ thể đẩy lùi căn bệnh ung thư quái ác này.
Ngày 21/5, Cơ quan Phòng chống Bệnh truyền nhiễm Singapore (CDA) thông báo hệ thống y tế ghi nhận 12.700 ca mắc Covid-19 trong tuần từ 10/5 đến 16/5, tăng kỷ lục so với mức 8.000 ca của tuần liền trước đó. Sự gia tăng này đẩy số lượng bệnh nhân nhập viện trung bình mỗi ngày từ 56 lên 73 người. Dù vậy, các bệnh viện công lập vẫn đủ năng lực tiếp nhận người bệnh, đồng thời kiểm soát và duy trì tỷ lệ điều trị tại khoa hồi sức tích cực ở mức một ca mỗi ngày.
Tình trạng suy giảm miễn dịch cộng đồng là nguyên nhân chính gây ra đợt bùng phát lần này. Phân tích dữ liệu y tế cho thấy chủng virus NB.1.8.1 chiếm ưu thế, hiện diện ở hơn một nửa số bệnh nhân mà giới khoa học đã giải trình tự gene. Tuy nhiên, CDA khẳng định chưa có dấu hiệu nào cho thấy biến thể mới lây lan nhanh hơn hoặc gây triệu chứng nặng hơn so với trước đây. Cơ quan này đánh giá đợt bùng phát mang tính chu kỳ, diễn biến tương tự các bệnh đường hô hấp lưu hành địa phương khác.
Để ứng phó làn sóng dịch mới, CDA hối thúc nhóm người từ 60 tuổi trở lên và bệnh nhân có bệnh lý nền từ 6 tháng tuổi tiêm ngay các mũi vaccine mới nhất. Cơ quan y tế cũng đề nghị nhân viên y tế và những người sống cùng nhóm dễ tổn thương chủ động tiêm phòng, bởi các loại vaccine hiện hành vẫn chống lại biến thể mới rất hiệu quả. Những người từ 6 tháng tuổi trở lên có thể đăng ký tiêm chủng tùy theo nhu cầu cá nhân.
Giới chức y tế yêu cầu người dân tự giác nâng cao ý thức bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng. Theo đó, mỗi cá nhân cần giữ vệ sinh sạch sẽ, hoãn các chuyến đi không cần thiết khi cơ thể mệt mỏi, hạn chế tiếp xúc đông người và luôn đeo khẩu trang ngay khi xuất hiện triệu chứng bệnh.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho biết ngoài yếu tố thời tiết, nhiều thói quen tưởng chừng vô hại trong đời sống hằng ngày lại là "đòn bẩy" khiến nguy cơ đột quỵ tăng lên.
Đầu tiên là thay đổi nhiệt độ môi trường quá đột ngột. Nhiều người có thói quen ngồi lâu trong phòng máy lạnh ở mức 24-25 độ C rồi bước ngay ra ngoài trời nắng 36-37 độ C, hoặc ngược lại. Sự chênh lệch nhiệt độ lớn khiến mạch máu co hoặc giãn đột ngột. Nhiều trường hợp đi nắng về lập tức tắm nước lạnh sâu cũng khiến cơ thể chưa kịp thích nghi.
"Chênh lệch nhiệt độ khiến cơ thể không thích nghi kịp thời, dẫn đến co mạch đột ngột, choáng váng", bác sĩ nói. Nhiều trường hợp sốc nhiệt, thậm chí đột quỵ ở nhóm nguy cơ như người cao tuổi, trẻ nhỏ hoặc người lao động làm việc ngoài trời. Lúc này, cơ thể cần một giai đoạn chuyển tiếp để hạ nhiệt và thích nghi dần với nhiệt độ, không đột ngột từ nóng sang lạnh hoặc ngược lại.
Thói quen tắm nước quá nóng trong phòng kín sau thời gian dài ở ngoài trời cũng tiềm ẩn nguy cơ. Nước nóng làm giãn mạch nhanh, huyết áp tụt đột ngột, kết hợp với không gian kín, thiếu thoáng khí có thể khiến người tắm choáng, ngất trong nhà tắm.
Một sai lầm khác là tập thể dục không đúng thời điểm hoặc quá sức. Trong những ngày nắng nóng, nhiều tuyến đường, sân bãi vẫn còn giữ nhiệt cao ngay cả vào sáng sớm. Việc đạp xe, chạy bộ cường độ cao trên nền nhiệt như vậy làm cơ thể vừa sinh nhiệt do vận động, vừa nhận thêm nhiệt từ mặt đường, khiến hệ tuần hoàn, hô hấp bị quá tải.
"Tập dưới trời nắng gắt buổi trưa, đầu giờ chiều càng làm tăng nguy cơ say nắng, kiệt sức, rối loạn nhịp tim và đột quỵ", bác sĩ nói.
Thói quen uống rượu bia, cà phê, nước ngọt có gas để "giải nhiệt" cũng là hiểu lầm thường gặp. Rượu bia làm giãn mạch, tăng mất nước qua đường tiểu, đồng thời làm giảm khả năng nhận biết các dấu hiệu mệt, chóng mặt, choáng váng của cơ thể. Đồ uống chứa caffeine và đường có tác dụng lợi tiểu, khiến cơ thể mất nước nhiều hơn.
Chế độ ăn nhiều muối, nhiều mỡ trong mùa nóng cũng gây bất lợi. Ăn mặn với lượng muối, nước chấm, đồ hộp cao làm tăng giữ nước, tăng huyết áp, tạo gánh nặng cho tim và mạch máu não.
Ăn nhiều thịt đỏ, món chiên xào nhiều dầu mỡ, đồ ngọt, thức ăn nhanh... thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch, làm hẹp lòng mạch, khiến nguy cơ nhồi máu não, nhồi máu cơ tim tăng lên, nhất là khi kết hợp với mất nước, tăng thân nhiệt do thời tiết.
Bác sĩ khuyên người có nguy cơ cao như người trên 65 tuổi, người tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh tim mạch, béo phì, người từng bị đột quỵ... cần khám sức khỏe định kỳ, tuân thủ điều trị thuốc và được gia đình hỗ trợ nhắc nhở uống nước, tránh ra ngoài lúc nắng gắt. Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như nhức đầu dữ dội, chóng mặt, nói khó, méo miệng, yếu liệt tay chân một bên, rối loạn ý thức... cần nghĩ đến khả năng đột quỵ hoặc sốc nhiệt, gọi cấp cứu hoặc đưa đến bệnh viện gần nhất có khả năng xử trí.
Tuyệt đối không vội vã cạo gió, chích lể, cho uống nước, nước chanh muối hoặc tự cho dùng thuốc hạ sốt. Với sốc nhiệt và đột quỵ, những cách làm này không những không giải quyết được nguyên nhân mà còn có thể làm mất "thời gian vàng" để đưa nạn nhân đến cơ sở y tế.
Nên hạn chế ra đường trong khung giờ nắng gắt từ khoảng 10 đến 16 giờ, trừ trường hợp bất khả kháng. Người phải làm ngoài trời, trong đó có tài xế taxi, xe công nghệ, shipper, công nhân xây dựng nên chia nhỏ thời gian làm việc, xen kẽ nghỉ ngơi ở nơi có bóng râm, thoáng gió, uống nước đều đặn.
Khi ra đường, cần đội mũ rộng vành, đeo kính râm, che kín vùng gáy, mặc quần áo sáng màu, mỏng, thấm hút mồ hôi tốt, dùng kem chống nắng phù hợp để giảm bớt tác hại của bức xạ.
Tính đến cuối tháng 3, mảng hói trên đầu người mẹ này đã lan rộng bằng cả lòng bàn tay. Tờ Yangtse Evening Post hôm 31/3 đưa tin, cô Tiêu phát hiện vùng mất tóc nhỏ bằng đầu ngón tay từ tháng 1, nhưng tình trạng nhanh chóng trở nặng.
Nguyên nhân xuất phát từ việc cô mất việc vào cuối năm ngoái và quyết định làm "gia sư toàn thời gian" cho cậu con trai 14 tuổi. Cậu bé học yếu môn Toán, thường xuyên giải bài tập đến tận 23h hoặc rạng sáng. Người mẹ thức khuya đồng hành cùng con, dùng cả AI để tìm đáp án rồi giảng lại. Áp lực điểm số cùng sự mệt mỏi thể chất khiến cô kiệt sức.
Hiện tại, cô áp dụng liệu pháp tiêm phong bế thần kinh kết hợp uống thuốc, đồng thời giao lại việc hướng dẫn con học cho chồng để tĩnh tâm.
Bác sĩ Đại Khiết, Phó Giám đốc kiêm Trưởng khoa Da liễu tại Bệnh viện số 1 Nam Kinh, giải thích trạng thái tinh thần căng thẳng, đau buồn hoặc lo âu kéo dài đóng vai trò tác nhân chính kích hoạt chứng rụng tóc cấp tính. Dân gian thường gọi hiện tượng này là "ma nhổ tóc" vì người bệnh rơi rụng tóc nhưng không có cảm giác đau, ngứa hay dấu hiệu viêm nhiễm. Chuyên gia này cảnh báo, hệ miễn dịch tấn công nang tóc có thể gây hói lan tỏa, dẫn đến rụng toàn bộ lông, tóc trên cơ thể.
Quá trình điều trị đòi hỏi người bệnh ưu tiên kiểm soát cảm xúc, kết hợp bôi dung dịch Minoxidil và lăn kim siêu nhỏ nhằm kích thích nang lông mọc lại. Với ca bệnh nặng, bác sĩ sẽ kê đơn thuốc ức chế JAK hoặc hormone đường uống. Quá trình phục hồi thường kéo dài từ 6 tháng đến một năm. Tuy nhiên, bệnh rất dễ tái phát nếu tâm lý căng thẳng quay trở lại. Bác sĩ khuyên mọi người duy trì lối sống lành mạnh, ngủ đủ giấc và nạp đủ lượng carbohydrate, tuyệt đối tránh ăn kiêng tinh bột cực đoan.
Giới chuyên môn khuyến cáo người dân lập tức đi khám khi xuất hiện dấu hiệu bất thường nhằm xác định chính xác nguyên nhân. Bác sĩ Đại Khiết lưu ý nhiều trẻ em tự vò dứt tóc (hội chứng trichotillomania) do áp lực thi cử hoặc thiếu vắng sự quan tâm, chứ không mắc bệnh lý da liễu. Mặt khác, mọi người cần cảnh giác với hiện tượng "giả rụng tóc từng mảng" do bệnh giang mai, lupus ban đỏ hệ thống, viêm da cơ hoặc xơ cứng bì gây ra. Các bệnh lý hệ thống này thường để lại sẹo vĩnh viễn, làm cản trở quá trình phục hồi của nang tóc.
