Bệnh nhân Đ.T.N. (52 tuổi, quê Bắc Ninh) vốn có sức khỏe ổn định. Gần đây bà N. có triệu chứng đau đầu, chóng mặt và đau vai gáy nên đã đến phòng khám tư để tiêm thuốc hỗ trợ (1 mũi/ngày, kéo dài 5-6 ngày).
Sau khi dừng tiêm 2 ngày, bệnh nhân bắt đầu sốt, mệt mỏi và xuất hiện vùng sưng tấy tại vị trí tiêm ở mu bàn tay trái. Chỉ trong vòng 24 giờ, tổn thương tiến triển cực nhanh thành các bọng nước hoại tử màu đen kích thước 5x6cm. Bệnh nhân mệt lả, sốt cao liên tục và được chuyển tuyến cấp cứu trong tình trạng suy đa cơ quan.
Tại thời điểm nhập khoa cấp cứu Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương (Hà Nội), bệnh nhân mệt nhiều, đang phải duy trì thuốc vận mạch liều tương đối cao, khoảng 0,7 mcg/kg/phút, cho thấy tình trạng sốc vẫn còn nặng. Tại mu bàn tay trái có tổn thương phỏng nước hoại tử màu đen kích thước khoảng 5x6cm, xung quanh sưng nề, viêm tấy và đau nhiều.
Chỉ trong vòng 48 giờ, tình trạng viêm tấy từ vùng hoại tử đã lan tỏa nhanh chóng, phù nề toàn bộ bàn tay và lan lên đến cẳng tay. Đây là dấu hiệu của nhiễm trùng tiến triển nhanh, có nguy cơ lan rộng nếu không được kiểm soát kịp thời.
Các xét nghiệm cho thấy bệnh nhân đã rơi vào tình trạng suy đa cơ quan gồm phổi, gan, thận và tim mạch.
Bác sĩ Nguyễn Đức Minh, khoa cấp cứu, cho biết kết quả xét nghiệm vi sinh đã xác định thủ phạm là vi khuẩn Serratia marcescens. Đây là loại vi khuẩn Gram âm cơ hội, thường tồn tại trong môi trường (nước, đất) và có khả năng gây nhiễm trùng huyết, viêm mô tế bào rất nặng nếu xâm nhập được vào máu.
Sau 2 ngày hồi sức tích cực bằng kháng sinh phổ rộng, bù dịch và thuốc vận mạch, bệnh nhân đã có dấu hiệu đáp ứng bước đầu, liều thuốc vận mạch đang được giảm dần.
Phân tích về nguồn lây, bác sĩ Minh nhận định mặc dù triệu chứng xuất hiện tại vị trí tiêm nhưng không có đủ cơ sở để quy kết trực tiếp do mũi tiêm. Thực tế, vị trí tiêm tạo ra một tổn thương da nhỏ – một “cánh cửa” mở cho vi khuẩn. Nếu trong quá trình sinh hoạt, vùng da này tiếp xúc với nước bẩn, bụi bẩn hoặc thực phẩm sống, vi khuẩn Serratia marcescens có thể xâm nhập và gây bệnh.
Khác với các nhiễm khuẩn thông thường do tụ cầu thường gây mưng mủ khu trú, các vi khuẩn Gram âm từ môi trường như Serratia marcescens thường gây hoại tử da, tiến triển rất nhanh và sớm dẫn đến sốc.
Với những trường hợp tổn thương hoại tử lan rộng như trên, việc điều trị không chỉ dừng lại ở hồi sức và kháng sinh mà cần phối hợp can thiệp ngoại khoa. Người bệnh có thể phải cắt lọc mô hoại tử nhiều lần nhằm kiểm soát nhiễm trùng, ngăn viêm tấy lan tỏa và bảo tồn tối đa chức năng bàn tay.
Để tránh những biến chứng đe dọa tính mạng, bác sĩ Minh khuyến cáo, khi thực hiện các thủ thuật như tiêm, truyền, cần đảm bảo vô khuẩn trong quá trình thực hiện và đặc biệt là chăm sóc vị trí tiêm sau khi về nhà.
Người dân cần giữ vùng da này sạch, khô, tránh tiếp xúc với nguồn nước không sạch hoặc đất cát cho đến khi vết kim khép miệng hoàn toàn. Nếu thấy vết tiêm sưng, đau, đổi màu da hoặc kèm theo sốt hoặc mệt mỏi, cần đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám và xử trí kịp thời.
Cô luôn tất bật với những cuộc phẫu thuật, ca trực thâu đêm và những ca đỡ đẻ có thể diễn ra bất cứ lúc nào. Bước sang thập kỷ thứ hai trong sự nghiệp của Trương, tỷ lệ sinh tại Trung Quốc sụt giảm nhanh đến mức báo động. Thu nhập của Trương chững lại, cơ hội thăng tiến hẹp dần. Cô kể có những ngày, số nhân viên y tế còn đông hơn cả sản phụ, điều đó đủ khiến cô hiểu rằng đã đến lúc phải ra đi.
Giờ đây, ở tuổi 43, Trương Tuyền là nhân viên đại lý bảo hiểm. "Khó có thể nói đây là một quyết định bốc đồng", Trương Tuyền chia sẻ về việc rời bỏ ngành sản khoa vào năm 2016 tại một thành phố nhỏ thuộc tỉnh Hồ Bắc. "Đúng hơn, đó là kết quả của vô vàn những hối tiếc cứ chồng chất lên nhau".
Trương Tuyền chỉ là một trong số hàng nghìn nhân viên y tế đang tìm đường thoát khỏi cuộc khủng hoảng nhân khẩu học tồi tệ nhất lịch sử Trung Quốc hiện đại. Năm 2016 đánh dấu thời điểm Bắc Kinh chấm dứt chính sách một con. Các nhà hoạch định chính sách kỳ vọng một đợt bùng nổ dân số mới nhưng thực tế diễn ra hoàn toàn trái ngược. Bất chấp những nỗ lực tuyệt vọng từ chính phủ như tăng cường trợ cấp tiền mặt hay kéo dài kỳ nghỉ thai sản, số lượng trẻ sơ sinh liên tục lao dốc và dự kiến chạm đáy với 7,92 triệu ca vào năm 2025.
Cuộc khủng hoảng này giáng một đòn mạnh vào chuyên khoa từng được xem là trụ cột của hệ thống y tế. Các phòng bệnh trống trơn buộc nhiều bệnh viện đa khoa phải thu hẹp quy mô hoặc đóng cửa hoàn toàn khoa sản. Bác sĩ Đoạn Đào, Giám đốc Sản khoa tại Bệnh viện Đông Phương Thượng Hải, công khai cảnh báo ngành sản khoa đang đối mặt với nguy cơ sụp đổ.
Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc đã ban hành quy định khẩn cấp vào năm 2024. Chính quyền yêu cầu các huyện có dân số trên 300.000 người phải duy trì tối thiểu hai cơ sở đỡ đẻ công lập. Chính phủ cấm các bệnh viện cắt giảm lương hoặc áp đặt chỉ tiêu doanh thu đối với bác sĩ sản khoa. Tuy nhiên, những chỉ thị hành chính này không thể đảo ngược xu hướng thị trường.
Thạch Kế Nguyệt là trưởng khoa sản tại một bệnh viện ở thành phố hạng 5 thuộc khu vực Đông Bắc. Cô chứng kiến số ca sinh giảm đúng một nửa so với mức 300 trẻ mỗi tháng của những năm 2000. Dù vẫn giữ tình yêu mãnh liệt với công việc chào đón những sinh linh mới, Thạch hiểu rõ khoa sản đang bị các lãnh đạo xem là gánh nặng tài chính. Khi cô khuyên các bệnh nhân lỡ mang thai con thứ hai nên giữ lại đứa trẻ, câu trả lời nhận được luôn là sự từ chối.
Tình trạng ảm đạm lan rộng từ các tỉnh lẻ đến những đô thị sầm uất. Tại Vũ Hán, một nữ hộ sinh ngoài 30 tuổi đã chấp nhận bỏ nghề để về phụ giúp quán mì bò của gia đình. Bệnh viện nơi cô làm việc từng cắt giảm lương từ 1.000 đến 2.000 nhân dân tệ mỗi tháng. Việc sở hữu bằng cấp khiêm tốn khiến cô vĩnh viễn mất đi cơ hội bước chân vào các cơ sở y tế tuyến trên.
Ngay cả lĩnh vực hỗ trợ sinh sản từng được xem là cứu cánh cũng rơi vào trạng thái bão hòa. Năm 2016, các phòng khám vô sinh hốt bạc nhờ nhóm khách hàng thuộc thế hệ 7X và 8X sẵn sàng chi tiền cho dịch vụ thụ tinh nhân tạo nhằm tranh thủ sinh thêm con. Bác sĩ Dư Mạnh Cầu từng tận hưởng thời kỳ hoàng kim này tại Thượng Hải. Hiện tại, lượng khách hàng sụt giảm mạnh khiến các phòng khám chỉ ưu tiên tuyển dụng nhân sự đã vững tay nghề. Hệ quả là một sinh viên y khoa như Lý Thục Hoa không thể tìm được việc làm sau 8 năm đào tạo ròng rã. Cá nhân bác sĩ Dư cũng đã chuyển sang làm việc cho một công ty dược phẩm vào năm ngoái.
Sự thu hẹp của hệ thống sản khoa tạo ra một sự phân hóa rõ rệt trong dịch vụ y tế. Bệnh nhân từ các vùng quê đổ dồn về những thành phố lớn khiến đội ngũ y bác sĩ tuyến đầu kiệt sức. Tại Thượng Hải, bác sĩ Ngụy Văn làm việc ngày đêm để phục vụ những gói dịch vụ thai sản VIP có giá lên tới 100.000 nhân dân tệ (gần 390 triệu đồng). Gói này cung cấp chuyên gia riêng và nhóm hỗ trợ trực tuyến hoạt động liên tục. Các bệnh viện hiện nay buộc phải mở rộng sang những lĩnh vực lợi nhuận cao như chống lão hóa hoặc chăm sóc sức khỏe tâm thần để bù đắp thâm hụt tài chính.
Bức tranh y tế Trung Quốc đang tái định hình theo một cấu trúc khắc nghiệt. Những cơ sở y tế tầm trung dần bị thâu tóm hoặc đào thải. Ngành sản khoa trong tương lai sẽ chỉ còn lại hệ thống bệnh viện khổng lồ song hành cùng những trung tâm quốc tế chuyên phục vụ giới tinh hoa. Đối với những bác sĩ như Trương Tuyền, việc rời đi sớm không phải là sự trốn chạy. Đó là một chiến lược sinh tồn, Sixth Stone nhận định.
Ngáp là hành vi quen thuộc ở con người và nhiều loài động vật, nhưng chức năng thực sự của nó vẫn là một bí ẩn khoa học. Nghiên cứu mới từ Đại học New South Wales (Úc) đã cung cấp thêm manh mối đáng chú ý khi lần đầu quan sát trực tiếp tác động của ngáp lên não bằng chụp cộng hưởng từ, theo Sciencealert.
Nhóm nghiên cứu theo dõi 22 người trưởng thành khỏe mạnh trong khi họ được yêu cầu thực hiện các hành động khác nhau như ngáp, hít thở sâu, kìm nén ngáp và thở bình thường. Do ngáp và hít sâu có cơ chế khá giống nhau, các nhà khoa học ban đầu kỳ vọng hai hành vi này sẽ tạo ra hiệu ứng tương tự trong não.
Tuy nhiên kết quả lại cho thấy một khác biệt rõ rệt. Khi ngáp, dịch não tủy, chất lỏng bao quanh não và tủy sống, được đẩy ra khỏi não theo hướng ngược lại so với khi hít thở sâu. Đây là phát hiện bất ngờ, bởi trước đó chưa có bằng chứng trực tiếp nào về sự thay đổi này.
Dịch não tủy đóng vai trò thiết yếu trong việc nuôi dưỡng tế bào thần kinh và loại bỏ các chất thải chuyển hóa. Vì vậy sự dịch chuyển của dòng dịch này khi ngáp làm dấy lên giả thuyết rằng ngáp có thể góp phần "làm sạch" não hoặc hỗ trợ điều hòa môi trường nội sọ.
Ngoài ra cả ngáp và hít sâu đều làm tăng lưu lượng máu rời khỏi não, từ đó tạo điều kiện để máu mới giàu oxy được bơm vào.
Đáng chú ý, trong giai đoạn đầu của một cái ngáp, lưu lượng máu động mạch cảnh vào não có thể tăng khoảng 30%, cho thấy đây có thể là một cơ chế giúp tăng cường cung cấp oxy tạm thời cho não bộ.
Nghiên cứu cũng ghi nhận mỗi người có "kiểu ngáp" riêng biệt, với chuyển động lưỡi và cơ mặt lặp lại khá ổn định theo thời gian. Điều này gợi ý rằng ngáp được điều khiển bởi một cơ chế thần kinh trung ương mang tính cá nhân hóa, gần giống như "dấu vân tay sinh học".
Dù vậy các nhà khoa học nhấn mạnh rằng chưa thể kết luận chính xác vai trò sinh lý của ngáp. Một số giả thuyết được đưa ra bao gồm chức năng làm mát não, điều hòa hoạt động thần kinh hoặc hỗ trợ loại bỏ chất thải, những yếu tố đều liên quan đến các bệnh thoái hóa thần kinh khi bị rối loạn.
Trong những năm gần đây, việc nghiên cứu hệ thống làm sạch của não, đặc biệt là vai trò của dịch não tủy, ngày càng được quan tâm do liên quan đến các bệnh như Alzheimer. Phát hiện mới về ngáp có thể bổ sung thêm một "mảnh ghép" vào bức tranh này, dù cần thêm nhiều nghiên cứu để xác nhận.
Nhìn chung, dù là hành động rất quen thuộc, ngáp có thể không hề "vô nghĩa" như nhiều người vẫn nghĩ. Ngược lại, đây có thể là một phản xạ sinh học tinh vi, góp phần duy trì cân bằng và hoạt động ổn định của hệ thần kinh trung ương.
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, trong 10 ngày tới (8 - 17.4), thời tiết Quảng Trị diễn ra nắng nóng với nhiệt độ từ 36 - 40 độ C. Trong đó có nhiều ngày nhiệt độ trong ngày có thể lên đến 39 - 40 độ C, độ ẩm thấp, nắng nóng đặc biệt gay gắt.
Trong ngày 8.4, các địa phương được dự báo có nhiệt độ cao như phường Đồng Hới (39,9 độ C); xã Tuyên Hóa (39,3 độ C); phường Ba Đồn (39,6 độ C), phường Đông Hà (39 độ C).
Trong nhiều ngày liên tiếp ghi nhận thời tiết nắng nóng tại Quảng Trị, bác sĩ chuyên khoa chuyên khoa 2 Hoàng Ngọc Huỳnh, phụ trách Khoa hồi sức tích cực - chống độc, Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Trị đã đưa các khuyến cáo, cách phòng tránh cho người dân địa phương.
Theo bác sĩ Ngọc Huỳnh, những ngày gần đây Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Trị đã ghi nhận số lượng bệnh nhân nhập viện tăng rõ rệt, chủ yếu liên quan đến các bệnh lý do nhiệt như các trường hợp say nắng, say nóng, kiệt sức do nóng với biểu hiện rối loạn ý thức, sốt cao, tụt huyết áp; gia tăng các ca đột quỵ và nhồi máu cơ tim, đặc biệt ở người cao tuổi; mất nước, rối loạn điện giải nặng; các bệnh hô hấp mạn tính như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen suyễn dễ trở nặng.
Đáng chú ý, nhiều bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nặng do chủ quan, không nhận biết sớm các dấu hiệu nguy hiểm của nắng nóng.
Theo bác sĩ Ngọc Huỳnh, nắng nóng không chỉ gây khó chịu đơn thuần, mà thực chất là một tác nhân nguy hiểm nghiêm trọng khiến cơ thể mất nước nhanh, máu cô đặc, tăng nguy cơ huyết khối, đột quỵ.
Ngoài ra, trời nắng nóng cũng khiến tim hoạt động nhiều hơn gây các biến cố tim mạch, đặc biệt là với các bệnh nhân có bệnh nền về tim mạch; những người có bệnh nền cũng khó kiểm soát bệnh hơn. Đặc biệt, nếu không xử trí kịp thời, say nắng, say nóng có thể gây suy đa cơ quan và đe dọa tính mạng trong thời gian ngắn.
Với đặc thù của người dân Quảng Trị là làm nông nghiệp, xây dựng, ngư nghiệp... việc tiếp xúc với nắng nóng là điều khó tránh khỏi, bác sĩ Huỳnh đã đưa ra một số lưu ý sau:
Đối với người dân, nông dân, công nhân thường xuyên lao động ngoài trời, cần lưu ý như sau:
