Theo đó, Bộ luật Hình sự 1985 có 44 tội danh áp dụng hình phạt tử hình, giảm còn 29 tội danh ở Bộ luật Hình sự 1999, 22 tội danh trong Bộ luật Hình sự 2009, 18 tội danh trong Bộ luật Hình sự 2015. Tại kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa XV thông qua luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự có hiệu lực từ 1-7-2025, trong đó bỏ án tử hình với 8 tội danh, hiện còn 10 tội danh.
Bộ Công an nêu chế tài hình phạt tử hình trong Bộ luật Hình sự đã thể hiện chính sách khoan hồng, nhân đạo của Nhà nước đối với người phạm tội.
Tuy nhiên tội phạm áp dụng hình phạt tử hình vẫn còn rộng, chưa đáp ứng các chuẩn mực quốc tế, đặc biệt Công ước Liên Hợp quốc về quyền chính trị và dân sự mà Việt Nam là thành viên.
Bên cạnh đó, liên quan đến hình phạt tử hình, Bộ luật Hình sự hiện hành chưa quy định về việc khi hết thời hiệu thi hành bản án tử hình thì người bị kết án được chuyển xuống tù chung thân, gây khó khăn trong một số trường hợp. Từ đó, Bộ Công an đề xuất tiếp tục thu hẹp phạm vi 10 tội danh còn áp dụng hình phạt tử hình trong Bộ luật Hình sự hiện hành.
Dự thảo chưa nêu rõ các tội danh sẽ bỏ hình phạt tử hình, nhưng nhấn mạnh quan điểm chỉ giữ lại hình phạt tử hình đối với các tội danh có tính chất “tội ác nghiêm trọng”, xâm phạm đến khách thể đặc biệt quan trọng, gây những hậu quả nặng nề về mặt kinh tế, xã hội và an ninh con người.
Bộ Công an nêu rõ việc tiếp tục thu hẹp hình phạt tử hình giúp Bộ luật Hình sự nhất quán hơn với định hướng cải cách tư pháp, tiếp tục nối dài xu hướng lập pháp đã được xác lập rất rõ trong lần sửa đổi 2025 là thu hẹp dần tử hình. Điều này cũng phù hợp với xu hướng của pháp luật quốc tế về quy định hình phạt tử hình, nâng cao khả năng bảo vệ quyền con người, đặc biệt quyền được sống, của pháp luật hình sự.
Song theo đánh giá tác động, việc này có thể làm giảm hiệu quả răn đe tội phạm nếu thiếu sự đồng bộ, thống nhất với các giải pháp về mặt pháp lý đi kèm như quy định về tù chung thân, tịch thu tài sản, bồi thường, cấm đảm nhiệm chức vụ…
Một nội dung khác, Bộ Công an đề xuất sửa đổi quy định tại khoản 1 điều 60 Bộ luật Hình sự theo hướng nếu hết thời hiệu thi hành án đối với người bị kết án tử hình thì hình phạt tử hình chuyển thành tù chung thân. Nội dung nhằm giải quyết vướng mắc trong thực tiễn thi hành án tử hình, bảo đảm tính chặt chẽ, logic của Bộ luật Hình sự.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, TS Đặng Văn Cường (giảng viên luật hình sự, khoa luật và lý luận chính trị, Trường đại học Thủy lợi) bày tỏ ủng hộ chủ trương giảm bớt hình phạt tử hình ở một số tội danh như Bộ Công an đề xuất trong hồ sơ dự thảo chính sách. Bởi đây là xu hướng nhân văn phù hợp với cải cách tư pháp, chính sách hình sự của Việt Nam. Đồng thời phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế – xã hội, quá trình hội nhập kinh tế quốc tế.
Ông nhắc lại tại nghị quyết 49-NQ/TW của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 đã định hướng rõ việc hạn chế hình phạt tù. Theo đó, chính sách này bao gồm mở rộng áp dụng các hình phạt không tước tự do như hình phạt tiền, hình phạt cải tạo không giam giữ đối với một số tội phạm.
Giảm hình phạt tù và hạn chế áp dụng hình phạt tử hình, chỉ áp dụng đối với một số ít loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng. Mục tiêu chính là khắc phục tình trạng hình sự hóa các quan hệ dân sự, kinh tế và tăng cường áp dụng các biện pháp xử lý nhẹ hơn.
TS Đặng Văn Cường chỉ rõ việc nghiên cứu bỏ bớt các tội danh có hình phạt tử hình cũng cho thấy sự văn minh của xã hội và hiệu quả trong quản lý xã hội và phòng ngừa tội phạm, đảm bảo ngày càng đầy đủ hơn quyền con người, quyền công dân trong khuôn khổ pháp luật. Ông nhấn mạnh việc thay tử hình bằng tù chung thân giúp tăng cơ hội thu hồi tài sản, cải tạo phạm nhân và thể hiện chính sách hình sự khoan hồng.
Theo ông, hiện nay đa số quốc gia trên thế giới đã bỏ hình phạt tử hình. Theo thống kê của Tổ chức Ân xá quốc tế, đến năm 2022, trên thế giới có 112 nước đã hoàn toàn bãi bỏ án tử hình, 55 nước vẫn áp dụng hình phạt này và 32 nước chưa bãi bỏ hoàn toàn án tử hình. Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị cũng khuyến khích các quốc gia bãi bỏ hoặc hạn chế dần và có lộ trình để tiến tới xóa bỏ hình phạt tử hình.
Do đó, với tư cách là thành viên của đa số công ước quốc tế về nhân quyền, Việt Nam đã có những biện pháp để thực hiện tích cực nghĩa vụ của quốc gia thành viên. Trong đó, thành tựu nổi bật là nội dung luật hóa các quy định của công ước quốc tế trong việc bảo đảm quyền con người, đặc biệt là quyền sống.
“Thực tiễn cho thấy một số tội danh có tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội không cần thiết phải duy trì hình phạt tử hình. Việc tiếp tục nghiên cứu giảm hình phạt tử hình ở một số tội danh theo đề xuất của Bộ Công an sẽ phù hợp với luật pháp và cam kết quốc tế, tạo ra sự đồng bộ với luật pháp quốc tế, tạo môi trường đầu tư năng động, lành mạnh, gia tăng hợp tác và giao lưu quan hệ quốc tế.
Việc bỏ bớt các tội danh có hình phạt tử hình cũng cho thấy sự văn minh của xã hội và hiệu quả trong quản lý xã hội và phòng ngừa tội phạm, bảo đảm ngày càng đầy đủ hơn quyền con người, quyền công dân trong khuôn khổ pháp luật”, TS Cường nêu rõ.
Ngày 22-4, nguồn tin Tuổi Trẻ Online cho biết Phòng Cảnh sát giao thông (PC08) Công an tỉnh Đắk Lắk đã ra quyết định đình chỉ công tác đối với thiếu tá N.Q.H., cán bộ Trạm Cảnh sát giao thông Krông Búk, để phục vụ điều tra vụ việc.
Việc đình chỉ nhằm làm rõ các tình tiết liên quan.
Theo nguồn tin, văn bản đình chỉ được gửi nội bộ để phối hợp theo dõi nhưng đã bị phát tán, thậm chí xuất hiện trên mạng xã hội với một số nội dung bị chỉnh sửa.
Trước đó, Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) đã thông tin ban đầu và giao Công an tỉnh Đắk Lắk tổ chức họp báo, công khai kết quả điều tra.
Theo thông tin ban đầu, khoảng 11h29 ngày 15-4, trên quốc lộ 29 đoạn qua xã Cư Pơng xảy ra tai nạn giao thông nghiêm trọng. Nạn nhân là em V.Đ.Q. (18 tuổi, trú xã Cư Pơng), điều khiển xe máy theo hướng quốc lộ 14 đi xã Ea Kiết. Khi đến khu vực trên, xe bất ngờ lao xuống mương thoát nước bên trái theo hướng di chuyển, nạn nhân tử vong sau đó.
Ngay sau vụ việc, Công an tỉnh Đắk Lắk chỉ đạo các đơn vị phối hợp Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh khẩn trương điều tra, đồng thời thăm hỏi gia đình nạn nhân.
Ngày 11-5, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Quảng Trị xác nhận đơn vị vừa phá thành công chuyên án sản xuất, buôn bán cà phê giả liên quan một gia đình gồm mẹ, con trai và con gái trực tiếp thực hiện tại TP.HCM và Quảng Trị.
Gần 6 tạ bột cà phê giả đã được cơ quan công an thu giữ.
Theo cơ quan công an, sau quá trình thu thập tài liệu, chứng cứ, các tổ công tác thuộc Phòng Cảnh sát kinh tế đã đồng loạt thi hành lệnh khám xét khẩn cấp tại 3 điểm sản xuất, buôn bán cà phê giả tại Quảng Trị và TP.HCM; đồng thời truy xét thêm hàng chục điểm tiêu thụ cà phê trên địa bàn.
Bước đầu, lực lượng chức năng xác định người cầm đầu đường dây sản xuất cà phê giả là Nguyễn Xuân Thành (44 tuổi), trú tại số 80 Bình Trị Đông, TP.HCM.
Từ Thành, hai người liên quan gồm Nguyễn Thị Thanh Thủy (38 tuổi) là em gái của Thành, và bà Lê Thị Định (64 tuổi) - mẹ của Thành (trú phường Nam Đông Hà, tỉnh Quảng Trị) cũng tham gia.
Cơ quan công an ngay sau đó đã khám xét nhà Thành và 2 mẹ con bà Định tại Quảng Trị cùng các điểm tiêu thụ cà phê.
Tại những điểm này, lực lượng công an đã thu giữ gần 6 tạ bột cà phê giả cùng hàng nghìn bao bì mang nhiều nhãn hiệu cà phê khác nhau.
Số bột cà phê giả này được Thành và những người liên quan đóng gói vào các bao bì mang nhãn hiệu khác nhau rồi đưa đi tiêu thụ.
Vụ việc đang được Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Quảng Trị tiếp tục điều tra xử lý.
Sáng 12/4, Thủ tướng Lê Minh Hưng dự lễ kỷ niệm 80 năm ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội. Ông thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước trao Huân chương Hồ Chí Minh cho lực lượng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội và Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất cho Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06, Bộ Công an).
Thủ tướng ghi nhận, 80 năm qua lực lượng Cảnh sát Quản lý hành chính đã lập nhiều thành tích, chiến công, đồng thời tạo dấu ấn nổi bật, có ý nghĩa chiến lược trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Điển hình là việc xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, triển khai căn cước gắn chip, định danh và xác thực điện tử.
Theo Thủ tướng, lực lượng này đã tạo bước chuyển căn bản sang quản lý, quản trị và phục vụ số; hình thành phương thức quản lý hiện đại dựa trên dữ liệu, kết nối, chia sẻ và xác thực điện tử. Đây là nền tảng để cắt giảm thủ tục, giảm giấy tờ, thời gian, chi phí cho người dân, doanh nghiệp.
Trong bối cảnh mới, Thủ tướng yêu cầu lực lượng cảnh sát quản lý hành chính tiếp tục kiên định mục tiêu bảo đảm an ninh, trật tự là cốt lõi, "kiến tạo phát triển là trọng tâm, người dân, doanh nghiệp là trung tâm phục vụ". C06 cần tiên phong trong chuyển đổi tư duy quản trị quốc gia hiện đại.
Ông cũng yêu cầu C06 tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn, hoàn thiện hành lang pháp lý cho quản lý hành chính, quản trị dữ liệu và chuyển đổi số; lấy hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo cao nhất.
Về dữ liệu, Thủ tướng yêu cầu phải bảo đảm "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung"; đồng thời đẩy mạnh tích hợp, kết nối, chia sẻ, hình thành hệ sinh thái dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước và cung cấp dịch vụ công cho người dân, doanh nghiệp.
Ông nhấn mạnh cần tiếp tục nâng cấp hệ thống định danh, xác thực điện tử, phát triển VNeID thành nền tảng quốc gia, kênh giao tiếp an toàn, chính xác giữa Nhà nước với người dân, doanh nghiệp.
Thủ tướng cho biết trong tuần tới sẽ làm việc trực tiếp với một số bộ, đặc biệt là Bộ Tư pháp, Công an, Nội vụ về cải cách, cắt giảm thủ tục hành chính, ngành nghề kinh doanh có điều kiện; yêu cầu trong tháng 4, các bộ ngành phải chủ động cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh theo đúng kết luận của Trung ương.
Ngoài ra, ông yêu cầu C06 tiếp tục đổi mới tư duy, phương pháp làm việc, chuyển mạnh sang quản trị quốc gia hiện đại; từ cách làm mang tính hành chính sang tác phong chuyên nghiệp, khoa học, dựa trên dữ liệu.
Với lực lượng cảnh sát quản lý hành chính, Thủ tướng đề nghị xây dựng đội ngũ vững nghiệp vụ, pháp luật, am hiểu công nghệ, có tư duy và kỹ năng số; đồng thời có tinh thần đổi mới, đáp ứng yêu cầu làm việc trong môi trường quản trị hiện đại.
Điểm lại những dấu mốc trong hành trình 80 năm qua của lực lượng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội, Thủ tướng cho biết ngay từ những ngày đầu giành chính quyền, ngày 18/4/1946, Bộ trưởng Nội vụ đã ban hành Nghị định số 121 quy định nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức của Việt Nam Công an vụ.
Theo đó, trong Sở Công an kỳ có Phòng trật tự. Trong Ty Công an tỉnh có Ban Trật tự làm nhiệm vụ giữ gìn trật tự công cộng, trật tự vệ sinh, trật tự giao thông, kiểm soát giấy tờ, cấp thẻ căn cước, quản lý hộ khẩu. Đây là cơ sở pháp lý đầu tiên đặt nền móng cho sự hình thành, phát triển của lực lượng cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội.
