Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 12.5 thông báo trên mạng xã hội X rằng Nga đã phóng hơn 200 máy bay không người lái (UAV) để tấn công lãnh thổ Ukraine trong rạng sáng. “Nga đã chọn chấm dứt đợt im lặng một phần đã kéo dài trong nhiều ngày”, ông Zelensky viết.
Số liệu từ Không quân Ukraine đưa ra cho thấy từ tối 11.5 đến rạng sáng 12.5, Nga đã phóng 216 UAV, trong đó 192 chiếc bị ngăn chặn.
Đợt tấn công gây thiệt hại tại nhiều cơ sở năng lượng, khu chung cư, đoàn tàu và một nhà trẻ tại các địa phương của Ukraine. Nga chưa bình luận về thông tin này nhưng trước nay tuyên bố không nhắm mục tiêu vào dân thường.
Nga và Ukraine đồng ý ngừng bắn từ ngày 9 – 11.5 do Mỹ làm trung gian. Đợt ngừng bắn trùng với dịp kỷ niệm ngày Liên Xô giành chiến thắng trước Đức Quốc xã trong Thế chiến 2. Hai bên không báo cáo đợt không kích quy mô lớn nào trong thời gian ngừng bắn nhưng lại cáo buộc nhau tiếp tục nổ súng dọc tiền tuyến.
Tổng thống Mỹ Donald Trump và phía Ukraine đề nghị gia hạn ngừng bắn. Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha chỉ trích Nga vì đã từ chối và mở đợt tấn công làm ít nhất 6 người bị thương và một người thiệt mạng.
Ở chiều ngược lại, Bộ Quốc phòng Nga ngày 12.5 thông báo các binh sĩ đã tiếp tục chiến dịch quân sự tại Ukraine sau khi thỏa thuận ngừng bắn kết thúc. Bộ cáo buộc Ukraine đã vi phạm 30.383 lần khi thỏa thuận còn hiệu lực, theo TASS.
Phía Nga nói trong vòng 24 giờ gần nhất, Ukraine đã thực hiện 5 đợt tấn công, bắn 859 quả đạn pháo bằng hệ thống pháo và rốc két, đồng thời tấn công 5.825 lần bằng UAV.
Nga đáp trả tương xứng, phản pháo về phía nhiều hệ thống rốc két đa nòng và pháo, chốt chỉ huy, địa điểm phóng UAV của Ukraine. Theo Moscow, Kyiv mất khoảng 875 quân nhân trong vòng 24 giờ. Không thể xác thực số liệu chiến sự do hai bên đưa ra.
Ngày 12.5, Điện Kremlin đã nhắc lại tuyên bố của Tổng thống Nga Vladimir Putin rằng cuộc chiến ở Ukraine gần như đã kết thúc, sau khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói rằng Moscow không có ý định chấm dứt.
“Tôi nghĩ rằng vấn đề đang đi đến hồi kết”, Tổng thống Putin nói với các phóng viên hôm 9.5 về cuộc xung đột. Khi được hỏi về nhận xét của ông Putin, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết một số công việc 3 bên với Ukraine và Mỹ đã được thực hiện để tìm kiếm thỏa thuận hòa bình, theo Reuters.
“Nền tảng tích lũy của tiến trình hòa bình cho phép chúng tôi nói rằng việc hoàn tất thực sự đang đến gần”, ông Peskov nói trong ngày 12.5, mặc dù lưu ý là rất khó để cung cấp các chi tiết cụ thể vào thời điểm hiện tại.
Trước đó, Tổng thống Zelensky chỉ trích Nga “không có ý định chấm dứt cuộc chiến này”, buộc Ukraine phải chuẩn bị cho các cuộc tấn công mới.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tổ chức nhiều vòng đàm phán với hai bên tham chiến để cố gắng chấm dứt xung đột, nhưng chưa có thỏa thuận hòa bình nào được đưa ra.
Ông Peskov cho biết Nga sẽ hoan nghênh những nỗ lực hòa giải tiếp theo của Mỹ và Tổng thống Putin sẵn sàng gặp Tổng thống Zelensky một khi tiến trình hòa bình được hoàn tất.
“Và để hoàn tất việc đó, để chấm dứt hoàn toàn cuộc xung đột, vẫn cần rất nhiều công việc chuẩn bị”, ông Peskov nói, bổ sung rằng cuộc xung đột có thể kết thúc ngay khi Kyiv và ông Zelensky “đưa ra quyết định cần thiết”.
Ngày 12.5, Bộ trưởng Quốc phòng Hy Lạp cho biết chiếc xuồng không người lái mang chất nổ được phát hiện trên một đảo của nước này vào tuần trước là do Ukraine chế tạo. Ông mô tả sự việc này là mối đe dọa đối với hoạt động hàng hải trên Địa Trung Hải và là “vấn đề cực kỳ nghiêm trọng”, theo AP.
Một ngư dân trên đảo Lefkada đã phát hiện thiết bị này bên trong một hang ven biển vào ngày 7.5 và kéo nó ra gần một bến cảng gần đó. Một ngày sau, thiết bị được chuyển đến một căn cứ hải quân trên đất liền để kiểm tra, và sau đó chất nổ đã được tiêu hủy, theo đài truyền hình công cộng ERT của Hy Lạp.
“Chúng tôi đã chắc chắn rằng đây là một USV (phương tiện mặt nước không người lái) của Ukraine”, Bộ trưởng Quốc phòng Hy Lạp Nikos Dendias nói.
Ông Dendias đưa ra phát biểu tại Brussels (Bỉ) trong cuộc họp các bộ trưởng quốc phòng Liên minh châu Âu (EU), và cho biết ông sẽ nêu vấn đề này trực tiếp với các đồng nghiệp châu Âu và với quan chức Ukraine.
Ukraine đã sử dụng các USV để tấn công tàu hải quân Nga ở biển Đen và gần đây nhắm vào các tàu chở dầu Nga, trong chiến dịch nhằm đánh vào xuất khẩu năng lượng của Moscow.
Giới chức Hy Lạp không cung cấp thêm chi tiết về chiếc xuồng, trong khi các chuyên gia hải quân Hy Lạp cho biết phương tiện này giống với loại Magura của Ukraine, thiết bị do tình báo Ukraine phát triển.
Lefkada, nằm ngoài khơi bờ biển phía tây của lục địa Hy Lạp. Hòn đảo nằm trên một tuyến đường thủy tấp nập giữa Hy Lạp và Ý, đồng thời là điểm đến phổ biến của khách đi du thuyền hoặc phà, cũng như tàu thương mại.
Các quan chức Hy Lạp cảnh báo về nguy cơ vũ khí của Ukraine tông phải tàu dân sự.
Cuộc đối đầu bằng thiết bị không người lái ngày càng leo thang giữa Ukraine và Nga đã dẫn đến nhiều sự cố trên lãnh thổ của các nước thành viên NATO và EU. “Họ đang vi phạm không phận của chúng tôi. Và rõ ràng là trong nội bộ EU, chúng ta cần tái sắp xếp năng lực của mình để giảm thiểu loại vi phạm này. Điều quan trọng là phải hiểu rằng đây là mối đe dọa chung. Nó đang xảy ra dọc theo toàn bộ sườn phía đông”, Bộ trưởng Quốc phòng Romania Radu-Dinel Miruta phát biểu tại Brussels ngày 12.5.
Bộ Thủy lợi Trung Quốc hôm 18/6 đã kích hoạt phản ứng khẩn cấp lũ lụt cấp độ IV đối với các tỉnh An Huy, Giang Tây, Hồ Bắc, Hồ Nam và Quý Châu trước đợt mưa lớn dự kiến kéo dài đến ngày 25/6.
Trung Quốc có hệ thống phản ứng khẩn cấp gồm 4 cấp, trong đó cấp độ I là cấp độ phản ứng nghiêm trọng nhất.
Các nhà dự báo thời tiết cảnh báo mưa to đến rất to và kéo dài sẽ quét qua miền Trung và miền Đông Trung Quốc trong tuần tới.
Các cơ quan chức năng cảnh báo rằng lượng mưa kéo dài và dữ dội có thể dẫn đến nhiều rủi ro, bao gồm lũ quét, ngập lụt ở các con sông vừa và nhỏ, các thảm họa địa chất và ngập úng đô thị. Người dân sống tại các khu vực nhà ở ven sườn dốc được khuyến cáo tuân thủ các hướng dẫn an toàn, chẳng hạn như tránh ở các tầng thấp và các khu vực phía sau nhà (áp sát vách đất).
Bộ Thủy lợi Trung Quốc đã ban hành các cảnh báo cụ thể cho từng tỉnh, liệt kê các khu vực có nguy cơ cao, các hồ chứa và các vùng dễ bị lũ lụt, đồng thời cử 3 phái đoàn công tác đến Quý Châu, Hồ Bắc và Hồ Nam để hướng dẫn tại chỗ.
Sau gần một tháng yên bình nhờ lệnh ngừng bắn Mỹ - Iran, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) hôm 4/5 đã phải phát báo động không kích tới người dân, đồng thời kích hoạt hệ thống phòng không đánh chặn 15 tên lửa và 4 thiết bị bay không người lái (drone) được phóng lên từ lãnh thổ Iran.
Toàn bộ tên lửa Iran bị bắn hạ hoặc rơi xuống biển, nhưng ít nhất một drone đã đánh trúng Khu công nghiệp dầu mỏ Fujairah, khiến 3 công dân Ấn Độ bị thương và gây đám cháy lớn.
Bộ Ngoại giao UAE lên án các cuộc tấn công bằng tên lửa và drone của Iran, gọi đây là hành động "bội tín". Cơ quan này khẳng định UAE có đầy đủ quyền chính đáng để đáp trả các cuộc tấn công nói trên, đồng thời cho rằng đây là một bước leo thang nghiêm trọng, đặt ra mối đe dọa trực tiếp đối với an ninh quốc gia.
Natasha Turak, bình luận viên thường trú tại Dubai của CNBC, cho rằng cuộc tấn công vào Fujairah là cách Iran phản ứng với việc Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố mở chiến dịch "Dự án Tự do" để hỗ trợ tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.
"Iran coi việc hải quân Mỹ triển khai các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường hộ tống tàu chở dầu đang bị mắc kẹt ra khỏi Eo biển Hormuz là hành động vi phạm lệnh ngừng bắn," Turak nói. "Tehran đang phản ứng lại bằng cách tấn công tàu thuyền ở Hormuz và giờ đây là tấn công cơ sở năng lượng tại UAE".
Georgi Kantchev, nhà bình luận của WSJ, cho rằng cuộc tấn công vào Fujairah là động thái thể hiện nhiều tính toán của Iran, bởi đòn tập kích này đã đánh thẳng vào "lối thoát hiểm" dầu mỏ của UAE, quốc gia gần đây đã tăng cường xuất khẩu dầu để bù đắp tình trạng thiếu hụt do eo biển Hormuz bị phong tỏa.
Cảng Fujairah nằm trên vịnh Oman, phía ngoài eo biển Hormuz, và là điểm cuối của đường ống dẫn dầu Habshan - Fujairah. Đường ống này cho phép UAE vận chuyển trực tiếp một phần dầu thô khai thác từ các mỏ ra bờ biển để xuất khẩu mà không cần đưa tàu chở dầu đi qua Hormuz.
Đường ống Habshan - Fujairah vận chuyển khoảng 1,8 triệu thùng dầu mỗi ngày. Trước khi xung đột nổ ra hồi cuối tháng 2, UAE sản xuất khoảng 3,4 triệu thùng dầu thô mỗi ngày, theo WSJ.
Bởi vậy, Fujairah được coi là chìa khóa quan trọng để UAE duy trì dòng chảy dầu mỏ ngay cả khi eo biển Hormuz bị tê liệt.
Fujairah cũng là một trung tâm lưu trữ dầu lớn và là điểm tiếp nhiên liệu cho tàu biển của UAE.
"Mục tiêu của Iran khi tung đòn tập kích vào Fujairah là đặt các kênh xuất khẩu dầu thay thế của UAE vào tình trạng nguy hiểm, duy trì giá dầu ở mức cao và chặn đứng mọi ý định bình thường hóa tình hình", Hamidreza Azizi, chuyên gia về Trung Đông tại Viện Nghiên cứu Quốc tế và An ninh Đức, nhận định.
Hãng tin Tasnim có liên hệ với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) dẫn một nguồn tin giấu tên cảnh báo rằng nếu "UAE có hành động thiếu khôn ngoan, tất cả lợi ích của nước này sẽ trở thành mục tiêu của Iran".
Cũng trong ngày 4/5, Bộ Ngoại giao UAE cho biết một tàu chở dầu thuộc công ty dầu khí quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) đã bị tấn công bằng drone khi đang đi qua eo biển.
Cố vấn Tổng thống UAE Anwar Gargash đã lên án cuộc tấn công vào tàu chở dầu Barakah là hành vi "cướp biển hàng hải", trong khi ADNOC cho biết không có ai bị thương và con tàu khi đó không chở hàng.
Thông điệp nhắm vào Mỹ
Cuộc tập kích vào UAE diễn ra sau khi Tổng thống Trump ngày 3/5 công bố chiến dịch "Dự án Tự do", triển khai lực lượng và tàu Mỹ hộ tống các tàu chở dầu bị mắc kẹt qua eo biển Hormuz. Huyết mạch hàng hải quan trọng, chiếm 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu, gần như bị đóng cửa trong thời gian xung đột.
Đài truyền hình nhà nước Iran ngày 4/5 dẫn lời quan chức quân sự nước này cho hay vụ tấn công vào UAE vốn không nằm trong kế hoạch từ trước của Tehran, mà là do "những hành động quân sự mạo hiểm" từ phía Mỹ khi tạo "lối đi trái phép cho các tàu ở eo biển Hormuz".
Trước đó, đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cho biết chiến dịch Dự án Tự do được triển khai sau khi lực lượng Mỹ sử dụng "công nghệ đặc biệt tinh vi" để mở thông một hành lang qua Hormuz trong vài tuần qua, rồi "dựng lên một chiếc ô bảo vệ bao trùm lên khu vực".
Theo Cooper, hành lang này cuối cùng sẽ trở thành tuyến lưu thông hai chiều, thay vì chỉ được dùng để các tàu rời khỏi vịnh Ba Tư. Nếu Mỹ duy trì được hành lang hàng hải này, các biện pháp phong tỏa eo biển Hormuz của Iran sẽ trở nên vô nghĩa.
Chuyên gia Azizi nhận định đòn tấn công vào cảng Fujairah là cách Iran phát thông điệp cứng rắn tới Mỹ rằng mọi nỗ lực mở cửa eo biển Hormuz mà không có sự đồng ý của họ đều đi kèm cái giá nhất định về kinh tế. "Nói cách khác, thông điệp mà Iran đưa ra là sứ mệnh của ông Donald Trump tại eo biển này sẽ không phải miễn phí", Azizi nói thêm.
Bình luận viên Turak chỉ ra rằng UAE đã trở thành quốc gia vùng Vịnh đầu tiên hứng chịu tác động khi căng thẳng giữa Mỹ và Iran leo thang trở lại ở khu vực eo biển Hormuz. Cô nhận định lý do "chủ yếu là do các tác nhân chính dẫn tới cuộc chiến này, cũng như những điểm nghẽn cốt lõi giữa Mỹ và Iran vẫn chưa được giải quyết".
Các cuộc đàm phán giữa Iran và Mỹ đã rơi vào bế tắc kể từ khi lệnh ngừng bắn bắt đầu vào ngày 8/4, trong đó chương trình hạt nhân của Tehran và sự kiểm soát của nước này đối với eo biển Hormuz là những điểm bất đồng chính giữa hai bên.
Lệnh ngừng bắn, đạt được thông qua sự trung gian của Pakistan, được tiếp nối bằng các cuộc đàm phán trực tiếp tại Islamabad vào ngày 11/4, nhưng không đạt được thỏa thuận nào về việc tái lập một nền hòa bình lâu dài ở khu vực. Sau đó, ông Trump đã gia hạn lệnh ngừng bắn mà không ấn định thời hạn mới, theo yêu cầu từ phía Pakistan.
"Cả hai bên đã gia tăng căng thẳng và UAE lại là bên đầu tiên phải gánh chịu hậu quả từ sự leo thang đó, giống như khi xung đột mới bắt đầu", Turak nói. "Quốc gia này đã hứng chịu số lượng các cuộc tấn công lớn nhất từ Iran và có vẻ như mọi thứ đang bùng phát trở lại".
Yahya Saree, phát ngôn viên nhóm vũ trang Houthi tại Yemen, cho biết máy bay không người lái (UAV) trinh sát Dực Long II của Arab Saudi bị bắn rơi trên bầu trời tỉnh Al-Bayda hôm 14/7 bằng "vũ khí phù hợp", nhưng không nêu thông tin cụ thể.
Ông tuyên bố Houthi "hoàn toàn sẵn sàng đối phó mọi hành động vi phạm không phận và chủ quyền của Yemen", cảnh báo sẽ đáp trả mạnh mẽ tất cả động thái gây hấn. Hình ảnh được đăng trên mạng xã hội sau đó cho thấy nhiều bộ phận của máy bay bị bắn rơi có đặc điểm trùng khớp với chi tiết trên dòng Dực Long II.
Giới chức Arab Saudi chưa bình luận về thông tin.
Houthi hôm 13/7 cáo buộc Arab Saudi tấn công sân bay quốc tế ở thủ đô Sanaa của Yemen, sau đó phóng tên lửa và UAV nhằm vào sân bay quốc tế ở Arab Saudi để trả đũa. Đây là cuộc đụng độ lớn nhất kể từ khi lệnh đình chiến không chính thức có hiệu lực vào năm 2022.
Chính phủ Yemen lưu vong do Arab Saudi hậu thuẫn nhận trách nhiệm về cuộc tấn công sân bay Sanaa, cho biết mục đích của đòn đánh là "ngăn máy bay Iran hạ cánh".
Trong hơn 10 năm qua, máy bay tiến vào không phận Yemen đều cần xin phép liên quân quốc tế do Arab Saudi dẫn dầu. Liên quân tuyên bố áp đặt hạn chế theo đề nghị của chính phủ Yemen lưu vong. Houthi và Tehran thách thức quy định này bằng cách tổ chức các chuyến bay thẳng từ Iran.
Dực Long II là UAV trinh sát và tấn công tầm xa do Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Trung Quốc (AVIC) sản xuất, bắt đầu vận hành từ năm 2017. Máy bay được trang bị cảm biến quang - điện tử, hệ thống liên lạc vệ tinh và mang được tối đa 12 vũ khí dẫn đường, có bán kính hoạt động hơn 1.500 km. Mỗi phi cơ có giá xuất xưởng khoảng 4-6 triệu USD.
UAE là khách hàng nước ngoài đầu tiên của dòng Dực Long II, với khoảng 15 máy bay được đặt hàng. Arab Saudi không công bố số lượng máy bay Dực Long II trong biên chế, nhưng nhóm phân tích quân sự Army Recognition nhận định nước này có thể đã đặt mua tới 300 chiếc.
Nội chiến bùng phát tại Yemen vào năm 2014 sau khi lực lượng Houthi chiếm được thủ đô Sanaa, buộc chính phủ được quốc tế công nhận phải di dời về phía nam. Nhóm vũ trang hiện kiểm soát miền bắc Yemen.
Liên quân do Arab Saudi dẫn đầu hồi năm 2015 can thiệp vào cuộc nội chiến nhằm chống lại Houthi, dẫn đến một trong các cuộc khủng hoảng nhân đạo lớn nhất thế giới.
Bạo lực bùng phát trở lại từ cuối năm ngoái sau khi lực lượng ly khai do Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) hậu thuẫn chiếm nhiều lãnh thổ ở miền nam Yemen, khiến liên minh chống Houthi do Arab Saudi dẫn đầu bị chia rẽ.
Dù vậy, lệnh ngừng bắn hồi năm 2022 giữa Arab Saudi và Houthi nhìn chung vẫn được duy trì, bất chấp căng thẳng leo thang ở khu vực liên quan xung đột ở Dải Gaza và chiến dịch tấn công do Mỹ - Israel tiến hành nhằm vào Iran.
