Làng Mawsynram, bang Meghalaya có hơn 4.000 dân, nằm ở vùng đông bắc Ấn Độ được mệnh danh là “nơi ẩm ướt nhất hành tinh”. Kỷ lục Guinness ghi nhận vùng đất này hứng 11.873 mm mưa mỗi năm.
Các nhà khí tượng học giải thích do nằm trên cao nguyên Shillong, cao 1.400 m so với mực nước biển, Mawsynram vô tình dựng thành bức tường tự nhiên chắn gió mùa từ vịnh Bengal. Gió mùa Tây Nam từ tháng 6 đến tháng 9 trút lượng mưa khổng lồ xuống khu vực này.
Mawsynram trong tiếng Khasi có nghĩa là “nơi của những hòn đá lạnh”. Tháng 6/2022, ngôi làng hứng 1.004 mm mưa chỉ trong một ngày, vượt xa tổng lượng mưa cả năm ở nhiều quốc gia châu Âu. Một ngày tháng 6/2025, lượng mưa chạm mốc 1.003 mm, gấp đôi lượng mưa hàng năm của London (Anh).
“Ngày bé, mưa biến cuộc sống của tôi thành địa ngục, nay mọi thứ đã dễ dàng hơn do dần thích nghi”, bà Bini Kynter, hơn 100 tuổi, kể.
Nhịp sống dưới những đám mây
Cuộc sống ở Mawsynram xoay quanh những cơn mưa không dứt. Hơn 40 năm trước, thiếu đường nhựa, nước máy, điện, mùa mưa kéo dài nửa năm ròng rã trở thành nỗi ám ảnh. Hạ tầng ngày nay cải thiện tốt hơn nhưng sạt lở đất vẫn thường xuyên chia cắt đường vào làng, kèm theo tình trạng mất điện triền miên.
Trưởng làng Moonstar Marbaniang cho biết cư dân phải nói to hơn bình thường mới nghe thấy nhau trong mùa mưa. Để đối phó tiếng dội ầm ĩ, người dân lợp mái nhà bằng cỏ cách âm. Khi dứt mưa, họ bắt tay ngay vào “mùa sửa chữa” và phơi phóng quần áo.
Mưa kéo dài buộc trường học đóng cửa. “Trẻ em nghỉ học, người lớn ngưng ra đường khi mưa lớn trút xuống”, anh Jyotiprasad Oza, một người dân địa phương, nói. Nước lũ dâng cao, ô nhiễm nguồn nước sạch, độ ẩm bủa vây khiến nhiều người muốn rời sang vùng khô ráo hơn.
Ẩm thực vùng này cũng biến đổi linh hoạt theo thời tiết. Tungtap – tương làm từ ớt, cà chua, cá lên men – trở thành món ăn chủ lực giúp người dân bám trụ qua những tháng khắc nghiệt nhất.
Thích nghi để sinh tồn
Hàng năm, người dân dành trọn mùa đông chuẩn bị ứng phó thời tiết xấu. Họ gia cố mái nhà, tích trữ củi sưởi ấm, thắp sáng, gom lương thực. “Chẳng ai muốn ra ngoài mua sắm từ tháng 5 đến tháng 7”, một cư dân nói.
Trong thời gian này, phụ nữ trong làng miệt mài đan “knup” – loại ô bằng tre, cỏ khô hình mai rùa, che chắn cơ thể từ đầu đến đầu gối. Knup vươn xa khỏi giá trị sử dụng hằng ngày, hóa thành biểu tượng sinh tồn trước thiên nhiên.
Tại làng, Mawsynram, cỏ khô đan thành chổi trở thành mặt hàng kinh tế chính. Bà Prelian Pdah, 70 tuổi, tận dụng ngày mưa đan sọt tre, làm chổi bán cho thương lái. “Ở trong nhà cả ngày trốn mưa thật tẻ nhạt”, bà nói.
Bất chấp điều kiện khắc nghiệt, cư dân luôn duy trì tinh thần lạc quan. Người dân tự đan những “cây cầu sống” từ rễ cây để băng qua sông suối. Rễ bám chặt, sinh trưởng theo thời gian, tạo nên kết cấu vững chắc trước nước lũ.
Làng đón khoảng 10.000 khách du lịch mỗi năm, chủ yếu từ Mỹ, Anh. Họ đổ về đây từ tháng 6 đến tháng 9 ngắm mưa, chiêm ngưỡng thác nước Nohkalikai cao thứ tư thế giới.
Gắn bó máu thịt với quê hương, trưởng làng Moonstar Marbaniang cho biết: “Tôi không bao giờ rời đi, chúng tôi đã quen chờ đợi những cơn mưa dứt hạt”.
Tôi sinh ra và lớn lên tại mảnh đất Tây Đô (Cần Thơ), ở một vùng quê cách xa sự nhộn nhịp của trung tâm thành phố đến 50km.
Con đường học vấn của tôi đứt gánh giữa chừng khi mới lên lớp 6. Không phải vì tôi không thể tiếp thu bài vở, mà vì tôi không thể chịu đựng nổi những lời trêu chọc ác ý từ bạn bè. Họ gọi tôi là "khùng", là kẻ bất bình thường.
Tôi bỏ học, thu mình lại trong bốn bức tường, ngày qua ngày lầm lũi phụ giúp gia đình những công việc vặt vãnh không tên. Tương lai của tôi lúc đó mờ mịt và u tối, giống hệt như cái cách bà con lối xóm vẫn thường tặc lưỡi khi nhắc về những đứa trẻ khiếm khuyết.
Nhưng cuộc đời đã cho tôi một trang mới từ một chuyến đi truyền thông của Hội Người khuyết tật về tận xã. Hôm đó, cha tôi may mắn gặp được cô Lê Thái Thị Phương Thảo - Phó chủ tịch hội. Bằng sự thấu hiểu, cô không trao cho gia đình tôi một món quà từ thiện để ăn vội vàng qua ngày, mà trao một cơ hội thay đổi cuộc đời bằng lời đề nghị: "Có muốn cho em nó đi học nghề không?".
Sự kết nối của cô và cái gật đầu của cha ngày hôm ấy đã phá vỡ bức tường định kiến giam cầm tôi suốt bao năm.
Hành trình từ một người chỉ mang vốn liếng học vấn lớp 6 đến lúc chạm tay vào nghề thiết kế đồ họa và chỉnh sửa ảnh là một chuỗi ngày đầy mồ hôi và nước mắt.
Rào cản không chỉ là cơ thể khiếm khuyết, mà còn là lỗ hổng kiến thức quá lớn.
Những ngày đầu tiếp xúc với máy tính, nhìn những dòng lệnh tiếng Anh, những công cụ cắt ghép (layer), phối màu trên phần mềm... tôi choáng ngợp và tưởng chừng như mình đang đứng trước một ngọn núi không thể vượt qua.
Đã có lúc tôi gục mặt xuống bàn, muốn bỏ cuộc vì thấy mình quá kém cỏi, cộng thêm những cơn đau nhức khi phải ngồi lâu trước màn hình.
Nhưng trong những giờ phút đen tối nhất, tôi đã không bị bỏ lại. Nhờ sự kiên nhẫn cầm tay chỉ việc của các thầy cô, sự động viên không ngừng của những người đi trước, tôi lồm cồm đứng dậy. Những đêm thức trắng tự mày mò học thêm trên mạng, học từ những video hướng dẫn nhỏ nhất, cuối cùng tôi cũng dần làm chủ được công cụ.
Tôi bắt đầu nhận được những dự án thiết kế đầu tiên, rồi tự học và dấn thân sâu hơn vào con đường Digital Marketing.
Sự nỗ lực đó đơm hoa kết trái khi tôi chính thức đảm nhiệm vai trò cộng tác viên thiết kế tại mạng lưới RTT Online - một tập thể chuyên nghiệp từng được Đài Truyền hình Việt Nam khu vực Tây Nam Bộ (VTV10) vinh danh trong phóng sự "Hành trình về dân: Thắp sáng niềm tin cho người khuyết tật".
Tại đây, môi trường làm việc trực tuyến đã xóa nhòa mọi rào cản vật lý. Tôi không chỉ có nguồn thu nhập ổn định để tự lo cho bản thân, san sẻ gánh nặng gia đình mà còn được các trưởng nhóm và đồng nghiệp tận tình chỉ dạy.
Tôi được trực tiếp tham gia vào các chiến dịch truyền thông, tự tay thiết kế các ấn phẩm quảng cáo, tối ưu hóa công cụ tìm kiếm (SEO) và thực hành marketing hiện đại.
Thái độ của bà con xóm giềng cũng từ đó mà thay đổi hoàn toàn. Tôi vẫn nhớ ánh mắt ngỡ ngàng của những người từng chê cười mình khi thấy tôi không còn ru rú trong nhà, mà có thể tự mua sắm đồ đạc, phụ giúp cha mẹ bằng chính đồng tiền mình làm ra từ chiếc máy tính.
Những lời xì xầm "đồ khùng", "gánh nặng" ngày xưa dần biến mất, thay vào đó là những cái gật đầu tôn trọng, nể phục trước một người thợ có chuyên môn đàng hoàng.
Sự công nhận ấy là món quà tinh thần lớn nhất mà tôi từng nhận được. Tôi nhận ra, nếu công nghệ số và một nghề có thể cứu rỗi cuộc đời tôi, nó cũng có thể giúp đỡ những người đồng cảnh ngộ khác.
Với vai trò là Trưởng ban vận động Chi hội Người khuyết tật huyện Cờ Đỏ hiện tại, tôi không muốn người khuyết tật quê mình chỉ dừng lại ở việc chờ đợi sự trợ cấp. Chúng tôi cần "cần câu" và một hệ sinh thái để tự câu cá.
Cùng với các cộng sự trong chi hội, chúng tôi đang triển khai dự án "Lục bình tiếp lực". Trong dự án này, tôi vận dụng chính chuyên môn của mình để hỗ trợ bà con: không chỉ dừng ở việc dạy nghề đan tết lục bình thủ công truyền thống, tôi trực tiếp hướng dẫn hội viên cách chụp ảnh sản phẩm sao cho bắt mắt, cách thiết kế hình ảnh, sáng tạo nội dung và đưa sản phẩm lên các nền tảng mạng xã hội (như Zalo, TikTok) để mở rộng đầu ra.
Tâm huyết lớn nhất của tôi hiện nay là dự án "Cờ Đỏ kết nối". Chúng tôi đang dồn lực xây dựng một nền tảng Zalo mini app và website chuyên biệt dành riêng cho địa phương, nhằm số hóa việc phân phối nông sản, sản phẩm thủ công và đặc biệt là tạo ra một kênh kết nối việc làm linh hoạt cho người yếu thế ngay trên không gian mạng.
Sáng 28/5, một bài đăng trên mạng xã hội thu hút sự chú ý khi chủ tài khoản phản ánh vụ việc bị bỏng nặng trong lúc sử dụng dịch vụ gội đầu dưỡng sinh tại W. ở Hà Nội.
Chị Nguyễn Thị Mai Anh (44 tuổi, nạn nhân) chia sẻ với Tri Thức vụ việc xảy ra vào khoảng 13h ngày 22/5, lúc chị Anh sử dụng dịch vụ gội đầu tại cơ sở nói trên. Ít phút sau, chị bất ngờ nghe tiếng "đoàng".
Choàng tỉnh sau giấc ngủ ngắn, chị thấy nồi xông hơi đã phát nổ. Sau đó, một số vùng cơ thể bị nóng rát. Vì quá hoảng hốt, nữ khách hàng đến khu cấp cứu của bệnh viện tư, sau đó chuyển viện sang một bệnh viện đa khoa khác để tiếp tục điều trị.
"Bác sĩ chẩn đoán tôi bị bỏng nước sôi 3% độ 1, 2 ở tay phải, vùng nách, ngực phải, gáy và toàn bộ vùng cổ", chị nói.
Chị Anh đề nghị chủ spa bồi thường thiệt hại song yêu cầu không được chấp nhận.
Chị Anh cho biết thêm trước thời điểm xảy ra tai nạn, nhân viên spa từng phản ánh với chủ cơ sở về việc nồi xông hơi xuất hiện dấu hiệu hư hỏng, không còn đảm bảo an toàn. Tuy nhiên, thiết bị này vẫn tiếp tục được sử dụng cho khách hàng. Sau sự cố, hai bên phát sinh tranh cãi liên quan đến trách nhiệm bồi thường.
Nạn nhân được hoàn tiền thẻ thành viên trị giá 1,4 triệu đồng, đồng thời đề nghị phía spa chịu trách nhiệm đối với tổn thất sức khỏe và tinh thần. Tuy nhiên, hai bên chưa đạt được thỏa thuận. Hiện vụ việc tiếp tục nhận nhiều sự quan tâm và tranh luận trên các diễn đàn liên quan đến dịch vụ làm đẹp, chăm sóc sức khỏe.
Trên thế giới, nhiều nghiên cứu khoa học đã ghi nhận và cảnh báo về nguy cơ tai nạn liên quan đến các thiết bị tạo hơi nước áp suất cao, như nồi xông hơi thường được sử dụng trong các cơ sở làm đẹp.
Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Burns Open năm 2025, phân tích các ca chấn thương do nổ nồi áp suất tại Thổ Nhĩ Kỳ, cho thấy phần lớn nạn nhân bị bỏng độ 2 và độ 3 tại các vùng cổ, ngực, tay và mặt – những khu vực dễ tiếp xúc trực tiếp với hơi nước siêu nhiệt. Nhóm nghiên cứu cho rằng nguyên nhân phổ biến đến từ lỗi kỹ thuật hoặc việc tiếp tục sử dụng thiết bị đã có dấu hiệu hư hỏng, mất an toàn.
Trong khi đó, một bài tổng quan đăng trên European Journal of Plastic Surgery năm 2022 do bác sĩ Sebastian Holm và cộng sự thực hiện chỉ ra rằng bỏng do hơi nước thường nghiêm trọng hơn nhiều so với biểu hiện bên ngoài, do hơi nóng có khả năng xuyên sâu vào mô mềm, gây tổn thương kéo dài và làm tăng nguy cơ để lại sẹo.
Không chỉ gây tổn thương da, các chuyên gia còn cảnh báo hơi nước áp suất cao có thể ảnh hưởng đến mắt và đường hô hấp nếu người dùng tiếp xúc hoặc hít phải lượng lớn khí nóng trong không gian kín.
Từ những rủi ro trên, bác sĩ Sebastian khuyến cáo người dân nên lựa chọn cơ sở làm đẹp uy tín, có quy trình kiểm định và bảo trì thiết bị định kỳ. Khi phát hiện các dấu hiệu bất thường như rò rỉ hơi nước, tiếng động lạ hoặc nhiệt độ tăng đột ngột, cần ngừng sử dụng thiết bị ngay để đảm bảo an toàn.
Chọn cơ sở uy tín
Ưu tiên spa, cơ sở làm đẹp có giấy phép rõ ràng, thương hiệu uy tín. Tránh các cơ sở "chui", thiết bị cũ, xuống cấp hoặc lắp đặt thiếu an toàn.
Phát hiện bất thường, dừng ngay:
Trong quá trình sử dụng dịch vụ, nếu thấy quá nóng, rát hoặc nghe tiếng động lạ từ máy móc, cần yêu cầu dừng ngay. Không nên cố chịu đựng vì nghĩ đó là "hiệu quả".
Xử lý khi bị bỏng
Làm mát ngay vùng da bị bỏng bằng nước sạch mát trong 15–20 phút. Tuyệt đối không dùng đá lạnh hoặc bôi các chất như kem đánh răng, dầu, mỡ… vì có thể khiến vết thương nặng hơn và dễ nhiễm trùng.
Chị nói có "một tiếng gọi bên trong" rất lớn dẫn đến quyết định ấy, cũng chính từ quan sát và cảm nghiệm cuộc sống của bản thân và người xung quanh. Chính chị luôn đặt câu hỏi cho mình "Đâu là niềm vui, ý nghĩa sống?".
Thực tế nhiều người bị phụ thuộc vào yếu tố bên ngoài để tìm kiếm niềm vui. Đó có thể là lời khen, sự công nhận hay thành tựu. Cũng từng như thế, Bảo Trân tìm đến yoga, thiền, thực tập chánh niệm, về với khoảng lặng kết nối bản thân và nhận ra "không phải lúc nào cũng cần tìm kiếm niềm vui từ bên ngoài".
"Tôi học được cách ở một mình, dành thời gian chất lượng cho chính mình và cảm nhận sự bình an từ bên trong. Tôi tin bên trong mỗi chúng ta đều tồn tại nội lực rất lớn nhưng nhiều người chưa có cơ hội chạm tới vì quá bận rộn với thế giới bên ngoài", chị giải thích.
Hành trình hơn chục năm chị dành cho học tập và thực hành chánh niệm, trí tuệ cảm xúc (EQ), khai vấn, yoga... với nhiều thầy cô cùng những phương pháp khác nhau. Để rồi sau đó dự án "Phát triển cùng Trân" ra đời là một hệ sinh thái học tập trực tuyến tập trung vào thực hành và ứng dụng chánh niệm, EQ để quân bình nội tâm và phát triển nội lực.
Dự án gồm những khóa học online, e-learning, workshop và các chương trình đồng hành dài hạn dành cho cá nhân. "Chánh niệm là khả năng hiện diện trọn vẹn với điều mình đang làm. Một email, một cuộc họp, một tin nhắn hay một cuộc trò chuyện nếu được chú tâm làm rõ ràng sẽ giảm đi sai sót, hiểu lầm hay phải sửa đi sửa lại", chị giải thích.
Một trong những khóa học Bảo Trân tâm huyết và dành nhiều thời gian là khóa khai vấn "Be Yourself Coach" và "Xây lại nếp mình" với ước mong giúp mỗi người trở thành người đồng hành tốt hơn với chính mình bằng việc lắng nghe sâu, nhận diện cảm xúc, quản trị năng lượng và thực hành chánh niệm trong đời sống. Học viên đa dạng, từ 25-45 tuổi song áp lực chung mà nhiều người phải đối diện không gì khác là "áp lực phải hoàn hảo".
Xã hội hiện đại đi liền với kỳ vọng phải làm việc tốt, thành công, ổn định tài chính, phát triển bản thân, thậm chí hoàn thành nhiều vai trò cùng lúc. Xã hội càng cạnh tranh, áp lực "phải tốt hơn nữa" càng lớn. Không ít người mất kết nối với bản thân, gia đình cùng những áp lực công việc, stress kéo dài, quá tải với cuộc sống...
"Nếu nội lực không đủ mạnh để theo kịp cường độ đó, chắc chắn sẽ kéo theo áp lực tâm lý và thể chất. Mỗi người cần xây dựng được "kháng thể nội tâm", có tư duy, khả năng tự quan sát và kỹ năng quản lý cảm xúc để đối diện với mọi hoàn cảnh một cách vững vàng hơn", chị Trân phân tích.
Chị Lữ Tố Bình - Phó tổng giám đốc Công ty TNHH thực phẩm Đại Phát, một trong số học viên tham gia từ các khóa đầu tiên - chia sẻ lý do đến lớp học để kết nối và đồng hành cùng con bước vào tuổi dậy thì và nhận ra những bài học đang giúp mình trưởng thành, thay đổi tốt hơn. "Cuộc sống luôn có lúc buồn, thất vọng hay chạnh lòng nhưng thay vì để cảm xúc chi phối, tôi dần học cách lắng nghe bản thân và lựa chọn phản ứng phù hợp hơn", chị Bình chia sẻ.
Phản hồi của học viên sau những khóa ấy càng giúp chị Trân tin vào con đường đang đi. Nhiều người tâm sự từng ở trạng thái kiệt sức, mất ngủ hoặc thấy mình đang "sống thay" kỳ vọng của người khác. "Tôi xúc động khi đọc những chia sẻ: em đã có thể ngồi yên với chính mình, em thấy mình bình an hơn khi nhìn lại những tổn thương... mà học viên phản hồi", chị Trân bộc bạch.
