Bác sĩ Thận học Hồng Vĩnh Tường (Đài Loan) cho biết, rất nhiều người khi đi khám sức khỏe phát hiện chỉ số eGFR (tốc độ lọc cầu thận) báo động đỏ. Thấy chỉ số này sụt giảm đột ngột, họ liền nghĩ rằng thận của mình sắp hỏng, thậm chí lo lắng đến nguy cơ phải chạy thận nhân tạo.
Tuy nhiên trên thực tế, eGFR được tính toán dựa trên nồng độ creatinine trong máu. Chỉ cần xuất hiện các yếu tố làm thay đổi nồng độ creatinine, chỉ số chức năng thận hoàn toàn có thể bị “sụt giảm giả tạo”.
Theo bác sĩ Hồng Vĩnh Tường, có 5 tác nhân phổ biến trong cuộc sống hàng ngày dễ dẫn đến tình trạng suy thận giả:
Tập thể dục quá sức trước khi lấy máu
Đây là “bẫy” lâm sàng hay gặp nhất. Nhiều người ngày thường lười vận động, nhưng ngay trước ngày đi khám sức khỏe lại đột nhiên đi chạy bộ buổi sáng, tập tạ nặng, thậm chí thử thách bản thân với quãng đường chạy 10 km.
Việc vận động cường độ cao khiến quá trình chuyển hóa của cơ bắp tăng mạnh, thậm chí gây ra các tổn thương vi mô ở cơ. Tình trạng này làm creatinine trong máu tăng cao tạm thời, khiến chỉ số eGFR bị đánh giá thấp hơn thực tế.
Nhịn ăn, nhịn uống quá mức
Nhiều người hiểu lầm rằng “nhịn ăn” trước khi khám sức khỏe đồng nghĩa với việc một giọt nước cũng không được uống. Có người thậm chí tuyệt thực, tuyệt nước từ nửa đêm. Hệ quả là cơ thể bị mất nước, máu bị cô đặc, khiến nồng độ creatinine tăng lên và eGFR giảm xuống. Đặc biệt vào mùa hè, cơ thể đổ mồ hôi nhiều kết hợp với việc nhịn uống nước trong thời gian dài càng dễ làm sai lệch kết quả.
Ngược lại, một số người vì muốn có “bảng thành tích đẹp” lại cố tình uống thật nhiều nước trước khi lấy máu, điều này lại khiến chức năng thận bị đánh giá cao hơn thực tế.
Tiệc tùng, ăn uống nhiều trước ngày khám
Nhiều người có tâm lý: “Dù sao ngày mai cũng phải nhịn ăn rồi, tối nay phải ăn một bữa thật ngon cho bõ”, thế là họ tìm đến thịt nướng, bít tết, lẩu cay. Thực chất, các loại thịt nấu chín chứa một lượng lớn creatine và các chất tiền thân của creatinine, có thể làm tăng nồng độ chất này trong máu một cách đột ngột.
Các báo cáo nghiên cứu chỉ ra rằng, sau một bữa ăn giàu protein từ thịt, nồng độ creatinine có thể tăng từ 15-30%, và ảnh hưởng này có thể kéo dài hơn 12 tiếng đồng hồ.
Thức khuya và thiếu ngủ
Tình trạng thiếu ngủ có thể khiến các chỉ số chức năng thận suy giảm trong ngắn hạn. Bác sĩ Hồng nhấn mạnh, ngủ không đủ giấc sẽ làm ảnh hưởng đến hormone, hệ thần kinh tự chủ, huyết áp và sự cân bằng nước trong cơ thể. Do đó, những người làm trong ngành công nghệ, người làm việc theo ca và nhân viên y tế là những nhóm đối tượng rất dễ gặp phải tình trạng sụt giảm eGFR tạm thời.
Sử dụng thực phẩm chức năng và chất bổ trợ thể hình
Những năm gần đây, xu hướng bổ sung creatine, whey protein hoặc các sản phẩm tăng cơ rất phổ biến trong giới tập thể hình. Tuy nhiên, creatine sau khi chuyển hóa trong cơ thể vốn dĩ sẽ tạo thành creatinine, vì vậy chỉ số này khi xét nghiệm máu thường có xu hướng cao hơn bình sinh.
Bên cạnh đó, bác sĩ cũng lưu ý một số loại thuốc giảm đau, thuốc giảm cân không rõ nguồn gốc hay các bài thuốc y học cổ truyền truyền miệng mới là những tác nhân có thể gây tổn thương thận thật sự.
Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường khẳng định, một lần chỉ số eGFR bị sụt giảm không đồng nghĩa với việc bạn đã bị suy thận mạn tính. Theo Hướng dẫn lâm sàng quốc tế về bệnh thận mạn tính (KDIGO), tình trạng bất thường về chức năng thận phải kéo dài liên tục trên 3 tháng, kết hợp với các dấu hiệu như tiểu đạm (protein niệu), tiểu máu hoặc bất thường về cấu trúc thận thì mới đủ cơ sở để chẩn đoán mắc bệnh.
Để kết quả kiểm tra chức năng thận đạt độ chính xác cao nhất, người dân cần lưu ý những điều sau vào ngày trước khi lấy máu xét nghiệm:
Ngày 7/5, một bệnh nhân được sơ tán khẩn cấp từ tàu MV Hondius bằng máy bay cứu thương và nhập viện tại Radboudumc.
Trong giai đoạn đầu điều trị, đội ngũ y tế chỉ áp dụng quy trình tiêu chuẩn để lấy và xử lý các mẫu máu. Tuy nhiên, phía bệnh viện sau đó thừa nhận rằng do đặc tính sinh học cực kỳ nguy hiểm của virus Hanta Andes, các mẫu này lẽ ra phải được xử lý theo một hệ thống kiểm soát nghiêm ngặt hơn.
Đến ngày 9/5, ban quản lý bệnh viện tiếp tục nhận thấy các hướng dẫn quốc tế mới nhất về việc xử lý nước tiểu của bệnh nhân cũng đã không được tuân thủ đúng quy định.
Những sai sót mang tính hệ thống này đã buộc bệnh viện phải áp dụng các biện pháp bảo vệ, đưa 12 nhân viên có nguy cơ phơi nhiễm vào chế độ theo dõi và cách ly nghiêm ngặt trong vòng 6 tuần để đảm bảo an toàn cộng đồng.
Tiến sĩ Bertine Lahuis, Chủ tịch Hội đồng điều hành Radboudumc, nhận định rằng: “Khả năng nhân viên y tế bị lây nhiễm là rất thấp nhưng vì biết đây là một loại virus nguy hiểm, phía bệnh viện đã quyết định chọn giải pháp an toàn nhất”.
Vị lãnh đạo này cũng bày tỏ sự hối tiếc khi sự việc xảy ra tại một trung tâm y tế đại học hàng đầu.
“Chúng tôi sẽ điều tra kỹ lưỡng diễn biến sự việc để rút kinh nghiệm và ngăn chặn điều này xảy ra trong tương lai”, Tiến sĩ Lahuis khẳng định.
Mối đe dọa từ virus Hanta chủng Andes
Virus Hanta thông thường lây lan sang người qua việc hít phải bụi hoặc tiếp xúc với chất thải của loài gặm nhấm nhiễm bệnh. Tuy nhiên, chủng Andes (thường xuất hiện tại Nam Mỹ) là một biến thể đặc biệt nguy hiểm.
Các nghiên cứu dịch tễ học đã chứng minh loại virus này có khả năng lây truyền từ người sang người thông qua tiếp xúc gần. Chính khả năng lây truyền trực tiếp này là lý do khiến việc sai sót trong xử lý bệnh phẩm (máu, nước tiểu) tại Radboudumc trở nên nghiêm trọng.
Con tàu MV Hondius hiện là tâm điểm của cuộc điều tra y tế quốc tế. Không chỉ Hà Lan, Tây Ban Nha cũng ghi nhận các ca bệnh liên quan đến hành trình của con tàu này.
Bộ trưởng Y tế Tây Ban Nha Monica Garcia xác nhận đã sơ tán 14 công dân khi tàu cập cảng tại quần đảo Canary. Trong số đó, một bệnh nhân đã có kết quả PCR dương tính ngay khi về đến Madrid và đang được chăm sóc đặc biệt tại Bệnh viện Gomez Ulla.
Theo thông tin từ cơ quan y tế Tây Ban Nha, bệnh nhân hiện không có triệu chứng nhưng vẫn phải cách ly tuyệt đối để theo dõi lâm sàng. 13 hành khách còn lại dù có kết quả xét nghiệm sơ bộ âm tính nhưng vẫn đang trong chế độ giám sát y tế chặt chẽ.
Về lộ trình, sau khi tạm dừng tại cảng Granadilla (Tenerife) do thời tiết xấu và hoàn tất sơ tán hành khách, tàu MV Hondius hiện đã di chuyển về phía Rotterdam, Hà Lan. Các chuyên gia y tế quốc tế đang nỗ lực truy vết và xác định mối liên quan giữa các ca nghi nhiễm trên tàu để ngăn chặn virus lây lan qua các biên giới.
Sự cố tại Radboudumc cho thấy ngay cả những cơ sở y tế hiện đại cũng có thể gặp khó trước các mầm bệnh hiếm gặp, có đặc tính phức tạp.
Hiện các nhân viên y tế tại Hà Lan vẫn trong thời gian cách ly. Các cơ quan chức năng tiếp tục giám sát sức khỏe những người liên quan, đồng thời rà soát lại toàn bộ quy trình an toàn sinh học tại các cơ sở điều trị.
Thực chất, việc thức giấc lúc 3 giờ sáng lại xuất phát từ cơ chế sinh học tự nhiên của cơ thể. Khi tình trạng này lặp lại nhiều ngày, đó là dấu hiệu cho thấy có thể nhịp sống của bạn đang bị xáo trộn, theo tờ Hindustan Times (Ấn Độ).
Ông Amir Khan, bác sĩ tại Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), cho biết cơ thể vận hành theo chu kỳ ngày đêm của hormone cortisol. Hormone này tăng và giảm theo từng thời điểm trong ngày, giúp điều chỉnh trạng thái tỉnh táo và nghỉ ngơi.
Cortisol tăng cao vào buổi sáng để giúp cơ thể tỉnh táo. Khi đêm xuống, mức hormone này giảm dần để cơ thể thư giãn và dễ ngủ. Chu kỳ lên xuống này diễn ra tự nhiên và giữ vai trò quan trọng đối với chất lượng giấc ngủ.
Nếu chu kỳ này bị lệch, giấc ngủ sẽ bị ảnh hưởng rõ rệt. Cơ thể không thể chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi hoàn toàn, dẫn đến việc tỉnh giấc giữa đêm.
Ông Khan cho biết căng thẳng là nguyên nhân chính khiến cortisol không giảm vào ban đêm.
Khi mức hormone này duy trì ở mức cao, cơ thể luôn trong trạng thái tỉnh táo, gây khó ngủ và ngủ không sâu.
Vào khoảng 3 - 4 giờ sáng, cortisol tự nhiên bắt đầu tăng trở lại để chuẩn bị cho việc thức dậy. Đây là quá trình bình thường của cơ thể. Tuy nhiên, khi cortisol đã cao sẵn do căng thẳng, sự gia tăng này trở nên mạnh hơn.
Sự tăng cao bất thường cortisol khiến cơ thể bị đánh thức sớm. Sau khi tỉnh giấc, trạng thái tỉnh táo kéo dài khiến việc ngủ lại trở nên khó khăn.
Việc thức giấc lúc 3 giờ sáng xảy ra khá phổ biến. Hiện tượng này không mang yếu tố bất thường mà phản ánh tình trạng căng thẳng kéo dài trong cuộc sống hằng ngày.
Khi áp lực không được kiểm soát, cơ thể khó duy trì nhịp sinh học ổn định. Giấc ngủ vì vậy dễ bị gián đoạn, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tinh thần.
Theo Bộ Y tế, trong gần 3 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận 25.094 trường hợp mắc bệnh tay chân miệng (4 ca tử vong). Trong đó riêng khu vực phía Nam ghi nhận 18.031 trường hợp (chiếm 71,9% số mắc cả nước).
Số trường hợp mắc bệnh tay chân miệng chủ yếu gặp ở nhóm trẻ từ 1-5 tuổi (chiếm 92,7%). Số bệnh nhi đến khám, điều trị tại các cơ sở khám, chữa bệnh, nhất là tại các bệnh viện nhi tuyến cuối ở phía Nam như Bệnh viện Nhi đồng 1, Nhi đồng 2, Nhi đồng thành phố, Bệnh nhiệt đới thành phố và các bệnh viện chuyên khoa nhi, chuyên khoa sản nhi các tỉnh tăng nhanh.
Trong đó có nhiều ca nặng, đặc biệt các kết quả xét nghiệm cho thấy sự lưu hành của chủng Enterovirus 71 (EV71), tác nhân có độc lực cao, có khả năng gây biến chứng thần kinh nặng, diễn tiến nhanh, làm gia tăng nguy cơ tử vong.
Nhằm tăng cường công tác truyền thông, khám, phân loại, thu dung, điều trị và kiểm soát lây nhiễm bệnh tay chân miệng trong các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, Bộ Y tế yêu cầu các cơ sở y tế, sở y tế các địa phương xây dựng, rà soát, cập nhật kế hoạch phòng, chống bệnh tay chân miệng trong cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phù hợp với diễn biến tình hình bệnh.
Trong đó, các đơn vị chuẩn bị sẵn sàng các phương án tổ chức khám, thu dung, cấp cứu, cách ly, điều trị trong tình huống gia tăng các trường hợp bệnh nhi nghi mắc tay chân miệng, bệnh nhi tay chân miệng đến khám bệnh và nhập viện.
Đồng thời, tăng cường công tác truyền thông trực tiếp và gián tiếp để người nhà người bệnh, nhân viên y tế, học viên, sinh viên… hiểu rõ về bệnh tay chân miệng: tác nhân gây bệnh, đường lây truyền, lứa tuổi thường gặp, biểu hiện chính, biến chứng, phòng bệnh…
Đối với công tác khám bệnh, thu dung, điều trị, Bộ Y tế đề nghị các đơn vị chủ động bảo đảm cơ sở vật chất, nhân lực, thuốc, hóa chất, vật tư, thiết bị y tế tại cơ sở khám, chữa bệnh theo Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị bệnh tay chân miệng, bảo đảm sẵn sàng tiếp nhận và điều trị bệnh.
Tổ chức tập huấn Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị bệnh tay chân miệng, nâng cao năng lực cho các nhân viên y tế tham gia khám, điều trị bệnh tay chân miệng.
Nhất là việc phát hiện sớm các biểu hiện của bệnh và các dấu hiệu nặng của bệnh tay chân miệng, đặc biệt tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cấp ban đầu và cấp cơ bản.
Tăng cường năng lực cấp cứu, điều trị tại chỗ. Đối với các bệnh viện đa khoa, bệnh viện nhi, bệnh viện sản nhi, bệnh viện bệnh nhiệt đới các tỉnh, thành phố củng cố năng lực chuyên môn về hồi sức tích cực, chuẩn bị thuốc, vật tư, thiết bị điều trị bệnh nhân nặng, thực hiện chuyển cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khi vượt quá năng lực chuyên môn. Phối hợp chặt chẽ với các cơ sở y tế dự phòng trong công tác giám sát dịch tễ.
Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát, hỗ trợ việc tuân thủ các quy định, quy trình về kiểm soát nhiễm khuẩn, xử lý rác thải của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đúng quy định, giảm thiểu tối đa lây nhiễm chéo, không để xảy ra các ổ dịch trong các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
