Trong những tháng đầu năm 2026, virus cúm đã có những biến đổi đáng chú ý. Cụ thể là ở chủng cúm A/H3N2, với một biến thể mới (variants) – biến thể K (J.2.4.1) – đã được ghi nhận lưu hành ưu thế. Theo dữ liệu từ Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), biến thể này được phát hiện lần đầu vào tháng 8.2025 và sau đó nhanh chóng được ghi nhận tại hơn 34 quốc gia. Đến cuối năm 2025, biến thể K đã chiếm khoảng 50% số ca cúm tại châu Âu, cho thấy virus cúm vẫn đang tiếp tục thay đổi và lan rộng theo thời gian.
Theo PGS-TS-BS Cao Hữu Nghĩa, Trưởng bộ môn Khoa học y sinh – Viện Pasteur TPHCM, điểm đáng chú ý của biến thể K là có nhiều thay đổi ở gen hemagglutinin (HA) – gen tạo ra các “gai” trên bề mặt virus. Những gai này giúp virus bám và xâm nhập vào tế bào hô hấp ở người. Vì đây là vị trí rất quan trọng, nên khi cấu trúc này thay đổi, virus sẽ khác biệt so với các chủng cúm trước đây làm cho kháng thể của vaccine cúm mùa cũ có thể không nhận diện được. Bên cạnh virus cúm A/H3N2, virus cúm A/H1N1 và B vẫn đồng lưu hành với sự gia tăng của các đột biến mới.
Về mặt lâm sàng, mùa cúm 2025-2026 tại Hoa Kỳ được ghi nhận là một trong những mùa có tỷ lệ mắc bệnh hô hấp cao nhất trong vòng 30 năm qua. Tính đến tháng 12.2025, biến thể K chiếm 89% các virus A/H3N2 được phân tích, gây ra ít nhất 2,9 triệu ca bệnh, khoảng 30.000 ca nhập viện và 1.200 ca tử vong.
Ở châu Á, một số quốc gia cũng ghi nhận những thay đổi trong diễn biến cúm mùa. Nhật Bản ghi nhận mùa cúm nặng và đến sớm từ đầu tháng 10.2025. Úc và New Zealand cũng trải qua mùa cúm kéo dài bất thường do sự xuất hiện của biến thể K vào cuối mùa cúm 2025.
Trong bối cảnh đó, PGS Cao Hữu Nghĩa nhấn mạnh việc cập nhật vaccine cúm hằng năm là một phần quan trọng trong chiến lược phòng bệnh chung. PGS cho biết, hằng năm, Tổ chức Y tế Thế giới dựa trên hệ thống giám sát toàn cầu để khuyến nghị thành phần vaccine cúm phù hợp. Các nhà sản xuất sẽ cập nhật vaccine dựa trên những khuyến nghị này. Vaccine “cập nhật” không có nghĩa là vaccine mới hoàn toàn. Công nghệ sản xuất vẫn sử dụng những phương pháp đã được ứng dụng lâu năm và rộng rãi, vaccine vẫn trải qua các bước kiểm định chất lượng nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn quốc tế, và sau khi đưa vào sử dụng vẫn được theo dõi liên tục về an toàn và hiệu quả.
Hiện nay, vaccine cúm cập nhật chủng mới 2026 đã có mặt tại Việt Nam. Vaccine này đã được điều chỉnh thành phần theo khuyến cáo của WHO để phù hợp hơn với các chủng virus cúm đang lưu hành, trong đó có biến thể K của cúm A/H3N2. Nhờ vậy, hiệu quả bảo vệ dự kiến sẽ được tối ưu hơn trong mùa cúm sắp tới.
Từ góc độ y tế cộng đồng, PGS-TS-BS Cao Hữu Nghĩa cho rằng tiêm vaccine cúm hằng năm là biện pháp chủ động và cần thiết, giúp cơ thể duy trì hàng rào bảo vệ trước sự biến đổi không ngừng của virus cúm. Việc tiêm vaccine được cập nhật chủng ngay khi sẵn có giúp giảm nguy cơ mắc cúm, hạn chế biến chứng nặng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền và người cao tuổi.
Bên cạnh đó, cần kết hợp các biện pháp nâng cao sức khỏe như duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường vận động thể chất, ngủ đủ giấc, cùng với việc giữ vệ sinh cá nhân và môi trường sống nhằm củng cố hệ miễn dịch, giảm nguy cơ lây nhiễm cúm và các bệnh đường hô hấp khác.
Nhịp sống hiện đại khiến thời gian nghỉ ngơi bị rút ngắn, vận động giảm dần, trong khi ăn uống ngày càng phụ thuộc vào sự tiện lợi. Những thay đổi tưởng chừng nhỏ này tích tụ theo thời gian và âm thầm ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể. Không ít trường hợp chỉ phát hiện vấn đề khi cơ thể đã xuất hiện dấu hiệu rõ rệt, theo trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Một nghiên cứu mới cho thấy chỉ thay đổi nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày có thể giúp giảm nguy cơ bệnh tim mạch.
Khi duy trì lối sống tốt hơn, lợi ích còn rõ ràng hơn. Người ngủ đủ 8 đến 9 tiếng mỗi đêm, vận động khoảng 42 phút mỗi ngày và ăn uống ở mức hợp lý có nguy cơ bệnh tim thấp hơn 57% so với nhóm kém lành mạnh.
Ông Nicholas Koemel, chuyên gia dinh dưỡng tại Đại học Sydney (Úc), cho biết việc kết hợp nhiều thay đổi nhỏ mang lại hiệu quả lớn cho tim mạch. Ông nhận định cách này dễ thực hiện và phù hợp với cuộc sống hằng ngày.
Nghiên cứu phân tích dữ liệu của hơn 53.000 người trưởng thành. Thời gian theo dõi kéo dài 8 năm.
Kết quả nghiên cứu được công bố trên European Journal of Preventive Cardiology cho thấy những người ngủ thêm 11 phút, tập thể dục thêm 5 phút và ăn thêm 1/4 cốc rau xanh mỗi ngày có thể giảm 10% nguy cơ mắc đau tim và đột quỵ.
Các số liệu cũng cho thấy chỉ cần điều chỉnh nhẹ trong thói quen sống vẫn giúp giảm nguy cơ bệnh rõ rệt. Hiệu quả tăng lên khi kết hợp nhiều yếu tố như giấc ngủ, vận động và ăn uống.
Ông Cheng-Han Chen, bác sĩ tim mạch can thiệp tại MemorialCare Saddleback Medical Center (Mỹ), khẳng định lối sống lành mạnh giữ vai trò quan trọng trong bảo vệ tim mạch. Ông cho rằng cải thiện đồng thời nhiều thói quen nhỏ sẽ mang lại hiệu quả tốt hơn.
Bà Jennifer Wong, bác sĩ tim mạch tại MemorialCare Heart and Vascular Institute (Mỹ), cho biết thay đổi nhỏ vẫn mang lại lợi ích đáng kể.
Bà nhận định các thói quen này giúp ổn định huyết áp, cải thiện chuyển hóa và hỗ trợ hoạt động của tim theo thời gian.
Nhóm nghiên cứu cho biết giấc ngủ, ăn uống và vận động không tách rời nhau. Thiếu ngủ có thể làm tăng cảm giác thèm ăn và khiến cơ thể nạp nhiều năng lượng hơn.
Vận động thể chất giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ. Ngược lại, ngủ kém khiến cơ thể mệt mỏi và giảm khả năng vận động. Chế độ ăn cũng ảnh hưởng đến năng lượng và nhịp sinh hoạt hằng ngày.
Các chuyên gia cho rằng việc cải thiện đồng thời nhiều thói quen giúp cơ thể thích nghi tốt hơn và nâng cao sức khỏe tim mạch.
Ông Cheng-Han Chen khuyến khích bắt đầu từng bước thay vì cố gắng thay đổi toàn bộ cùng lúc.
Trong khi đó, bà Jennifer Wong cho rằng những thói quen đơn giản dễ duy trì lâu dài. Bà khẳng định việc lặp lại đều đặn sẽ tạo ra cải thiện rõ rệt cho sức khỏe tim mạch.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Lê Thị Giao Thi, Trưởng phòng Quản trị nội dung đào tạo và kiểm duyệt chuyên môn eCom, Hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu, trả lời: Khi đã tiêm mũi 1 vắc xin thủy đậu thì rất cần tiêm mũi 2. Vắc xin thủy đậu cần tiêm đủ 2 mũi để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu và giúp giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như biến chứng nặng.
Trường hợp bé đã tiêm mũi 1 cách đây 3 năm thì hôm nay vẫn có thể tiêm tiếp mũi 2, không cần tiêm lại từ đầu. Khoảng cách tiêm trễ không làm mất hiệu quả của mũi trước, quan trọng là hoàn thành đủ phác đồ.
Cần lưu ý là không có vắc xin nào bảo vệ 100%, nên sau tiêm vẫn có khả năng mắc bệnh thủy đậu. Tuy nhiên, người đã tiêm vắc xin thường sẽ mắc bệnh nhẹ hơn rất nhiều, ít biến chứng, ít phải nhập viện và hồi phục nhanh hơn so với người chưa tiêm phòng.
Động thái này diễn ra hôm 5/5, ngay sau khi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) báo cáo chùm ca bệnh nghiêm trọng trên một tàu du lịch ở Nam Đại Tây Dương. Hồi đầu tháng 5, con tàu xuất phát từ Argentina chở 147 hành khách bùng phát 7 ca viêm hô hấp cấp, trong đó hai người dương tính với Hanta và 5 trường hợp nghi ngờ. Dịch bệnh cướp đi sinh mạng 3 người và đẩy một bệnh nhân vào nguy kịch. Nhà chức trách chưa ghi nhận công dân Việt Nam tham gia chuyến hải trình này.
Hanta là chủng virus cực kỳ nguy hiểm chuyên ký sinh trên các loài gặm nhấm. Chúng xâm nhập vào cơ thể người thông qua vết cắn hoặc khi chúng ta vô tình hít phải không khí chứa bụi phân, nước tiểu và nước bọt chuột mang bệnh. Thói quen quét dọn nhà cửa, kho bãi dạng khô hay dùng máy hút bụi rất dễ làm mầm bệnh khuếch tán vào không gian. Y văn thế giới từng ghi nhận một số ca lây từ người sang người nhưng tỷ lệ này cực kỳ thấp.
Sau khi xâm nhập, mầm bệnh ủ trong cơ thể 2-8 tuần. Bệnh nhân khởi phát bằng các triệu chứng giống cảm cúm như sốt, ớn lạnh, đau mỏi cơ, buồn nôn. Bệnh diễn tiến rất nhanh, tàn phá cơ thể qua hội chứng phổi hoặc sốt xuất huyết kèm suy thận. Người bệnh nhanh chóng ho tức ngực, khó thở, tụt huyết áp rồi tử vong. Giới y khoa toàn cầu hiện chưa tìm ra thuốc đặc trị mà chỉ áp dụng phác đồ hồi sức tích cực và điều trị triệu chứng.
Hệ thống y tế Việt Nam đến nay chưa ghi nhận ca nhiễm Hantavirus nào, nhưng môi trường sinh hoạt nhiều chuột vẫn tiềm ẩn rủi ro bùng phát dịch rất lớn. Để cắt đứt nguồn lây, cơ quan y tế khuyên người dân tuyệt đối không bắt chuột bằng tay không; chủ động đậy kín thức ăn, gom rác hàng ngày và bít các lỗ hổng quanh nhà.
Trước khi dọn dẹp ổ chuột, mọi người cần mở rộng cửa sổ, mang bảo hộ và phun ướt khu vực có chất thải bằng hóa chất sát khuẩn. Nếu cơ thể xuất hiện triệu chứng bất thường sau khi vệ sinh nhà cửa, người dân phải đến ngay bệnh viện và khai báo tiền sử tiếp xúc để bác sĩ can thiệp kịp thời.
