Trong những tháng đầu năm 2026, virus cúm đã có những biến đổi đáng chú ý. Cụ thể là ở chủng cúm A/H3N2, với một biến thể mới (variants) – biến thể K (J.2.4.1) – đã được ghi nhận lưu hành ưu thế. Theo dữ liệu từ Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), biến thể này được phát hiện lần đầu vào tháng 8.2025 và sau đó nhanh chóng được ghi nhận tại hơn 34 quốc gia. Đến cuối năm 2025, biến thể K đã chiếm khoảng 50% số ca cúm tại châu Âu, cho thấy virus cúm vẫn đang tiếp tục thay đổi và lan rộng theo thời gian.
Theo PGS-TS-BS Cao Hữu Nghĩa, Trưởng bộ môn Khoa học y sinh – Viện Pasteur TPHCM, điểm đáng chú ý của biến thể K là có nhiều thay đổi ở gen hemagglutinin (HA) – gen tạo ra các “gai” trên bề mặt virus. Những gai này giúp virus bám và xâm nhập vào tế bào hô hấp ở người. Vì đây là vị trí rất quan trọng, nên khi cấu trúc này thay đổi, virus sẽ khác biệt so với các chủng cúm trước đây làm cho kháng thể của vaccine cúm mùa cũ có thể không nhận diện được. Bên cạnh virus cúm A/H3N2, virus cúm A/H1N1 và B vẫn đồng lưu hành với sự gia tăng của các đột biến mới.
Về mặt lâm sàng, mùa cúm 2025-2026 tại Hoa Kỳ được ghi nhận là một trong những mùa có tỷ lệ mắc bệnh hô hấp cao nhất trong vòng 30 năm qua. Tính đến tháng 12.2025, biến thể K chiếm 89% các virus A/H3N2 được phân tích, gây ra ít nhất 2,9 triệu ca bệnh, khoảng 30.000 ca nhập viện và 1.200 ca tử vong.
Ở châu Á, một số quốc gia cũng ghi nhận những thay đổi trong diễn biến cúm mùa. Nhật Bản ghi nhận mùa cúm nặng và đến sớm từ đầu tháng 10.2025. Úc và New Zealand cũng trải qua mùa cúm kéo dài bất thường do sự xuất hiện của biến thể K vào cuối mùa cúm 2025.
Trong bối cảnh đó, PGS Cao Hữu Nghĩa nhấn mạnh việc cập nhật vaccine cúm hằng năm là một phần quan trọng trong chiến lược phòng bệnh chung. PGS cho biết, hằng năm, Tổ chức Y tế Thế giới dựa trên hệ thống giám sát toàn cầu để khuyến nghị thành phần vaccine cúm phù hợp. Các nhà sản xuất sẽ cập nhật vaccine dựa trên những khuyến nghị này. Vaccine “cập nhật” không có nghĩa là vaccine mới hoàn toàn. Công nghệ sản xuất vẫn sử dụng những phương pháp đã được ứng dụng lâu năm và rộng rãi, vaccine vẫn trải qua các bước kiểm định chất lượng nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn quốc tế, và sau khi đưa vào sử dụng vẫn được theo dõi liên tục về an toàn và hiệu quả.
Hiện nay, vaccine cúm cập nhật chủng mới 2026 đã có mặt tại Việt Nam. Vaccine này đã được điều chỉnh thành phần theo khuyến cáo của WHO để phù hợp hơn với các chủng virus cúm đang lưu hành, trong đó có biến thể K của cúm A/H3N2. Nhờ vậy, hiệu quả bảo vệ dự kiến sẽ được tối ưu hơn trong mùa cúm sắp tới.
Từ góc độ y tế cộng đồng, PGS-TS-BS Cao Hữu Nghĩa cho rằng tiêm vaccine cúm hằng năm là biện pháp chủ động và cần thiết, giúp cơ thể duy trì hàng rào bảo vệ trước sự biến đổi không ngừng của virus cúm. Việc tiêm vaccine được cập nhật chủng ngay khi sẵn có giúp giảm nguy cơ mắc cúm, hạn chế biến chứng nặng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền và người cao tuổi.
Bên cạnh đó, cần kết hợp các biện pháp nâng cao sức khỏe như duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường vận động thể chất, ngủ đủ giấc, cùng với việc giữ vệ sinh cá nhân và môi trường sống nhằm củng cố hệ miễn dịch, giảm nguy cơ lây nhiễm cúm và các bệnh đường hô hấp khác.
Bệnh viện Nhân dân Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, mới đây phẫu thuật gắp hai con sán còn sống, mỗi con dài 10 cm, từ cánh tay của một bệnh nhân nữ họ Vương, sau khi người này nhập viện với một khối u lớn gây đau đớn, theo SCMP ngày 18/6. Kết quả xét nghiệm lâm sàng kết luận bệnh nhân bị nhiễm ấu trùng sán nhái (Sparganosis).
Bà Vương cho biết khối u xuất hiện từ một năm trước. Ban đầu, bà không mấy bận tâm vì nghĩ là u lành nhưng theo thời gian, khối u lớn dần bằng quả trứng chim cút và ngày càng đau nhức dữ dội. Khai thác tiền sử dịch tễ, bác sĩ phát hiện bệnh nhân thường xuyên mua ếch về tự chế biến tại nhà và có thói quen ăn các món nộm, gỏi trộn.
Chuyên gia y tế nhận định dao và thớt của bà Vương có thể đã bị dính ấu trùng sán nhái trong quá trình sơ chế thịt ếch. Nếu những dụng cụ này không được khử trùng kỹ lưỡng mà lại dùng tiếp để cắt thái rau củ hoặc các loại thức ăn chín, ký sinh trùng sẽ bám vào thực phẩm và xâm nhập vào cơ thể người qua đường ăn uống.
Ấu trùng sán nhái là giai đoạn ấu trùng của loài sán dây Spirometra mansoni, trong đó các loài động vật hoang dã như ếch và rắn là những vật chủ trung gian phổ biến.
Khi con người vô tình ăn phải thịt vật chủ chưa nấu chín hoặc thực phẩm bị nhiễm bẩn, loại ký sinh trùng này sẽ tấn công cơ thể. Một bác sĩ giấu tên thuộc khoa Da liễu của bệnh viện trên, cho hay không giống các loại ký sinh trùng khác, sán nhái không phát triển thành sán trưởng thành khi ở trong cơ thể người.
Thay vào đó, chúng liên tục di chuyển giữa các mô khác nhau. "Chúng có thể xâm nhập vào mô dưới da, cơ bắp, mắt, ngực, não và các cơ quan nội tạng. Triệu chứng phổ biến nhất khi nhiễm loại ký sinh trùng này là sự xuất hiện của các khối u dưới da", vị bác sĩ này cho biết thêm, đồng thời cảnh báo: "Đừng để sự bất cẩn trong căn bếp biến thành kẽ hở cho ký sinh trùng tấn công".
Thói quen dùng chung thớt cho cả đồ sống và đồ chín như bà Vương khá phổ biến tại Trung Quốc, do nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần rửa thớt bằng nước rửa bát là có thể loại bỏ hoàn toàn trứng ký sinh trùng.
Các ca bệnh gắp sán ký sinh khỏi cơ thể người thường xuất hiện phổ biến trên các mặt báo tại Trung Quốc. Hồi tháng 4, các bác sĩ phẫu thuật tại tỉnh Quảng Đông cũng gắp một con sán dài 8 cm ra khỏi não của một phụ nữ sau khi bệnh nhân này phải chịu đựng nhiều vấn đề sức khỏe bí ẩn.
Một sự việc tương tự cũng xảy ra vào tháng 5 tại Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, miền Tây Nam Trung Quốc, nơi các bác sĩ đã gắp một con sán dài 5 cm ra khỏi não của một người đàn ông. Bệnh nhân này thừa nhận có thói quen uống nước suối tự nhiên và ăn tiết canh lợn.
Vào mùa hè, nhu cầu tiêu thụ các món ăn nguội, món trộn tăng cao, kéo theo nguy cơ mất an toàn vệ sinh nhà bếp nếu không được xử lý đúng cách. Thống kê cho thấy tại Trung Quốc, mỗi năm ghi nhận hơn 1.000 ca nhiễm ấu trùng sán nhái, trong đó có tới 90% số ca bắt nguồn từ thói quen ăn uống không khoa học.
Để phòng bệnh, các bác sĩ khuyến cáo người dân tuyệt đối không tiếp xúc tay trần với ếch, rắn hoang dã; nếu bắt buộc phải chế biến thì cần đeo găng tay bảo hộ. Trong gian bếp, cần tách biệt hoàn toàn dụng cụ làm thức ăn sống và thức ăn chín, đồng thời phải trần nước sôi để khử trùng dao, thớt sau khi sơ chế thực phẩm tươi sống.
Đối với các món ăn nguội, món nộm, người dân nên sử dụng bộ dao thớt riêng và rửa sạch rau củ nhiều lần dưới vòi nước chảy. Ngay khi cơ thể xuất hiện các khối u đau nhức dưới da hoặc các u hạch có dấu hiệu dịch chuyển, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Ngày 28.4, thông tin từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Đắk Lắk, cho biết ông N.Đ.Q đang được cách ly điều trị tại Bệnh viện đa khoa vùng Tây Nguyên do dương tính với viêm não mô cầu.
Theo CDC Đắk Lắk, trước đó ngày 27.4, ghi nhận 2 trường hợp bệnh nhân mắc viêm não mô cầu, trong đó một trường hợp cháu N.D.T.Ê (2 tuổi, ở xã Quảng Phú) đã tử vong.
Ngày 23.4, ở nhà trẻ xuất hiện các triệu chứng sổ mũi. Ngày 25.4, trẻ sốt cao, nôn ói, li bì, người nhà đưa trẻ đi khám tại bệnh viện điều trị, được chẩn đoán theo dõi nhiễm trùng huyết, nhiễm não mô cầu.
Tại Bệnh viện đa khoa vùng Tây Nguyên, cháu bé được chẩn đoán suy hô hấp độ 2, theo dõi nhiễm trùng huyết do não mô cầu, viêm phổi nặng, theo dõi viêm não màng não. Dù được điều trị nhưng cháu bé đã tử vong do viêm não mô cầu.
Đặc biệt, CDC Đắk Lắk phát hiện thêm trường hợp ông N.Đ.Q (chú ruột của cháu bé) có biểu hiện ho, mệt mỏi, dương tính viêm não mô cầu và được đưa vào Bệnh viện đa khoa vùng Tây Nguyên cách ly, điều trị.
Ngay sau khi ghi nhận, CDC Đắk Lắk đã phối hợp với các cơ sở y tế địa phương truy vết, lấy mẫu xét nghiệm và cho uống kháng sinh điều trị dự phòng đối với các trường hợp tiếp xúc gần, hướng dẫn xử lý môi trường bằng hóa chất tại nhà bệnh nhân và khu vực xung quanh.
Theo CDC Đắk Lắk, để phòng bệnh viêm não mô cầu, người dân cần chủ động tiêm vắc xin phòng não mô cầu đầy đủ, đặc biệt đối với trẻ nhỏ.
Bên cạnh đó, người dân cần giữ gìn vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, không dùng chung đồ dùng cá nhân như cốc, thìa, bàn chải đánh răng. Khu vực nhà ở, lớp học cần được vệ sinh sạch sẽ, thông thoáng.
Khi có các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh, người dân cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời, đồng thời hạn chế tiếp xúc gần với người khác để tránh lây lan trong cộng đồng.
Một người đàn ông họ Chen, 56 tuổi, ở thành phố Trạm Giang, tỉnh Quảng Đông, vốn có sức khỏe tốt nhưng cách đây 3 năm bắt đầu xuất hiện các triệu chứng tiểu rắt và tiểu buốt. Nghĩ đây chỉ là vấn đề về tuyến tiền liệt thông thường, lại không muốn ảnh hưởng đến công việc đồng áng bận rộn, ông Chen đã tự ý mua thuốc về uống với hy vọng các triệu chứng thuyên giảm.
Gần đây, bệnh tình chuyển biến nặng, đến mức ông không dám đi đâu xa vào ban ngày và thường xuyên mất ngủ vào ban đêm vì phải thức giấc 3-4 lần để đi vệ sinh. Sau nhiều lần được gia đình thuyết phục và hộ tống, ông Chen mới chịu đến khoa Tiết niệu thuộc Bệnh viện Từ Văn (cơ sở liên kết với Bệnh viện Đại học Y khoa Quảng Đông) thăm khám.
Tại đây, kết quả kiểm tra cho thấy một khối sỏi khổng lồ chiếm gần như toàn bộ không gian của bàng quang của bệnh nhân. Bác sĩ Lâm Viễn, Phó Trưởng khoa Tiết niệu, cho biết khối sỏi có chiều rộng 10 cm, chiều dài 13 cm và nặng tới 1,3 kg, tương đương kích thước hai nắm tay của người trưởng thành. Đây được ghi nhận là viên sỏi bàng quang lớn nhất từ trước đến nay tại khu vực phía Tây tỉnh Quảng Đông. Khối sỏi cũng là nguyên nhân gây ra tình trạng thận ứ nước hai bên, một hội chứng khiến cả hai quả thận bị sưng phù do tích tụ nước tiểu, dẫn đến nhiễm trùng đường tiết niệu nghiêm trọng.
Theo các bác sĩ, việc một khối sỏi quá lớn chèn ép lâu ngày lên thành bàng quang nếu không được can thiệp kịp thời sẽ hủy hoại nghiêm trọng chức năng thận, nguy cơ cao dẫn đến hội chứng urê huyết cao (suy thận giai đoạn cuối) và đe dọa tính mạng bệnh nhân.
Trước ca bệnh sỏi bàng quang khổng lồ hiếm gặp này, bệnh viện đã hội chẩn đa chuyên khoa, xây dựng phác đồ phẫu thuật cá thể hóa và lập phương án ứng phó khẩn cấp cho bệnh nhân. Ê kíp đã phải thực hiện các thao tác cẩn trọng để bóc tách khối sỏi ra khỏi thành bàng quang, nhằm tránh làm tổn thương đến các mạch máu và dây thần kinh xung quanh. Ca phẫu thuật cuối cùng diễn ra tốt đẹp, loại bỏ hoàn toàn dị vật khỏi cơ thể người bệnh.
Theo bác sĩ Lâm Viễn, sự hình thành sỏi bàng quang có mối liên hệ mật thiết với thói quen sinh hoạt không lành mạnh, tình trạng tắc nghẽn hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu. Nếu xuất hiện các triệu chứng như tiểu nhiều lần, tiểu gấp, tiểu đêm gia tăng, tiểu khó, dòng nước tiểu yếu, hoặc nước tiểu bị ngắt quãng đột ngột (nhưng có thể tiểu lại sau khi thay đổi tư thế), tiểu ra máu, chướng bụng và đau bụng dưới, nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát nhiều lần, người bệnh tuyệt đối không được tự ý dùng thuốc hay trì hoãn việc điều trị mà cần đến ngay chuyên khoa tiết niệu của các bệnh viện uy tín để thăm khám kịp thời.
Để phòng ngừa hiệu quả bệnh sỏi bàng quang, người dân cần chú ý uống nhiều nước và đi tiểu thường xuyên, duy trì lượng nước nạp vào cơ thể ít nhất 2.000 ml mỗi ngày, tuyệt đối không nhịn tiểu để làm giảm độ cô đặc của nước tiểu. Bên cạnh đó, việc duy trì một chế độ ăn uống cân bằng cũng đóng vai trò quan trọng; hạn chế tiêu thụ quá mức các thực phẩm giàu axit oxalic, purin và canxi, đồng thời tăng cường ăn nhiều rau xanh, trái cây và chất xơ. Cuối cùng, việc điều trị dứt điểm các bệnh lý nền như phì đại tuyến tiền liệt lành tính và nhiễm trùng đường tiết niệu ngay từ giai đoạn khởi phát sẽ giúp giảm thiểu tối đa nguy cơ hình thành sỏi từ gốc rễ.
