CEO Nvidia Jensen Huang đã bất ngờ gia nhập phái đoàn công du Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump sau khi nhận được cuộc gọi mời tham gia chuyến đi vào phút cuối.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh Nvidia trở thành tâm điểm trong các cuộc tranh luận tại Washington liên quan đến việc kiểm soát xuất khẩu chip AI sang Trung Quốc, một trong những vấn đề nhạy cảm nhất trong quan hệ thương mại và công nghệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Theo CNBC, ông Jensen Huang ban đầu không nằm trong danh sách doanh nhân tháp tùng Tổng thống Trump tới Bắc Kinh tuần này. Cho đến tối 12/5, danh sách vẫn chưa xuất hiện tên ông Huang.
Tuy nhiên, sau khi truyền thông Mỹ liên tục đặt câu hỏi về sự vắng mặt của CEO Nvidia, ông Trump đã trực tiếp gọi điện mời ông tham gia đoàn.
Được biết, ông Jensen Huang đã bay tới Anchorage, bang Alaska, để lên chuyên cơ Air Force One trong lúc máy bay dừng tiếp nhiên liệu.
Người phát ngôn Nhà Trắng Steven Cheung cho biết lịch trình của Huang thay đổi vào phút chót và “mọi thứ đơn giản là trùng hợp”.
Trong thông báo gửi truyền thông, Nvidia cho biết: “Ông Jensen Huang tham dự hội nghị theo lời mời của Tổng thống Trump nhằm hỗ trợ nước Mỹ và các mục tiêu của chính quyền”.
Theo danh sách Nhà Trắng công bố ngày 11/5, chỉ có 17 CEO Mỹ được mời tham gia đoàn doanh nghiệp tháp tùng chuyến công du Trung Quốc lần này của Tổng thống Donald Trump – thấp hơn đáng kể so với chuyến thăm Bắc Kinh năm 2017, khi có tới 27 lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu góp mặt.
Việc CEO Nvidia Jensen Huang không xuất hiện trong danh sách ban đầu từng làm dấy lên nhiều đồn đoán rằng Washington chưa sẵn sàng nới lỏng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu công nghệ sang Trung Quốc. Trong một cuộc phỏng vấn tuần trước, ông Huang cũng cho biết sẽ tham gia chuyến đi “nếu nhận được lời mời”.
Nvidia trở thành “quân bài chiến lược” trong cuộc chiến chip AI
Sự xuất hiện của CEO Jensen Huang được xem là đặc biệt đáng chú ý khi Nvidia hiện là doanh nghiệp chịu tác động trực tiếp từ các biện pháp siết xuất khẩu chip AI của Mỹ sang Trung Quốc.
Bà Laila Khawaja, Giám đốc nghiên cứu tại Gavekal Technologies, cho rằng việc CEO Nvidia được bổ sung vào phút chót phản ánh nỗ lực vận động hành lang mạnh mẽ từ chính ông Huang hơn là dấu hiệu cho thấy Washington thay đổi lập trường về chính sách công nghệ với Bắc Kinh.
“Kiểm soát xuất khẩu công nghệ là vấn đề cực kỳ nhạy cảm và phức tạp về mặt chính trị. Khó có khả năng đạt được đột phá lớn chỉ trong một hội nghị ngắn ngày”, bà nhận định với CNBC. “Bắc Kinh gần như chắc chắn sẽ đưa vấn đề hạn chế công nghệ lên bàn đàm phán, nhưng khả năng Washington gỡ bỏ các lệnh kiểm soát vào lúc này vẫn rất thấp”.
Theo bà Khawaja, một trong những nội dung đáng chú ý còn đang được hai bên thảo luận là GPU H200 của Nvidia – dòng chip AI mà Mỹ đã cho phép xuất khẩu sang Trung Quốc từ năm ngoái nhưng đến nay vẫn chưa được phía Bắc Kinh cấp phép nhập khẩu.
“Nếu các cuộc trao đổi tại hội nghị diễn ra tích cực, Trung Quốc có thể mở cửa hạn chế đối với H200 nhằm phát đi tín hiệu rằng thị trường nước này vẫn duy trì sự cởi mở với công nghệ Mỹ”, bà nhận định.
Trong nhiều năm qua, Washington liên tục tăng cường hạn chế đối với các dòng chip AI tiên tiến của Nvidia, vốn là nền tảng quan trọng cho việc huấn luyện các mô hình trí tuệ nhân tạo.
Tuy nhiên, hồi cuối năm ngoái, Nvidia đã giành được bước tiến lớn khi Tổng thống Trump đồng ý cho phép xuất khẩu chip AI H200 sang Trung Quốc. Giới quan sát cho rằng đây là động thái nới lỏng hiếm hoi trong chính sách kiểm soát công nghệ nhằm hạn chế Bắc Kinh tiếp cận các công nghệ AI tiên tiến của Mỹ.
Cùng thời điểm, Nvidia cũng vận động thành công để loại bỏ một điều khoản siết xuất khẩu chip khỏi dự luật quốc phòng bắt buộc phải thông qua tại Quốc hội Mỹ.
Theo thỏa thuận hiện tại, Mỹ sẽ áp mức phí 25% đối với các chip H200 bán sang Trung Quốc. Tuy nhiên, Bộ Thương mại Mỹ cho biết các lô hàng vẫn chưa được xuất khẩu do phía Trung Quốc chưa cấp phép cho doanh nghiệp trong nước mua chip.
Trong khi đó, tỷ phú Jensen Huang vẫn ủng hộ việc duy trì hạn chế với các dòng chip AI mạnh hơn của Nvidia, bao gồm bộ xử lý Blackwell và dòng Vera Rubin dự kiến ra mắt cuối năm nay.
Ngoài ông Jensen Huang, phái đoàn doanh nghiệp tháp tùng Tổng thống Trump còn có nhiều lãnh đạo công nghệ hàng đầu Mỹ như CEO Apple Tim Cook và CEO Tesla Elon Musk, những người có lợi ích kinh doanh lớn tại thị trường Trung Quốc và được cho là sẽ đóng vai trò trong các cuộc thảo luận thương mại lần này.
Ý kiến được đại diện các hiệp hội, nhà đầu tư đưa ra tại tọa đàm Bảo đảm năng lượng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số của TP HCM do báo Người lao động phối hợp Tổng công ty điện lực TP HCM (EVNHCM) tổ chức, ngày 5/5.
Ông Phan Thanh Lâm, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng tái tạo TP HCM, cho rằng điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ hay chi phí thiết bị - vốn đã giảm mạnh những năm gần đây - mà ở cơ chế thị trường, đặc biệt là mức giá mua điện dư quá thấp, chưa tạo được động lực tài chính.
Theo ông Lâm, sau giai đoạn bùng nổ với cơ chế giá FIT (FiT 1 và FiT 2) vào các năm 2019-2020, thị trường đã chững lại đáng kể. Các chính sách hiện hành chưa tạo được cú hích đủ mạnh, đặc biệt còn có một số rào cản.
Đầu tiên là thủ tục hành chính và quy trình triển khai còn phức tạp, đặc biệt khi có yếu tố bán điện lên lưới, khiến phần lớn người dân và doanh nghiệp lựa chọn phương án tự tiêu thụ thay vì tham gia sâu hơn vào thị trường điện.
Tiếp đến là thiếu các chính sách khuyến khích mang tính kinh tế rõ ràng. Ở nhiều quốc gia, người dân đầu tư điện mặt trời vì có cơ chế hỗ trợ cụ thể như ưu đãi thuế, tín dụng xanh, hoặc giá điện theo thời gian. Trong khi đó, tại Việt Nam, động lực tài chính hiện nay chưa đủ mạnh để tạo làn sóng đầu tư mới.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Thanh Toàn, đại diện nhóm nhà đầu tư năng lượng tái tạo tại TP HCM, cho rằng ở các khu công nghiệp TP HCM, mái nhà máy sản xuất mới lắp đặt khoảng 20% tiềm năng, còn hộ gia đình tham gia rất ít do bài toán kinh tế chưa khả thi.
"Người dân phát điện vào ban ngày nhưng đi làm, không sử dụng hết; phần điện dư bán lại với giá quá thấp không bù được tiền điện mua vào buổi tối", ông Toàn nói. Trong khi đó, người dân chỉ được bán tối đa 20% công suất lắp đặt thực tế với giá hiện hành chỉ hơn 800 đồng/kWh.
Theo ông, dự kiến sắp tới tỷ lệ bán điện dư lên lưới lên đến 50% cũng là một tín hiệu để phát triển điện mặt trời áp mái. Tuy nhiên, điều quan trọng là giá mua cần hấp dẫn hơn. "Cần có chính sách để giá mua điện dư tiệm cận với giá đầu tư thì mới đủ sức thu hút", ông Toàn nói.
Hiện theo quy định, điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu chỉ được bán lên lưới một phần dư với giá điện năng thị trường bình quân năm trước, thay vì cơ chế giá ưu đãi cố định như giai đoạn 2019-2020 (giá mua hiện tại 2.105 đồng/kWh, chưa bao gồm VAT). Giới chuyên môn cho rằng mức này chưa đủ tạo lợi nhuận rõ rệt cho các khoản đầu tư nhỏ lẻ.
Trong khi đó, theo Quy hoạch điện VIII, đến năm 2030 cả nước đặt mục tiêu khoảng 50% mái nhà công sở và hộ gia đình lắp điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu, tương đương quy mô 26.000 MW.
Với TP HCM, nơi nhu cầu điện cho tăng trưởng kinh tế, kinh tế số và AI được dự báo tăng nhanh, việc tận dụng hàng triệu mái nhà như những "nhà máy điện nhỏ" được xem là giải pháp quan trọng để bổ sung nguồn điện tại chỗ.
Bà Nguyễn Thị Kim Ngọc, Phó giám đốc Sở Công Thương TP HCM, cho biết thành phố hiện có 22.355 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất khoảng 1.832 MWp, song dư địa phát triển vẫn còn rất lớn ở khu dân cư, thương mại và công nghiệp.
Theo bà Ngọc, TP HCM đang xây dựng một nghị quyết riêng về cơ chế, chính sách hỗ trợ điện mặt trời mái nhà cho hộ dân và doanh nghiệp theo cơ chế đặc thù. Song song đó, thành phố nghiên cứu thêm các giải pháp như tín dụng xanh, vốn vay ưu đãi, mô hình ESCO, hỗ trợ kỹ thuật, số hóa thủ tục và ưu đãi thuế để giảm chi phí đầu tư ban đầu.
Năm 2026, ngành điện TP HCM xây dựng kế hoạch cung cấp điện với mục tiêu đáp ứng mức tăng trưởng điện năng khoảng 5% so với năm trước. Ông Bùi Trung Kiên, Phó tổng giám đốc EVNHCMC, cho biết sau khi tiếp nhận thêm địa bàn Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ), quy mô hệ thống điện TP HCM đã tăng lên đáng kể. Công suất cực đại năm 2025 của toàn hệ thống đạt 8.936 MW; công suất đặt các máy biến áp 110kV thuộc sở hữu ngành điện là 13.363 MVA, tương ứng khoảng 12.027 MW với hệ số công suất 0,90; tỷ lệ dự phòng lưới điện khoảng 35%.
Theo ông Kiên, dù hệ thống điện TP HCM sau khi mở rộng địa bàn vẫn đang duy trì mức dự phòng tương đối an toàn, ngành điện cho rằng để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng cao trong các năm tới, thành phố vẫn cần đẩy mạnh nguồn điện phân tán tại chỗ. EVNHCMC khuyến khích hộ dân, doanh nghiệp phát triển điện mặt trời mái nhà kết hợp lưu trữ năng lượng nhằm giảm áp lực lưới điện giờ cao điểm và tối ưu chi phí sử dụng điện lâu dài.
Sau một thời gian duy trì mặt bằng lãi suất thấp hơn 3 ngân hàng còn lại trong nhóm Big 4 (4 ngân hàng lớn có vốn Nhà nước), Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) vừa điều chỉnh tăng lãi suất huy động, đưa mức lãi suất tiền gửi trực tuyến lên ngang với các ngân hàng cùng nhóm.
Theo biểu lãi suất trực tuyến mới công bố, BIDV vẫn giữ nguyên lãi suất huy động lĩnh lãi cuối kỳ đối với các kỳ hạn từ 1-5 tháng ở mức 4,75%/năm. Trong khi đó, lãi suất các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên được điều chỉnh tăng mạnh.
Cụ thể, lãi suất tiền gửi trực tuyến kỳ hạn 6-11 tháng tăng thêm 1,2 điểm %, lên 6,6%/năm. Với các kỳ hạn từ 12-36 tháng, BIDV đồng loạt niêm yết mức lãi suất 6,8%/năm. So với trước đây, lãi suất kỳ hạn 12-18 tháng tăng 0,9 điểm %, còn kỳ hạn 24-36 tháng tăng 0,8 điểm %.
Sau đợt điều chỉnh này, mặt bằng lãi suất tiền gửi trực tuyến của nhóm 4 ngân hàng thương mại nhà nước (Big 4) gần như đã đồng nhất. Riêng Vietcombank hiện áp dụng mức lãi suất 6,3%/năm đối với kỳ hạn 24 tháng.
Theo biểu lãi suất mới nhất ngày 1/6 từ các ngân hàng, ở kỳ hạn 1 tháng, mặt bằng lãi suất huy động trực tuyến dao động từ 3,6% đến 4,75%/năm. Mức lãi suất cao nhất 4,75%/năm được nhiều ngân hàng niêm yết như Agribank, BIDV, VietinBank, Vietcombank, BaoVietBank, BVBank, MSB, OCB, PGBank, Sacombank và Saigonbank.
Đối với kỳ hạn 3 tháng, lãi suất huy động trực tuyến nằm trong khoảng 3,7-4,75%/năm. Mức 4,75%/năm tiếp tục là mức cao nhất trên thị trường và được nhiều ngân hàng áp dụng, gồm BIDV, Agribank, VietinBank, Vietcombank, BaoVietBank, BVBank, MBV, MSB, Nam A Bank, NCB, OCB, PGBank, Sacombank, Saigonbank và Viet A Bank.
Tại kỳ hạn 6 tháng, lãi suất huy động trực tuyến dao động từ 4,9% đến 7%/năm. MBV đang niêm yết mức cao nhất là 7%/năm, tiếp theo là LPBank và PGBank với 6,9%/năm, Bac A Bank với 6,85%/năm. Nhóm Big 4 gồm Agribank, BIDV, VietinBank và Vietcombank cùng niêm yết mức 6,6%/năm. Mức thấp nhất thuộc về ACB với 4,9%/năm.
Ở kỳ hạn 9 tháng, lãi suất huy động trực tuyến dao động từ 4,8% đến 7%/năm. MBV tiếp tục dẫn đầu với mức 7%/năm, trong khi LPBank và PGBank cùng áp dụng mức 6,9%/năm, Bac A Bank là 6,85%/năm. Nhóm Big 4 đồng loạt niêm yết mức 6,6%/năm. HDBank đang áp dụng mức thấp nhất là 4,8%/năm.
Với kỳ hạn 12 tháng, lãi suất huy động trực tuyến nằm trong khoảng 5,3-7%/năm. Hai ngân hàng đang niêm yết mức cao nhất là LPBank và PGBank với 7%/năm, tiếp đến là Bac A Bank và BVBank với 6,9%/năm. Nhóm Big 4 cùng áp dụng mức 6,8%/năm. Mức thấp nhất là 5,3%/năm, được Eximbank, HDBank và SeABank niêm yết.
Ở kỳ hạn 18 tháng, lãi suất huy động trực tuyến dao động từ 5,15% đến 7,1%/năm. LPBank đang dẫn đầu với mức 7,1%/năm, tiếp theo là MBV với 7%/năm và Nam A Bank với 6,9%/năm. Nhóm Big 4 cùng niêm yết mức 6,8%/năm. Mức thấp nhất là 5,15%/năm tại KienlongBank.
Ngày 15/5, trong cuộc phỏng vấn trên Bloomberg, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer dự báo Trung Quốc sẽ ký kết để mua thêm "hàng chục tỷ USD" nông sản Mỹ sau cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình tại Bắc Kinh.
Greer cho biết tháng 10 năm ngoái, hai bên đã ký thỏa thuận mua 25 triệu tấn đậu nành mỗi năm. Mỹ vì thế cũng kỳ vọng "chứng kiến thỏa thuận mua thêm vài chục tỷ USD nông sản mỗi năm trong 3 năm tới, nhờ chuyến thăm này". "Đây là số tổng. Không chỉ đậu nành, mà còn cả những sản phẩm khác nữa", ông nói.
Trước đó, trong cuộc phỏng vấn với Fox News phát sóng ngày 14/5, ông Trump cũng khẳng định "Trung Quốc sẽ mua thêm nhiều nông sản của chúng ta".
Hiện chưa rõ những mặt hàng nào sẽ nằm trong nhóm "hàng chục tỷ USD" này và có bao gồm đậu nành hay không. Giới phân tích và nhà buôn cho rằng thỏa thuận đậu nành năm ngoái có thể cũng là một phần chương trình. Riêng thỏa thuận này đã trị giá hơn 10 tỷ USD.
Đậu nành hiện là mặt hàng xuất khẩu lớn nhất của Mỹ sang Trung Quốc - nước nhập khẩu sản phẩm này hàng đầu thế giới. Đậu nành cũng đóng vai trò quan trọng trong các cuộc đàm phán thương mại trong 2 nhiệm kỳ của ông Trump. Greer cho biết Trung Quốc đang thực hiện đúng cam kết mua đậu nành và Washington kỳ vọng phần mua bổ sung sẽ diễn ra vào cuối năm.
"Hàng chục tỷ USD thì chưa nói lên nhiều điều, nhưng từ 'cuối năm' đồng nghĩa Trung Quốc sẽ không mua đậu nành vụ cũ", một nhà buôn tại châu Á nhận định. Hồi tháng 2, ông Trump từng đề cập khả năng Trung Quốc mua thêm 8 triệu tấn từ vụ mùa Mỹ vừa thu hoạch. Tuy nhiên, các nhà buôn cho rằng khả năng này hiện rất thấp.
Trước thềm hội nghị thượng đỉnh, thị trường không kỳ vọng Bắc Kinh nâng mục tiêu mua đậu nành lên trên 25 triệu tấn. Quan điểm này càng được củng cố sau phát biểu ngày 14/5 của Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, khi ông cho rằng thỏa thuận hiện tại đã giải quyết được vấn đề.
Các nhà giao dịch đang theo dõi sát khả năng giảm thuế nhập khẩu với đậu nành. Động thái này có thể giúp các hãng ép dầu tư nhân Trung Quốc nối lại hoạt động mua đậu nành Mỹ. Năm ngoái, họ dừng mua sản phẩm này nhiều tháng vì thuế nhập khẩu cao. Khi đó, chỉ còn các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc còn mua hàng.
