Các cuộc khảo sát cho thấy gần một nửa số người trưởng thành tại Anh thường xuyên gặp khó khăn để đi vào giấc ngủ. Đáng chú ý, cụm từ tìm kiếm “làm thế nào để ngủ được” trên Google đạt mức trung bình lên tới 135.000 lượt mỗi tháng.
Theo tờ Daily Mail, để đổi lấy một đêm ngon giấc, nhiều người đã phải chật vật thực hiện đủ mọi biện pháp: từ việc cắt bỏ hoàn toàn caffeine, mua kính bảo vệ mắt chống ánh sáng đỏ, cho đến việc dành cả tiếng đồng hồ để thiền định.
Thế nhưng, dù là do suy nghĩ miên man, lo lắng về công việc, hay áp lực từ tiếng chuông báo thức phải dậy sớm vào sáng hôm sau, không ít người vẫn thấy mình tỉnh cú vọ, trân trân nhìn lên trần nhà lúc 3 giờ sáng dù cơ thể đã kiệt sức. Đây cũng có thể là dấu hiệu cho thấy “hệ thống glymphatic” – cơ chế đào thải chất thải chuyển hóa của não bộ khi ngủ – đang hoạt động không bình thường.
Một giấc ngủ ngon đóng vai trò sống còn đối với sức khỏe. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là chỉ có khoảng 1/4 số người trưởng thành đạt được mức ngủ 8 tiếng theo khuyến nghị. Việc thiếu ngủ có liên quan đến hàng loạt căn bệnh nguy hiểm, bao gồm cả chứng sa sút trí tuệ (mất trí nhớ), và cảm giác trằn trọc suốt nhiều giờ đồng hồ trên giường thực sự là một trải nghiệm cực kỳ khổ sở.
Tiến sĩ Deborah Lee, một nhà tâm lý học lâm sàng, cho biết thực tế có một số phương pháp đơn giản giúp kéo dài thời gian ngủ và đẩy nhanh tốc độ vào giấc mà không cần đến việc “đếm cừu”.
Dù ngay cả những chuyên gia giấc ngủ hàng đầu thế giới đôi khi cũng không tránh khỏi chứng mất ngủ, Tiến sĩ Deborah Lee đã phát hiện ra một phương pháp nghe có vẻ ngược đời nhưng lại giúp con người chìm vào giấc ngủ nhanh hơn.
Bà cho biết kỹ thuật này có thể coi là đỉnh cao của “tâm lý học nghịch đảo” (reverse psychology). Nếu bạn liên tục ép bản thân phải ngủ, việc không ngủ được sẽ phản tác dụng, kích hoạt cảm giác lo âu và bực bội. Ngược lại, nếu làm hoàn toàn ngược lại – tự nhủ phải giữ cho bản thân tỉnh táo – bạn sẽ dễ đi vào giấc ngủ hơn.
Theo tiến sĩ Lee, bạn chỉ cần liên tục lặp đi lặp lại câu nói “Đừng ngủ, phải thức” trong đầu. Sau một lúc, các cơ vùng mắt sẽ bắt đầu cảm thấy mệt mỏi, và bạn sẽ chìm vào giấc ngủ từ lúc nào không hay.
Hiện tượng tưởng chừng kỳ lạ này thực chất đã được chứng minh bởi các lý thuyết nghiên cứu. Từ những năm 1930, “liệu pháp ý định nghịch lý” (paradoxical intention) đã được áp dụng rộng rãi trong điều trị các chứng rối loạn lo âu.
Các chuyên gia về giấc ngủ giải thích rằng phương pháp này hiệu quả vì nó cắt đứt sự “lo lắng về hiệu suất” (performance anxiety) liên quan đến giấc ngủ. Đó chính là cái vòng lặp luẩn quẩn đầy ức chế: Bạn càng cố gắng ngủ, não bộ lại càng trở nên tỉnh táo và lo âu hơn.
Tất nhiên, mẹo nhỏ này không phải là phép màu có tác dụng với tất cả mọi người. Các chuyên gia chỉ ra rằng, “liệu pháp ý định nghịch lý” đạt hiệu quả tốt nhất đối với những người mất ngủ do tâm trí căng thẳng, suy nghĩ quá mức hoặc do chính nỗi sợ mất ngủ gây ra, chứ không áp dụng cho những trường hợp mất ngủ bắt nguồn từ các bệnh lý tiềm ẩn.
Tuy nhiên, đúng như tiến sĩ Deborah Lee đã đúc kết: Khi việc tìm kiếm giấc ngủ bắt đầu trở thành một cuộc chiến, đôi khi giải pháp khôn ngoan nhất lại là ngừng phản kháng hoàn toàn.
Báo Independent đưa tin ngày 20-4, Quốc hội Anh đã thông qua Dự luật Thuốc lá và Thuốc lá điện tử. Theo luật này, những người sinh vào hoặc sau ngày 1-1-2009 sẽ bị cấm mua thuốc lá suốt đời.
Cả Hạ viện và Thượng viện Anh đã nhất trí bản thảo cuối cùng của đạo luật nói trên. Mục tiêu cốt lõi là ngăn chặn những người từ 17 tuổi trở xuống (tính đến thời điểm hiện tại) tiếp cận với việc hút thuốc. Khi nhận được sự phê chuẩn của Hoàng gia Anh, dự luật này sẽ chính thức trở thành luật.
Các Bộ trưởng Anh sẽ có thêm quyền lực để quản lý chặt chẽ thuốc lá, thuốc lá điện tử và các sản phẩm chứa nicotine, bao gồm cả việc kiểm soát hương vị và bao bì đóng gói.
Bà Merron, Bộ trưởng Y tế Anh, phát biểu trước Thượng viện hôm 20-4: "Đây là một dự luật mang tính bước ngoặt, nó sẽ tạo ra một thế hệ không khói thuốc. Đây thực sự là biện pháp can thiệp y tế công cộng lớn nhất trong một thế hệ và tôi có thể đảm bảo với tất cả các vị nghị sĩ rằng nó sẽ cứu sống nhiều người".
Tuy nhiên Nam tước Naseby, cựu nghị sĩ Đảng Bảo thủ, cho rằng dự luật này gây ảnh hưởng lớn đến những người làm việc trong ngành thuốc lá, bao gồm cả các nhà bán lẻ.
Ông nhấn mạnh: "Điều chúng ta thực sự cần là hiểu đúng cách thức giáo dục mọi người để họ không bắt đầu hút thuốc.
Đáp lại, bà Merron khẳng định: "Tôi có thể đảm bảo rằng chúng tôi đã hợp tác chặt chẽ với các nhà bán lẻ, và chúng tôi sẽ tiếp tục làm như vậy".
Trong một bài đăng trên trang cá nhân hôm 21/5, bác sĩ Lâm Tuyên Nhân, chuyên gia thận học tại Đại học Á châu, ở thành phố Đài Trung, chia sẻ trường hợp một nữ bệnh nhân có tỷ lệ protein trên creatinine trong nước tiểu lên tới 1.403 mg/g trong lần đi khám sức khỏe định kỳ.
Ở người trưởng thành khỏe mạnh, chỉ số đó bình thường phải thấp hơn 150 mg/g. Điều này đồng nghĩa với việc lượng đạm thất thoát của bệnh nhân gấp gần 10 lần so với người bình thường, chứng tỏ "hệ thống lọc tinh vi" bên trong quả thận đã bị tổn thương nghiêm trọng.
Bác sĩ Lâm cho hay huyết áp của người phụ nữ này chạm mức 160/105 mmHg. Người bệnh thừa nhận đã biết bản thân bị cao huyết áp từ vài năm trước nhưng vì không có các triệu chứng như chóng mặt, lại thêm tâm lý sợ tác dụng phụ của thuốc nên đã tự ý không dùng thuốc kê đơn.
Theo chuyên gia, cao huyết áp vốn được mệnh danh là "kẻ giết người thầm lặng" bởi khả năng tàn phá các cơ quan nội tạng mà không báo trước. Sau khi thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu và xác định tình trạng đạm niệu (proteinuria) của bệnh nhân là do hệ quả từ việc không kiểm soát huyết áp lâu ngày, ông đã chỉ định một loại thuốc chuyên biệt. Loại thuốc này vừa có tác dụng hạ huyết áp, vừa giúp giảm áp lực nội thận để bảo vệ các cầu thận. Lần này, bệnh nhân nghiêm túc uống thuốc đúng giờ và chăm chỉ tự đo huyết áp tại nhà mỗi ngày.
Sau hơn hai tháng điều trị, khi huyết áp dần ổn định, mức protein niệu của bệnh nhân đã giảm một cách ngoạn mục từ 1.403 mg/g xuống còn hơn 401 mg/g. Sau 3 tháng, chỉ số này tiếp tục giảm xuống còn trên 376 mg/g, trong khi chỉ số chức năng thận vẫn giữ ở mức lý tưởng là 69,1. Việc lượng protein thất thoát giảm gần 3/4 chỉ trong thời gian ngắn là một tín hiệu tích cực đối với quá trình phục hồi của bệnh nhân.
Bác sĩ Lâm cho hay người bệnh ban đầu tưởng chừng đã phải chuẩn bị tâm lý cho việc chạy thận nhưng không ngờ hành động đơn giản là "uống thuốc huyết áp đúng chỉ định" đã cứu sống hai quả thận. Nếu huyết áp cao không được kiểm soát, đến khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu suy kiệt rõ rệt như phù nề, khó thở hay nhiễm độc ure thì chức năng thận thường đã mất đi phần lớn và đẩy người bệnh vào sát ranh giới phải lọc máu. Nhiều người hiện nay vẫn tin vào những lời đồn thổi vô căn cứ rồi sợ uống thuốc hại thận, trong khi chính việc để huyết áp tăng cao tự do mới là thủ phạm thực sự tước đi chức năng của cơ quan này.
Đảo ngược tuổi sinh học đang trở thành mục tiêu cốt lõi trong văn hóa chăm sóc sức khỏe hiện đại. Theo các chuyên gia, chìa khóa để đạt được điều này nằm ở những phương pháp khoa học cụ thể, đặc biệt là vận động và lối sống.
Bác sĩ Mohammed Enayat, chuyên gia đa khoa và là người sáng lập phòng khám trường thọ HUM2N tại London, cho biết y học trường thọ tập trung vào việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa để chống lại sự suy giảm thể chất. Sự sa sút sức khỏe và bệnh tật vốn thường được mặc định là đi kèm với quá trình lão hóa.
"Phương pháp này giúp xác định các quá trình bên trong cơ thể cần được can thiệp sớm thông qua thực phẩm bổ sung, dinh dưỡng, điều chỉnh lối sống, thay đổi hành vi, giáo dục và đôi khi là cả các liệu pháp thông minh", ông giải thích.
Bác sĩ Enayat khẳng định vận động là trụ cột quan trọng của sức khỏe. Chúng ta cần đảm bảo cơ thể tiêu hao đủ năng lượng để duy trì sức khỏe chuyển hóa, đồng thời bảo vệ khối lượng cơ bắp và chức năng của hệ thống cơ xương khớp.
Ông đưa ra lời khuyên cụ thể: "Hãy cố gắng tập đến mức đổ mồ hôi ít nhất vài lần mỗi tuần. Nếu không đổ mồ hôi, nghĩa là bạn chưa sử dụng hết công suất của cơ thể hoặc chưa rèn luyện được hệ thống tim mạch và chuyển hóa để huy động năng lượng nhanh chóng".
Bên cạnh việc tăng nhịp tim thường xuyên, bác sĩ đặc biệt lưu ý tầm quan trọng của việc tăng cường các nhóm cơ mặt sau (posterior chain). "Hãy tập trung vào các nhóm cơ mông, cơ gân kheo (sau đùi) và cơ lõi để duy trì sự kích hoạt và kích thước cơ bắp", bác sĩ Enayat tư vấn, thêm rằng bạn có thể thực hiện các bài tập như plank, squat hoặc ngồi trên bóng tập.
Kiểm soát căng thẳng và giấc ngủ
Kiểm soát căng thẳng cũng quan trọng không kém để bảo vệ cơ thể khỏi tình trạng mất cân bằng nội tiết tố - tác nhân gây viêm nhiễm diện rộng. Căng thẳng không chỉ làm cạn kiệt các hormone thiết yếu và làm gián đoạn chức năng tuyến giáp mà còn cản trở khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng từ thực phẩm.
"Nó có thể làm rối loạn đường huyết và gây kháng insulin, dẫn đến nhiều hệ lụy kéo theo", bác sĩ Enayat giải thích. Ông khuyến nghị mỗi người nên tự xây dựng các kỹ thuật cá nhân để xoa dịu hệ thần kinh như tập thở, thiền định hoặc thực hành lòng biết ơn.
Song song đó, giấc ngủ chất lượng là yếu tố sống còn. Rất nhiều quá trình kỳ diệu xảy ra khi ngủ giúp chúng ta sống lâu và khỏe mạnh hơn. Ví dụ, cơ thể sản sinh tế bào T giúp điều chỉnh hệ thống miễn dịch, tạo ra tế bào gốc kích thích tái tạo và giải phóng các yếu tố tăng trưởng trong giai đoạn ngủ sâu.
Để cải thiện giấc ngủ sâu, chuyên gia khuyên nên tránh ăn khuya, hạn chế rượu bia và tiếp xúc với ánh sáng xanh.
Dinh dưỡng và kết nối xã hội
Về chế độ ăn uống, bác sĩ Enayat chia sẻ bí quyết hàng đầu bằng cách coi thực phẩm là nhiên liệu hoặc thuốc chữa bệnh, thay vì là công cụ để giải tỏa cảm xúc. Bác sĩ khuyên nên ăn thực phẩm nguyên bản thay vì thực phẩm chế biến sẵn, đảm bảo cung cấp đủ protein, tăng cường rau xanh và các chất béo lành mạnh.
Cuối cùng, bác sĩ nhấn mạnh ý nghĩa của các mối quan hệ xã hội và mục đích sống rõ ràng. Việc duy trì kết nối với hàng xóm, gia đình và bạn bè không chỉ giúp chúng ta năng động, có động lực sống mà còn là điểm tựa tinh thần quan trọng trong những giai đoạn khó khăn.
