Các cuộc khảo sát cho thấy gần một nửa số người trưởng thành tại Anh thường xuyên gặp khó khăn để đi vào giấc ngủ. Đáng chú ý, cụm từ tìm kiếm “làm thế nào để ngủ được” trên Google đạt mức trung bình lên tới 135.000 lượt mỗi tháng.
Theo tờ Daily Mail, để đổi lấy một đêm ngon giấc, nhiều người đã phải chật vật thực hiện đủ mọi biện pháp: từ việc cắt bỏ hoàn toàn caffeine, mua kính bảo vệ mắt chống ánh sáng đỏ, cho đến việc dành cả tiếng đồng hồ để thiền định.
Thế nhưng, dù là do suy nghĩ miên man, lo lắng về công việc, hay áp lực từ tiếng chuông báo thức phải dậy sớm vào sáng hôm sau, không ít người vẫn thấy mình tỉnh cú vọ, trân trân nhìn lên trần nhà lúc 3 giờ sáng dù cơ thể đã kiệt sức. Đây cũng có thể là dấu hiệu cho thấy “hệ thống glymphatic” – cơ chế đào thải chất thải chuyển hóa của não bộ khi ngủ – đang hoạt động không bình thường.
Một giấc ngủ ngon đóng vai trò sống còn đối với sức khỏe. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là chỉ có khoảng 1/4 số người trưởng thành đạt được mức ngủ 8 tiếng theo khuyến nghị. Việc thiếu ngủ có liên quan đến hàng loạt căn bệnh nguy hiểm, bao gồm cả chứng sa sút trí tuệ (mất trí nhớ), và cảm giác trằn trọc suốt nhiều giờ đồng hồ trên giường thực sự là một trải nghiệm cực kỳ khổ sở.
Tiến sĩ Deborah Lee, một nhà tâm lý học lâm sàng, cho biết thực tế có một số phương pháp đơn giản giúp kéo dài thời gian ngủ và đẩy nhanh tốc độ vào giấc mà không cần đến việc “đếm cừu”.
Dù ngay cả những chuyên gia giấc ngủ hàng đầu thế giới đôi khi cũng không tránh khỏi chứng mất ngủ, Tiến sĩ Deborah Lee đã phát hiện ra một phương pháp nghe có vẻ ngược đời nhưng lại giúp con người chìm vào giấc ngủ nhanh hơn.
Bà cho biết kỹ thuật này có thể coi là đỉnh cao của “tâm lý học nghịch đảo” (reverse psychology). Nếu bạn liên tục ép bản thân phải ngủ, việc không ngủ được sẽ phản tác dụng, kích hoạt cảm giác lo âu và bực bội. Ngược lại, nếu làm hoàn toàn ngược lại – tự nhủ phải giữ cho bản thân tỉnh táo – bạn sẽ dễ đi vào giấc ngủ hơn.
Theo tiến sĩ Lee, bạn chỉ cần liên tục lặp đi lặp lại câu nói “Đừng ngủ, phải thức” trong đầu. Sau một lúc, các cơ vùng mắt sẽ bắt đầu cảm thấy mệt mỏi, và bạn sẽ chìm vào giấc ngủ từ lúc nào không hay.
Hiện tượng tưởng chừng kỳ lạ này thực chất đã được chứng minh bởi các lý thuyết nghiên cứu. Từ những năm 1930, “liệu pháp ý định nghịch lý” (paradoxical intention) đã được áp dụng rộng rãi trong điều trị các chứng rối loạn lo âu.
Các chuyên gia về giấc ngủ giải thích rằng phương pháp này hiệu quả vì nó cắt đứt sự “lo lắng về hiệu suất” (performance anxiety) liên quan đến giấc ngủ. Đó chính là cái vòng lặp luẩn quẩn đầy ức chế: Bạn càng cố gắng ngủ, não bộ lại càng trở nên tỉnh táo và lo âu hơn.
Tất nhiên, mẹo nhỏ này không phải là phép màu có tác dụng với tất cả mọi người. Các chuyên gia chỉ ra rằng, “liệu pháp ý định nghịch lý” đạt hiệu quả tốt nhất đối với những người mất ngủ do tâm trí căng thẳng, suy nghĩ quá mức hoặc do chính nỗi sợ mất ngủ gây ra, chứ không áp dụng cho những trường hợp mất ngủ bắt nguồn từ các bệnh lý tiềm ẩn.
Tuy nhiên, đúng như tiến sĩ Deborah Lee đã đúc kết: Khi việc tìm kiếm giấc ngủ bắt đầu trở thành một cuộc chiến, đôi khi giải pháp khôn ngoan nhất lại là ngừng phản kháng hoàn toàn.
Ngày 21/5, Cơ quan Phòng chống Bệnh truyền nhiễm Singapore (CDA) thông báo hệ thống y tế ghi nhận 12.700 ca mắc Covid-19 trong tuần từ 10/5 đến 16/5, tăng kỷ lục so với mức 8.000 ca của tuần liền trước đó. Sự gia tăng này đẩy số lượng bệnh nhân nhập viện trung bình mỗi ngày từ 56 lên 73 người. Dù vậy, các bệnh viện công lập vẫn đủ năng lực tiếp nhận người bệnh, đồng thời kiểm soát và duy trì tỷ lệ điều trị tại khoa hồi sức tích cực ở mức một ca mỗi ngày.
Tình trạng suy giảm miễn dịch cộng đồng là nguyên nhân chính gây ra đợt bùng phát lần này. Phân tích dữ liệu y tế cho thấy chủng virus NB.1.8.1 chiếm ưu thế, hiện diện ở hơn một nửa số bệnh nhân mà giới khoa học đã giải trình tự gene. Tuy nhiên, CDA khẳng định chưa có dấu hiệu nào cho thấy biến thể mới lây lan nhanh hơn hoặc gây triệu chứng nặng hơn so với trước đây. Cơ quan này đánh giá đợt bùng phát mang tính chu kỳ, diễn biến tương tự các bệnh đường hô hấp lưu hành địa phương khác.
Để ứng phó làn sóng dịch mới, CDA hối thúc nhóm người từ 60 tuổi trở lên và bệnh nhân có bệnh lý nền từ 6 tháng tuổi tiêm ngay các mũi vaccine mới nhất. Cơ quan y tế cũng đề nghị nhân viên y tế và những người sống cùng nhóm dễ tổn thương chủ động tiêm phòng, bởi các loại vaccine hiện hành vẫn chống lại biến thể mới rất hiệu quả. Những người từ 6 tháng tuổi trở lên có thể đăng ký tiêm chủng tùy theo nhu cầu cá nhân.
Giới chức y tế yêu cầu người dân tự giác nâng cao ý thức bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng. Theo đó, mỗi cá nhân cần giữ vệ sinh sạch sẽ, hoãn các chuyến đi không cần thiết khi cơ thể mệt mỏi, hạn chế tiếp xúc đông người và luôn đeo khẩu trang ngay khi xuất hiện triệu chứng bệnh.
Hoạt động trong giới giải trí nhiều năm, mỗi lần xuất hiện trước công chúng, Lâm Tâm Như đều duy trì được phong độ sắc vóc ở thời kỳ đỉnh cao. Dù đã bước sang tuổi 50, trạng thái xuất sắc của cô vẫn nhận được cơn mưa lời khen từ truyền thông và người hâm mộ, xứng danh "nữ thần không tuổi".
Trước sự tò mò của công chúng, Lâm Tâm Như đã không ngần ngại công khai chi tiết thực đơn và chế độ lành mạnh giúp cô đẩy lùi lão hóa.
Lâm Tâm Như tiết lộ cô duy trì tần suất tập luyện đều đặn 5 ngày một tuần, đồng thời giữ thói quen ngủ sớm, dậy sớm. Các bài tập tại phòng gym từ nâng tạ, cardio cho đến đấm bốc đều không làm khó được cô.
Về chế độ ăn uống, nữ diễn viên ưu tiên các loại thực phẩm tự nhiên, chưa qua chế biến (whole foods), chú trọng bổ sung protein và ăn nhiều rau xanh. Hiện tại, vì mục đích sức khỏe, cô gần như đã từ bỏ thói quen nhâm nhi rượu bia. Ngay cả món bánh mì yêu thích cũng chỉ thỉnh thoảng mới ăn một chút.
Nhờ kỷ luật nghiêm ngặt, tỷ lệ mỡ cơ thể của Lâm Tâm Như hiện chỉ còn 22,2% - một con số lý tưởng giúp trạng thái cơ thể cô thậm chí còn săn chắc hơn cả thời điểm trước khi sinh con.
Nhiều người vì muốn giảm cân mà không dám chạm môi vào bánh mì, thậm chí coi đây là "thực phẩm cấm kỵ" vì nghĩ rằng chỉ cần ăn một miếng là sẽ phát phì. Tuy nhiên, chuyên gia dinh dưỡng Liêu Hân Nghi (Liao Xinyi) chỉ ra rằng: Chìa khóa thực sự nằm ở việc kiểm soát tổng lượng calo nạp vào cơ thể. Chỉ cần biết cách lựa chọn và kết hợp thực phẩm thông minh, bạn hoàn toàn có thể thỉnh thoảng thưởng thức món bánh mì yêu thích mà không cần phải mang cảm giác tội lỗi.
Chuyên gia Liêu Hân Nghi giải thích, lý do khiến nhiều người tăng cân khi ăn bánh mì là bởi thành phần cơ bản của món này vốn chứa "bột mỳ, dầu và đường". So với các món chính như cơm trắng hay mì sợi, bánh mì đã được thêm một lượng chất béo nhất định trong quá trình chế biến. Nếu người tiêu dùng chọn các loại bánh có nhân hoặc mứt phết kèm như nhân đậu đỏ, bơ đậu phộng, sốt kem, bơ... thì hàm lượng đường và chất béo nạp vào cơ thể sẽ tăng lên một cách đáng báo động.
Bà Liêu cảnh báo chỉ cần ăn một chiếc bánh mì nhân ngọt như vậy, lượng dầu và đường nạp vào đã có thể chạm ngưỡng, thậm chí vượt quá tiêu chuẩn cho phép của cả một ngày. Đây chính là lý do định kiến "ăn bánh mì chắc chắn béo" lại hằn sâu vào tâm trí của nhiều người đến thế.
Chuyên gia dinh dưỡng khẳng định giai đoạn giảm cân không đồng nghĩa với việc phải đoạn tuyệt hoàn toàn với bánh mì. Bà gợi ý người tiêu dùng nên chọn những loại bánh mì có thành phần đơn giản như bánh mì gối (bánh mì sandwich), bánh mì ổ nhỏ, hoặc vỏ bánh hamburger.
Sau đó, hãy kết hợp chúng với các nguồn protein như trứng, thịt nướng, cùng các loại rau xanh như xà lách, dưa chuột, cà chua. Sự kết hợp này hoàn toàn có thể tạo nên một bữa ăn cân bằng dinh dưỡng và rất dễ kiểm soát lượng calo.
Đối với quan niệm của số đông cho rằng "ăn bánh mì nguyên cám thì không sợ béo", chuyên gia Liêu Hân Nghi đính chính đây cũng là một lầm tưởng. Các loại "bánh mì nguyên cám" thương mại bày bán trên thị trường phần lớn vẫn được pha trộn với bột mì tinh chế. Để cốt bánh giữ được độ mềm mại, nhà sản xuất thậm chí có thể phải cho thêm nhiều dầu hoặc đường hơn.
Tuy nhiên, nếu đặt lên bàn cân so sánh, bánh mì nguyên cám thực sự chứa nhiều chất xơ và vitamin nhóm B hơn so với các sản phẩm làm từ bột mì trắng. Do đó, chuyên gia vẫn khuyến nghị người tiêu dùng nên ưu tiên lựa chọn các sản phẩm nguyên cám. Dẫu vậy, bà Liêu đặc biệt lưu ý điểm mấu chốt là không được chủ quan ăn quá nhiều chỉ vì nghĩ đó là đồ nguyên cám.
"Bánh mì không phải là món không thể ăn, mà điều quan trọng là bạn phải chú ý đến chủng loại, cách kết hợp thực phẩm đi kèm và phân lượng của nó", chuyên gia Liêu nhấn mạnh, thêm rằng muốn vừa được tận hưởng món ăn ngon, vừa không sợ béo, chìa khóa duy nhất là hãy ăn một cách thông minh.
Nhiều người bị tăng huyết áp thường cố gắng ăn nhạt hơn bằng cách bớt cho muối vào món ăn. Tuy nhiên theo các chuyên gia tim mạch, đây chưa phải yếu tố quan trọng nhất. Phần lớn lượng natri mà cơ thể hấp thụ mỗi ngày thực tế lại đến từ thực phẩm chế biến sẵn và đồ ăn ngoài hàng.
Theo bác sĩ tim mạch Sonal Chandra (Bệnh viện Đại học Chicago, Mỹ), việc chỉ tập trung vào lọ muối trên bàn ăn có thể tạo ra "cảm giác an toàn giả". Nhiều người nghĩ mình đang ăn nhạt nhưng vẫn vô tình nạp quá nhiều natri từ xúc xích, thịt nguội, mì ăn liền, đồ hộp, nước xốt, bánh mì hay các món ăn nhà hàng.
Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ cho biết hơn 70% lượng natri trong khẩu phần ăn hiện đại đến từ thực phẩm chế biến sẵn chứ không phải lượng muối nêm trực tiếp khi nấu ăn.
Điều đáng nói là nhiều món ăn không hề có vị quá mặn nhưng vẫn chứa lượng natri rất cao. Chỉ một phần thức ăn nhanh hoặc một món đóng gói sẵn cũng có thể chứa hơn 1.000mg natri, tương đương phần lớn mức khuyến nghị mỗi ngày đối với người bị tăng huyết áp.
Theo chuyên gia dinh dưỡng Anna Kallianteri (Hiệp hội Dinh dưỡng Anh), nếu thói quen ăn uống không thay đổi, thuốc điều trị huyết áp khó có thể giải quyết triệt để vấn đề. "Thuốc có thể hỗ trợ, nhưng không loại bỏ được nguyên nhân gốc rễ nếu chế độ ăn vẫn quá nhiều natri", bà cho biết.
Các bác sĩ cảnh báo lượng natri cao khiến cơ thể giữ nước nhiều hơn, làm tăng thể tích máu và tạo thêm áp lực lên thành mạch máu. Điều này khiến huyết áp khó giảm dù người bệnh vẫn uống thuốc đều đặn.
Bác sĩ Sonal Chandra cho biết chế độ ăn nhiều natri còn có thể làm giảm hiệu quả của một số nhóm thuốc điều trị huyết áp phổ biến như thuốc ức chế men chuyển ACE, thuốc chẹn thụ thể ARB hay thuốc lợi tiểu.
Trong khi đó, bác sĩ tim mạch Padma Shenoy giải thích rằng natri dư thừa sẽ kích thích cơ thể giải phóng các hormone làm tăng huyết áp và tăng lượng dịch trong mạch máu. Về lâu dài, tình trạng này khiến thành mạch kém đàn hồi hơn và làm tăng nguy cơ đột quỵ, bệnh tim và tổn thương thận.
Các chuyên gia cho rằng không cần loại bỏ hoàn toàn muối, nhưng nên kiểm soát tổng lượng natri hấp thụ mỗi ngày.
Một số thay đổi đơn giản có thể giúp ích gồm:
- Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn như đồ hộp, thịt nguội, snack, thức ăn nhanh và bữa ăn đông lạnh.
- Ưu tiên nấu ăn tại nhà để kiểm soát gia vị.
- Đọc kỹ nhãn dinh dưỡng, chọn sản phẩm có hàm lượng natri thấp.
- Rửa rau củ hoặc đậu đóng hộp trước khi sử dụng để giảm bớt natri dư thừa.
- Dùng tỏi, tiêu, chanh, giấm hoặc rau thơm để tăng hương vị thay cho muối.
- Ăn nhiều thực phẩm giàu kali như chuối, cam, rau xanh và các loại đậu vì kali có thể hỗ trợ cân bằng tác động của natri đối với huyết áp.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng kiểm soát huyết áp hiệu quả không chỉ nằm ở việc "ăn bớt muối", mà quan trọng hơn là thay đổi toàn bộ thói quen ăn uống theo hướng ít chế biến, cân bằng và lành mạnh hơn.
