Công trình được công bố ngày 21/2 trên tạp chí Reproductive Biology and Endocrinology. Nhóm nghiên cứu phân tích dữ liệu tinh dịch của 15.581 nam giới từ 18-45 tuổi đăng ký hiến tinh trùng trong giai đoạn 2018-2024.
Các mẫu được thu thập tại 4 thành phố của Đan Mạch gồm Aarhus, Aalborg, Odense, Copenhagen và tại Orlando, bang Florida (Mỹ).
Kết quả cho thấy xu hướng tương đối tương đồng ở cả hai khu vực. Khả năng vận động của tinh trùng thường đạt mức cao nhất vào tháng 6 và 7, trong khi thấp hơn vào tháng 12 và 1.
Để đánh giá chất lượng tinh dịch, các nhà khoa học sử dụng hệ thống phân tích bằng máy tính, xem xét nhiều chỉ số như thể tích tinh dịch, nồng độ tinh trùng và tỷ lệ tinh trùng di động tiến tới.
Giáo sư Allan Pacey, Đại học Manchester, đồng tác giả nghiên cứu, cho rằng phát hiện này gợi mở một giả thuyết đáng chú ý: nam giới đăng ký hiến tinh trùng vào mùa hè có thể có khả năng được chấp nhận cao hơn.
Ông cũng nhận định các cặp vợ chồng mong con tại Đan Mạch và Florida có thể nhận được một lợi thế nhỏ nếu thụ thai vào thời điểm này. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh đây mới chỉ là giả thuyết và cần thêm nghiên cứu để xác nhận.
Tiến sĩ Sherman Silber, bác sĩ tiết niệu và giám đốc Trung tâm Vô sinh Silber tại St. Louis, người không tham gia nghiên cứu, nhận định mức biến động theo mùa được ghi nhận là khá nhỏ và có thể chưa tạo ra khác biệt sinh học đáng kể đối với khả năng sinh sản.
Nhìn chung, nghiên cứu cho thấy chất lượng tinh trùng có thể biến động theo mùa, song ý nghĩa thực tế của thay đổi này đối với khả năng sinh sản vẫn cần được làm rõ thêm.
Lối sống có thể quan trọng hơn nhiệt độ
Một điểm đáng chú ý là nhiệt độ môi trường không giải thích hoàn toàn xu hướng biến động theo mùa.
Do tinh trùng cần khoảng 74 ngày để phát triển trong cơ thể, các nhà khoa học đã xem xét nhiệt độ tại thời điểm xuất tinh cũng như trong khoảng hai tháng trước đó. Kết quả cho thấy rất ít bằng chứng về mối liên hệ trực tiếp giữa nhiệt độ môi trường và chất lượng tinh trùng.
Từ đó, nhóm nghiên cứu cho rằng những thay đổi về lối sống theo mùa có thể đóng vai trò quan trọng hơn.
Vào mùa hè, con người thường hoạt động ngoài trời nhiều hơn, tiếp xúc ánh nắng thường xuyên hơn, thay đổi chế độ ăn uống, tăng vận động hoặc có nhịp sinh hoạt khác so với mùa đông. Đây đều là những yếu tố từng được ghi nhận có liên quan đến sức khỏe sinh sản nam giới.
Một giả thuyết khác được đặt ra từ góc nhìn tiến hóa. Ở nhiều loài động vật sống tại vùng ôn đới, thời điểm sinh sản thường giúp con non chào đời vào mùa xuân, khi điều kiện môi trường thuận lợi và nguồn thức ăn dồi dào hơn.
Nếu chất lượng tinh trùng cao hơn vào mùa hè, thời điểm thụ thai này có thể làm tăng khả năng con non sinh ra vào mùa xuân. Tuy nhiên, ở con người hiện đại, tác động này có thể không còn rõ rệt do khả năng thích nghi với môi trường sống quanh năm.
Các nghiên cứu trước đây về biến động chất lượng tinh trùng theo mùa cho kết quả chưa thống nhất. Một số nghiên cứu tại Italy cũng ghi nhận khả năng vận động của tinh trùng cao hơn vào mùa hè.
Trong khi đó, một phân tích trên hơn 21.000 mẫu tinh dịch tại miền nam Trung Quốc cho thấy khả năng vận động của tinh trùng đạt mức cao nhất vào cuối mùa đông và giảm trong các tháng mùa hè.
Theo nhóm tác giả, sự khác biệt giữa các nghiên cứu có thể liên quan đến khí hậu, độ ẩm, thói quen sinh hoạt và lối sống ở từng khu vực.
Ngoài yếu tố mùa, nghiên cứu mới cũng ghi nhận mối liên hệ giữa tuổi tác và chất lượng tinh trùng. Khả năng vận động của tinh trùng cao nhất ở nam giới trong độ tuổi 30, thấp hơn ở nhóm dưới 25 tuổi và trên 40 tuổi.
Tại Đan Mạch, chất lượng tinh trùng giảm trong giai đoạn 2019-2022, sau đó phục hồi vào năm 2023. Nhóm nghiên cứu cho rằng xu hướng này có thể liên quan đến thay đổi lối sống trong đại dịch COVID-19, khi thói quen làm việc, ăn uống và vận động bị xáo trộn.
Ngược lại, dữ liệu tại Orlando cho thấy chất lượng tinh trùng tăng dần trong giai đoạn 2018-2024. Theo nhóm tác giả, xu hướng này hiện chưa được giải thích rõ và cần tiếp tục nghiên cứu.
Theo Verywell Health, táo là nguồn chứa chất xơ hòa tan, đặc biệt là pectin, có khả năng hỗ trợ giảm cholesterol xấu LDL bằng cách hạn chế hấp thu cholesterol trong ruột. Táo cũng chứa polyphenol, nhóm chất chống oxy hóa có thể giúp giảm viêm và bảo vệ thành mạch máu.
Ăn táo cả vỏ (sau khi rửa sạch) có thể tận dụng tối đa lượng chất xơ và chất chống oxy hóa.
Táo
Theo Verywell Health, táo là nguồn chứa chất xơ hòa tan, đặc biệt là pectin, có khả năng hỗ trợ giảm cholesterol xấu LDL bằng cách hạn chế hấp thu cholesterol trong ruột. Táo cũng chứa polyphenol, nhóm chất chống oxy hóa có thể giúp giảm viêm và bảo vệ thành mạch máu.
Ăn táo cả vỏ (sau khi rửa sạch) có thể tận dụng tối đa lượng chất xơ và chất chống oxy hóa.
Cam
Theo Eatingwell, cam và các loại quả có múi như quýt, bưởi giàu vitamin C, flavonoid và kali. Flavonoid có thể giúp cải thiện chức năng mạch máu, trong khi kali hỗ trợ cân bằng lượng natri trong cơ thể, từ đó góp phần duy trì huyết áp ổn định.
Cam cũng chứa nhiều nước và ít calo, phù hợp để bổ sung vào chế độ ăn hàng ngày.
Cam
Theo Eatingwell, cam và các loại quả có múi như quýt, bưởi giàu vitamin C, flavonoid và kali. Flavonoid có thể giúp cải thiện chức năng mạch máu, trong khi kali hỗ trợ cân bằng lượng natri trong cơ thể, từ đó góp phần duy trì huyết áp ổn định.
Cam cũng chứa nhiều nước và ít calo, phù hợp để bổ sung vào chế độ ăn hàng ngày.
Chuối
Chuối là một trong những nguồn kali tự nhiên dồi dào, theo Healthline. Khoáng chất này đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa huyết áp bằng cách giảm tác động của natri và hỗ trợ mạch máu thư giãn. Chuối còn cung cấp chất xơ và carbohydrate tự nhiên, là lựa chọn phù hợp cho bữa sáng hoặc bữa phụ.
Chuối
Chuối là một trong những nguồn kali tự nhiên dồi dào, theo Healthline. Khoáng chất này đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa huyết áp bằng cách giảm tác động của natri và hỗ trợ mạch máu thư giãn. Chuối còn cung cấp chất xơ và carbohydrate tự nhiên, là lựa chọn phù hợp cho bữa sáng hoặc bữa phụ.
Bơ
Bơ chứa nhiều chất béo không bão hòa đơn - loại chất béo có lợi giúp cải thiện cholesterol máu khi thay thế chất béo bão hòa trong khẩu phần ăn. Loại quả này cũng giàu kali và chất xơ, hai dưỡng chất có lợi cho tim mạch.
Do quả bơ có hàm lượng năng lượng khá cao, mỗi lần chỉ nên ăn khoảng 1/4 đến 1/2 quả, tùy nhu cầu năng lượng của mỗi người.
Bơ
Bơ chứa nhiều chất béo không bão hòa đơn - loại chất béo có lợi giúp cải thiện cholesterol máu khi thay thế chất béo bão hòa trong khẩu phần ăn. Loại quả này cũng giàu kali và chất xơ, hai dưỡng chất có lợi cho tim mạch.
Do quả bơ có hàm lượng năng lượng khá cao, mỗi lần chỉ nên ăn khoảng 1/4 đến 1/2 quả, tùy nhu cầu năng lượng của mỗi người.
Dưa hấu
Lycopene là chất chống oxy hóa tạo nên màu đỏ đặc trưng của quả dưa hấu. Một số nghiên cứu cho thấy lycopene có thể góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch nhờ giảm stress oxy hóa và hỗ trợ bảo vệ thành mạch. Dưa hấu cũng mọng nước, thích hợp để bổ sung trong những ngày nắng nóng.
Dưa hấu
Lycopene là chất chống oxy hóa tạo nên màu đỏ đặc trưng của quả dưa hấu. Một số nghiên cứu cho thấy lycopene có thể góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch nhờ giảm stress oxy hóa và hỗ trợ bảo vệ thành mạch. Dưa hấu cũng mọng nước, thích hợp để bổ sung trong những ngày nắng nóng.
Lựu
Lựu chứa nhiều polyphenol và anthocyanin. Đây là các chất chống oxy hóa có khả năng giảm viêm và góp phần bảo vệ mạch máu khỏi tổn thương do gốc tự do.
Một số nghiên cứu còn cho thấy nước ép lựu có thể hỗ trợ cải thiện chức năng nội mô mạch máu và lưu thông máu khi được sử dụng như một phần của chế độ ăn lành mạnh. Nên ưu tiên ăn quả hoặc uống nước ép nguyên chất, không thêm đường.
Lựu chứa nhiều polyphenol và anthocyanin. Đây là các chất chống oxy hóa có khả năng giảm viêm và góp phần bảo vệ mạch máu khỏi tổn thương do gốc tự do.
Một số nghiên cứu còn cho thấy nước ép lựu có thể hỗ trợ cải thiện chức năng nội mô mạch máu và lưu thông máu khi được sử dụng như một phần của chế độ ăn lành mạnh. Nên ưu tiên ăn quả hoặc uống nước ép nguyên chất, không thêm đường.
Việt quất
Anthocyanin là hợp chất tạo màu xanh tím đặc trưng của việt quất có liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Các chất chống oxy hóa này giúp hạn chế viêm, cải thiện chức năng mạch máu và hỗ trợ bảo vệ tế bào khỏi tổn thương.
Nếu không có việt quất tươi, có thể sử dụng việt quất đông lạnh nhưng nên tránh các sản phẩm có thêm nhiều đường.
Việt quất
Anthocyanin là hợp chất tạo màu xanh tím đặc trưng của việt quất có liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Các chất chống oxy hóa này giúp hạn chế viêm, cải thiện chức năng mạch máu và hỗ trợ bảo vệ tế bào khỏi tổn thương.
Nếu không có việt quất tươi, có thể sử dụng việt quất đông lạnh nhưng nên tránh các sản phẩm có thêm nhiều đường.
Nhiều người chỉ chú ý đến huyết áp khi có triệu chứng cụ thể, nhưng thực tế sau một bữa ăn không lành mạnh, huyết áp cũng có thể tăng vọt hoặc dao động mạnh. Nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo và xử trí đúng cách giúp giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.
Theo bác sĩ Nguyễn Thị Hòa, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu và Tư vấn Dinh Dưỡng NERCI (TP.HCM), các dấu hiệu tăng huyết áp sau ăn cần chú ý gồm:
Tình huống cần đặc biệt cảnh giác là khi huyết áp đo được từ 180/120 mmHg trở lên, nhất là nếu đi kèm đau ngực, khó thở, yếu hoặc tê một bên cơ thể, méo miệng, nói khó, lú lẫn, co giật, nhìn mờ đột ngột hoặc đau đầu dữ dội chưa từng có. Đây có thể là dấu hiệu của cơn tăng huyết áp nặng hoặc dấu hiệu của đột quỵ.
Khi đó, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay. Bác sĩ Hòa hướng dẫn, trong lúc chờ hỗ trợ, nên để người bệnh ngồi hoặc nằm đầu cao, nghỉ ngơi trong không gian yên tĩnh, nới lỏng quần áo, tránh đi lại nhiều, không tắm nước nóng, không xông hơi và không tự ý uống thêm thuốc hạ áp ngoài chỉ định.
Tuy nhiên, bác sĩ Hòa cũng cần nhấn mạnh rằng tăng huyết áp đôi khi không gây triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, người bệnh không nên chỉ dựa vào cảm giác chủ quan mà cần có thói quen đo huyết áp tại nhà, nhất là sau những bữa ăn nhiều muối hoặc khi cơ thể có biểu hiện bất thường.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Ngọc Hạnh, Trưởng khoa Dinh dưỡng Tiết chế, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), cho hay khi tình trạng huyết áp tăng sau ăn lặp lại thường xuyên, người bệnh cần can thiệp sớm nhằm phòng ngừa nguy cơ biến cố tim mạch, thần kinh. Bên cạnh đó, cần điều chỉnh dinh dưỡng và sinh hoạt, cụ thể:
Dinh dưỡng hợp lý, khoa học: Khuyến khích chế độ dinh dưỡng DASH, được xây dựng dựa trên 4 tiêu chí: Ăn nhiều rau quả tươi và các sản phẩm từ sữa ít béo; Tăng cường khẩu phần cá, thịt gia cầm, các loại hạt và thực phẩm nguyên hạt; Giảm thiểu hấp thụ chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và cholesterol nhằm hỗ trợ sức khỏe tim mạch và kiểm soát cân nặng; Hạn chế muối và thực phẩm chứa nhiều muối, đường, thức uống có ga và các loại thịt đỏ (là tác nhân có thể góp phần làm tăng nguy cơ về sức khỏe như tăng huyết áp và bệnh tim mạch).
Thay đổi lối sống, hoạt động thể lực thường xuyên phù hợp với tình trạng bệnh và tuổi tác.
Theo dõi huyết áp định kỳ dưới sự hướng dẫn của nhân viên y tế.
Tự trang bị máy đo huyết áp tại nhà và ghi chép lại nhật ký huyết áp.
Khám sức khỏe định kỳ để tư vấn, can thiệp dinh dưỡng phù hợp theo từng cá nhân.
“Một mẹo thực tế là mỗi bữa ăn nên có ít nhất nửa đĩa là rau, 1/4 là nguồn đạm lành mạnh và 1/4 là tinh bột tốt. Kiểm soát huyết áp là quá trình lâu dài; thuốc rất quan trọng, nhưng bữa ăn hằng ngày chính là nền tảng giúp thuốc phát huy hiệu quả tốt hơn và giảm nguy cơ biến chứng tim mạch, đột quỵ, suy thận trong tương lai”, bác sĩ Hòa nói thêm.
Theo báo cáo của Buzzmetrics về nhu cầu chăm sóc da của người Việt (Vietnam Facial Skincare) năm 2024 - 2025, chủ đề dưỡng trắng da ghi nhận hơn 10 triệu lượt thảo luận trên mạng xã hội, cho thấy nhu cầu làm đồng đều màu da và xử lý các vấn đề liên quan đến sắc tố đang được người Việt Nam quan tâm rất nhiều. Cũng theo báo cáo này, bên cạnh hiệu quả thì độ an toàn cũng là một trong những tiêu chí mà người Việt Nam tìm kiếm ở một serum dưỡng sáng da.
Từ những thấu hiểu về nhu cầu chăm sóc da cho các vấn đề về sắc tố của người Việt Nam, La Roche-Posay tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trong sứ mệnh chăm sóc làn da khi thực hiện nghiên cứu quan sát sản phẩm Mela B3 Serum trên 280 người thử nghiệm tại Việt Nam.
Nghiên cứu của La Roche-Posay được thực hiện trên 280 tình nguyện viên đang gặp các vấn đề về sắc tố như da không đều màu, thâm sau mụn và rám má trên nhiều cấp độ khác nhau. Các tình nguyện viên sử dụng sản phẩm Mela B3 Serum 2 ngày 1 lần trong 3 tháng dưới sự giám sát của các chuyên gia chăm sóc da để theo dõi và đánh giá.
Sau 3 tháng, nghiên cứu cho thấy nhiều kết quả tích cực đánh giá bởi cả chuyên gia chăm sóc da và tình nguyện viên trải nghiệm: 100% người dùng đồng ý sản phẩm an toàn trên da, hiệu quả cải thiện các vấn đề về sắc tố lên đến 1.7 lần. Những con số này là minh chứng mạnh mẽ cho hiệu quả giảm thâm nám và độ an toàn cao của Mela B3 Serum trên làn da người Việt.
Kết quả nghiên cứu cũng được công bố tại Hội nghị Da liễu thẩm mỹ miền Nam (SCAD) 2026 và Hội nghị Da liễu thẩm mỹ toàn quốc (NCAD) 2026. Tại hai hội nghị này, nhóm nghiên cứu đã trình bày những kết quả nổi bật, tiếp cận gần 5,000 chuyên gia chăm sóc da hàng đầu trên toàn quốc. Việc xuất hiện tại những diễn đàn chuyên ngành lớn không chỉ khẳng định uy tín của kết quả nghiên cứu mà còn cho thấy sự quan tâm lớn của các chuyên gia đối với các giải pháp hỗ trợ điều trị các vấn đề về sắc tố hiệu quả và an toàn trên làn da Việt Nam.
Mela B3 Serum là thành tựu nghiên cứu mới nhất của La Roche-Posay để cải thiện các làn da đang gặp vấn đề về sắc tố. Sở hữu bảng thành phần toàn diện 10 hoạt chất, nổi bật với sự kết hợp của hoạt chất làm sáng đột phá Melasyl với 10% Niacinamide và Retinyl giúp hỗ trợ dưỡng sáng, mờ thâm sau 6 ngày và giảm 90% trường hợp thâm nám lâu năm (giảm kích thước, mức độ đậm màu và mật độ nám). Hiệu quả và độ an toàn cũng đã được kiểm chứng trên làn da Việt.
Hoạt chất đột phá Melasyl được phát hiện tại phòng nghiên cứu của La Roche-Posay sau 18 năm. Đây được xem là hoạt chất đột phá trong khả năng làm sáng da nhờ vào cơ chế hoạt động khác biệt – bắt giữ tiền chất Melanin dư thừa trước khi hình thành đốm nâu trên da thay vì ức chế enzyme Tyrosinase sản sinh ra Melanin. Nhờ đó, hoạt chất đem lại khả năng làm sáng hiệu quả hơn 10 hoạt chất làm sáng khác như Vitamin C, Tranexamic Acid… nhưng vẫn duy trì được sinh lí bình thường của làn da. Chính vì vậy, Mela B3 Serum trở thành giải pháp dưỡng sáng hiệu quả và an toàn, phù hợp sử dụng duy trì trong thời gian dài.
*Kết quả nghiên cứu đánh giá hiệu quả cải thiện, mức độ dung nạp và mức độ hài lòng đối với sản phẩm chứa niacinamide và 2-mercaptonicotinoyl glycine trên bệnh nhân rám má, đốm nâu và tăng sắc tố sau viêm trên 280 tình nguyện viên Việt Nam
