Bánh mì là niềm tự hào ẩm thực của người Việt, gắn bó với bao thế hệ người Việt từ thành thị đến nông thôn. Nhưng sao bây giờ cứ nghe đến bánh mì là người ta lại thấy hơi lo lắng?
Về chuyện môn, qua phân tích của các nhà khoa học, “thủ phạm” chính gây ngộ độc bánh mì là hai loại vi khuẩn Salmonella và tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus). Cũng theo các nghiên cứu, hơn 50% trường hợp vi khuẩn được tìm thấy trong món xốt bơ trứng và pa tê.
Xốt bơ trứng, bà con mình thường làm từ lòng đỏ trứng gà sống. Đây chính là kho nuôi dưỡng vi khuẩn Salmonella. Còn pa tê, nếu quy trình hấp không đủ nhiệt hoặc bảo quản kém như để qua đêm không bảo quản lạnh, để ngoài trời nắng nóng, vi khuẩn sẽ sinh sôi nảy nở theo cấp số nhân.
Đặc biệt, độc tố của vi khuẩn tụ cầu vàng cực kỳ “lì lợm”. Nhiệt độ nướng bánh mì chỉ đủ làm giòn vỏ bên ngoài chứ không thể tiêu diệt được độc tố của tụ cầu một khi nó đã hình thành bên trong nhân bánh mì.
Ổ bánh mì là món ăn tổng hợp, mỗi thứ một ít như thịt, chả, pa tê, bơ, đồ chua, rau ngâm… Chính sự đa dạng này lại tạo thành môi trường lý tưởng cho vi khuẩn. Ở xứ mình, thời tiết nắng nóng thường xuyên trên 30-35°C. Đây là vùng nhiệt độ nguy hiểm cho thực phẩm.
Một xe bánh mì phơi nắng phơi gió từ sáng tới chiều, các hũ xốt bơ, pa tê cứ để lộ thiên thì chỉ cần hai tiếng, vi khuẩn đã kịp “lập gia đình, sinh con đẻ cái” đầy trong đó rồi. Chưa kể thói quen dùng tay bốc thực phẩm rồi cũng chính tay đó cầm tiền, cầm giẻ lau… chính là con đường lây nhiễm chéo nhanh nhất.
Để món bánh mì mãi là niềm tự hào khi giới thiệu với bạn bè quốc tế, chúng ta cần một cái bắt tay thật chặt giữa ba bên:
1. Về phía Nhà nước: Cần quản lý “tận gốc”. Đừng chỉ kiểm tra hành chính các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, ngành chức năng phải kiểm soát từ các lò chả, cơ sở sản xuất pa tê lớn. Việc cấp giấy chứng nhận an toàn thực phẩm phải đi đôi với những buổi tập huấn thực tế cho bà con tiểu thương hiểu đúng về vi khuẩn và nhiệt độ bảo quản.
2. Về phía người bán: Hãy làm bằng cái tâm của người nấu cho người thân ăn. Mỗi ổ bánh mì trao đi là trao sức khỏe của một con người. Hãy tách biệt đồ sống và đồ chín. Tuyệt đối không dùng tay trần bốc thức ăn sau khi đã cầm tiền.
Bảo quản lạnh. Đừng tiếc một chiếc tủ kính kín hay một thùng đá nhỏ để giữ lạnh cho xốt bơ và pa tê.
3. Về phía người mua: Hãy là người tiêu dùng thông thái.
Thay đổi một chút thói quen, kỹ lưỡng hơn một chút trong cách làm, cách ăn chính là cách chúng ta giữ gìn văn hóa và tình nghĩa đồng bào mình.
Nghiên cứu do nhóm chuyên gia tại Bệnh viện số 2 Trường Y Đại học Chiết Giang (Trung Quốc) thực hiện, dẫn đầu bởi tiến sĩ Lu-sha Tong. Các nhà nghiên cứu đã phân tích hồ sơ sức khỏe của 482.699 người tham gia trong độ tuổi từ 37 đến 73 tuổi từ Ngân hàng sinh học Anh (UK Biobank), không có tiền sử đột quỵ trong giai đoạn từ 2006 đến 2022.
Tốc độ đi bộ được người tham gia tự báo cáo là chậm, trung bình hoặc nhanh, trong khi lực nắm được đo bằng lực kế cầm tay tiêu chuẩn.
Kết quả đã phát hiện những người đi bộ với tốc độ chậm, có nguy cơ đột quỵ cao hơn đến 64%, theo trang tin y khoa News Medical.
Ngược lại, người đi bộ nhanh hơn có nguy cơ đột quỵ thấp hơn.
Bên cạnh đó, tình trạng mất cơ cũng cho thấy những con số đáng ngại: Người có sức mạnh cơ bắp thấp có nguy cơ đột quỵ do thiếu máu cục bộ tăng 31% và đột quỵ xuất huyết tăng 41%.
Lực nắm tay thấp hơn cũng liên quan đến việc tăng 7% khả năng bị đột quỵ.
Các nhà nghiên cứu giải thích rằng khi già đi, cơ thể thường mất khối lượng và sức mạnh cơ bắp. Sự mất mát này phản ánh sức khỏe thể chất thấp, viêm mạn tính và những thay đổi trong quá trình trao đổi chất. Cơ bắp yếu có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm về nguy cơ đột quỵ cao hơn.
Các nhà nghiên cứu kết luận rằng, các bài kiểm tra nhanh về chức năng thể chất, như tốc độ đi bộ và lực nắm tay, có thể giúp xác định những người có nguy cơ đột quỵ cao.
Như vậy, tốc độ đi bộ có thể là một dấu hiệu nói lên sức khỏe tổng thể và sàng lọc những yếu tố này sẽ hỗ trợ các chiến lược phòng ngừa hiệu quả hơn.
Ban đầu, các triệu chứng của chị H. âm ỉ nhưng ngày càng tăng nặng, kèm cảm giác mất thăng bằng, choáng váng, buồn nôn, sợ đột quỵ nên chị đến Bệnh viện đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám. Kết quả chụp MRI 3 Tesla não ghi nhận chị có nhiều tổn thương dạng nốt ở vỏ và dưới vỏ não, rải rác ở thân não và tiểu não - những vị trí liên quan trực tiếp đến chức năng vận động, thăng bằng và điều phối thần kinh.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Cao Hoàng Trọng, Khoa Thần kinh, Bệnh viện đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết hình ảnh này gợi ý tình trạng viêm lan tỏa hệ thần kinh trung ương, không điển hình cho đột quỵ cấp. Chọc dò dịch não tủy kết quả cho thấy số lượng bạch cầu tăng rất cao (973 tế bào/µL), trong đó bạch cầu ái toan chiếm ưu thế, kèm protein tăng và đường giảm so với đường máu. Đây là bộ 3 dấu hiệu điển hình của viêm màng não do ký sinh trùng.
Khai thác tiền sử, chị H. có thói quen ăn rau sống và nuôi chuột hamster tại nhà. Đây là yếu tố dịch tễ quan trọng, người bệnh được chỉ định xét nghiệm PCR dịch não tủy. Kết quả xác định dương tính với Angiostrongylus cantonensis, loại giun tròn ký sinh ở chuột. Từ đó, bác sĩ chẩn đoán chị H. bị viêm màng não tăng bạch cầu ái toan do ấu trùng giun phổi chuột xâm nhập hệ thần kinh trung ương.
Theo bác sĩ Trọng, Angiostrongylus cantonensis là nguyên nhân thường gặp nhất gây viêm màng não do ký sinh trùng ở người. Vật chủ chính của loài này là chuột. Giun trưởng thành sống trong động mạch phổi của chuột, đẻ trứng, nở thành ấu trùng, sau đó theo đường hô hấp, tiêu hóa và thải ra môi trường qua phân. Ốc sên, ốc bươu hoặc các loài nhuyễn thể khác đóng vai trò vật chủ trung gian khi ăn phải ấu trùng.
Những người nhiễm bệnh như chị H. có thể do tiếp xúc trực tiếp với chuột hoặc do ăn phải ốc chưa nấu chín, rau sống có dính chất nhầy của ốc hoặc thực phẩm bị nhiễm ấu trùng. Sau khi vào cơ thể, ấu có thể di chuyển lên não và tủy sống. Tại đây, chúng gây phản ứng viêm mạnh, dẫn đến viêm màng não, tổn thương nhu mô não. Một số trường hợp ấu trùng có thể di chuyển đến mắt, gây giảm thị lực, thậm chí mù vĩnh viễn.
Sau hội chẩn, chị H. được điều trị bằng thuốc kháng viêm trong khoảng 7 - 10 ngày để giảm tình trạng phù não, đau đầu và hạn chế tổn thương thần kinh. Song song đó, người bệnh được dùng thuốc diệt ký sinh trùng kéo dài khoảng 2 - 3 tuần. Chức năng gan được theo dõi định kỳ để phát hiện sớm tác dụng phụ và điều chỉnh kịp thời nếu cần.
Sau khoảng 2 tuần điều trị, tình trạng đau đầu và choáng váng của chị Hoa giảm rõ rệt, không còn nôn ói, khả năng thăng bằng cải thiện. Người bệnh tiếp tục được theo dõi ngoại trú để đánh giá nguy cơ di chứng thần kinh.
Bác sĩ Hoàng Trọng cho biết thêm, viêm màng não tăng bạch cầu ái toan thường khởi phát sau 1 - 3 tuần kể từ khi nhiễm. Bệnh có thể biểu hiện bằng đau đầu dữ dội, cứng gáy, buồn nôn, rối loạn tri giác, yếu liệt hoặc rối loạn vận động. Dù tỷ lệ tử vong không cao (khoảng 2 - 3%), nhưng để lại di chứng thần kinh lâu dài như suy giảm trí nhớ, rối loạn thăng bằng, đau đầu mạn tính nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Để phòng bệnh mỗi người nên ăn chín uống sôi, hạn chế ăn rau sống không rõ nguồn gốc, rửa kỹ rau bằng nước sạch, tốt nhất nên ngâm nước muối. Không ăn ốc, hải sản chưa được nấu chín hoàn toàn. Khi nuôi thú cưng như chuột, hamster cần đảm bảo vệ sinh môi trường, tránh tiếp xúc với chất thải của động vật.
Bác sĩ Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố ngày 17/7 cho biết, bệnh nhi ở xã Hưng Long nhập viện trong trạng thái hôn mê sâu, co giật, thiếu oxy nặng. Kết quả chụp X-quang phổi và CT não của em cho thấy tổn thương lan tỏa hai bên phổi cùng tình trạng phù não hai bán cầu.
Bệnh viện chẩn đoán trẻ bị ngạt nước gây thiếu oxy não và viêm phổi hít, lập tức chỉ định thở máy, dùng kháng sinh phổ rộng, điều trị chống phù não, chống co giật và điều chỉnh các rối loạn. Sau gần hai tuần điều trị tích cực, bệnh nhi cai máy thở, chuyển sang tự thở oxy và tỉnh táo dần trước khi đủ điều kiện xuất viện vào hôm nay.
Tai nạn xảy ra ba tuần trước khi nạn nhân cùng ba người bạn ra tắm tại một ao nước. Do không biết bơi, em trượt chân rơi xuống vùng trũng sâu vốn hình thành từ quá trình nạo vét lòng ao. Nhóm bạn đi cùng nỗ lực cứu nạn nhưng bất thành nên đã tri hô người lớn xung quanh ứng cứu. Sau gần 10 phút chìm dưới nước, mọi người mới đưa được em lên bờ trong tình trạng hôn mê, tím tái và thở ngáp.
Người dân tại hiện trường lập tức ép tim ngoài lồng ngực cho nạn nhân khoảng 10 phút. Sau khi trẻ nôn ra nhiều nước, người nhà dùng xe cá nhân chuyển thẳng em đến bệnh viện địa phương. Tại đây, các bác sĩ nhanh chóng đặt nội khí quản hỗ trợ hô hấp, điều trị chống phù não rồi chuyển khẩn cấp bệnh nhi lên tuyến trên là Bệnh viện Nhi đồng Thành phố.
Theo bác sĩ Tiến, ngạt nước là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở trẻ em, đặc biệt trong dịp hè. Nếu được sơ cứu đúng cách ngay tại hiện trường, cơ hội cứu sống người bệnh sẽ tăng lên đáng kể.
Khi phát hiện trẻ bị ngạt nước, người dân cần nhanh chóng đưa nạn nhân lên bờ, kiểm tra hô hấp và tuần hoàn. Nếu trẻ ngừng thở hoặc ngừng tim, cần tiến hành ép tim ngoài lồng ngực kết hợp hà hơi thổi ngạt ngay và gọi cấp cứu. Không nên dốc ngược trẻ, xốc nước, lăn lu hay ấn bụng vì những động tác này không giúp đẩy nước ra ngoài mà còn làm mất "thời gian vàng" hồi sức.
Bác sĩ cũng khuyến cáo phụ huynh cho trẻ học bơi, không để trẻ tự tắm sông, suối, ao, hồ khi không có người lớn giám sát. Các xô, chậu chứa nước trong gia đình cần có nắp đậy hoặc để khô khi không sử dụng để phòng trẻ nhỏ bị ngã úp mặt gây ngạt.
Đối với các công trình có hố đào hoặc khu vực ngập nước do thi công, cần có rào chắn và biển cảnh báo để tránh trẻ em vô tình rơi xuống, dẫn đến những tai nạn đáng tiếc.
