Một bé gái 13 tuổi bỏ nhà đi nhiều ngày để đến phòng trọ của người đàn ông quen qua Facebook. Một vụ việc khác, hai em gái nhỏ trở thành nạn nhân trong vụ án hiếp dâm…
Đọc những tin ấy, người lớn thường phản ứng rất nhanh bằng sự giận dữ: trách kẻ phạm tội, trách mạng xã hội, trách trẻ “thiếu hiểu biết”…
Nhưng sau những vụ việc đau lòng ấy có lẽ cần nhìn sâu hơn vào một thực tế khác: trẻ em hôm nay đang lớn lên trong một thế giới mà khoảng cách giữa “người lạ” và “người quen” gần như bị xóa nhòa.
Một tài khoản Facebook, TikTok hay game online xa lạ đôi khi len sâu vào tâm lý trẻ còn nhiều hơn cả người thân trong nhà.
Nguy hiểm nhất là nhiều đứa trẻ không hề nghĩ mình đang gặp nguy hiểm. Các em nghĩ mình “được yêu”, “được quan tâm”, “được thấu hiểu”. Trong khi phía bên kia có thể là một người trưởng thành đầy kinh nghiệm thao túng tâm lý.
Một đứa trẻ 13 tuổi chưa đủ khả năng nhận thức đầy đủ để tự bảo vệ mình trước những cạm bẫy cảm xúc và dục vọng của người lớn.
Về phía pháp luật, những hành vi quan hệ tình dục với trẻ vị thành niên rõ ràng phải bị xử lý nghiêm minh, không thể có bất kỳ sự biện minh nào bằng lý do “tự nguyện”, “quen biết qua mạng” hay “hai bên có tình cảm”.
Nhưng chỉ pháp luật thôi là chưa đủ, bởi sau mỗi vụ việc, điều đau đớn nhất không chỉ là bản án dành cho thủ phạm mà còn là những tổn thương kéo dài trong tâm lý đứa trẻ. Có em mất niềm tin vào người khác; có em mặc cảm, khủng hoảng, học hành đổ vỡ. Có gia đình tan nát vì cảm giác bất lực và ân hận.
Nhiều phụ huynh thường nghĩ nguy cơ xâm hại chỉ đến từ bên ngoài xã hội. Thật ra rất nhiều đứa trẻ bị tổn thương bắt đầu từ khi trẻ cô đơn, lạc lối khi đang ở ngay trong gia đình mình.
Cha mẹ bận rộn, con có điện thoại từ sớm. Mỗi ngày trẻ dành hàng giờ trên mạng, người lớn gần như không biết con đang nói chuyện với ai, xem gì, tham gia hội nhóm nào. Những mối quan hệ độc hại len vào những khoảng trống tình cảm gia đình.
Điều đáng lo là trẻ tiếp xúc thông tin quá nhanh nhưng lại không kịp có kỹ năng tự bảo vệ. Trẻ có thể biết dùng mạng xã hội từ tiểu học nhưng không được dạy đủ về ranh giới cơ thể, sự đồng thuận, nguy cơ dụ dỗ trên mạng hay cách cầu cứu khi gặp nguy hiểm.
Nhiều gia đình vẫn xem giáo dục giới tính là chuyện “nhạy cảm”, ngại nói với con. Trong khi Internet thì dạy trẻ đủ mọi thứ, kể cả những điều méo mó và lệch lạc. Sự im lặng của người lớn đôi khi nguy hiểm hơn cả mạng xã hội.
Nhưng bảo vệ trẻ em không thể chỉ bắt đầu sau một bi kịch mà phải bắt đầu từ đời sống hằng ngày. Cha mẹ cần chịu khó trò chuyện với con, biết hôm nay con vui hay buồn, biết bạn bè con là ai, biết con đang theo dõi những tài khoản nào trên mạng, biết những thay đổi bất thường trong tâm lý con…
Ngoài gia đình, nhà trường cũng cần thay đổi cách tiếp cận. Giáo dục kỹ năng sống và an toàn số không thể chỉ là vài buổi tuyên truyền. Trẻ cần được học thực chất về nguy cơ trên không gian mạng, kỹ năng từ chối, kỹ năng cầu cứu và cả giá trị của lòng tự trọng.
Một đứa trẻ thiếu kỹ năng và thiếu sự đồng hành sẽ rất dễ trở thành nạn nhân giữa thế giới ảo đầy cạm bẫy trên mạng xã hội. Một chiếc điện thoại thông minh có thể mở ra tri thức, kết nối và cơ hội nhưng cũng có thể mở ra những cuộc trò chuyện nguy hiểm mà cha mẹ không hề hay biết.
Sau mỗi vụ việc đau lòng, xã hội thường phẫn nộ vài ngày rồi quên đi nhưng với những đứa trẻ, vết thương có thể kéo dài nhiều năm. Do vậy bảo vệ trẻ em hôm nay không chỉ là trách nhiệm của công an hay pháp luật.
Đó còn là trách nhiệm của gia đình, nhà trường và cả cộng đồng trong việc tạo ra một môi trường mà trẻ được lắng nghe, được trang bị kỹ năng và được lớn lên an toàn.
Gần đây, Khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện Bưu điện liên tục tiếp nhận nhiều trường hợp người bệnh nhập viện trong tình trạng hóc dị vật ở vùng họng, amidan, thậm chí sâu xuống hạ họng.
Điển hình, bà P.T.T.H. (47 tuổi, Hà Nội) sau khi ăn bánh mì pate xuất hiện cảm giác đau và vướng họng. Qua nội soi, bác sĩ phát hiện một sợi lông lợn dài khoảng 2,5cm cắm trực tiếp vào amidan của bà H. Đây là dạng dị vật hiếm gặp nhưng gây khó chịu rõ rệt cho người bệnh.
Một trường hợp khác là bệnh nhân T.V.L. (63 tuổi) sau khi ăn cá xuất hiện cảm giác vướng trong họng. Khi đến khám tại bệnh viện, bác sĩ phát hiện một mảnh xương cá có hình tam giác ba cạnh sắc nhọn cắm sâu ở vị trí hạ họng – xoang lê bên phải, đây là khu vực khó tiếp cận và tiềm ẩn nhiều rủi ro khi can thiệp.
Đáng chú ý, trường hợp bệnh nhân N.V.T (27 tuổi) bị hóc xương cá nhưng chủ quan, tự xử lý tại nhà trong suốt 5 ngày. Khi đến bệnh viện, bác sĩ phát hiện mảnh xương dài 2 cm đã cắm sâu vào amidan. Rất may trường hợp này chưa gây viêm nhiễm hay áp xe quanh amidan – một biến chứng nguy hiểm có thể dẫn đến nhiễm trùng lan rộng.
Không chỉ người lớn, trẻ nhỏ cũng là nhóm có nguy cơ cao. Bé N.M.A. (4 tuổi) phải nhập viện sau khi cho mảnh nhựa đồ chơi vào miệng và vô tình bị hóc, gây tắc nghẽn và đau đớn.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Trịnh Thị Vân - Phó Trưởng khoa Khám bệnh 1, Bệnh viện Bưu điện, dị vật đường ăn có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng nếu không được xử lý đúng cách và kịp thời. Các dị vật sắc nhọn như xương cá dễ làm tổn thương niêm mạc họng, gây rách, chảy máu.
"Khi dị vật mắc lại trong thời gian dài, nguy cơ nhiễm trùng tăng cao có thể hình thành ổ mủ quanh amidan hoặc lan rộng ra vùng cổ. Trong một số trường hợp dị vật còn có thể di chuyển sâu xuống thực quản hoặc đường thở gây biến chứng nặng nề", bác sĩ Vân nói.
Bác sĩ Vân khuyến cáo, để phòng tránh hóc dị vật, người dân cần duy trì thói quen ăn uống cẩn trọng, tránh vừa ăn vừa nói chuyện hoặc cười đùa, đặc biệt với các món dễ có xương như cá, gà. Trẻ nhỏ cần được giám sát chặt chẽ, không để ngậm hoặc đưa các vật nhỏ vào miệng.
Đáng lưu ý, nhiều người vẫn áp dụng các mẹo dân gian như nuốt cơm, uống nước hoặc ngậm vitamin C để xử lý khi bị hóc dị vật. Tuy nhiên, theo chuyên gia, những cách này không hiệu quả mà còn có thể khiến dị vật cắm sâu hơn, gây tổn thương nghiêm trọng và làm phức tạp quá trình điều trị.
Khi có dấu hiệu vướng hoặc đau họng sau khi ăn, người bệnh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và xử lý kịp thời. Việc lấy dị vật cần được thực hiện bằng các phương pháp chuyên môn như nội soi nhằm đảm bảo an toàn và hạn chế tối đa biến chứng.
Để phòng tránh và xử lý an toàn khi gặp tình huống hóc dị vật, các bác sĩ khuyến cáo người dân cần duy trì thói quen ăn uống cẩn trọng, tập trung khi ăn, tránh vừa ăn vừa nói chuyện hoặc cười đùa, đặc biệt với những món dễ có xương như cá hoặc gà.
Đối với trẻ nhỏ, cần được giám sát chặt chẽ, không để trẻ ngậm hoặc cho các vật nhỏ vào miệng. Bên cạnh việc thận trọng trong ăn uống, người lớn cũng cần chú ý chăm sóc và trông coi trẻ cẩn thận khi ăn và khi chơi.
Ngày 14/4, người dân tại một khu chung cư cao cấp ở thành phố Sán Đầu (tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc) chứng kiến một cụ bà thả nhiều xấp tiền mệnh giá 1.000 HKD (khoảng 3,3 triệu đồng) và 500 HKD (khoảng 1,6 triệu đồng) xuống đất.
Đoạn video được chia sẻ trên mạng xã hội cho thấy, các tờ tiền được tung qua ô cửa sổ kính bay tứ tung. Tổng số tiền lên đến 2 triệu HKD (6,7 tỷ đồng).
Phát hiện sự việc, nhiều người đi đường tranh nhau nhặt tiền. Một số người dân chụp ảnh các tờ tiền, đăng tải lên mạng xã hội.
Một chủ cửa hàng sống gần hiện trường cho biết, người phụ nữ ném các tờ tiền trong vòng 20 phút trước khi cảnh sát có mặt.
"Ban đầu, tôi tưởng đó là tiền giả. Khi nhặt lên, tôi mới nhận ra tất cả đều là tiền thật", ông nói.
Nhận tin báo về sự việc, cảnh sát lập tức có mặt tại hiện trường. Lực lượng chức năng đang vận động những người nhặt tiền cần giao nộp kịp thời cho cảnh sát.
Trả lời báo chí địa phương, một nhân viên bảo vệ tại khu chung cư từ chối nói về nguyên nhân của sự việc. Người này cho rằng: "Sự việc đã kết thúc, không muốn đề cập quá nhiều".
Lực lượng cảnh sát khu vực cho biết: "Mọi việc đã được cơ quan chức năng xử lý xong". Vị này từ chối cung cấp thông tin chi tiết.
Đây không phải là lần đầu tiên xảy ra ném tiền từ trên cao xuống tại Trung Quốc.
Hồi năm 2024, một nam du khách bất ngờ thả các tờ tiền từ trên tầng 2 của thành cổ ở Đại Lý (Vân Nam, Trung Quốc) xuống phía dưới.
Phát hiện các tờ tiền được thả xuống, nhiều du khách tranh nhau nhặt. Có người cầm nắm tiền nhặt được, chụp ảnh và đăng tải lên mạng xã hội.
Một số người bán hàng gần hiện trường cho biết, nam du khách tung tiền thành nhiều đợt trong vài phút. Đây có thể là sở thích của cá nhân chứ không phải chỉ đạo của ban quản lý khu du lịch.
Cơ quan chức năng cho biết, người ném tiền là khách du lịch đến đây tham quan. Ban quản lý khu du lịch phối hợp cùng người nhà, vận động nam du khách rời đi để tránh gây lộn xộn.
Ở Việt Nam cũng từng có câu chuyện tương tự. Vào tháng 5/2025, một số cư dân tại tòa nhà Gemek 1 (An Khánh, Hoài Đức, Hà Nội) bất ngờ phát hiện hàng chục tờ tiền 500.000 đồng rơi từ trên cao xuống. Tổng số tiền nhặt được là 29,5 triệu đồng. Ngay sau đó, mọi người đã phối hợp với ban quản lý tòa nhà tìm lại chủ nhân.
"Các tờ tiền rơi xuống đường đi, vỉa hè, thậm chí còn dính ở cây cối gần đó", một nhân chứng cho hay.
Chủ nhân của số tiền "rơi từ trên trời" là của anh Nông Văn Thắng (SN 1994), sống ở căn hộ 31 trục 06A của tòa nhà này. Sự cố ném tiền do con anh Thắng không biết nên đã nghịch ngợm ném xuống dưới.
Người đàn ông sinh năm 1994 sau đó đã tiến hành các thủ tục nhận lại tiền. Anh cho biết cảm thấy rất vui và biết ơn các cư dân tốt bụng đã giúp đỡ gia đình anh.
Điều tìm lại không phải quan niệm "cha mẹ đặt đâu con ngồi đó", mà là vai trò kết nối vốn quen thuộc trong các gia đình Việt.
Ba năm trước, bà Hoàng Mai (56 tuổi, TP.HCM) thường xuyên bênh vực con gái mỗi khi họ hàng nhắc chuyện lấy chồng. Bà cho rằng thời nay con cái có học thức, có công việc ổn định thì nên được quyền lựa chọn người đồng hành.
Nhưng khi con gái bước sang tuổi 34, trải qua ba mối tình nghiêm túc mà vẫn chưa đi đến hôn nhân, suy nghĩ của bà dần thay đổi. "Mỗi lần chia tay là vài năm tuổi trẻ trôi qua. Tôi bắt đầu thấy để tụi nhỏ tự chọn chưa chắc đã tốt như mình nghĩ", bà nói.
Từ chỗ không can thiệp, bà bắt đầu nhờ bạn bè, đồng nghiệp, người quen giới thiệu đối tượng phù hợp cho con. Những buổi cà phê cuối tuần dần trở thành cuộc gặp mặt có chủ đích.
Cùng nỗi niềm ấy, ông Quốc Hưng (ngụ TP Đồng Nai) từng khuyến khích con trai yêu đương tự nhiên, không đặt nặng chuyện kết hôn sớm. Thế nhưng khi con trai ngoài 41 tuổi vẫn độc thân, ông lại nghĩ khác.
"Hồi trẻ yêu rồi cưới. Bây giờ yêu năm bảy năm, không hợp lại chia tay, rồi yêu tiếp. Cứ vậy đến lúc muốn cưới thì tuổi cũng lớn rồi", ông chia sẻ.
Ông nhận thấy không ít phụ huynh có chung suy nghĩ. Họ không phủ nhận tình yêu, nhưng bắt đầu tin rằng người trẻ đang có quá nhiều lựa chọn và ngày càng khó đưa ra quyết định.
Có người cho rằng thế hệ trước kết hôn sớm và bền vững hơn bởi gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc lựa chọn bạn đời, hôn nhân không chỉ dựa vào cảm xúc, còn cần sự tương đồng về gia cảnh, tính cách, lối sống và trách nhiệm, là điều người lớn thường nhìn thấy rõ hơn người trẻ đang yêu.
Với người trong cuộc, chị Thu Trang (37 tuổi, Lâm Đồng) không phản đối các cuộc gặp do cha mẹ giới thiệu. Sau nhiều năm tập trung cho công việc, chị đồng ý đi xem mắt. Trong lần gặp đầu tiên, cả hai đều khá ngượng nên gần như không biết bắt đầu từ đâu. Bất ngờ chú mèo của quán chạy đến, cả hai cùng cúi xuống vuốt ve rồi trò chuyện rôm rả từ chuyện nuôi thú cưng đến cuộc sống thường ngày.
"Cha mẹ có thể giới thiệu, còn hợp hay không vẫn phải để người trong cuộc tự quyết định", chị chia sẻ.
Sự trở lại của chuyện mai mối, giới thiệu đối tượng hay những cuộc gặp gỡ do gia đình sắp xếp trong nhiều gia đình, phải chăng do thay đổi sâu sắc của xã hội và các băn khoăn rất thực của bậc cha mẹ?
Nếu trước đây lập gia đình ở tuổi đôi mươi được xem là bình thường thì ngày nay nhiều người dành phần lớn tuổi trẻ cho học tập, sự nghiệp và phát triển bản thân.
Điều này giúp họ có nhiều cơ hội hơn, nhưng cũng khiến khoảng thời gian dành cho việc xây dựng gia đình chậm trễ.
Mặt khác, người trẻ có nhiều lựa chọn nhưng cũng khó lựa chọn hơn. Tuy nhiên khi lựa chọn quá nhiều, việc đưa ra quyết định đôi khi lại trở nên khó khăn hơn. Không ít người liên tục tìm kiếm sự phù hợp hoàn hảo và trì hoãn cam kết lâu dài.
Thực tế, quan niệm về hôn nhân cũng có sự thay đổi. Thế hệ trước thường xem hôn nhân là đích đến tất yếu của tình yêu, còn thế hệ trẻ coi đó là một lựa chọn cần được cân nhắc kỹ lưỡng.
Sự tôn trọng, đồng điệu về giá trị sống, khả năng chia sẻ trách nhiệm và phát triển cùng nhau được đặt lên hàng đầu. Vì vậy, việc kết hôn muộn không hẳn phản ánh thất bại trong tình cảm mà còn cho thấy những tiêu chuẩn mới về chất lượng của mối quan hệ.
Nhiều cha mẹ cho rằng hôn nhân liên quan đến gia đình, môi trường sống và những giá trị nền tảng. Vì thế, họ tin rằng việc giới thiệu những người có hoàn cảnh, lối sống hoặc định hướng tương đồng có thể giúp con mở rộng cơ hội tìm được bạn đời phù hợp.
Tuy nhiên mai mối ngày nay đã mang ý nghĩa khác. Nhiều trường hợp không còn là sự sắp đặt hay quyết định thay con cái như trước đây. Cha mẹ chỉ đóng vai trò tạo cơ hội gặp gỡ, còn quyền lựa chọn vẫn thuộc về người trong cuộc.
Do vậy đó không phải là quay lại thời "cha mẹ đặt đâu con ngồi đó" hay tiếp tục để người trẻ hoàn toàn tự xoay xở, mà ở việc tìm ra điểm cân bằng giữa kinh nghiệm của thế hệ đi trước và quyền tự quyết của thế hệ trẻ.
