''Dịp lễ này tôi được công ty cho nghỉ nhưng cô giáo của con thì không'', người mẹ 36 tuổi, ở Hà Nội, nói.
Trước kỳ nghỉ 30/4 - 1/5, con trai học lớp 5 của chị được cô giáo giao 10 đề thi Toán, Tiếng Việt yêu cầu làm hết và học thuộc đề cương ôn tập môn Khoa học, Công nghệ, Lịch sử, Địa lý. Vì phải kèm cặp con, chị Thủy cũng thuộc lòng. "Sau ba ngày, tôi ngỡ mình như chuyên gia, trên thông thiên văn, dưới tường địa lý", chị nói.
Năm nay, lịch thi cuối học kỳ II của con trai diễn ra đầu tháng 5 nên chị Thủy thấy dễ thở hơn. Những năm trước, ngày đi làm, tối chị lại ôn thi với con từ 20h đến 23h. Buổi sáng, hai mẹ con dậy từ 5h để học tiếp. "Thi xong, cả hai mẹ con đều sụt cân", chị kể.
Chị Trần Thùy, 37 tuổi, ở Hà Nam, cho biết cũng đã "cày nát" đề cương ôn tập Khoa học Tự nhiên, Lịch sử, Địa lý, Tiếng Anh lớp 8 cùng đề văn lớp 5 của con trong kỳ nghỉ lễ.
Mỗi mùa thi chị đều phải bên cạnh hai con. Những kiến thức phổ thông đã quên gần hết sau hơn 20 năm, giờ chị phải học lại dạy con. Người mẹ in đề, mang đến công ty tranh thủ giờ trưa ngồi học thuộc để tối về dạy con. Kết quả là nhiều đêm chị Thùy nằm mơ đi thi không làm được bài, bị cô giáo phê bình trước lớp. "Áp lực hơn cả ngày xưa đi thi đại học", chị nói.
Trên mạng xã hội, một phụ huynh chia sẻ tình trạng "thuộc bài hơn con" sau khi cùng ôn luyện thi cuối học kỳ II, thu hút hơn 2.000 bình luận và 9.000 lượt thích. Dưới bài viết, nhiều phụ huynh nói cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Một số nói phải học cả bài hát, tập đọc nốt nhạc, luyện ném bóng rổ cùng con. Sau một thời gian đồng hành, có phụ huynh nói "cảm thấy mình đủ khả năng mở xưởng mộc, cửa hàng cơ khí" nhờ học môn Công nghệ, hoặc "sắp thành nhạc sĩ" vì đã thành thạo việc viết và đọc nốt nhạc.
''Tôi mới là người học chính, con tôi chỉ là đứa học hộ'', một phụ huynh nói vui.
Theo thạc sĩ Trần Văn Toản, chuyên gia tâm lý tại Trung tâm đào tạo và chăm sóc tinh thần Ý Tưởng Việt (TP HCM), cha mẹ học cùng con không hẳn vì trẻ cần mà do phụ huynh đang quá lo lắng, gắn thành tích của con với năng lực nuôi dạy của cha mẹ. "Chính vì áp lực vô hình đó, thay vì kiên nhẫn để con tự xoay sở và tìm cách giải quyết bài vở, cha mẹ lại tham gia luôn cho nhanh", ông Toản nói.
Sự sốt sắng này cướp mất cơ hội để con suy nghĩ và rèn luyện trí não. Nhiều người nghĩ đây là sự hy sinh và quan tâm, nhưng xét về lâu dài, kiểu đồng hành này khiến trẻ mất khả năng xử lý thông tin - bước quan trọng nhất của tư duy. Ngoài ra, việc học luôn gắn liền với sự hiện diện của ba mẹ sẽ khiến trẻ hình thành phản xạ có điều kiện, chỉ học khi có bố mẹ giám sát.
Ông Lê Hoàng Phong, nghiên cứu sinh ngành giáo dục tại University College London (Anh) cho rằng hiện tượng phụ huynh thuộc bài của con không chỉ là chuyện hài hước trong mùa thi, mà cho thấy gia đình đang phải gánh một phần trách nhiệm học thuật vốn lẽ ra phải được xử lý trong nhà trường.
Ở các nền giáo dục như Anh, phụ huynh vẫn quan tâm đến học tập. Họ theo dõi kết quả, nhắc nhở làm bài, khuyến khích đọc sách và hỗ trợ tinh thần. Tuy nhiên, hình ảnh phụ huynh phải nắm đề cương, học lại kiến thức hay giải bài thay con không xảy ra.
"Không phải phụ huynh Anh thương con ít hơn, mà hệ thống giáo dục của họ không buộc phụ huynh phải trở thành giáo viên thứ hai", ông Phong chia sẻ.
Chị Bùi Thu Thủy đồng ý với quan điểm này. Người mẹ hai con nói thường nhận được tin nhắn của giáo viên nhắc nhở phụ huynh đôn đốc con học bài, kèm danh sách bài tập con phải làm tối đó. Trước kỳ thi, cô giáo ''giao đề'' cho con, nhắc phụ huynh sát sao, kèm cặp trẻ. ''Nếu con quên học bài, cô giáo nhắn cho phụ huynh nhắc nhở, thậm chí vào nhóm chung của cả lớp'', chị Thu Thủy nói.
Chị cũng thấy các kiến thức con học đang ''quá xa vời, dài và khó", nếu bố mẹ không đồng hành, các con không thể tự học.
Ông Phong cho rằng khi cha mẹ cảm thấy tương lai của con phụ thuộc quá nhiều vào các kỳ thi, họ có xu hướng can thiệp sâu hơn. Nỗi lo mất cơ hội, mất lợi thế trong một cuộc cạnh tranh khốc liệt khiến họ chuyển từ vai trò đồng hành sang quản lý việc học, từ hỗ trợ sang thay thế.
Từ kinh nghiệm quốc tế, chuyên gia nêu quan điểm Việt Nam cần cải thiện hệ thống giáo dục để phụ huynh không cần học thay con.
Trước hết, lớp học cần được thiết kế để quá trình hiểu bài, luyện tập và sửa sai diễn ra ngay tại nhà trường. Nếu giáo viên chỉ giảng lý thuyết rồi giao phần luyện tập quan trọng về nhà, gia đình sẽ tiếp tục phải gánh phần khó nhất. Một bài học hiệu quả cần có sự mô hình hóa rõ ràng, giúp học sinh nắm bắt kiến thức ngay trên lớp.
Bên cạnh đó, hệ thống đánh giá cần giảm bớt việc học thuộc lòng, luyện mẫu đề. Khi đánh giá đo lường khả năng hiểu, giải thích, vận dụng và tự sửa sai, việc học thay của phụ huynh sẽ trở nên kém hiệu quả, buộc học sinh phải trở thành chủ thể thực sự của việc học.
Nhà trường cũng cần xây dựng hệ thống hỗ trợ tại trường để phát hiện và giúp đỡ sớm cho học sinh dựa trên chẩn đoán lỗ hổng kiến thức cụ thể, thay vì mặc định gia đình sẽ tự bù đắp.
Cuối cùng, theo ông Phong, phải tái định nghĩa vai trò của giáo dục gia đình. Gia đình nên là nơi mang lại cảm giác an toàn, thói quen bền bỉ và niềm tin vào năng lực bản thân, chứ không phải là một lớp học căng thẳng.
''Giải pháp không phải là đẩy phụ huynh ra khỏi việc học, mà là đưa họ về đúng vị trí: biết con đang học gì, quan tâm đến tiến độ nhưng không cần phải học thay hay kiểm soát toàn bộ quá trình'', chuyên gia nói.
Sau những ngày ôn luyện căng thẳng, ngày cuối kỳ nghỉ lễ, chị Thu Thủy cho các con đi chơi quanh Hà Nội, sau khi thuộc lòng một số đề ôn thi theo yêu cầu.
''Tôi mà thi chắc chắn 10 điểm, chỉ lo thằng con thôi'', chị nói vui.
* Tên nhân vật trong bài đã đổi.
Tin Gốc: Vnexpress
