Nam sinh 7 lần thi tốt nghiệp THPT, ‘dành cả thanh xuân’ săn điểm 10 toán

Úc trở thành quốc gia tiên phong cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội. "Phát súng" ấy mở đường cho hàng loạt quốc gia xem xét các biện pháp tương tự trước việc bảo vệ trẻ em trên môi trường số.

Câu chuyện cùng Đại sứ Úc tại Việt Nam GILLIAN BIRD không chỉ là cách Úc xây dựng "áo giáp" cho trẻ trên không gian mạng mà có thể là kinh nghiệm tham khảo cho Việt Nam.

* Xin đại sứ cho biết đâu là lý do dẫn đến việc Chính phủ Úc quyết định cấm người dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội?

- Luật độ tuổi tối thiểu sử dụng mạng xã hội mang tính tiên phong của Úc bắt đầu có hiệu lực từ tháng 12 năm ngoái, phản ánh cam kết mạnh mẽ của chính phủ về bảo vệ thanh thiếu niên trong kỷ nguyên số.

Quy định độ tuổi tối thiểu 16 dựa trên bằng chứng cho thấy đây là giai đoạn phát triển dễ bị tổn thương. Việc tiếp cận mạng xã hội không kiểm soát khiến trẻ dễ tiếp xúc với tính năng thiết kế có hại và nội dung không phù hợp mà các bạn chưa đủ khả năng xử lý.

Ngày càng nhiều bằng chứng cho thấy mạng xã hội có liên hệ với tác động tiêu cực tới thanh thiếu niên, nhất là qua nội dung cá nhân hóa bởi thuật toán, lượt like, nội dung vô tận hay ngắn hạn. Điều này có thể dẫn đến sử dụng quá mức, cô lập xã hội, rối loạn giấc ngủ, suy giảm sức khỏe thể chất và tinh thần.

Cũng như giới hạn độ tuổi với phim ảnh và một số sản phẩm khác, cần có những quy tắc an toàn tương tự với trẻ em trên môi trường mạng, giúp bảo vệ sức khỏe và sự phát triển, đồng thời cho các em thêm thời gian để xây dựng những kết nối đời thực và các kỹ năng số cần thiết.

* Những quy định cụ thể của Úc là gì? Úc đã phát triển những hoạt động thay thế nào để giúp trẻ em rời xa mạng xã hội?

- Theo luật, các nền tảng mạng xã hội có nghĩa vụ pháp lý ngăn người dưới 16 tuổi sở hữu tài khoản, trách nhiệm tuân thủ thuộc về chính các nền tảng thay vì phụ huynh hay trẻ em. Ủy viên an toàn trực tuyến (eSafety) độc lập của Úc giám sát việc thực thi này.

Các nền tảng bị giới hạn độ tuổi gồm Facebook, Instagram, Threads, Snapchat, TikTok và YouTube phải phát hiện, vô hiệu hóa tài khoản người chưa đủ tuổi, ngăn lách luật và có cơ chế rà soát. Người dưới 16 tuổi vẫn được tiếp cận dịch vụ nhắn tin, nền tảng giáo dục và hỗ trợ sức khỏe.

Vai trò của gia đình và nhà trường cũng rất quan trọng. Phụ huynh được khuyến khích dùng hướng dẫn từ ủy viên eSafety, thiết lập giới hạn lành mạnh và trò chuyện cởi mở về an toàn số. Các trường học ngày càng chú trọng kỹ năng số và hiểu biết thuật toán, giúp học sinh tư duy phản biện và sẵn sàng tham gia thế giới số an toàn khi đủ tuổi.

Úc cũng khuyến khích hoạt động thay thế lành mạnh với cam kết đầu tư 200 triệu AUD (143 triệu USD) cho chương trình "Play Our Way" nhằm thúc đẩy người trẻ, đặc biệt phụ nữ và trẻ em gái tham gia thể thao và gắn kết cộng đồng.

Cùng với đó đầu tư giáo dục năng lực số và an toàn trực tuyến hướng đến mục tiêu rộng hơn là khuyến khích sự cân bằng, để công nghệ là công cụ tích cực chứ không phải nguồn kết nối xã hội hay giải trí chính.

* Nhiều ý kiến ủng hộ cần có quy định cấm trẻ em Việt Nam dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội? Kinh nghiệm nào từ Úc có thể chia sẻ?

- Úc và Việt Nam cùng chia sẻ mối quan tâm đến phát triển kinh tế số và đảm bảo công dân tham gia môi trường mạng một cách an toàn, tự tin. Hai nước đã hợp tác sâu rộng về công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo kinh nghiệm của Úc, các biện pháp an toàn số nên phản chiếu những quy định bảo vệ trẻ em ngoài đời thực như kiểm tra độ tuổi với phim ảnh hay địa điểm nhất định, hạn chế trẻ tiếp xúc với nội dung độc hại trên mạng.

Đi kèm với đó là các biện pháp bảo vệ quyền riêng tư như hạn chế sử dụng thông tin thu thập cho mục đích xác minh độ tuổi và yêu cầu hủy thông tin sau khi sử dụng.

Úc cung cấp tài liệu an toàn số bằng nhiều ngôn ngữ, trong đó có tiếng Việt để các cộng đồng đa ngôn ngữ không bị bỏ lại phía sau.

Úc cũng phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý về an toàn trực tuyến và quyền riêng tư nhằm bảo vệ trẻ em và các quyền kỹ thuật số một cách nhất quán, hiệu quả. Chúng tôi hoan nghênh việc đối thoại với các đối tác trong khu vực gồm cả Việt Nam về vấn đề này.

* Thực tế là không phải phụ huynh nào cũng có thời gian giám sát con sử dụng mạng xã hội...

- Chúng tôi hiểu rằng nhiều phụ huynh không thể luôn giám sát hoạt động trực tuyến của con cái nên thay vì chỉ dựa vào gia đình, trách nhiệm cũng được đặt lên các nền tảng mạng xã hội. Các bộ quy tắc với nội dung yêu cầu tự động hạn chế trẻ em tiếp xúc với nội dung khiêu dâm và độc hại, kể cả khi phụ huynh không thể giám sát thường xuyên.

Song song đó, Úc chú trọng trang bị cho người trẻ "áo giáp tâm lý" thông qua giáo dục kỹ năng số, tư duy phản biện và hiểu biết về thuật toán. Qua đó giúp họ nhận diện nguy cơ "buồng vang" (tình trạng chỉ tiếp xúc với một kiểu quan điểm hoặc những ý kiến giống với quan điểm của chính mình - PV) hay nội dung gây nghiện để chủ động kiểm soát trải nghiệm trực tuyến của bản thân.

* Đã có nghiên cứu nào đánh giá hiệu quả của lệnh cấm và thực tế vẫn có người tìm cách lách luật, vấn đề này được giải quyết thế nào?

- Úc đang tiến hành đánh giá toàn diện và hiểu rằng những thay đổi ở quy mô này sẽ không tạo ra kết quả tức thì mà đây là quá trình dài hạn. Tín hiệu tích cực đến từ các gia đình khi nhiều phụ huynh cho biết luật này đã giúp việc thảo luận về sức khỏe số trở nên tích cực hơn. Họ tự tin hơn khi đặt giới hạn về thời gian và cách sử dụng thiết bị của con trẻ.

Còn quá sớm để nói về tác động đến hoạt động ngoài trời và thời gian sử dụng thiết bị. Úc đang thúc đẩy các lựa chọn thay thế lành mạnh hơn nhằm khuyến khích thanh thiếu niên tham gia nhiều hoạt động thực tế hơn.

Không có hệ thống nào là hoàn hảo và một số người trẻ sẽ cố vượt qua hạn chế. Vì vậy Úc tập trung vào việc chuyển trách nhiệm sang phía ngành công nghiệp thay vì chỉ dựa vào phụ huynh hoặc trẻ em.

Các nền tảng không đáp ứng nghĩa vụ xác minh độ tuổi có thể đối mặt với các biện pháp thực thi từ ủy viên eSafety - người cũng đã ban hành các thông báo thu thập thông tin có giá trị pháp lý, yêu cầu các công ty giải thích biện pháp ngăn người dùng dưới tuổi truy cập nhằm đảm bảo minh bạch.

An toàn trực tuyến là thách thức luôn thay đổi và đòi hỏi sự thích ứng liên tục, vì vậy luật này được thiết kế nhằm tạo ra các cơ chế trách nhiệm giải trình mạnh mẽ hơn, cho phép các phương thức quản lý phát triển song hành cùng công nghệ.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Sáng 17/7, nghe tin bản Chít cách nhà 5 km xảy ra lũ quét, anh Phan Văn Hoan, 41 tuổi, trú bản Mường, xã Than Uyên cùng vợ đi xe máy đến nơi với dự định xem bà con cần hỗ trợ gì.

Nhưng quốc lộ 32 ngập sâu, dòng nước chảy xiết chia cắt con đường khiến nhiều khu dân cư bị cô lập. Thấy bùn, đá hộc và gỗ từ núi đổ về chắn lối đi, anh Hoan về nhà lái chiếc máy cày ra hiện trường.

Suốt trưa và chiều cùng ngày, anh lái máy gạt các khối đất đá sạt lở. Chiếc xe của gia đình còn được huy động phối hợp với máy xúc của chính quyền để di dời bùn đất. Vợ chồng anh làm việc xuyên đêm, trở về nhà khi một số lối đi cơ bản được khơi thông.

Sáng 18/7, anh rời nhà từ sớm. Khi trục đường chính thông xe, chiếc máy cày lắp sẵn khung sắt phía trước và sau trở thành phương tiện đưa lực lượng chức năng và người dân vượt vùng ngập sâu hơn một mét.

Để đảm bảo an toàn cho 10 người trên thùng xe mỗi chuyến, anh Hoan duy trì tốc độ chậm, giữ vô lăng trên nền đường trơn trượt. Tối muộn cùng ngày anh mới về nhà. Đến sáng 19/7 khi lũ rút bớt, xe chuyển sang chở nhu yếu phẩm, thuốc men của các đoàn thiện nguyện vào vùng thiên tai.

"Bà con thiệt hại nhiều, tôi sẽ cố giúp hết sức", anh Hoan nói.

Câu chuyện của anh Hoan lan tỏa trên Cổng thông tin điện tử xã Mường Than, nhận nhiều lời cảm ơn.

Bên cạnh việc cứu hộ của chồng, chị Đỗ Thị Lả, 40 tuổi, vợ anh Hoan còn tham gia hậu cần. Ngày 18/7, chị kêu gọi 12 phụ nữ trong bản góp gạo, rau, thịt nấu 100 suất cơm tiếp sức cho lực lượng cứu hộ và người dân. Nhóm của chị đăng ký nấu tiếp 200 suất cơm cho ngày 19/7, nhưng được xã hướng dẫn lùi sang trưa 20/7 do có nhiều đoàn khác đã gửi thực phẩm về.

"Chồng mở đường cứu nạn, tôi ở nhà góp sức lo bữa ăn cho mọi người", chị Lả cho biết.

Vợ chồng anh Hoan mưu sinh bằng chiếc máy cày và 4 sào lúa. Một tháng qua, ruộng ngập úng khiến anh chị phải cấy lại ba lần. Dù kinh tế gia đình bị ảnh hưởng, cả hai vẫn gác lại việc nhà để đưa máy cày đi hỗ trợ cộng đồng. "Nhiều người mất trắng nhà cửa, chút thiệt hại thóc lúa nhà tôi không thấm vào đâu. Chỉ cần bà con cần, tôi lại lên đường", anh Hoan nói.

Theo thống kê đến trưa 19/7, trận lũ quét tại Lai Châu làm 4 người chết, 4 người mất tích và 8 người bị thương. Mưa lũ cuốn trôi 20 ngôi nhà, làm hư hỏng 33 nhà khác. Khoảng 300 ha lúa, hoa màu cùng diện tích nuôi trồng thủy sản bị vùi lấp; hơn 5.000 m kênh mương hư hỏng. Ước tính thiệt hại kinh tế khoảng 120 tỷ đồng.

Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia cho biết rãnh áp thấp tiếp tục gây mưa 10-30 mm, cục bộ có nơi vượt 60 mm tại vùng núi Lai Châu, trung du Bắc Bộ và Quảng Ninh trong đêm 19/7.

Tin Gốc: Vnexpress

Chùa Shitenno-ji ở Osaka là một trong những công trình Phật giáo quan trọng nhất Nhật Bản, xây dựng từ thế kỷ thứ 6. Công trình gắn liền với doanh nghiệp xây dựng Kongo Gumi, thành lập năm 578. Sau gần 1.450 năm, Kongo Gumi vẫn hoạt động và là doanh nghiệp lâu đời nhất thế giới.

Nhật Bản cũng sở hữu nhiều công ty có tuổi đời hàng thế kỷ. Khách sạn Nishiyama Onsen Keiunkan tại Yamanashi mở cửa từ năm 705. Phòng trà Tsuen Tea ở Kyoto phục vụ từ năm 1160.

Theo giáo sư Toshio Goto, Đại học Kinh tế Nhật Bản, nước này có hơn 52.000 doanh nghiệp trên 100 tuổi. Trong đó, 1.938 đơn vị tồn tại hơn 500 năm và 21 doanh nghiệp hoạt động trên 1.000 năm. Một nghiên cứu của Ngân hàng Hàn Quốc trên 5.586 doanh nghiệp có tuổi đời hơn 200 năm cho thấy 56% số này nằm tại Nhật Bản. Con số này vượt xa tuổi thọ trung bình (dưới 18 năm) của 500 công ty lớn nhất niêm yết trên sàn chứng khoán Mỹ (nhóm S&P 500).

Nhóm doanh nghiệp có lịch sử trên 100 năm tại Nhật được gọi là shinise, ám chỉ các giá trị được tích lũy qua nhiều thế hệ. Đa số shinise thuộc sở hữu gia đình. Bà Masako Eguchi-Bacon, Giám đốc công ty tư vấn đầu tư Oceanbridge Management (trụ sở tại Anh), cho biết khái niệm gia đình có ảnh hưởng đến doanh nghiệp Nhật Bản ở mọi quy mô.

Trong văn hóa quản trị, khái niệm ie (mái ấm) đóng vai trò duy trì tên tuổi dòng tộc. Theo tư duy này, các quyết định tập trung vào việc giữ gìn giá trị cốt lõi thay vì mục tiêu ngắn hạn. Sự ổn định và tính kế thừa được đặt lên trên lợi nhuận. Nhiều công ty duy trì dự trữ tiền mặt đủ để vận hành trong hai năm không cần doanh thu. Tầm nhìn dài hạn giúp các shinise đi qua thiên tai, chiến tranh và dịch bệnh.

Từ quy mô nhỏ, nhiều công ty phát triển thành tập đoàn lớn. Nintendo thành lập năm 1889, ban đầu sản xuất bài chơi. Suntory khởi đầu từ cửa hàng rượu tại Osaka năm 1899. Các doanh nghiệp này duy trì sự cân bằng giữa tính thận trọng và linh hoạt. Họ thay đổi để phù hợp thời đại nhưng mở rộng trong khuôn khổ cốt lõi ban đầu.

Thách thức của các doanh nghiệp truyền thống hiện nay là thiếu người kế nhiệm. Để giải quyết, nhiều gia đình nhận con nuôi tiếp quản sự nghiệp. Mô hình này xuất hiện tại các tập đoàn như Panasonic, Toyota. Tại Suzuki, ông Osamu Suzuki là thế hệ con nuôi thứ tư liên tiếp kế thừa vị trí lãnh đạo.

Truyền thống ưu tiên nam giới tiếp quản cũng đang thay đổi. Bà Masako cho biết vai trò này dần được trao cho phụ nữ. Tuy nhiên, bài toán kế thừa khó khăn hơn trong bối cảnh già hóa dân số, khi 10% người Nhật trên 80 tuổi. Việc tìm kiếm nhân sự phù hợp trở nên nan giải.

Bù lại, thái độ của thế hệ trẻ có sự chuyển biến. Thay vì chịu áp lực đi theo lộ trình định sẵn, họ chủ động hơn khi lựa chọn tiếp quản. Hiện, tư duy khởi nghiệp được lồng ghép vào mô hình gia đình, giúp thế hệ sau duy trì gia sản.

Tin Gốc: Vnexpress