Hái rau trên núi, người phụ nữ bị gấu tấn công tử vong

Trò chuyện cùng Tuổi Trẻ, TS Gordon Ingram - giảng viên cấp cao ngành tâm lý học Đại học RMIT Việt Nam - chia sẻ về tác động của mạng xã hội lên hành vi, cảm xúc và não bộ của trẻ em. Ông bày tỏ:

- Do vùng vỏ não trước trán vẫn chưa phát triển hoàn thiện và trẻ còn hạn chế về trải nghiệm xã hội nên chưa có khả năng tự kiểm soát hành vi tốt như người trưởng thành. Điều này khiến các em dễ tham gia những hành vi thiếu phù hợp trong các môi trường mới như mạng xã hội, nơi các chuẩn mực ứng xử còn khá mơ hồ và khó nhận biết.

* Tức là trẻ sẽ dễ bị lôi kéo và hòa vào môi trường mạng xã hội mà không biết?

- Ngoài những tác động về mặt sinh học, xét từ góc độ tâm lý học, tuổi vị thành niên là giai đoạn đặc biệt quan trọng trong quá trình hình thành bản sắc cá nhân. Đây là thời điểm trẻ dần bước ra khỏi sự bao bọc của gia đình và bắt đầu tự định hình vị trí của mình trong xã hội.

Bản sắc cá nhân thường rất khó thay đổi một khi đã được hình thành. Những điều trẻ quan tâm hoặc gắn bó trong giai đoạn này có thể ảnh hưởng đến phần còn lại của cuộc đời. Nhiều dạng hành vi gây nghiện, trong đó có hoạt động trực tuyến, thường bắt đầu hình thành ở độ tuổi này.

* Theo ông, đâu là cách tiếp cận cần có để bảo vệ sức khỏe tinh thần và giúp trẻ phát triển kỹ năng số hiện nay?

- Các nhà tâm lý học phát triển thường khuyến nghị phong cách nuôi dạy con mang tính "uy quyền nhưng thấu hiểu". Cha mẹ quan tâm, đáp ứng nhu cầu cảm xúc của con nhưng cần đặt ra những giới hạn rõ ràng về hành vi và giúp con rèn luyện tính kỷ luật. Hai yếu tố quan trọng nhất là sự nhất quán và linh hoạt.

Ví dụ cha mẹ không nên quy định "không xem YouTube trước khi làm xong bài tập" rồi lại bỏ qua chỉ vì con khóc lóc năn nỉ nhưng lần khác lại đột ngột siết chặt quy định. Điều đó sẽ khiến trẻ cảm thấy bối rối và khó hiểu.

Nếu trẻ chủ động thương lượng điều chỉnh quy định, chẳng hạn như "cho con xem YouTube 15 phút để thư giãn đầu óc giữa lúc làm bài" thì đây là đề xuất hợp lý mà cha mẹ có thể cân nhắc chấp nhận sau khi trao đổi thêm với con. Quan trọng là vẫn cần yêu cầu trẻ tuân thủ đúng thỏa thuận đã đặt ra, dứt khoát không kéo dài thành 30 phút nếu đã thống nhất từ đầu chỉ là 15 phút. Cách này giúp trẻ học được tính tự kỷ luật, biết cam kết và thực hiện đúng kế hoạch mình cũng tham gia xây dựng.

* Không thể không nhắc đến vai trò của cha mẹ, nhà trường và xã hội trong việc tạo môi trường lành mạnh, giúp trẻ chuyển dịch dần thói quen sử dụng mạng xã hội?

- Cha mẹ đóng vai trò trực tiếp và quan trọng nhất bằng cách làm gương cho con trong việc sử dụng công nghệ lành mạnh. Đồng thời hãy cùng con xây dựng những giới hạn phù hợp như ưu tiên giấc ngủ, các hoạt động ngoài đời thực và tương tác trực tiếp với mọi người thay vì chỉ dựa vào việc kiểm soát hay giám sát.

Nhà trường cũng cần vượt ra khỏi những buổi nói chuyện đơn lẻ về kỹ năng số mà cần tích hợp việc giáo dục cảm xúc - xã hội một cách lâu dài và xuyên suốt. Điều này giúp trẻ hiểu được cảm xúc và cảm nhận được giá trị bản thân đang bị tác động bởi cách các nền tảng công nghệ được thiết kế.

Tuy nhiên không thể đặt toàn bộ trách nhiệm này lên vai gia đình và giáo viên. Xã hội thông qua các chuẩn mực ứng xử và quy định đối với các công ty công nghệ. Nói cách khác, ở đây có vai trò của các công ty công nghệ. Họ cần góp phần tạo ra một môi trường mà tuổi thơ không mặc định gắn liền với điện thoại thông minh.

Mục tiêu không phải là cấm công nghệ mà là tạo thêm không gian cho những hoạt động vui chơi ngoài đời thực và các tương tác trực tiếp giữa bạn bè, những trải nghiệm rất cần thiết để não bộ tuổi vị thành niên phát triển khả năng thích nghi, sự đồng cảm và năng lực tự điều chỉnh cảm xúc, hành vi.

* Ông vừa nhắc đến vai trò làm gương của cha mẹ. Mẫu gương ấy cần được hiểu như thế nào?

- Trước hết cha mẹ nên tạo thật nhiều cơ hội để con tham gia các hoạt động như thể thao, âm nhạc, giao tiếp xã hội, tìm hiểu văn hóa truyền thống hoặc hòa mình vào thiên nhiên. Dù đôi khi cần cho con không gian để tự trải nghiệm và rèn luyện tính độc lập song phụ huynh nên đồng hành với con trong những hoạt động này. Hãy cho trẻ thấy sự quan tâm chân thành của người lớn đến những điều con cái yêu thích.

Điều tôi phải nói thẳng rằng chính cha mẹ không nên lạm dụng điện thoại thông minh. Theo tôi, phụ huynh không nên nhìn vào màn hình chỉ vì mục đích giải trí khi con đang thức, ở cạnh mình. Chưa kể cha mẹ càng không được sử dụng thiết bị điện tử trong lúc con đang làm bài tập hoặc luyện nhạc.

Hành vi này thường được gọi là "phubbing" (tạm dịch là phớt lờ người đối diện vì mải dùng điện thoại) bởi sẽ rất dễ khiến trẻ cảm thấy cô đơn, bị bỏ rơi hoặc nảy sinh cảm giác cha mẹ đang thiếu nhất quán khi hạn chế thời gian sử dụng màn hình của con nhưng bản thân lại sử dụng liên tục.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

"Đó là điều khiến tôi bất ngờ nhất", nam giáo viên tiếng Anh sống ở phường Long Biên nói.

Năm 2022, Ryan rời quê nhà London, Anh đến Hà Nội để trải nghiệm thành phố có bốn mùa rõ rệt. Tuy nhiên anh bị sốc ngay trong mùa hè đầu tiên.

Đầu tháng 4 trời vẫn mát mẻ nhưng vài ngày sau thành phố bước vào đợt nóng gay gắt. Sốc nhiệt, Ryan và những người bạn nước ngoài phải thay đổi thói quen sinh hoạt. Họ gần như cố thủ trong các trung tâm thương mại, quán cà phê hoặc ở nhà bật điều hòa để tránh nóng. Nhiều ngày liền anh không dám ra đường. "Đây là mùa làm người ta sợ hãi và cũng kiệt sức nhanh nhất", Ryan nói.

Hè năm nay, trong đợt nắng nóng cao điểm cuối tháng 5, ở trường tiểu học nơi Ryan dạy, thời gian ngủ trưa của học sinh được kéo dài từ một lên hai giờ vì các em mệt hơn khi vận động. Quãng đường 6 km từ trường về nhà là thử thách lớn đối với anh. Vào giờ cao điểm, hơi nóng hắt lên từ mặt đường cùng khí thải phương tiện làm không khí ngột ngạt. Ryan kể, nhiều hôm anh phải ghé vào cửa hàng tiện lợi, hưởng ké điều hòa khoảng 10 phút để hạ nhiệt rồi mới tiếp tục đi tiếp.

Dù vậy, Ryan cho rằng mình vẫn may mắn vì ở Việt Nam, điều hòa phổ biến khắp nơi. "Tôi không thể tưởng tượng mình sẽ sống qua mùa hè Hà Nội thế nào nếu không có điều hòa", chàng trai người Anh nói.

Với chàng trai Nigeria Godspromise Iveoghene Egbeji, dù đã quen với nền nhiệt độ cao ở châu Phi, mùa hè Hà Nội vẫn là một trải nghiệm đáng sợ. Anh kể ở quê nhà (bang Borno, Nigeria) nhiệt độ thường xuyên vượt 40 độ C nhưng độ ẩm không khí thấp, mồ hôi bốc hơi nhanh, cảm giác dễ chịu hơn. Trong khi đó, nắng nóng ở Hà Nội luôn đi kèm độ ẩm cao, khiến mồ hôi đọng lại trên cơ thể khiến anh luôn thấy bức bối, ngột ngạt.

Tuần trước, anh mua một chiếc áo khoác gắn quạt có sò lạnh thổi gió liên tục vào trong để làm mát khi ra đường. Anh cũng uống khoảng 3 lít nước mỗi ngày và hạn chế đi lại. "Mấy chục năm ở châu Phi tôi cũng chưa từng trải qua đợt nắng nào như tuần vừa qua. Cái nóng khiến tôi rất mệt mỏi, mất động lực và khó tập trung vào công việc", Godspromise nói.

Đợt nắng nóng kéo dài từ 22 đến 27/5 khiến nhiều địa phương miền Bắc và Trung bộ đảo lộn cuộc sống. Tại trạm Láng, nhiệt độ ngày 26/5 đạt 41,1 độ C, tiệm cận mức kỷ lục 41,3 độ C của tháng 5/2019.

Nhà khoa học môi trường sức khỏe Sumeet Saksena, nghiên cứu viên cấp cao tại Trung tâm Đông Tây (Mỹ), cho biết nhiều yếu tố kết hợp khiến Hà Nội giống như một "lò nung ngoài trời".

Chuyên gia này đã có 16 năm nghiên cứu về ô nhiễm không khí, sức khỏe môi trường và tác động của quá trình đô thị hóa tại Hà Nội. Ông cho biết nguyên nhân chính là hiệu ứng đảo nhiệt đô thị. Quá trình đô thị hóa nhanh khiến cây xanh, ao hồ và không gian mở dần được thay thế bằng bê tông, gạch và nhựa đường. Vật liệu xây dựng hấp thụ nhiệt vào ban ngày rồi tỏa nhiệt trở lại, khiến khu vực nội đô nóng hơn vùng xung quanh. Đặc điểm địa lý và các luồng gió khô nóng cũng giữ nhiệt lại trên khu vực đồng bằng.

"Hơi nóng bị giữ lại giữa các tòa nhà cao tầng, khiến không khí trở nên đặc quánh", ông Sumeet Saksena cho biết.

Theo chuyên gia, đặc điểm thời tiết này khiến cơ chế điều hòa nhiệt của cơ thể những người vừa chuyển đến từ các vùng khí hậu mát mẻ hơn như Ryan Barnett bị quá tải. Người nước ngoài mới đến Việt Nam có thể gặp tình trạng kiệt sức với các triệu chứng như chóng mặt, đau đầu và buồn nôn.

Karim Raof, 30 tuổi, người Malaysia, du học tại Hà Nội được 7 tháng. Đến từ quốc gia nhiệt đới, Karim từng nghĩ bản thân quen với thời tiết nóng nhưng mùa hè Hà Nội vẫn làm anh bất ngờ.

Karim kể, giữa trưa, khi nhiệt độ ngoài trời khoảng 40 độ C, chỉ cần đi bộ 5 phút, mồ hôi đã làm ướt áo. Ngay cả ban đêm, anh không thể ngủ dù đã bật quạt và điều hòa. Malaysia nóng quanh năm nhưng thường có gió, còn mùa hè Hà Nội độ ẩm cao, oi bức hơn.

Karim cho biết anh bất ngờ khi thấy nhiều người tận dụng nền nhiệt để chiên trứng hoặc phơi thịt. Anh học được nhiều kinh nghiệm chống nóng của người Việt. Khác với Malaysia thường mặc đồ thoáng mát, người dân Hà Nội che kín cơ thể khi ra đường để tránh nắng. "Tôi bắt đầu mang theo áo khoác hoặc đội mũ mỗi khi ra ngoài vào ban ngày giống họ", Karim nói.

Nói về kinh nghiệm thích nghi với mùa hè Hà Nội, Sumeet Saksena cho biết người nước ngoài cần thay đổi cách sinh hoạt hằng ngày. Ông khuyên hạn chế vận động mạnh ngoài trời từ 10h đến 16h, thay vào sáng sớm hoặc chiều tối.

Bên cạnh nước lọc, cơ thể cũng cần được bổ sung các chất điện giải như natri và kali. Nước điện giải, nước dừa hoặc các loại nước dùng loãng, thanh đạm có thể giúp bù khoáng hiệu quả hơn.

Ông cũng khuyến khích mặc quần áo rộng, nhẹ và sáng màu để cơ thể tản nhiệt tốt hơn. Khi vừa từ ngoài trời nắng bước vào phòng, không nên hạ điều hòa xuống quá thấp. Cơ thể cần thời gian để thích nghi với sự thay đổi nhiệt độ thay vì chuyển từ nóng sang lạnh đột ngột.

Tin Gốc: Vnexpress

Một em bé 2 tháng tuổi đã tử vong hôm thứ Tư (ngày 20/5) sau khi bị bỏ lại trong xe hơi nóng bức giữa lúc nắng nóng gay gắt trong khi mẹ em đang đi làm ở Fredericksburg, Virginia, Mỹ.

Cảnh sát nhận được cuộc gọi báo cáo sự việc vào lúc 5 giờ 16 phút chiều tại khu vực số 3700 đường Lafayette Boulevard. Khi đến nơi, họ phát hiện bé gái sơ sinh bên trong một cửa hàng cùng với mẹ của bé. Đứa trẻ được đưa đến Bệnh viện Mary Washington và được tuyên bố đã tử vong.

Theo kết quả điều tra sơ bộ, em bé đã bị bỏ lại trong ghế ngồi ô tô bên trong xe trong một thời gian dài trong khi mẹ đi làm. Các nhà điều tra cho biết xe không nổ máy và chỉ số nhiệt độ cao vào thời điểm xảy ra vụ việc.

Mẹ của đứa trẻ, một phụ nữ 42 tuổi đến từ hạt Stafford, đã bị bắt và buộc tội gây nguy hiểm cho trẻ em và ngược đãi trẻ em. Bà ta đã bị đưa đến nhà tù khu vực Rappahannock.

Trung bình mỗi năm tại Mỹ có 37 trẻ tử vong do bị kẹt trong ôtô giữa thời tiết nóng bức, gồm có trường hợp người lớn bỏ quên trẻ trong xe, hoặc trẻ vô tình tự khóa mình trong xe khi chơi đùa; hoặc trong một số ít trường hợp trẻ em bị người lớn cố ý để lại trong xe.

Nếu bị bỏ lại một mình trên ôtô, một đứa trẻ có thể tử vong chỉ trong vòng 10 phút vì nhiệt độ trong xe có thể tăng thêm 7-10 độ (tuỳ nhiệt độ ngoài trời) và đứa trẻ còn quá nhỏ để biết cách cầu cứu, ra tín hiệu cần sự trợ giúp.

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng phụ huynh cần tìm hiểu các biện pháp bảo đảm an toàn cho trẻ khi ngồi trên xe ôtô.

Bà Jessica Zablan - chuyên gia trẻ em của công ty Birth & Baby (Mỹ), an toàn nhất là cố gắng đưa trẻ ra khỏi ghế ôtô sau mỗi giờ chạy xe. Bà Zablan cũng gợi ý rằng nên có các nhân viên kỹ thuật kiểm tra ghế ngồi của xe ôtô kỹ càng trước mỗi chuyến đi dài.

Trong khi đó, Viện Nhi khoa Mỹ khuyến cáo nên tạm dừng nghỉ sau mỗi 2 giờ chạy xe.

Điều quan trọng nhất cần lưu ý là ghế ngồi trên xe ô tô không phải chỗ để ngủ và bạn không bao giờ được để trẻ nhỏ lại trên xe một mình mà không có sự giám sát của người lớn.

Tổ chức An toàn Trẻ em và Ôtô Mỹ khuyến cáo, ngay cả những người cẩn thận và có trách nhiệm cũng vẫn có nguy cơ để quên trẻ trên xe, do vội hoặc quá tập trung vào một việc gì khác.

Để đề phòng nguy cơ này, mỗi người hãy tập cho mình một số thói quen sau:

-Kiểm tra toàn bộ bên trong xe trước khi khoá cửa.

-Để một thú nhồi bông hoặc món đồ chơi của trẻ ở ghế ngồi của trẻ và chuyển nó lên ghế trước, trong tầm mắt để nhắc bạn nhớ tới sự hiện diện của trẻ nhỏ trong xe.

-Nếu con bạn đi ôtô cùng với người khác, hãy nhớ kiểm tra xem con bạn đã tới nơi an toàn chưa.

-Luôn khoá cửa xe và không để trẻ nhỏ nghịch chìa khoá xe, vì chúng có thể tự mở khoá vào xe chơi một mình và bị sốc nhiệt.

Tin Gốc: Người Đưa Tin