Ngày 14.5, Tổng thống Mỹ Donald Trump được Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình đón tiếp long trọng tại Bắc Kinh trong chuyến thăm cấp nhà nước. Ngoài các vấn đề song phương, hai nhà lãnh đạo đã nhất trí nhiều mặt liên quan tình hình xung đột tại Trung Đông.
CBS News dẫn thông báo của Nhà Trắng cho biết Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập đồng ý rằng eo biển Hormuz phải được mở và Iran không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân.
“Hai bên đồng ý rằng eo biển Hormuz phải mở để hỗ trợ dòng chảy năng lượng tự do. Chủ tịch Tập cũng làm rõ sự phản đối của Trung Quốc đối với việc quân sự hóa eo biển và bất kỳ nỗ lực nào nhằm thu phí sử dụng, và ông bày tỏ quan tâm đến việc mua thêm dầu mỏ của Mỹ để giảm sự phụ thuộc năng lượng của Trung Quốc vào eo biển trong tương lai. Cả hai nước nhất trí rằng Iran không thể nào có vũ khí hạt nhân”, theo thông báo từ Nhà Trắng.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 14.5 tuyên bố mọi tàu thuyền thương mại được phép qua lại eo biển Hormuz nhưng phải hợp tác với hải quân Iran. Ông nói rằng Iran không cản trở lưu thông mà chỉ có Mỹ đang phong tỏa khu vực.
Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cùng ngày báo cáo với các thượng nghị sĩ rằng chiến dịch quân sự của Mỹ đã đạt toàn bộ mục tiêu làm suy yếu đáng kể năng lực quân sự của Iran. Ông nói rằng Mỹ đã phá hủy hơn 90% trong số 8.000 thủy lôi của Iran để ngăn chặn việc triển khai loại vũ khí này ra eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, vị đô đốc thừa nhận Iran vẫn có khả năng đe dọa tàu thuyền. Bên cạnh đó, ông Cooper cho hay Iran vẫn còn năng lực “rất hạn chế” để tấn công mục tiêu tại Trung Đông trong khi Mỹ có sức mạnh để mở lại eo biển Hormuz.
Khi các nghị sĩ hỏi sao quân đội chưa làm điều đó, đặc biệt khi giá xăng tại Mỹ đang tăng cao, ông Cooper nói quyền quyết định nằm ở các nhà hoạch định chính sách trong cuộc đàm phán hòa bình với Iran.
Trả lời phỏng vấn Fox News cùng ngày, ông Trump cho biết ông Tập đã cam kết không cung cấp thiết bị quân sự cho Iran. “Ông ấy nói ông ấy sẽ không cung cấp thiết bị quân sự. Đó là tuyên bố quan trọng. Ông ấy đã nói hôm nay”, chủ nhân Nhà Trắng cho hay.
Trung Quốc chưa bình luận về tuyên bố này nhưng lâu nay khẳng định không cung cấp vũ khí cho Iran. “Trong cuộc họp báo hồi tháng 4, khi được hỏi rằng Trung Quốc có cung cấp thiết bị quân sự cho Iran không, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Trung Quốc Trương Hiểu Cương đáp: “Chúng tôi đã trả lời những câu hỏi như thế này nhiều lần và chúng tôi phản đối việc lan truyền thông tin sai”.
Mặt khác, Tổng thống Trump cho biết ông Tập muốn thấy một thỏa thuận với Iran và đã đề nghị giúp đỡ.
Lần đầu tiên, một tiêm kích NATO đã bắn hạ một UAV nghi của Ukraine trên không phận Estonia vào ngày 19/5, Bộ trưởng Quốc phòng Estonia Hanno Pevkur nói với hãng tin Delfi.
Theo ông Pevkur, UAV này bị một tiêm kích Romania tham gia nhiệm vụ tuần tra của NATO trên không phận Baltic bắn hạ. Chiếc UAV được cho là có nguồn gốc từ Ukraine và đang hướng tới các mục tiêu ở Nga.
Đáp lại, Bộ Ngoại giao Ukraine cáo buộc Moscow cố tình chuyển hướng UAV Ukraine vào lãnh thổ NATO. “Chúng tôi xin lỗi Estonia và tất cả những người bạn Baltic vì các sự cố ngoài ý muốn như vậy”, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Ukraine Heorhii Tykhyi nói.
Vụ việc diễn ra trong bối cảnh xuất hiện thêm một trường hợp UAV nghi của Ukraine rơi xuống lãnh thổ các nước Baltic trong các đợt không kích nhằm vào khu vực tây bắc Nga.
Bộ Quốc phòng Nga cho biết đã bắn hạ hơn 300 UAV Ukraine vào ngày 19/5, bao gồm tại các tỉnh Yaroslavl, Moscow và Novgorod.
Latvia và Estonia đã phát cảnh báo UAV tại một số khu vực trên lãnh thổ của họ vào khoảng giữa trưa, đồng thời cùng theo dõi vụ xâm nhập này.
Giới chức Estonia cho biết UAV bị bắn hạ tại khu vực giữa hồ Võrtsjärv và thị trấn Põltsamaa ở miền trung Estonia trước khi rơi xuống một cánh đồng. Hiện công tác tìm kiếm mảnh vỡ đang được tiến hành và không có thương vong nào được ghi nhận.
“Tôi xác nhận một lần nữa rằng tôi đã trực tiếp trao đổi với Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov ngay sau sự cố này. Estonia chưa cấp phép cho bất kỳ ai sử dụng không phận của mình ngoài các đồng minh, và phía Ukraine cũng không yêu cầu cấp phép như vậy”, ông Pevkur nói.
“Trong cuộc trao đổi, Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine đã xin lỗi vì sự cố xảy ra, đồng thời bày tỏ hài lòng rằng chúng tôi đã bắn hạ UAV đó", ông cho hay.
Latvia cũng cho biết đã phát hiện một UAV trên lãnh thổ nước này ngay trước buổi trưa ngày 19/5, đồng thời phát cảnh báo không kích tại một số khu vực phía đông.
Thông tin này xuất hiện trong bối cảnh tình báo Nga cáo buộc Ukraine chuẩn bị phóng UAV vào các mục tiêu Nga từ các căn cứ ở Latvia. Riga và Kiev đã bác bỏ hoàn toàn các cáo buộc này.
Vào tháng 3, Ukraine từng tuyên bố rằng họ có thông tin tình báo cho thấy Nga đã cố tình điều hướng UAV của Kiev về phía các quốc gia Baltic và Phần Lan nhằm tạo ra căng thẳng.
Mặt khác, Moscow từng cáo buộc các thành viên NATO, gồm 3 nước Baltic, ngầm cho phép Ukraine sử dụng không phận của họ để tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào mục tiêu ở tây bắc Nga, đặc biệt là các cảng xuất khẩu dầu ở vùng Leningrad.
Trước đó, Bộ trưởng Quốc phòng Estonia Hanno Pevkur nói rằng phía Ukraine cần “giữ UAV tránh xa lãnh thổ của chúng tôi và kiểm soát hoạt động của chúng tốt hơn".
Tại Latvia, cả Thủ tướng Evika Silina và Bộ trưởng Quốc phòng Andris Spruds đều từ chức sau vụ 2 UAV cảm tử tầm xa của Ukraine bay vào một kho dầu bỏ trống gần thị trấn Rezekne, cách biên giới Nga khoảng 40km hồi đầu tháng.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và Phó tổng thống JD Vance hiện được coi là những ứng viên hàng đầu của đảng Cộng hòa trong cuộc đua vào Nhà Trắng năm 2028, khi Tổng thống Donald Trump kết thúc nhiệm kỳ thứ hai.
Theo khảo sát công bố ngày 28/5 của Emerson College Polling, trung tâm thăm dò dư luận phi đảng phái thuộc Emerson College, tỷ lệ cử tri Cộng hòa ủng hộ ông Vance là 36%, trong khi Ngoại trưởng Rubio bám sát nút phía sau với 35%.
Tỷ lệ ủng hộ ông Rubio tăng 15 điểm phần trăm so với khảo sát hồi tháng 2, cho thấy bước nhảy vọt đáng kể. Cùng giai đoạn, tỷ lệ chọn ông Vance làm ứng viên hàng đầu giảm 16 điểm phần trăm.
Emerson College Polling là một trong các đơn vị thăm dò uy tín hàng đầu tại Mỹ, thường được các hãng truyền thông lớn trích dẫn trong các khảo sát bầu cử toàn quốc và cấp bang.
Theo USA Today, kết quả này cho thấy cuộc đua chọn người kế nhiệm Tổng thống Trump làm ứng viên tổng thống đảng Cộng hòa có thể sẽ rất cạnh tranh.
Xếp phía sau ông Vance và ông Rubio là Thống đốc Florida Ron DeSantis và cựu đại sứ Mỹ tại LHQ Nikki Haley, mỗi người được 5% cử tri Cộng hòa lựa chọn. 15% người tham gia khảo sát cho biết họ chưa quyết định.
Khảo sát được thực hiện trong hai ngày 24-25/5 với 432 cử tri trên toàn quốc nhiều khả năng tham gia bầu cử sơ bộ của đảng Cộng hòa. Biên độ sai số là 4,7 điểm phần trăm.
Ông Vance và ông Rubio chưa tuyên bố ý định ra tranh cử tổng thống, nhưng hai người gần đây liên tục xuất hiện trong các cuộc họp báo ở Nhà Trắng, thay thế vai trò của phát ngôn viên Karoline Leavitt đang nghỉ thai sản.
Tỷ lệ ủng hộ Ngoại trưởng Rubio tăng lên trong bối cảnh vai trò của ông trong chính quyền Trump ngày càng nổi bật, sau khi Mỹ có hành động quân sự tại Venezuela và Iran. Trong khi đó, Phó tổng thống Vance gần đây chủ yếu tập trung quảng bá nỗ lực của chính quyền trong việc xử lý gian lận ở các chương trình an sinh xã hội liên bang.
Ông Trump từng nhắc đến cả Rubio và Vance như những người có thể kế thừa ông để dẫn dắt phong trào MAGA, nhưng đến nay chưa chọn đứng về phía ai. Tổng thống Mỹ còn từng công khai úp mở khả năng tranh cử nhiệm kỳ ba vào năm 2028, dù hiến pháp không cho phép.
Khảo sát riêng biệt của Emerson cho thấy ông Pete Buttigieg, cựu bộ trưởng giao thông, đang dẫn đầu nhóm ứng viên Dân chủ với 18%, tiếp theo là Thống đốc California Gavin Newsom với 16%, nghị sĩ Alexandria Ocasio Cortez của New York với 11%, Thống đốc Pennsylvania Josh Shapiro với 10%, cựu phó tổng thống Kamala Harris với 10%.
Khảo sát với phía Dân chủ cũng được thực hiện trong cùng thời gian, với 432 cử tri, biên độ sai số là 4,7 điểm phần trăm.
Khảo sát của Emerson còn cho thấy tỷ lệ ủng hộ ông Trump hiện là 39%, trong khi 55% người Mỹ không tán thành cách ông điều hành đất nước.
