Đây không phải chuyến đi ngoại giao thông thường, mà là hội nghị thượng đỉnh doanh nhân quy mô lớn nhất lịch sử.
Chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên sau chín năm vắng bóng của ông Trump mang một diện mạo hoàn toàn khác biệt.
Cùng lên chuyên cơ với ông là CEO Tim Cook của Apple, CEO Elon Musk của Tesla và CEO Jensen Huang của Nvidia – ba người đang nắm những đòn bẩy định hình nền kinh tế số toàn cầu – cùng 14 lãnh đạo tập đoàn hàng đầu khác.
Thông điệp từ danh sách tháp tùng ấy đã rõ trước khi máy bay hạ cánh: đây là chuyến đi của một doanh nhân ngồi vào ghế tổng thống, người tin rằng mọi vấn đề của thế giới, suy cho cùng, đều có thể quy về một bảng cân đối kế toán.
Trong giới ngoại giao, người ta hay dùng ẩn dụ bàn cờ để mô tả các cuộc gặp thượng đỉnh. Nhưng ông Trump mang đến Bắc Kinh một từ vựng khác: không phải một mà ba chữ B cùng lúc – Boeing, Beans (đậu tương) và Beef (thịt bò).
Nghe có vẻ đơn giản, nhưng đây chính xác là những gì ông muốn đặt lên bàn đàm phán. Trung Quốc mua máy bay Boeing để giải cứu ngành hàng không Mỹ đang chật vật cạnh tranh với Airbus; Trung Quốc mở cửa thị trường cho đậu tương và thịt bò Mỹ để xoa dịu nông dân vùng phía Tây – cử tri cốt lõi của ông.
Ba chữ B tuy thô mộc nhưng lại chính là ngôn ngữ mà ông Trump nói thành thạo nhất: ngôn ngữ của giao dịch, của trao đổi, của cân bằng ngay tức khắc trên sổ cái thương mại.
Ông không đến Bắc Kinh để bàn về giá trị phổ quát hay trật tự quốc tế dựa trên luật lệ. Ông đến để yêu cầu Trung Quốc mở cửa thị trường, mua hàng Mỹ và chia sẻ gánh nặng thâm hụt thương mại đang đè lên vai người lao động Mỹ.
Nhưng bên dưới ba chữ B giản dị đó là một tầng cấu trúc phức tạp hơn nhiều – và CEO Jensen Huang chính là người mang tầng đó lên máy bay vào phút chót.
Không có gì tình cờ trong chính trị. Việc ông Jensen Huang – CEO của Nvidia, kiến trúc sư của hạ tầng AI toàn cầu – được bổ sung vào danh sách hành khách của “Không lực Một” ngay sát giờ khởi hành là một tín hiệu có tính toán chi li.
Nvidia đang ở tâm điểm của cuộc xung đột công nghệ lớn nhất thế kỷ này. Chính quyền Biden trước đó đã ban hành lệnh kiểm soát xuất khẩu chip AI sang Trung Quốc – đòn hạn chế mà Bắc Kinh coi là vũ khí kinh tế, còn Washington gọi là biện pháp an ninh quốc gia. Nvidia mất đi một thị trường khổng lồ; Trung Quốc mất nguồn chip để nuôi tham vọng AI. Cả hai đều đang chịu tổn thất.
Ông Trump không tin vào những lệnh cấm vận dài hơi. Ông tin vào những thỏa thuận cụ thể. Sự hiện diện của ông Jensen Huang gửi đi một thông điệp rõ ràng: vấn đề chip sẽ nằm trên bàn đàm phán ở Bắc Kinh.
Câu hỏi không phải là Mỹ có bán chip AI cho Trung Quốc hay không, mà là bán cái gì, bán như thế nào và đổi lấy điều gì. Đây không còn là ngoại giao công nghệ – đây là mặc cả công nghệ, và ông Trump là người có thiên bẩm về mặc cả.
Trọng lực thực sự đang kéo “Không lực Một” về phía Bắc Kinh không chỉ là chip, không chỉ là đậu tương hay những chiếc Boeing chờ giao hàng.
Apple muốn ổn định chuỗi cung ứng đang bị kéo căng giữa áp lực đa dạng hóa sang Ấn Độ, Đông Nam Á và thực tế rằng không nhà máy nào trên thế giới có thể thay thế hệ sinh thái sản xuất tích hợp mà Trung Quốc đã mất mấy thập kỷ xây dựng.
Tesla muốn bảo vệ thị phần xe điện tại thị trường tiêu dùng lớn nhất hành tinh trước sức ép ngày càng mạnh từ các đối thủ như BYD. Còn Nvidia muốn biết liệu cánh cửa thị trường AI Trung Quốc – trị giá ước tính hàng chục tỉ USD – có được hé mở trở lại hay không.
Ba kỳ vọng lớn – khôi phục chuỗi cung ứng, mở cửa thị trường AI, duy trì đầu tư tại Trung Quốc – mới là trọng lực thực sự của chuyến đi này.
Và ông Trump, người hiểu ngôn ngữ của khu vực tư nhân hơn bất kỳ tổng thống nào trước ông, đã biến một chuyến thăm ngoại giao thành hội nghị thượng đỉnh doanh nhân quy mô lớn nhất lịch sử.
Theo Hãng tin Reuters ngày 6-5, nội dung sửa đổi được cho là đã được thông qua tại kỳ họp Quốc hội Triều Tiên vào tháng 3 vừa qua.
Giáo sư Lee Jung Chul thuộc Đại học Quốc gia Seoul nhận định đây là lần đầu tiên Bình Nhưỡng bổ sung điều khoản lãnh thổ vào Hiến pháp.
Phát biểu tại cuộc họp báo của Bộ Thống nhất Hàn Quốc, ông cho biết Điều 2 mới quy định lãnh thổ Triều Tiên bao gồm phần đất "giáp với Trung Quốc và Nga ở phía bắc, và giáp với Hàn Quốc ở phía nam", cùng vùng biển và không phận tương ứng.
Điều khoản này cũng khẳng định Triều Tiên "sẽ không bao giờ dung thứ cho bất kỳ hành vi xâm phạm nào" đối với lãnh thổ của mình.
Đáng chú ý, bản Hiến pháp mới cũng đã xóa toàn bộ các nội dung liên quan đến thống nhất liên Triều.
Trong các phiên bản trước, Hiến pháp Triều Tiên từng nêu mục tiêu "thực hiện thống nhất đất nước" dựa trên các nguyên tắc độc lập, thống nhất hòa bình và đại đoàn kết dân tộc. Tuy nhiên nội dung này hiện không còn xuất hiện.
Tuy vậy Hiến pháp không nêu rõ vị trí đường biên giới liên Triều, cũng không đề cập trực tiếp đến các khu vực tranh chấp như đường giới hạn phía bắc (NLL) trên biển Hoàng Hải.
Theo giới quan sát Hàn Quốc, việc tránh xác định cụ thể biên giới có thể cho thấy Bình Nhưỡng chưa muốn ngay lập tức tạo thêm điểm nóng căng thẳng mới với Seoul, dù vẫn đang chính thức hóa học thuyết "hai quốc gia thù địch" mà ông Kim Jong Un thúc đẩy từ đầu năm 2024.
Trước đó vào tháng 1-2024, ông Kim từng kêu gọi sửa đổi Hiến pháp để xác định Hàn Quốc là "kẻ thù chính và bất biến", đồng thời khẳng định hai miền là hai quốc gia riêng biệt.
Trong những năm gần đây, Triều Tiên liên tục theo đuổi chính sách cứng rắn hơn với Seoul và nhiều lần gọi Hàn Quốc là "quốc gia thù địch nhất". Bình Nhưỡng cũng bác bỏ các đề nghị đối thoại không điều kiện từ Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung.
Ngoài vấn đề lãnh thổ, Hiến pháp sửa đổi còn tăng cường vai trò quyền lực của ông Kim Jong Un. Văn bản mới xác định Chủ tịch Ủy ban Quốc vụ - vị trí hiện do ông Kim nắm giữ - là nguyên thủ quốc gia Triều Tiên. Trước đây Hiến pháp chỉ mô tả chức vụ này là "lãnh đạo tối cao đại diện cho nhà nước".
Đáng chú ý, Hiến pháp cũng lần đầu tiên quy định rõ quyền chỉ huy Lực lượng Hạt nhân thuộc về Chủ tịch Ủy ban Quốc vụ, qua đó chính thức đặt quyền kiểm soát kho vũ khí hạt nhân quốc gia vào tay ông Kim Jong Un.
Một điều khoản quốc phòng riêng biệt còn mô tả Triều Tiên là "quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân có trách nhiệm", đồng thời khẳng định Bình Nhưỡng sẽ tiếp tục phát triển năng lực hạt nhân nhằm bảo vệ sự tồn tại và quyền phát triển của đất nước, răn đe chiến tranh và duy trì hòa bình, ổn định khu vực.
Cơ quan chức năng thông tin vụ tai nạn xảy ra tại địa phận tỉnh Laghman, trên tuyến quốc lộ nối thủ đô Kabul với tỉnh Nangarhar của Afghanistan, AP đưa tin ngày 30.5.
Giám đốc Sở Y tế tỉnh Laghman, ông Aminullah Sharif, xác nhận 22 người đã thiệt mạng và khoảng 36 người bị thương. Trong số các nạn nhân tử vong có 10 trẻ em và 5 phụ nữ. Những người bị thương đã được đưa đến các bệnh viện ở tỉnh Nangarhar để cấp cứu.
Ông Sharif cho biết vụ tai nạn xảy ra do tài xế ngủ gật, khiến chiếc xe tải lao thẳng xuống mương và lật úp. Vụ việc đang được cơ quan chức năng điều tra làm rõ.
Các nạn nhân nằm trong số hàng ngàn người Afghanistan gần đây hồi hương từ Pakistan. Kể từ năm 2023, chính quyền Pakistan thi hành chính sách cứng rắn đối với người di cư và tị nạn không giấy tờ. Ngoài Pakistan, Iran cũng tăng cường trục xuất người di cư Afghanistan. Hàng triệu người Afghanistan đã phải hồi hương từ 2 quốc gia trên trong gần 3 năm qua.
Vụ tai nạn hôm 30.5 nêu trên xảy ra chưa đầy một năm sau vụ một chiếc xe buýt chở người di cư Afghanistan hồi hương từ Iran đã va chạm với xe tải ở tỉnh Herat (Afghanistan) vào tháng 8.2025, khiến 79 người thiệt mạng.
Trong một vụ tai nạn khác tại tỉnh Nuristan, miền đông Afghanistan, cơ quan chức năng ngày 30.5 cho biết một ô tô đã lao khỏi mặt đường và rơi xuống sông vào đêm 29.5. Vụ việc khiến tài xế bị thương và 4 hành khách mất tích. Lực lượng cứu hộ hiện đang khẩn trương tìm kiếm các nạn nhân.
Hãng AFP ngày 27.4 dẫn lời cựu Thủ tướng Israel Naftali Bennett và lãnh đạo phe đối lập Yair Lapid tuyên bố sẽ tranh cử trên một danh sách chung trong cuộc bầu cử năm nay, động thái nhằm thách thức đương kim Thủ tướng Benjamin Netanyahu.
"Tôi vui mừng thông báo rằng tối nay, cùng với người bạn Yair Lapid, tôi đang thực hiện bước đi mang tính Do Thái và yêu nước nhất mà chúng ta từng thực hiện cho đất nước mình", ông Bennett phát biểu trong một thông cáo chung được phát sóng trên truyền hình tối 26.4.
"Tối nay, chúng ta đang đoàn kết và thành lập đảng Beyahad (Cùng nhau) dưới sự lãnh đạo của tôi, một đảng sẽ mang lại chiến thắng vĩ đại và mở ra kỷ nguyên mới cho đất nước tươi đẹp của chúng ta", theo thông cáo.
Về phần mình, ông Lapid nói rằng ông Bennett là một chính trị gia cánh hữu, "nhưng là một người trung thực, và giữa chúng tôi có sự tin cậy".
Trước đó vào ngày 26.4, cựu Thủ tướng Lapid cho hay ông sẽ hợp tác với ông Bennett. "Động thái này mang lại sự thống nhất của khối Sửa chữa, cho phép tập trung mọi nỗ lực vào việc dẫn dắt Israel hướng tới sự sửa chữa cần thiết", ông Lapid viết trên X.
Cựu Thủ tướng Bennett nói rằng nếu đắc cử, ông sẽ thành lập một ủy ban điều tra quốc gia về những thất bại dẫn đến cuộc tấn công của Hamas vào ngày 7.10.2023, điều mà chính phủ hiện tại đã bác bỏ.
Ông Bennett, một người theo chủ nghĩa cánh hữu và ủng hộ các khu định cư của Israel ở Bờ Tây, và ông Lapid trước đây đã thành lập một chính phủ liên minh vào tháng 6.2021.
Chính phủ liên minh này bị thay thế vào cuối năm 2022 bởi chính quyền hiện tại do ông Netanyahu lãnh đạo, sau khi ông Bennett tuyên bố vào tháng 6 năm đó rằng liên minh không còn khả thi và ông Lapid giữ chức thủ tướng lâm thời trong thời gian ngắn.
Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy ông Bennett là ứng cử viên có vị thế tốt nhất để đánh bại ông Netanyahu trong cuộc bầu cử vào tháng 10 tới.
