Nhiều ý kiến tâm huyết để tái hiện một phần quá khứ huy hoàng của di tích hơn 1.000 năm tuổi đã được gợi mở tại hội thảo khoa học “Nghiên cứu bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Phật viện Đồng Dương” tổ chức ở Đà Nẵng ngày 15-5.
Di tích Phật viện Đồng Dương từng là trung tâm Phật giáo tiêu biểu của Vương quốc Champa cổ. Đồng thời là di sản có giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, kiến trúc, tôn giáo và khảo cổ học của Việt Nam và khu vực Đông Nam Á.
Theo bà Nguyễn Thị Anh Thi – Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, thực trạng di tích hiện nay đặt ra nhiều trăn trở đối với một di sản từng có vị thế đặc biệt trong lịch sử Phật giáo Champa.
Bởi dù đã được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt từ năm 2016, tuy nhiên công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích vẫn chưa tương xứng với tầm vóc vốn có. Trong đó chủ yếu dừng lại ở các giải pháp tạm thời, chưa hình thành được định hướng nghiên cứu và bảo tồn tổng thể, dài hạn, bền vững.
“Bảo tồn di sản không chỉ dừng ở việc gìn giữ dấu tích vật chất, mà cần hướng tới bảo tồn giá trị văn hóa, lịch sử, tinh thần và bản sắc cộng đồng, đồng thời hài hòa giữa bảo tồn và phát triển bền vững.
Chúng tôi hy vọng việc xây dựng một chiến lược tổng thể, dài hạn cho Phật viện Đồng Dương là yêu cầu cấp thiết, nhằm khẳng định và phát huy giá trị di sản trong dòng chảy văn hóa dân tộc và hội nhập quốc tế” – bà Thi nói.
Trước một phế tích chỉ còn lại một ngọn tháp đang chống chọi với mưa nắng, nhiều đại biểu đặt vấn đề ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn và phục dựng.
Theo hòa thượng Thích Truyền Khải, các công nghệ hiện đại như quét 3D, mô hình hóa kiến trúc, thực tế ảo (VR) hay thực tế tăng cường (AR) có thể giúp tái hiện không gian của những công trình đã bị hư hại hoặc mất dấu tích, đặc biệt phù hợp với di tích khảo cổ như Phật viện Đồng Dương.
Bởi hiện nay di tích này có rất nhiều tư liệu hình ảnh từ đầu thế kỷ trước, nhưng phần lớn kiến trúc nguyên gốc đã không còn tồn tại đầy đủ.
Thông qua các mô hình số, các nhà nghiên cứu có thể phân tích cấu trúc kiến trúc, so sánh với các công trình Champa cùng thời và từ đó đưa ra những giả thuyết khoa học về hình dạng ban đầu của quần thể Phật viện, từ đó giúp các nhà nghiên cứu có thể tiếp cận di tích dưới nhiều góc độ khác nhau.
Trong khi đó nhà nghiên cứu Nguyễn Đức Tuấn, Chủ tịch Hội Di sản văn hóa TP Đà Nẵng, cho rằng trong bối cảnh Đà Nẵng mới hiện nay, việc phát huy giá trị di tích cần gắn với việc phát triển du lịch theo hướng bền vững, có kiểm soát và phù hợp với đặc thù của di sản.
Ông cho rằng đối với Phật viện Đồng Dương, do tính chất là một phế tích khảo cổ có giá trị khoa học cao nhưng các thành phần kiến trúc còn lại tương đối ít ỏi, nên việc phát triển du lịch đại trà là không phù hợp.
Thay vào đó cần ưu tiên các loại hình du lịch chuyên biệt, có hàm lượng tri thức cao, như du lịch trải nghiệm văn hóa – lịch sử và du lịch kết hợp nghiên cứu.
“Tôi cho rằng có thể thiết lập các tuyến tham quan có tính liên kết vùng. Trong đó Đồng Dương được kết nối với Thánh địa Mỹ Sơn và các khu đền tháp Champa khác, qua đó hình thành một “hành lang di sản Champa”.
Mô hình này cho phép đặt Đồng Dương trong một không gian văn hóa rộng lớn, giúp du khách tiếp cận di sản không chỉ như những điểm đến riêng lẻ, mà là một hệ thống liên hoàn, phản ánh đầy đủ hơn tiến trình lịch sử – văn hóa của Champa” – ông Tuấn nói.
Ông Tuấn đề xuất có thể khai thác hình thức du lịch hành hương như một hướng phát triển bổ trợ, thông qua việc xây dựng các công trình mang yếu tố Phật giáo hoặc tự viện nằm ngoài khu vực bảo vệ của di tích.
Giải pháp này vừa đáp ứng nhu cầu tâm linh của tín đồ và du khách, vừa đảm bảo không gây tác động đến cấu trúc nguyên gốc và tính xác thực của di tích…
Phạm vi lập quy hoạch là đảo Hòn Miễu (đảo Trí Nguyên) và đảo Hòn Tằm, có quy mô diện tích 348,7ha.
Mục tiêu quy hoạch giúp phát triển dịch vụ du lịch biển đảo, phát triển các khu dân cư theo cấu trúc mở gắn với du lịch cộng đồng trên đảo Trí Nguyên, kết hợp các chức năng an ninh quốc phòng và bảo vệ môi trường bờ biển.
Đồng thời cải tạo, nâng cấp các khu dân cư, khuyến khích phát triển dịch vụ du lịch trên hai đảo, tạo lập các điểm dịch vụ, dừng chân trên vịnh.
Quy hoạch cũng hướng đến phát triển đảo Trí Nguyên và đảo Hòn Tằm vừa là khu dân cư và khu dịch vụ du lịch biển đảo.
Về quy hoạch đất khu du lịch dịch vụ trên hai đảo, mật độ xây dựng gộp tối đa 25%, tầng cao 8 tầng, mặt nước ven biển phải được phát triển hài hòa, tôn tạo cảnh quan môi trường.
Ngoài ra quy hoạch còn khuyến khích phát triển các mảng xanh, hình thành các chợ, trung tâm thương mại, phát triển du lịch cộng đồng để trưng bày các sản phẩm địa phương, làng nghề...
Quy hoạch cũng đặt ra trong tương lai sẽ hình thành công viên, quảng trường công cộng ven biển với mật độ xây dựng gộp tối đa 5% để phát triển du lịch cộng đồng.
Bên cạnh đó không quy hoạch nghĩa trang, sử dụng nghĩa trang hiện hữu trong giai đoạn ngắn hạn, từng bước đóng các nghĩa trang trong khu vực, di dời về các nghĩa trang tập trung của đô thị.
Về hệ thống cấp năng lượng và chiếu sáng, nguồn cấp sẽ lấy từ Trạm trung tâm Nha Trang hiện hữu đặt tại khu đô thị An Viên và Trạm 110kV Cầu Đá theo quy hoạch. Ngoài ra quy hoạch cũng bố trí thêm các tuyến cáp ngầm cấp điện bổ sung cho các khu vực lân cận.
An ninh được thắt chặt tại Vườn quốc gia Kruger sau khi lực lượng chức năng tìm thấy thi thể hai du khách vào ngày 22/5 tại khu vực gần sông. Theo tờ Cape Times, nạn nhân là ông Ernst, 71 tuổi và vợ là bà Dina, 73 tuổi, đến từ vịnh Mossel, thị trấn phía nam Nam Phi.
Cặp vợ chồng được nhìn thấy lần cuối vào ngày 20/5 khi lái xe rời khu nghỉ dưỡng trong vườn quốc gia để đi tham quan nhưng không trở về. Nhân viên khu nghỉ dưỡng sau đó đã báo cáo sự việc với Cục Công viên Quốc gia Nam Phi (SANParks), kích hoạt một chiến dịch tìm kiếm quy mô lớn.
Theo tờ Sun, thi thể hai nạn nhân được tìm thấy trong tình trạng bị trói tay ra sau. Trên người ông Ernst có nhiều vết đâm, trong khi bà Dina có nhiều vết bầm tím. Chiếc xe của hai du khách dùng để di chuyển đã biến mất.
Một nguồn tin từ lực lượng điều tra tiết lộ rằng cảnh sát nghi ngờ hai du khách đã vô tình chạm trán băng nhóm săn trộm động vật hoang dã xuyên biên giới. Nhóm này có thể đã ra tay sát hại hai nạn nhân để bịt đầu mối, sau đó cướp chiếc xe bán tải để vượt sông, tẩu thoát sang biên giới Mozambique.
Một trong những người hàng xóm của cặp đôi cho biết cảnh sát đã đến nhà hai nạn nhân ở vịnh Mossel với hy vọng rằng Ernst và Dina đã trở về nhà. Nhưng ngôi nhà trống không.
"Họ là một cặp dễ mến, rất thích đi safari, mọi người đều rất bàng hoàng", người hàng xóm nói.
"Đây là lần đầu tiên trong lịch sử Vườn quốc gia Kruger xảy ra vụ việc nghiêm trọng như thế này", Bộ trưởng Lâm nghiệp, Thủy sản và Môi trường Nam Phi Willie Aucamp cho biết trong thông cáo báo chí. Ông gửi lời chia buồn đến người thân nạn nhân và khẳng định chính phủ sẽ dồn lực lượng để bắt hung thủ.
Ban quản lý Vườn quốc gia Kruger cũng triển khai thêm kiểm lâm, tăng cường thiết bị giám sát công nghệ cao tại các khu vực ranh giới trọng điểm.
Vườn quốc gia Kruger nằm ở phía đông bắc Nam Phi, có diện tích 20.000 km2 và chung đường biên giới dài hơn 370 km với Zimbabwe và Mozambique. Đây là khu bảo tồn động vật hoang dã lớn nhất nước này và là một trong những điểm du lịch nổi tiếng ở châu Phi.
Nữ du khách 21 tuổi tại Brazil đã tử vong sau khi bị đẩy khỏi cây cầu cao khoảng 40m để thực hiện cú nhảy bungee, trong khi dây an toàn được cho là chưa được móc vào người.
Vụ việc gây chấn động dư luận sau khi đoạn video ghi lại khoảnh khắc kinh hoàng lan truyền trên mạng xã hội. Hiện 3 nhân viên của công ty tổ chức trò chơi đã bị cảnh sát bắt giữ, bị truy tố tội ngộ sát.
Khoảnh khắc định mệnh trên "cầu Bộ Xương"
Mới đây, vụ tai nạn nghiêm trọng xảy ra tại cầu Skeleton (tạm dịch: cầu Bộ Xương). Đây vốn là địa điểm nổi tiếng dành cho những người yêu thích các môn thể thao mạo hiểm ở thành phố Limeira, bang São Paulo (Brazil).
Nạn nhân được xác định là Maria Eduarda Rodrigues de Freitas, 21 tuổi. Đoạn video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy 3 người đàn ông đứng trên bục nhảy nâng cô gái lên trước khi thả xuống từ độ cao khoảng 40m.
Tuy nhiên, nhiều nhân chứng phát hiện dây an toàn chính chưa được gắn vào đai bảo hộ của cô gái và liên tục hô lớn cảnh báo.
Khi Maria bị đẩy khỏi bục nhảy, tiếng la hét "Mọi người ơi, dây đâu" vang lên từ phía đám đông, nhưng mọi việc đã quá muộn.
Một nhân chứng nói với báo O Globo (Brazil) rằng, nhân viên tổ chức sự kiện dường như đã quên móc dây an toàn. Thiết bị bảo hộ được cho là vẫn còn nằm trên sàn của bục nhảy khi tai nạn xảy ra.
Sau khi nhận tin báo, lực lượng cứu hỏa và đội cấp cứu lưu động SAMU nhanh chóng có mặt tại hiện trường. Tuy nhiên, nạn nhân đã tử vong tại chỗ.
Các nguồn tin địa phương cho biết 2 người đàn ông liên quan đã bỏ chạy vào khu vực rừng gần đó sau vụ việc. Họ sau đó bị trực thăng cảnh sát phát hiện và bắt giữ.
Ba người bị truy tố được xác định là Luis Felipe Feliciano Egoroff (32 tuổi), Vitor de Freitas Gonçalves (27 tuổi) và Maicon Fernandes Cintra (42 tuổi).
Theo điều tra viên Andréa Dantas Levy, 2 nghi phạm chính khai rằng họ bị "mất trí nhớ tạm thời" và không thể nhớ đã gắn dây an toàn cho nạn nhân hay chưa.
"Họ nói không nhớ sai sót xảy ra ở đâu, vào thời điểm nào và ai là người phải thực hiện thao tác đó nhưng đã không làm. Người thứ ba khai rằng ông ta chỉ được gọi đến để hỗ trợ đẩy nạn nhân xuống", bà Levy cho biết.
Thông tin từ Ban Thư ký An ninh Công cộng bang São Paulo, 6 người đã bị đưa về thẩm vấn sau cái chết thảm khốc.
Trong đó, 3 người đàn ông bị bắt giữ với cáo buộc "ngộ sát với lỗi cố ý gián tiếp". Tội danh áp dụng khi nghi phạm không trực tiếp muốn gây chết người nhưng nhận thức được nguy cơ hậu quả có thể xảy ra từ hành vi của mình.
Ba người khác làm việc tại khu vực đăng ký khách hàng gần hiện trường đã được trả tự do sau khi lấy lời khai.
Hoạt động nhảy bungee bị nghi không có giấy phép
Theo báo New York Post, trước khi nhảy, nữ du khách được công ty tổ chức cung cấp một camera quay 360 độ cầm tay để ghi lại trải nghiệm.
Dịch vụ này có giá khoảng 30 USD (gần 800.000 đồng), ngoài khoản phí 36 USD (khoảng 950.000 đồng) cho cú nhảy.
Tuy nhiên, lực lượng chức năng không tìm thấy chiếc camera tại khu vực chân cầu sau tai nạn, làm dấy lên nhiều nghi vấn về những hình ảnh cuối cùng mà thiết bị này có thể đã ghi lại.
Kết quả điều tra ban đầu cũng cho thấy, nhóm tổ chức sự kiện không có giấy phép thực hiện hoạt động nhảy bungee tại cầu Bộ Xương. Mặc dù vậy, thời điểm trước khi tai nạn xảy ra, có khoảng 100 du khách đăng ký tham gia trò thể thao mạo hiểm này.
Luật sư bào chữa Rafael Gomes dos Santos cho rằng hoạt động nhảy bungee tại Brazil hiện chưa có quy định quản lý cụ thể nhưng cũng không bị cấm.
Ông mô tả đây là một "tai nạn đáng tiếc", đồng thời khẳng định những người liên quan đã tổ chức hoạt động này trong nhiều năm và chưa từng xảy ra sự cố tương tự.
Tại phiên tòa điều trần diễn ra mới đây, thẩm phán Paulo Henrique Stahlberg Natal cho rằng việc họ tìm cách bỏ trốn sau tai nạn là căn cứ để tiếp tục giam giữ, đồng thời nhận định việc trả tự do có thể dẫn tới nguy cơ tái diễn những hành vi nguy hiểm tương tự. Nếu bị kết tội, các bị cáo có thể đối mặt mức án từ 6 đến 30 năm tù.
Cầu Bộ Xương được xây dựng cách đây khoảng 30 năm cho một tuyến đường sắt chưa hoàn thành. Sau khi dự án bị bỏ dở, nơi đây trở thành điểm đến quen thuộc của những người đam mê các môn thể thao mạo hiểm tại Brazil.
